Sayıştay 4. Dairesi 28111 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2002

• Daire: 4

• Dosya No: 28111

• Tutanak No: 28584

• Tutanak Tarihi: 10.04.2006

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü.

1. 641 sayılı ilamın 13.maddesi ile verilen tazmin hükmüne ilişkin olarak dilekçi tarafından temyiz talebinde bulunulmakta ise de, söz konusu hüküm, aynı tazmin hükmünde Hakedişi Onaylayan sıfatıyla iştiraki bulunan Nihat Üstündağ’ın başvurusu üzerine düzenlenen 05.04.2006 tarih ve 28566 tutanak sayılı Temyiz Kurulu İlamı ile kaldırılmış bulunduğundan dilekçinin işbu madde ile ilgili itirazı üzerine Kurulumuzca yapılacak işlem olmadığına,

2. 641 sayılı ilamın 20. maddesi ile ; Limak İnş. A.Ş. yükleniminde bulunan Denizli Baklan Ovası Sulaması 4.Kısım Şebeke İnşaatı işinde, DSİ Birim Fiyat Tarifi ve Analizlerinde bulunduğu halde YF. 9 İdarece İstenilen Mukavemette Elek Üstü Artığı Malzemeden Konkasörle Kırılıp 7 mm. Elekten Geçirilen Konkasör Kumuyla Yapılan Beton veya Betonarme Betonu için Konkasör Kumu Fiyat Farkı adı altında özel fiyat yapılması sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde; Bahse konu olan fiyatın, DSİ Genel Müdürlüğü'nün 26.04.2001 tarih ve 2277 sayılı Olur'una istinaden yapılmış olduğunu. Baklan Ovası Sulaması 4.Kısım Şebeke İnşaatı işinde beton agregası temininin Kufi çayı ocaklarından yapılmış olduğunu. Bu ocaklardan temin edilen agregadan elde edilen kumun beton imalatında yeterli olmaması nedeniyle, elek üstü malzemenin konkasörle kırılıp değerlendirilmesi ile üretilen konkasör kumu kullanılarak, beton veya betonarme betonu imalatı yapılmasının yeni fiyatın yapım sebebini teşkil etmiş olduğunu. İnşaatı tamamlanıp ikmal edilen Baklan Ovası Sulaması 2. Kısım ve 3. Kısım İnşaatlarında, beton için gerekli olan kum-çakıl malzemesinin Kufi çayı ocaklarından temin edilmiş olduğunu. Daha sonra, gerek ocak kalitesinin bozulması, gerekse bazı kısımlarında uygun evsafta malzeme bulunmaması nedeniyle adı geçen ocak sahalarından malzeme alınmamış olduğunu. Baklan Ovası Sulaması 4.Kısım Şebeke inşaatı işinde kullanılacak agrega malzemesinin, Gümüşsü ilçesi yakınındaki kaya gereç alanından konkasör kumu ve kırmataş olarak elde edilmesinin, işin sözleşmesi gereği olduğunu. Adı geçen kaya gereç sahasına ocak ruhsatı alınması için, İdaremizce yapılan çalışmalar sonucunda; Karayolları 2.Bölge Müdürlüğü ve Denizli Orman Bölge Müdürlüğünce olumsuz rapor verilmesi nedeniyle, daha önce malzeme kalmadığı belirlenen Kufi gereç alanında yeniden derin sondajlar yapılmış ve bu sondajlarda beton için kullanılacak yeteri kadar malzemenin olduğunun görülmüş olduğunu. Bu ocakta yeterli malzemenin olması ve ocak değişikliğinin taşıma mesafesini 16 km kısaltması nedeniyle, işin 1.keşfinde %4,85 oranında ekonomi sağlaması gibi hususlar göz önüne alınarak, Baklan Ovası Sulaması 4. Kısım Şebeke İnşaatı işinde gerekli olan agrega malzemesinin, Gümüşsü kaya gereç alanı yerine, Kufi çayı kum-çakıl ocaklarından temin edilmesinin, Genel Müdürlüğün 26.03.1997 tarih ve 1420 sayılı Olur'u ile uygun görülmüş olduğunu. Ancak, sözkonusu ocakların 3. derece sit alanı ilan edilmesi nedeniyle, inşaatın ikmaline kadar gerekli olan kum-çakıl malzemesinin temininin, İdarece yapılan girişimler sonucu, sınırlı miktarda ve müze denetiminde sağlanabilmiş olduğunu. Bu nedenle, bu ocaklardan temin edilen sınırlı miktardaki malzemenin tümünün değerlendirilmesinin zaruret haline gelmiş olduğunu.

Kufi çayı kum-çakıl ocaklarından temin edilen malzemede ekteki elek analizinde de belirtildiği üzere; elek üstü malzeme miktarının ortalama %26 ve 3 nolu malzemenin (16-30mm) %24 olup, toplamda iri malzeme oranının %50 ye ulaşmakta olduğunu. 1 nolu malzeme (0-7mm) ve 2 nolu malzeme (7-16mm) oranlarının ise, beton karışımında kullanılan oranlara göre az çıkmakta olduğunu. Bu durumda, aşağıdaki tabloda da gösterildiği gibi, beton imalatı için gerekli olan kumda %27 oranında, ince çakılda ise %16 oranında malzeme eksiği olmakta, iri çakıl ve elek üstü malzemede ise toplamda %38 oranında malzeme fazlası bulunmakta olduğunu.

Kum 0-7mm İnce Çakıl 7-16mm İri Çakıl 16-30mm Elek üstü D>30mm

Doğal malzemeden elde edilen %27 %24 %26

Beton için gerekli olan malzeme %54 %34 %12

Fark (-%27) (-%16) (+%12) (+%26)

Baklan Ovasında, yukarıda belirtilen nedenlerden dolayı, malzeme sıkıntısı bulunduğu için, 2.keşifte bulunan 78.500 m3 beton ve 543 km kanalet imalatı ile 1.800 adet tip sanat yapısının imalatı için gerekli olan, takriben 165.000 m3 kum-çakıl malzemesinin elde edilirken, çıkan malzeme dağılımının aşağıdaki tabloda da görüldüğü gibi; 44.550 m3 kum, 29.700 m3 ince çakıl, 39.600 m3 iri çakıl ile 42.900 m3 elek üstü artığı malzeme olmakta olduğunu. Halbuki anılan beton imalatlarının yapılabilmesi için, 89.100 m3 kum, 56.100 m3 ince çakıl ve 19.800 m3 iri çakılın gerekmekte olduğunu. Bu durumda meydana gelen, 44.550 m3 kum ile 26.400 m3 ince çakıl açığının kapatılabilmesi maksadıyla fazla olan 19.800 m3 iri çakıl ile 42.900 m3 elek üstü artığı malzemenin değerlendirilerek konkasör kumu elde edilmiş olduğunu. Konkasör kumu elde edilirken elek üstü artığı ile iri çakıl malzemenin kırılarak öncelikle kırmataş elde edilmekte, daha sonra bu malzeme tekrar öğütülerek kum elde edilmekte olduğunu.

Kum 0-7mm İnce Çakıl 7-16mm İri Çakıl 16-30mm Elek üstü D>30mm

Doğal malzemeden elde edilen 44 550 29 700 39 600 42 900

Beton için gerekli olan malzeme 89 100 56 100 19 800 -

Fark (-44 550) (26 400) (+19 800) +42 900)

İşin bünyesindeki tüm beton imalatlarında kullanılan malzemenin, kum-çakıl ocağından alınmasından sonra, alınan malzemeden çıkan elek üstü artığı ile iri çakıl malzemenin 1. elek tesisinde elenmeye tabi tutulduktan sonra, 1. konkasörde istenilen boyutta (30mm) kırılarak, 2. elekte elenmekte ve geri kalan iri malzemenin 2. konkasörde tekrar kırılarak istenilen boyuta getirilmekte, daha sonra 1. elek tesisinde yıkama ve elemeye tabi tutulduktan sonra çıkan (16-30mm) fazlası kırmataş malzemenin tekrar ikinci bir işlemden geçirilerek (0-7mm) konkasör kumu elde edilmekte olduğunu. Kırmataş ve konkasör kumu elde etme işleminin eklerde gösterilmiş olduğunu.

Bu işlemlerin karşılanması için yapılan fiyatlarda, DSÎ Proje ve İnşaat Dairesi Analizlerinden faydalanılmış olduğunu. Yukarıda açıkça ifade edildiği gibi, elek üstü artığı malzemeden konkasör kumunun ancak ikinci bir işlemden geçirildikten sonra elde edilebilmiş olduğunu. Birinci işlemde elek üstü artığı malzemenin kırılarak, 0-30mm malzeme elde edilmiş olduğunu. Birinci işlemin fiyatlandırılması yapılırken, DSİ Proje ve İnşaat Dairesi'nin 08.023/1 "Ocak taşından konkasörle kırılmış ve elenmiş 30 mm.ye kadar kırmataş hazırlanması" pozu analizinin kullanılmış olduğunu. Burada yapılanın, analizdeki ocak taşı malzemesi yerine elek artığı malzeme konulması ve elek artığı malzemenin doğal olarak ocak taşına göre çok sert olmasının ve sistemdeki kapasite düşüklüğü nedeniyle, sadece konkasör ve elek makinasının çalışmasının yerinde bilfiil tesbit edilmiş olduğunu. İkinci işlemde ise, birinci işlem sonucu elde edilen (0-30mm) malzemenin beton için gerekli olan kum miktarını karşılayamaması nedeniyle, (16-30mm) fazlası kırmataş malzemenin tekrar kırılarak konkasör kumu elde edilmekte olduğunu, ikinci işlemin fiyatlandırılması yapılırken, sözleşme eki olmayan, fakat sözleşme eki "Tahmini İnşaat Bedeli Cetveli"nin dayanağını oluşturan 1.Keşif Özeti Cetvelinde beton imalat pozu 16.041/2B nolu özel pozun ekindeki D4265/1 "Ocak taşından konkasörle kırılmış elenmiş ve yıkanmış 0-5mm agreganın hazırlanması" pozu analizinin kullanılmış olduğunu. Anılan analizdeki, 08.007/K yıkama pozunun ikinci işlemde fiilen yapılmadığı için çıkartılmış, ocak taşı yerine de 30mm kırmataş malzeme konulmuş olduğunu. DSİ Barajlar ve HES Dairesi Başkanlığı Birim Fiyat Cetvelindeki B-08.021/3 poz nolu konkasör kumu fiyatının, kumun ocak taşından elde edilmesi işidir. Bu kırma ve eleme sisteminde konkasörle 0-30mm arası 3 veya 4 ayrı gradasyondaki malzemenin birlikte ve istenilen değişik yüzdelerle elde edilmekte olduğunu. 641 nolu İlam ile; yapılan işlerin karşılığı olarak, bu birim fiyat analizindeki ocak taşı yerine, elek artığı malzeme konularak bir fiyat oluşturulmasının istenmiş olduğunu. Halbuki yerinde fiilen yapılan işlemlerde, ocak taşı yerine 30mm kırmataş kullanılmakta ve bu malzeme tekrar tamamen kırılarak konkasör kumu haline getirilmekte olduğunu. Kaldı ki, ocak taşı ile kum hazırlama tesisinde ham madde olarak 30mm kırmataş malzemesi kullanılması durumunda, bu tesiste kullanılan kinci makinaların daraltılma toleransları yeterli olmadığından, teknik olarak sadece kum üretilmesinin mümkün olmadığını. Dolayısı ile ocak taşından konkasörle beton için kum hazırlanması pozunun yeni fiyattaki fiilen yapılan işlerin karşılığı olmamakta olduğunu.

Nihai ürünü tamamen kırmataş kumu olacak şekilde dizayn edilmiş tesiste kullanılan K-04 sekonder çeneli kinci, K23 ve K24 silindir kırıcıların daraltılma toleranslarının tamamen kum (0-7mm) elde etmeye yeterli olup, diğer tesise göre verimliliği düşük, birim imalat maliyetinin ise yüksek olduğunu. Buna rağmen bu tesisin kullanılmasından dolayı, elek üstü artığı malzemenin değerlendirilmesi ile;

a) Beton agrega sıkıntısının %26 oranında azaltmış.

b)Beton karışımında kullanılacak malzeme dağılımına göre (0-7mm) ve (7-16mm) malzeme eksiği giderilerek, (16-30mm) malzemenin fazlasının artık malzeme olmaktan kurtarılmış.

c)Kullanılan malzemenin incelik modülünün 3,6 olup şartname sınırları dışında kalmakta. Konkasör kumu elde edilmesiyle malzemenin incelik modülünün 3,0 ün altına düşürülmekte.

d)Elek üstü artığı malzemenin değerlendirilmesi sebebiyle kazanılan parasal

değerin 1996 sözleşme yılı fiyatları ile 414.616.-TL/m3; 2002 yılı fiyatları ile 6.150.246.-TL/m3 olmakta.

e) (16-30mm) fazlası malzemenin değerlendirilmesinden dolayı kazanılan parasal değerin 1996 sözleşme yılı fiyatları ile 497.721.-TL/m3; 2002 yılı fiyatları ile 6.859.033.-TL/m3 olmakta olduğunu.

Bu durumda, elek üstü malzeme ve (16-30mm) fazlasının değerlendirilmesinin, işin sağlıklı olarak yürütülmesi ve ekonomisi yönüyle İdare açısından büyük fayda sağlamakta olduğunu.

Diğer taraftan, teknik verileri Eklerde verilen her iki tesisi maliyet ve verimlilik açısından karşılaştıran tablo incelendiğinde;

TESİSLERİN KARŞILAŞTIRMA TABLOSU

ELEK ÜSTÜ ARTIĞI (16-30mm) MALZEMEDEN KONKASÖR KUMU ELDE EDİLMESİ

(A) OCAK TAŞINDAN

KIRMATAŞ VE KONKASÖR KUMU ELDE EDİLMESİ

(B) ORAN

(A)/(B)

a) Tesisin Yatırım Bedeli (YTL)

(2005 Yılı B.F.) 469 100 539 000 0,87

b) Tesisin Kurulu Gücü (Kw) 152 358 0,42

c)Üretim Kapasitesi (Ton/Saat) 16 175 0,091

d) Ton başına düşen enerji sarfiyatı (Kwh/Ton) (b)/(c) 9,5 2,05 4,6

Elek üstü artığı malzemeden konkasör kumu elde etme sisteminin yatırım bedelinin, ocak taşından kırmataş ve konkasör kumu elde etme sisteminin yatırım bedelinin %87'si, elek üstü artığı malzemeden konkasör kumu elde etme sisteminin harcadığı enerjinin, diğer sistemin harcadığı enerjinin %42'si olmasına rağmen, elek artığı malzemeden konkasör kumu elde etme sisteminde birim zamanda elde edilen malzeme miktarının, ocak taşından kırmataş ve konkasör kumu kumu elde etme sistemindeki malzeme miktarının ancak %9.1'i kadar olduğunu. Yani, ocak taşından kırmataş ve konkasör kumu elde etme sisteminde birim zamanda elde edilen malzeme miktarının, diğer sistemde elde edilen malzeme miktarının 10.9 katı olduğunu. Ayrıca, elek üstü ve artık (16-30mm) malzemeden sadece konkasör kumu elde etme işleminde harcanan enerji miktarının, ocak taşından kırmataş ve konkasör kumu elde etme sisteminde harcanan enerji miktarının 4,6 katı olduğunu. Bu nedenle, elek üstü ve artık malzemeden sadece kum elde etmek amacıyla kurulan tesiste yapılan çalışmanın, maliyet yönünden incelendiğinde enerji, yükleme boşaltma, personel, aşınma parçaları, amortisman giderlerinin diğer tesise göre çok yüksek olduğunu. Bu durumda sadece kum elde etmek üzere kurulan tesiste uygulanan fiyatın, bu maliyetlere göre düşük kalmakta olduğunu.

Her iki tesiste de yükleme-boşaltma işlemi için yükleyici makinaya ihtiyaç olduğunu. Ancak sadece kum elde etmek amacıyla kurulan bu tesiste birim zamandaki üretim azlığı nedeniyle yükleme-boşaltma maliyetinin m3 başına daha yüksek olduğunu.

Ayrıca, konkasör kumu tesisinin çalışmasının, kırmataş eleme ve yıkama tesisinin çalışmasına bağlı olduğunu. Diğer bir ifade ile, konkasör tesisinin çalışabilmesi için, eleme ve yıkama tesisinden elek üstü artığı (16-30 mm) kımataş malzeme çıkmasının gerekmekte olduğunu. Yani, konkasör tesisinin çıkan elek üstü malzeme oranına göre çalışmakta olduğunu, bu oranın değişiklik gösterebilmekte ve malzeme olmadığı durumlarda tesisin beklemekte olduğunu. Bu durumun, konkasör tesisinin sürekli çalışmasını engellemekte ve tesisin kapasitesinin altında çalışmasına neden olmakta olduğunu. Bunun da, konkasör kumu elde etme işleminde randıman düşüklüğü yaratmakta olduğunu. Bahse konu olan, ocak taşından konkasör kumu elde etme işleminde ise, böyle bir durumun söz konusu olmadığını.

DSİ Barajlar ve HES Dairesi Başkanlığı Birim Fiyat Cetvelindeki B-08.021/3 pozu konkasör kumu fiyatının, yukarıda da ifade edildiği gibi, kumun ocak taşından elde edilmesi esasına, buradaki işlemin ise kırma-eleme sisteminde konkasörle kırmataş elde edilirken, aynı zamanda konkasör kumu elde edilmesi esasına dayanmakta olduğunu. Yani, tesisten hem kırmataş hem de kum elde edilmekte olduğunu. Bu tesisten sadece kum üretilmesinin teknik olarak mümkün olmadığını. Buradaki uygulamada ise, elek üstü artığı malzemenin normal eleme ve kırma işleminden sonra, meydana gelen kum eksikliğinin giderilebilmesi için 16-30mm fazlası kırmataş malzemenin tekrar tamamıyla kırılarak sadece kum elde edilmesi olduğunu.

Ocak taşından kırmataş ve kum elde etmek için kullanılan konkasör tesisi ile elek artığı veya çakıldan kum elde etmenin teknik açıdan mümkün olmamasından dolayı, bu işlemin yapılabilmesi için farklı konkasör sistemi kullanılmasının gerekmekte olduğunu. Farklı konkasör sisteminin maliyetinin, yukarıda açıklandığı gibi, diğer sistemden daha fazla olması nedeniyle, 641 nolu İlamda bahsi geçen; DSİ Barajlar ve HES Dairesi Başkanlığı Birim Fiyat Cetvelinde B-08.021/3 "Ocak taşından konkasörle beton için kum hazırlanması" pozunun, yerinde fiilen yapılan işlemlerin karşılığı olmadığını ve anılan pozun eşdeğerinin Proje ve İnşaat Dairesi analizlerinde ve sözleşme ekindeki 1.Keşif özetinde bulunması sebebiyle kullanılmamış olduğunu. Yerinde fiilen yapılan işlerin karşılığı olarak ödeme yapılmış olduğunu, belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

İlam hükmü, Denizli Baklan Ovası Sulaması 4.Kısım Şebeke İnşaatı işinde, DSİ Birim Fiyat Tarifi ve Analizlerinde bulunduğu halde YF-9 İdarece İstenilen Mukavemette Elek Üstü Artığı Malzemeden Konkasörle Kırılıp 7 mm. Elekten Geçirilen Konkasör Kumuyla Yapılan Beton veya Betonarme Betonu için Konkasör Kumu Fiyat Farkı adı altında özel fiyat yapılması sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle, verilmiştir.

İlam hükmünün gerekçesini, B.İ.G.Ş.’nin 20’nci maddesi gereğince öncelikle sözleşme eki DSİ Birim fiyat analizleri kullanılmalıdır. Bu konuda mevcut benzer birim fiyat ve analiz varken, iş başında puantajla tespit edilen miktarların esas alınmayacağı oluşturmaktadır.

Dilekçi itirazlarının gerekçesini, beton imalatlarında kullanılacak olan kumun ocaktan elde edilen granülometri oranının gerekenden az olması sebebiyle, ihtiyaç olunan kadar kumun elek üstü malzemeden kırılarak temin edilmesi veya bu çapta malzemeyi elde edebilmek amacıyla ihtiyaçtan fazla malzemenin elenerek elde edilmesi ile ilgili olarak mukayese hesaplarının yapılmış ve elek üstü malzemenin kırılarak beton kumu elde edilmesinin en ekonomik çözüm olduğuna karar verilmiş olduğu, DSİ B-08.021/3 "Ocak taşından konkasörle beton için kum hazırlanması" pozu analizinin yararlanılan analiz olarak kullanılmasının yanlış olacağı, buradaki imalatla, fiilen yapılan imalatın farklı olduğu, elek üstü malzemenin özel şartlarla kırılarak temin edildiği, oluşturmaktadır.

İlam hükmünde, B.İ.G.Ş.’nin 20’nci maddesi gereğince öncelikle sözleşme eki DSİ Birim fiyat analizleri kullanılmalıdır. Bu konuda mevcut benzer birim fiyat ve analiz varken, iş başında puantajla tespit edilen miktarların esas alınmayacağı gerekçesiyle, DSİ B-08.021/3 "Ocak taşından konkasörle beton için kum hazırlanması" pozu analizinin yararlanılarak yapılan yeni birim fiyattaki bazı girdilerin gereksiz, bazı girdilerin ise miktarının fazla olduğu ifade edilmiş ve olması gereken yeni birim fiyat analizi tespit edilerek aradaki farka tazmin hükmedilmiştir.

BİGŞ’nin 20. maddesinde sözleşme eki keşif özet cetvelinde ve birim fiyat listesinde fiyatı gösterilmemiş olup da, yapılması idarece istenen imalatların yeni birim fiyatlarının tespitinde öncelikle hangi analizlerin kullanılacağı ve bu analizlerde hangi rayiçlerin kullanılacağı belirtilmektedir. İlam hükmünde yapılan imalatın birim fiyatının sözleşme eki keşif özetinde ve birim fiyat cetvelinde olmadığının ve bu nedenle yeni birim fiyat yapılabileceğinin kabul edilmiş olduğu görülmektedir. Ancak bu konuda mevcut benzer birim fiyat ve analiz varken, iş başında puantajla tespit edilen miktarların esas alınarak analiz yapılamayacağı belirtilmekte ve DSİ B-08.021/3 poz nolu analize kıyasen yeni bir analiz yapılmaktadır.

Yapılmış olan yeni birim fiyat analizi BİGŞ’nin 20. maddesi çerçevesinde yüklenici ve idare arasında mutabakat içerisinde, puantajla tespit edilen malzeme miktarları ile işçi ve makinelerin çalışma saatleri esas alınarak oluşturulmuş analiz olup, teknik bir tespite dayalı olmadan bu analizde yer alan girdi miktarlarının fazla olduğunu söylemek mümkün olmadığı gibi, benzer analiz olduğu hükmedilen analizlere kıyasla bu analizlerin girdi miktarlarının ve cinsinin benzer analizlerle aynı olması gerektiğini söylemekte mümkün görülmemektedir. Çünkü yapılmış olan analizde yer alan bir kısım girdi miktarlarının, benzer analiz olduğu hükmedilen analizlerin miktarına düşürülmesi durumunda analizde yer alan ve puantajla tespit edilmiş olan diğer girdi miktarlarının ne ölçüde artacağı veya azalacağı teknik olarak tespit edilmek durumundadır.

Yine yapılan imalatın birim fiyat cetvellerinde yer alan bir birim fiyata ait analizle benzer analiz olduğu hükmünün de ancak teknik bir tespitle mümkün olacağı görülmektedir. Bu nedenle her hangi bir teknik tespit yapılmadan, DSİ B-08.021/3 poz nolu analizin benzer analiz olduğu gerekçesinden hareketle, bu analizde yer alan bazı girdilerinde fiilen gereksiz olduğu tespitiyle yeni birim fiyat yapma yetkisi olan kurumlar yerine geçerek, yeni bir birim fiyat tespit edilmek suretiyle verilen tazmin hükmü yerinde görülmemektedir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle 641 sayılı ilamın 20. maddesi ile verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

3. 641 sayılı ilamın 33. maddesi ile tazmin hükmolunan 1.454.990.000.. liranın 20.06.2005 tarih ve 20050010764' nolu saymanlık işlem fişi ile tahsil edildiği bildirilmiş olup, hükümden sonra yapılan bu tahsilat ilam hükmünün infazı mahiyetinde olduğu ve ilam hükmüne karşı herhangi bir itirazda söz konusu bulunmadığı cihetle bu hususta Kurulumuzca yapılacak işlem olmadığına,

4. 641 sayılı ilamın 43. maddesi ile tazmin hükmolunan 86.308.6140.000.. liranın 18.07.2005 tarih ve 12612 nolu verile emri ile tahsil edildiği bildirilmiş olup, hükümden sonra yapılan bu tahsilat ilam hükmünün infazı mahiyetinde olduğu ve ilam hükmüne karşı herhangi bir itirazda söz konusu bulunmadığı cihetle bu hususta Kurulumuzca yapılacak işlem olmadığına,

5. 641 sayılı ilamın 51. maddesi ile verilen tazmin hükmüne ilişkin olarak dilekçi tarafından temyiz talebinde bulunulmakta ise de, söz konusu hüküm, aynı tazmin hükmünde Hakedişi Onaylayan sıfatıyla iştiraki bulunan Nihat Üstündağ’ın başvurusu üzerine düzenlenen 05.04.2006 tarih ve 28566 tutanak sayılı Temyiz Kurulu İlamı ile kaldırılmış bulunduğundan dilekçinin işbu madde ile ilgili itirazı üzerine Kurulumuzca yapılacak işlem olmadığına,

6. 641 sayılı ilamın 55. maddesi ile ; Kurt İnşaat Limited Şirketi yüklenimindeki “Kayacık Sulaması İnşaatı” işinde DSİ birim fiyat tarifleri ve analizleri kitaplarında 16.D/4 “Kanal Kaplama Betonu Tesviye, döküm ve muhafaza itina zammı” birim fiyatı mevcut olduğu halde 16.D/4. A poz numarasıyla yeni fiyat yapılması sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde; Söz konusu imalat kalemine ait birim fiyatın sözleşme ekindeki keşif özetinde, birim fiyat cetvelinde ve birim fiyat tarifleri kitabında yer almamakta olduğunu, bu nedenle işin yapım şartları dikkate alınarak bayındırlık işleri genel şartnamesinin 20. maddesi uyarınca, işin yapılması sırasında fiilen tutulan puantajla tespit edilen malzeme miktarları ile işçi ve makine çalışma saatleri esas alınarak 16.D/4-A poz no'lu yeni fiyatın oluşturulmuş olduğunu,

Birim fiyatlar ve birim fiyat tariflerinin aynı zamanda yapılan imalatın yapım şartlarını da belirlemekte, yeni birim fiyatın yapılmasının ancak yapım şartlarının değişmesi halinde mümkün olabilmekte olduğunu. Bu işin de yapılan imalatın yapım şartları köy hizmetlerine ait 16KH/3 poz nolu birim fiyatın yapım şartlarından farklı olduğu için yukarıda belirtilen esaslar dahilinde yeni birim fiyat yapılmış olduğunu. Yapım şartlarındaki bu farklılığın sadece kullanılan malzemenin cins ve miktarı ile ilgili değil aynı zamanda makine ve işçilikten de kaynaklanmakta olduğunu. 16KH/3 poz nolu birim fiyat analizindeki işçilik ve makine çalışma saatlerinin 0,125 kg malzeme için belirlenmiş olduğunu, malzeme miktarının değişmesinin işçilik ve makine çalışma saatlerinin değişmesini de kaçınılmaz kılmakta olduğunu.

İşin yapılması arasında fiilen tutulan puantajla işçilik ve makine çalışma saatlerinin tespit edilmiş olduğunu. Bu tespitte badana ustası miktarında artış, beton ustası ve beton usta yardımcısı miktarında azalma olduğunu. İşçilik saatlerindeki bu değişikliğin yeni birim fiyatı arttırıcı yönde değil azaltıcı yönde etkili olmuş olduğunu. Nitekim, işçilik maliyetinde 42190 TL / m2 bir azalma meydana gelmiş olduğunu.

Yeni birim fiyattaki artışın kullanılan makinenin (pülverizatör) kapasitesi ve çalışma saatlerindeki farklılıktan kaynaklanmakta olduğunu. Köy hizmetleri genel müdürlüğü'ne ait 16kh/3 poz nolu analizinde yer alan 03.580 poz nolu pülverizatörün 10 litrelik kollu sırt pülverizatörü olduğunu. Söz konusu sulama projesinin büyük bir sulama projesi olup bu kapasitedeki sulama kanallarında kür maddesi tatbiki için 10 litrelik küçük bir pülverizatörün püskürtme hızı ve tatbik mesafesinin kafi gelmediği gibi, 10 litrelik deposunun da 3 - 4 metrede bir doldurulması gerekmekte olduğunu. Bunun da deposunda kür maddesi bulunan bir taşıtın, sırtında pülverizatör taşıyan bir işçiyi takip ederek her 3-4 metrede boşalan pülverizatörü yeniden doldurmasını gerektirmekte olduğunu. Pratikte böyle bir uygulamanın tatbik kabiliyetinin olmadığını. Bu ölçekteki sırt pülverizatörünün ancak köy hizmetleri tarafından inşa edilmekte olan küçük sulamalarda ve münferit imalatlarda kullanılabileceğini,bu nedenle yapılan ödemelerin mevzuata uygun olduğunu, belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

İlam hükmü, DSİ Birim Fiyat Listesinde yer alan 16.D/4 poz nolu imalat kalemi yerine, aynı tarif ve şartlarda özel fiyat düzenlenmesi ve yapılan imalatın bedelinin bu özel fiyat üzerinden ödenmesi sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle verilmiştir.

(16.D/4-A) yeni birim fiyat poz nolu imalatın, DSİ genel Müdürlüğü tarafından yayınlanan sözleşme eki Birim Fiyat Tarif ve Analizlerinde 16.D/4 poz numarası ile “kanal kaplama betonu tesviye döküm ve muhafaza itina zammı” adı altında yer alan imalattan, katkı maddesi ve işçilik miktarları bakımından farklılıklarının bulunduğu görülmektedir.

Diğer taraftan sözleşme eki DSİ Sulama İnşaatları Teknik Şartnamesi’nin Katkı Malzemeleri başlıklı III-7 nci maddesinde; “Betonun dayanımını, işlenebilme özelliğini ve su geçirmezliğini artırmak veya priz müddetini kısaltmak için uygun katkı malzemeleri idarenin izniyle kullanılabilecektir. Katkı malzemelerinin uygunluğu ve miktarı DSİ Araştırma ve Geliştirme Dairesinin yapacağı deney sonuçlarına göre saptanacaktır.” denilmekte olup katkı malzemelerinin uygunluğu ve miktarı DSİ Genel Müdürlüğü Teknik Araştırma ve Kalite Kontrol Daire Başkanlığı tarafından yapılan deneylerle belirlenmesi öngörülmüştür. Yüksek Fen Kurulu Başkanlığı'nın DSİ Genel Müdürlüğüne yazdığı 25.10.2002 tarih ve 1/1375 sayılı yazıda ise, ASTM C-309 (TSE 10969) uygun malzemelerin rayiç listesinde yer alan 04.613/1-F rayiç nolu malzemeden farklı olduğu, Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 20’ inci maddesine göre özel fiyat yapılarak kullanılabileceği belirtilmiştir.

Bu nedenle, 16.D/4-A poz nolu yeni birim fiyat analizi, öncelik sırasına uyularak, birim fiyat tespit edilecek iş kalemleri için o işin yapılması sırasında tutulan puantajla (Deney Raporuyla) tespit edilen malzeme miktarı ile işçi ve makine çalışma saatleri esas alınarak oluşturulduğu, bu şekilde tespit edilen yeni birim fiyatın, Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi’nin 20’ nci maddesine uygun olarak tespit edildiği anlaşılmaktadır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle 641 sayılı ilamın 55. maddesi ile verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

7. 641 sayılı ilamın 61.maddesi ile verilen tazmin hükmüne ilişkin olarak dilekçi tarafından temyiz talebinde bulunulmakta ise de, söz konusu hüküm, aynı tazmin hükmünde Hakedişi Düzenleyen sıfatıyla iştiraki bulunan Habib Arı’nın başvurusu üzerine düzenlenen 07.04.2006 tarih ve 28570 tutanak sayılı Temyiz Kurulu İlamı ile bozulmuş bulunduğundan dilekçinin işbu madde ile ilgili itirazı üzerine Kurulumuzca yapılacak işlem olmadığına, ancak aynı mahiyette olan bu dosyanın sözü edilen dosya ile birleştirilerek gereği yapılmak üzere ilgili dairesine tevdiine,

8. 641 sayılı ilamın 62. maddesi ile ; Mapa İnş.A.Ş.yüklenimindeki “Demirdöven Sulama İnşaatı” işinde,

A) 27.528/2 pozu ile saten alçı kaplama bedeli ödenen imalat alanı için ayrıca 27.528/1 pozu ile alçı astar bedeli ödenmesi,

B) asma tavan yapılan imalat alanlarından, elektrik armatür boşluklarının düşülmemesi sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçeleriyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde; ilamın (A) fıkrasına ilişkin olarak, ilam metninde açıkça belirtilen iki ayrı poza ait analizler incelendiğinde de görüleceği üzere; söz konusu her iki pozun birbirinden farklı imalatları içermekte olup, her iki pozun; kaliteli imalat aşamasında mükerrer değil, birbirini tamamlayan imalat türleri olduğunu. Gerçekten de; uygulamada, üst üste çekilen iki alçı kaplamanın, ileriki aşamalarda ortaya çıkacak çatlama ve sıyrılmaları % 100 önlediğinin görülmüş olduğunu. Bu hususun, her iki kaplamanın da fiilen uygulanması suretiyle elde edilen İdare tecrübeleri ile de sabit olduğunu. Bu nedenle mükerrer ödemeden değil, olsa olsa üst üste çekilen ve dayanıklılığı arttıran iki ayrı alçı kaplamanın bedelinin ödendiğinden bahsedilebileceğini. Neticede kamu çıkarına hizmet eden bu hususun, İdare tutanakları ile de tespit edilmiş olduğunu. Yapılan işin bedelinin ödenmiş olduğunu.

İlamın (B) fıkrasına ilişkin olarak ise, ilama konu 19.052 poz no'lu "inorganik menşeli (cam yünü ve taş yünü) levhalarla asma tavan yapılması" imalatına ait fiyat analizi incelendiğinde görüleceği üzere; söz konusu fiyatın; sadece 04.734B/11 nolu tavan levhasından oluşmamakta, sırasıyla 04.274, 04.275/2, 04.714, 04.769/11, 01.219, 01.501, 01.507 no'lu pozların tümünü kapsamına almakta olduğunu. Dolayısıyla, 742-532 poz nolu asma tavan armatürlerinin kapladığı alanların, ödemeye esas alandan minha edilmesinin kesinlikle gerekli olmadığını. Kaldı ki, 19.052/A pozuna ait metraj incelendiğinde de anlaşılacağı gibi; sabit olan kolon, kiriş ve duvarların kapladığı alanların, ödemeye esas alanlardan minha edilmiş olduğunu. YF-51 poz nolu sıva üstü aydınlatma armatürlerinin, adları gereği sıva üzerine monte edilen armatürler olduğunu. Bir başka ifadeyle, imal edilen alanın üzerine monte edilen bu armatürlerin, imal edilen alanda boşluk oluşturmalarının da söz konusu olmadığını. Bu nedenle; söz konusu armatürlerin 19.052 pozu ile hiçbir ilgilerinin bulunmadığını ve bu nedenle ödemeye esas alandan minha edilmeleri için hiçbir sebebin bulunmamakta olduğunu. Ayrıca; müteahhit firmanın, inceleme konusu olan 745-532 poz no'lu asma tavan levhalarını döşemiş, armatör döşeme esnasında çıkartılan söz konusu levhaların ise ileride herhangi bir sebeple kirlenme vs. gibi sebeplerden dolayı değiştirmek amacıyla teslim alınmış olduğunu, belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

A) İlam hükmü, Demirdöven Sulaması İnşaatı” işinde, 27.528/2 pozu ile saten alçı kaplama bedeli ödenen imalat alanı için ayrıca 27.528/1 pozu ile alçı astar bedeli ödenmesi, sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle verilmiştir.

Dilekçi itirazlarının gerekçesini, söz konusu her iki pozun birbirinden farklı imalatları içermekte olup, her iki pozun; kaliteli imalat aşamasında mükerrer değil, birbirini tamamlayan imalat türleri olduğu, uygulamada, üst üste çekilen iki alçı kaplamanın, ileriki aşamalarda ortaya çıkacak çatlama ve sıyrılmaları % 100 önlediği, oluşturmaktadır.

27.528/1 poz nolu Alçı Astar (Perdah)Yapılması birim fiyat tarifi; “Plastik badana ile kaplanacak yüzeylerin iyice yıkanıp, temizlendikten sonra, hazırlanan alçı harcı ile düzgün ve pürüzsüz bir yüzey elde edilinceye kadar çelik mala ile düzeltilmesi, gerektiğinde zımparalanması, tozlardan temizlenmesi için her türlü malzeme ve zayiatı, işyerinde yükleme, yatay ve düşey taşıma, boşaltma, işçilik, müteahhit karı ve genel giderler dahil 1 m2 fiyatı. Ölçü: Perdahlanan bütün yüzeyler proje ölçülerine göre "m2" olarak hesaplanır. (Bütün boşluklar düşürülür)” şeklindedir.

27.528/2 poz nolu Sıva Üzerine Saten Alçı Kaplama Yapılması birim fiyat tarifi ise; “Kaplanacak yüzeylerin temizlendikten sonra, hazırlanan saten alçı harcı ile düzgün ve pürüzsüz bir yüzey elde edilinceye kadar çelik mala ile çekilmesi gerektiğinde zımparalanması, tozlardan temizlenmesi için her türlü malzeme ve zayiatı, işyerinde yükleme, yatay ve düşey taşıma, boşaltma, işçilik, müteahhit karı ve genel giderler dahil 1 m2 fiyatı. Ölçü: Saten alçı kaplanan bütün yüzeyler proje ölçülerine göre hesaplanır. Bütün boşluklar düşürülür.” şeklindedir.

27.528/2 poz nolu birim fiyat tanımından da anlaşılacağı üzere sıva üzerine yapılan bir imalattır. 27.528/1 poz nolu birim fiyat ise plastik badana yapılacak her hangi bir yüzeye(sıva, beton, eskimiş badana vb) uygulanan bir imalattır.

27.528/2 poz nolu birim fiyatın uygulandığı alanlarda, dilekçi iddialarında yer alan daha düzgün bir yüzeyin ve dayanımın sağlanması, ilgili imalata ilişkin şartnamelerde öngörülmüş olan durumlardır. Şartnamelerde öngörülen düzgünlük ve dayanımdan daha fazlasının elde edildiği yeni bir teknolojik uygulamanın yapılması idare tarafından isteniyorsa bu yeni uygulama için BİGŞ’nin 20. maddesinde belirtilen çerçevede yeni birim fiyat yapılmasına gidilmesi gerekir.

Diğer taraftan birinci imalat ile elde edilmek istenen imalatın büyük bir kısmı gerçekleşmiş olacağından, ikinci imalat içinde yer alan bir çok kalemin yapılmasına ihtiyaç olmayacağı için, ikinci imalat içinde yer alan bu girdiler mükerrer olarak ödenmiş olacaktır. Bu nedenle aynı nitelikteki iki imalatın aynı mahallerde uygulanarak, aynı nitelikteki iki birim fiyat üzerinden ödemede bulunulması mümkün görülmemektedir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle 641 sayılı ilamın 62/A. maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

B) İlam hükmü, “Demirdöven Sulaması İnşaatı” işinde, 19.052/A poz nolu İnorganik menşeli (Cam yünü veya taş yünü) levhalarla asma tavan yapılması, imalat alanlarından, elektrik armatür boşluklarının düşülmemesi sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle verilmiştir.

Dilekçi itirazlarının gerekçesini, 742-532 poz nolu asma tavan armatürlerinin kapladığı alanların, ödemeye esas alandan minha edilmesinin kesinlikle gerekli olmadığı, YF-51 poz nolu sıva üstü aydınlatma armatürlerinin, adları gereği sıva üzerine monte edilen armatürler olduğu, imal edilen alanın üzerine monte edilen bu armatürlerin, imal edilen alanda boşluk oluşturmalarının da söz konusu olmadığı, oluşturmaktadır.

19.052/A poz nolu İnorganik menşeli (Cam yünü veya taş yünü) levhalarla asma tavan yapılması yeni birim fiyat tarifinde imalatın 19.052 poz nolu birim fiyat tarif ve şartlarında gerçekleştirileceği ifade edilmiştir. 19.052 poz nolu birim fiyat tarifinin ölçü kısmında; “Asma tavan yüzeyi ölçülür. 0,25 m²’den küçük havalandırma ve elektrik armatürleri boşlukları ile diğer boşluklar düşülmez.”denilmektedir. Bu ifadeden, 0,25 m²’den büyük havalandırma ve elektrik armatür boşluklarının düşüleceği görülmektedir.

Ancak, asma tavan yapılan imalat alanlarından 0,25 m²’den büyük olan 742.532 poz nolu dekoratif amaçlı asma tavan armatür boşluklarının düşülmediği görülmektedir. 742.532 poz nolu dekoratif amaçlı asma tavan armatürleri ya sıva üzerine veyahut asma tavana gömme olarak kullanılan dekoratif amaçlı armatür oldukları için dilekçinin bu armatürlerin asma tavan üzerine monte edildiği ve asma tavanda bir boşluk oluşturmadığı yönündeki itirazlarıda yerinde görülmemektedir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle 641 sayılı ilamın 62/B. maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Sonuç olarak 641 sayılı ilamın 62. maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

9. 641 sayılı ilamın 63.maddesi ile verilen tazmin hükmüne ilişkin olarak dilekçi tarafından temyiz talebinde bulunulmakta ise de, söz konusu hüküm, aynı tazmin hükmünde Hakedişi Düzenleyen sıfatıyla iştiraki bulunan Habib Arı’nın başvurusu üzerine düzenlenen 07.04.2006 tarih ve 28570 tutanak sayılı Temyiz Kurulu İlamı ile kaldırılmış bulunduğundan dilekçinin işbu madde ile ilgili itirazı üzerine Kurulumuzca yapılacak işlem olmadığına,

10- 641 sayılı ilamın 64.maddesi ile verilen tazmin hükmüne ilişkin olarak dilekçi tarafından temyiz talebinde bulunulmakta ise de, söz konusu hüküm, aynı tazmin hükmünde Hakedişi Düzenleyen sıfatıyla iştiraki bulunan Habib Arı’nın başvurusu üzerine düzenlenen 07.04.2006 tarih ve 28570 tutanak sayılı Temyiz Kurulu İlamı ile kaldırılmış bulunduğundan dilekçinin işbu madde ile ilgili itirazı üzerine Kurulumuzca yapılacak işlem olmadığına,

11- 641 sayılı ilamın 65.maddesi ile verilen tazmin hükmüne ilişkin olarak dilekçi tarafından temyiz talebinde bulunulmakta ise de, söz konusu hüküm, aynı tazmin hükmünde Hakedişi Düzenleyen sıfatıyla iştiraki bulunan Muhittin Kuzu’nun başvurusu üzerine düzenlenen 10.04.2006 tarih ve 28582 tutanak sayılı Temyiz Kurulu İlamı ile kaldırılmış bulunduğundan dilekçinin işbu madde ile ilgili itirazı üzerine Kurulumuzca yapılacak işlem olmadığına,

12-641 sayılı ilamın 66. maddesi ile ; Aykotek İş Ortaklığı yüklenimindeki “Yukarı Harran Ovası Sulaması Ana Kanal İnşaatı” işinde, 15.D/3-A poz nolu birim fiyat analizine, makine ile hazırlanmış granülometrik malzeme (08.009) yerine, el ile hazırlanmış granülometrik malzemenin (04.003/C) konularak birim fiyatın oluşturulması sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde; 15.D/3-A poz no.lu yeni birim fiyat düzenlemesinin, tamamen yapılan işe karşılık gelecek şekilde, Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi'nin 20.maddesine uygun olarak tespit edilmiş olduğundan dolayı, herhangi bir fazla ödemede bulunulmamış olduğunu. Söz konusu 15.D/3-A yeni fiyat analizinin, Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi'nin 20. maddesine uygun olarak, DSİ birim fiyat analizlerinde mevcut olan ve yapılan işe karşılık gelen 15.D/3 "El ile granülometrik kum-çakıl serilmesi" pozu esas alınmak suretiyle düzenlenmiş olduğunu. Bu analizin yeniden düzenlenmesinin tek nedeninin, mevcut 15.D/3 pozunun birim fiyatının hesaplanmasında granüler malzeme olarak % 50 çakıl (04.003/B) ve % 50 kum (04.006/B) kullanıldığının kabul edilmiş olmasına karşılık, bu işte projenin gereği olarak, drenaj kanallarında 5-19 mm ve 19-32 mm çaplarındaki elenmiş, yıkanmış iki sınıf çakıl malzemesinin karıştırılarak kullanılmış olmasından kaynaklandığını. Eğer granüler malzemede bu değişiklik olmasa idi, DSİ Birim fiyatlarında mevcut "15.D/3- El ile granülometrik kum-çakıl serilmesi" pozunun olduğu gibi kullanılmasının gerekecek olduğunu. Söz konusu 15.D/3 pozunun içeriği incelendiğinde bu poz ile ilgili birim fiyat oluşturulurken, gerek çakıl ve gerekse kum malzemesinin, iş sırasında ne kadar miktar kullanılacağına bakılmaksızın, bu malzemenin tamamının "Tüvenan agregadan el ile elenmiş ve yıkanmış" agrega olarak fiyatlara dahil edildiğinin görüleceğini. Dolayısıyla bu pozun doğrudan doğruya kullanıldığı hallerde, kullanım miktarı ne kadar olursa olsun, "el ile elenmiş ve yıkanmış" agreganın fiyatının kabul edilmiş olmakta olduğunu. Nitekim, bu işte esas kabul edilen 15.D/3 pozunda yer alan malzeme için "Tüvenan agregadan el ile elenmiş ve yıkanmış" (04.003/B) ve (04.006/B) pozlarının kullanılmasının öngörüldüğü gibi, buna benzer şekilde;

15.D/4-EL ile tüvenan kum-çakıl serilmesi

15.D/6-Makine ile granülometrik kum çakıl serilmesi

15.D/7-Makine ile tüvenan kum-çakıl serilmesi pozlarında da, malzemenin "El ile elenmiş ve yıkanmış" pozlarının kullanılarak birim fiyatların tespit edilmiş olduğunu. Bunların yanısıra, DSİ birim fiyat cetvellerinde mevcut olan çeşitli beton fiyatları da incelenecek olursa;

16.002/1-İdarece istenilen dozda, kum ve çakıl ile yapılan beton

16.022/1-İdarece istenilen dozda, kum ve çakıl ile yapılan betonarme betonu

16.041/1-İdarece istenilen dozda, kum ve çakıl ile yapılan beton veya betonarme betonu (B betonu) gibi beton imalatlarının analizlerinde de kum-çakıl malzemesi için "el ile elenmiş ve yıkanmış" pozunun kullanılmış olduğunun görüleceğini.

Bu bakımdan, yeni bir fiyat analizi yapılırken, B.İ.G.Ş.'nin 20.maddesine göre öncelikle "sözleşme ve eklerindeki (birim fiyat cetvellerindeki) birim fiyatların tespitinde kullanılan analizler" in kullanılması söz konusu olduğundan, 15.D/3-A yeni birim fiyat analizinin de aynı esaslar ve kabuller içinde yapılmasının zorunlu olduğunu. Yukarıda açıklanan nedenlerle, 15.D/3'ün esas alındığı yeni analiz düzenlemesinde, değişiklik olarak sadece kum ve çakıl yerine, iki cins çakılın karışımı bir malzeme geldiğinden dolayı, bu yeni malzemenin de değiştirilen malzeme ile aynı fiyatlandırma kategorisinde bulunmasının zorunlu olmakta olduğunu. Diğer bir deyişle, sözleşme ekinde yer alan 15.D/3 pozunda granüler malzemenin "el ile elenmiş ve yıkanmış" olduğu öngörüldüğünden dolayı, bunu esas alan 15.D/3-A pozunda da malzemenin "el ile elenmiş ve yıkanmış" kategorisinde olmasının gerekmekte olduğunu. Mevcut Birim fiyat listelerinde, 04.003/B ve 04.006/B pozlarının yanı sıra aynı kategori içinde "04.003/C-Tüvenan agregadan el ile elenmiş ve yıkanmış ve en az iki tane sınıfı karıştırılarak hazırlanmış" pozunun da mevcut olduğunu. Söz konusu yeni birim fiyatın tespitinde, 04.003/B ve 04.006/B pozlarının yerine 04.003/C pozunun konulması ile, hem yapılan işin karşılığı olan bir pozun analize konulmuş ve hem de mevcut analiz esas alınarak, yeni analiz yapılması usulüne tam olarak uyulmuş olmakta olunduğunu. DSİ Proje İnşaat Dairesi Başkanlığı'nın 2002 yılı Birim Fiyat cetvellerinde 15.D/3'ün birim fiyatının 8.424.250 TL/m3. 15.D/3-A "Drenaj kanalında el ile granülometrik kum-çakıl serilmesi" pozunun 2002 uygulama yılı fiyatının ise 11.141.750 TL/m3 olarak belirlenmiş olduğunu. Her iki pozun arasındaki fiyat farkının, sadece, malzeme değişikliğinden dolayı ortaya çıkmış ve daha özel bir malzeme kullanıldığı için de bu farkın oluşmasının doğal olduğunu. 15.D/3-A poz no.lu "Drenaj kanalında el ile granülometrik kum-çakıl serilmesi" yeni birim fiyatı, tamamen yapılan işe ve Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi'nin 20.maddesine uygun olarak tespit edildiğinden ve bu tespit sırasında analiz düzenleme usulünün bir gereği olarak, mevcut analizdeki kum-çakıl yerine iki cins çakıl karışımının kullanılması dışında başkaca bir değişiklik yapılmadığından dolayı, herhangi bir fazla ödemede bulunulmamış olduğunu, belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

İlam hükmü, “Yukarı Harran Ovası Sulaması Ana Kanal İnşaatı” işinde, 15.D/3-A poz nolu birim fiyat analizine, makine ile hazırlanmış granülometrik malzeme (08.009) yerine, el ile hazırlanmış granülometrik malzemenin (04.003/C) konularak birim fiyatın oluşturulması sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle verilmiştir.

15-D/3-A poz nolu “Kanallara el ile granülometrik çakıl serilmesi” yeni birim fiyatının BİGŞ’nin 20.maddesi çerçevesinde yüklenici ve idare arasında mutabakat içerisinde oluşturulmuş bir yeni birim fiyat olup, bu birim fiyatın yapılmasında DSİ birim fiyat tarif ve analizlerinde yer alan 15-D/3 poz nolu el ile granülometrik kum-çakıl serilmesi analizinden yararlanılmıştır.

15-D/3 poz no'lu imalata ait analizde, kullanılacak olan kum-çakıl malzemesinin rayiç kısmı boş bırakılmış ve analizin not kısmında; “işin hususiyetine göre kum, çakıl için aşağıda gösterilen Poz no.ları analize konulacaktır.” Hükmü yer almıştır ve Kum için 04.006/b, 04.006/c, 08.003, 08.004, 08.009, 08.009/1, Çakıl için 04.003/b, 04.003/c, 08.003, 08.005, 08.009, 08.009/1, pozları sayılmıştır.

Yeni birim fiyatta kullanılan 04.003/c poz nolu malzemede, ilamda kullanılması gerektiği belirtilen 08.009 poz nolu malzemede 15-D/3 poz nolu analizde sayılmıştır. Bu pozlardan hangisinin kullanılacağı işin hususiyetine göre idare tarafından belirlenmektedir.

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı birim fiyatlarında yer alan bütün beton imaline ilişkin pozların analizinde 04.’lü kum-çakıl rayiçleri yer almakta olup, ilgili işte kullanılan çakıldan daha fazla miktarlardaki imalatların bedelleri bu birim fiyatlar üzerinden yapılmaktadır. Yani fiilen makine ile hazırlanan kum-çakıl malzemesinin bedeli elle temin pozları olan 04.’lü kum-çakıl rayiçleri ile ödenmektedir. Bu nedenle bu miktarda malzemenin elle hazırlanması fiilen imkansız olduğu için yapılan yeni birim fiyatta 04.003/c poz nolu rayiç yerine 08.009 pozunun yer alması gerektiği yönündeki ilam hükmü yerinde görülmemektedir.

15-D/3-A poz nolu Yeni birim fiyatın yapılmasında esas alınan 15-D/3 poz nolu imalat analizinde Çakıl için 04.003/b, 04.003/c, 08.003, 08.005, 08.009, 08.009/1, pozlarından hangisinin kullanılacağının tespitine ilişkin karar idarenin yetkisine bırakılmış olup, bu yetkinin kullanılmasında, yapılacak olan imalat miktarının azlığının veya çokluğunun bir kriter oluşturacağına dair herhangi bir hüküm de bulunmamaktadır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle 641 sayılı ilamın 66. maddesi ile verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

13- 641 sayılı ilamın 68. maddesi ile ; İçtaş İnş.San.ve Tic.A.Ş. yüklenimindeki “Bitlis Ahlat Ovakışla Sulaması” inşaatı işinde,

A) YFA-04 ve YFA-05 yeni fiyat analizlerine işçilik girdisi ilave edilmesi,

B) Bu analizlerde yer alan katkı malzemelerinin, laboratuar deney raporu ile belirlenen orandan daha fazla olarak beton imalatlarına ilave edilmesi sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde; ilamın (A) ve (B) fıkraları için ortak olarak; Bitlis-Ahlat Ovakışla Sulaması İnşaatı uygulama projelerinde beton sınıfının BS 16 ve BS 20 olarak belirlenmiş olduğunu. Beton imalatlarına ilişkin ise 16.022/1 pozu ve 16.041/1 pozlarının kullanıldığının doğru olduğunu. Ancak kullanılan beton sınıflarının yukarıdaki gibi BS 16 ve BS 20 olup bu sınıflara uygun laboratuar deney raporları sonuçlarına göre katkı maddeleri miktarlarının tatbik edilmiş olduğunu. Dolayısıyla laboratuar deney sonuçları ve beton sınıfları dikkate alındığında doğru miktarların kullanıldığı ortada olduğunu.

Betonda dona karşı koruyucu antifiriz ve hava sürükleyici katkı malzemesi kullanımına ait malzeme rayiçlerinin; "iş başı" teslimi olarak düzenlenmekte olduğunu. Bu yöndeki rayiç ifadesinin; ilgili rayiç fiyatın; adı geçen malzemenin şantiye ambarına kadar olan nakliyesinin ve bu aşamadaki fiili giderlerinin karşılığı olduğunu ispatlamakta olduğunu. YFA-04, YFA-05 pozlarına ait analizde belirtilen ve tutanakta yer alan işçilik saati tespitinde ise; adı geçen katkı malzemesinin, DSİ Laboratuar Şube Müdürlüğü'nce tespit edilen oranlarda olmak üzere, beton üretiminde, her m3 betona karıştırılması işçiliğinin karşılığı olduğunu.

İlamda yer alan 19.089 pozuna ait analiz kapsamında yer alan katkı malzemesinin niteliği ile YFA-04 ve YFA-05 pozlarına ait analizler içerisinde yer alan katkı malzemesinin niteliğinin kesinlikle aynı olmadığını. Her iki poza ait analiz içerisinde bulunan katkı malzemeleri birbirinden farklı olduğu için, her iki malzemenin beton imalatına katılmasına ilişkin giderlerin de birbirinin aynı olmayacağını. Bu nedenle de; 19.089 pozuna ait analizin sadece malzeme bedelini içermekte, işçilik giderine ise yer vermemekte olduğunu. Oysa YFA-04, YFA-05 poz nolu analizler içerisindeki malzemenin fazla olduğunun, 19.089 nolu pozdan yararlanılarak iddia edilmesinin mümkün olmadığını. Yine aynı ilamda belirtilen beton analizlerindeki işçilik bedellerinin ise; sadece betonun iletimine yönelik olup, özel durumlardaki beton imalatlarında yapılan ek işlemleri ve özellikle bu kapsamdaki katkı malzemesi ilavesini kapsamamakta olduğunu. Genel beton pozlarında, katkı malzemesi ilavesi ile kendini gösteren özel üretim tekniklerine ilişkin giderlerin bulunmasının elbette ki düşünülemeyeceğini. Bu nedenle; genel beton üretim pozlarına ait analizlerin de; bu aşamada fazla ödeme iddiasına dayanak alınmasının söz konusu olamayacağını. Sadece ve sadece özel nitelikteki üretim tekniğine dayalı ilave işçilik bedelinin ödenmesinin söz konusu olduğunu.

YFA-04 Poz nolu betona hava sürükleyici katkı maddesi, YFA-05 Poz nolu betonu dondan koruyucu katkı maddesi, YFA-06 Poz nolu beton akışkanlaştırıcı katkı maddesinde, kullanılan katkı maddeleri miktarları için sadece 2002 yılındaki beton imalat miktarları değil önceki yıllardaki (2000-2001-2002) imalat miktarlarının da alınmış olduğunu. Çünkü beton katkı maddelerinin Genel Müdürlük Makamının uygun görüşlerine istinaden beton imalatın başladığı dönemde uygulanmış olup, yeni fiyatların onaylı olmaması nedeniyle 2002 yılında tamamının alınmış olduğunu. Dondan koruyucu katkı maddesi içinde sadece soğuk havaların tesir edebileceği dönem miktarları hesapla bulunarak buna göre alınmış olduğunu. Kullanılan 16.041/1 pozu BS 16 olarak alınmış ve 16.022/1 pozu için katkı alınmamış olduğunu.

YFA-04, YFA-05, YFA-06 yeni fiyatlarına ait 2002 yılı onaylı birim fiyat tutanakları, analizleri ve tariflerinin ekte sunulduğunu. Yukarıdaki ifadelerden de anlaşıldığı üzere katkı maddeleri analizlerinde 0,01 saat düz işçilik girdisinin, hazırlanan betona bu oranda bir işçilik ile sıvı katkı malzemesinin ilavesi sonucu oluşmuş olduğunu. Beton imalatlarına ilişkin kullanılan 16.022/1 ve 16,041/1 poz nolu " İdarece istenen mukavemette kum ve gravye (çakıl) ile yapılan beton ve betonarme betonu [ (B) betonu]" tarifinde herhangi bir katkı maddesi ve işçiliği yer almamakta, betonun hazırlanmasının ise betoniyer ile karıştırılarak hazırlanması şeklinde tarif edilmekte olduğunu. Dolayısıyla Bayındırlık hazır beton pozlarının kullanılmamış olup işçilik giderinin bu durum göz önüne alınarak analizlere ilave edilmiş olduğunu. Ayrıca inşaat alanında bölgesel sert hava koşulları ve sezon sonlarına doğru ısının 0 derecenin altına düşme olasılığı değerlendirilerek Ekim ayı başlarından itibaren dondan koruyucu katkı maddelerinin kullanımının gerekli görülmüş ve risk almamak adına dona karşı katkı maddesinin kullanılmış olduğunu.

Söz konusu katkı maddelerinin beton imalatları ile beraber kullanılmaya başlanmış olduğunu. (2000 Yılı) Beton katkı maddeleri kullanımı ile ilgili İdare olurunun 2000 yılı itibariyle alınmış ve bu doğrultuda uygulama yapılmasına karşılık katkı maddeleri ile ilgili fiyat oluşturulmasının sehven yapılmamış ve 2002 yılı itibariyle analizlerinin hazırlanmış ve fiyat tutanaklarının İdarece onaylanmış olduğunu. 2002 yılına kadar alınmamış olan söz konusu imalatların 2002 yılı imalatları ile birlikte değerlendirilmiş olduğunu. Yukarıda belirtildiği üzere imalat onayları 2000 yılında alınmış ancak, 2002 yılında fiyatlarının tasdik edilmiş olduğunu. Dolayısıyla bu imalatların 2000 yılında alınan olurları göz önüne alınarak bu tarih itibariyle değerlendirilmesinin gerekmekte olduğunu.

Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinde de belirtildiği gibi ara metrajlarda alınmamış herhangi bir imalatın, hakedişe alındığı yılın birim fiyatlarıyla değerlendirileceği kuralına uygun hareket edildiğini. Alınan miktarların laboratuar deney sonuçlarına göre tespit edildiğini, analiz hazırlanmasında imalatlarda hazır beton pozu kullanılmadığından ve katkı maddesi işçiliğinin kullanılan beton pozları içinde yer almamasından dolayı onaylanan katkı maddesi analizlerinin doğru olduğunu, ayrıca yöre şartlarına uygun olarak betonu dona karşı koruyucu katkı malzemesi kullanılması gerektiğinden dolayı herhangi bir fazla ödemede bulunulmamış, olduğunu, belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

A) İlamın (A) fıkrasına ilişkin hüküm, “Bitlis Ahlat Ovakışla Sulaması” inşaatı işinde, YFA-04 poz nolu ve YFA-05 yeni fiyat analizlerine işçilik girdisi ilave edilmesi sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle verilmiştir.

Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 20 inci maddesinde “Keşif özetinde veya Birim Fiyat Cetvelinde fiyatı gösterilmemiş olup da yapılması idarece istenen yapım ve hizmet işlerinin yeni birim fiyatları tespit edilirken öncelik sırası ile “hangi analizlerin kullanılacağı ve bu analizlere öncelik sırası ile hangi rayiçlerin uygulanacağı belirtilmiştir.

BİGŞ’nin 20 nci maddesinde öncelik sırası uygulaması getirilmiştir. Diğer idarelere ait benzer analizler varken yeni bir analiz yapılması madde hükmüne aykırıdır. Ancak (YFA.04) ve (YFA.05) yeni birim fiyat poz nolu imalatların, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından yayınlanan Birim Fiyat Tarif ve Analizlerinde 19.089 poz numarası ile “betona hava sürükleyici katkı maddesi ilavesi” adı altında yer alan imalattan, katkı maddesi ve işçilik miktarları bakımından farklılığı bulunmaktadır. 19.089 poz nolu birim fiyat tarifinde hava sürükleyici katkı maddesinin çimento ağırlığına göre % 0,03 (onbinde üç) onanında imalat bünyesine katılacağı ve her türlü malzeme, zaiyat, işçilik, müteahhit kârı ve genel giderlerin birim fiyata dahil olduğu belirtilmiş ancak analizinde her hangi bir işçilik bedeline yer verilmemiştir. (YFA.04) ve (YFA.05) poz nolu imalatlarda, 19.089 poz nolu analize göre daha fazla miktarda katkı maddesi kullanıldığı için ayrıca işçilik bedeli ödenmesinde mevzuata aykırı bir husus görülmemektedir.

Yapılan yeni birim fiyat BİGŞ’nin 20 nci maddesi gereği Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca yayımlanan Birim Fiyat Tarif ve Analizlerinde yer alan rayiç fiyatı esas alınarak bu rayiç fiyatına işçilik ve müteahhit karı ilavesi ile yapılmış olduğundan 641 sayılı ilamın 68/A. maddesi ile verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

B) İlamın (B) fıkrasına ilişkin hüküm, “Bitlis Ahlat Ovakışla Sulaması” inşaatı işinde, YFA-04 poz nolu ve YFA-06 yeni fiyat analizlerinde yer alan katkı malzemelerinin, laboratuar deney raporu ile belirlenen orandan daha fazla olarak beton imalatlarına ilave edilmesi sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle verilmiştir.

İlam hükmünde gerekçe olarak, YFA-05 Poz nolu betonu dondan koruyucu katkı maddesi imalatının, yersiz olarak imalata dahil edildiği, Müteahhidin kış aylarında da çalışma izni almış olduğu, Kış aylarındaki imalatı ilgilendiren 2002 yılının ilk hakedişi olan 20 no.lu hakedişin 1 Ocak ile 8 Nisan arasındaki imalatları kapsamakta olduğu, Bu dönem içinde hiçbir beton imalatının yapılmadığının hakedişin imalat sayfasında görülmekte olduğu. Dolayısıyla soğuk kış aylarında beton imalatı olmadığından betonu dondan koruyacak katkı maddesinin de kullanılmadığı, Bu katkı maddesinin don tehlikesinin olmadığı dönemde kullanılmasının da gereksiz olduğu ve katkı malzemesi miktarlarının deney raporlarında belirtilen miktarlardan daha çok belirlendiği, yer almaktadır.

Rapor dosyasında mevcut belgeler ile dilekçe eki belgelerden, ilgili işte beton imalatlarında dona karşı antifiriz katkı malzemesi kullanılmasına, 23.10.2000 tarihinde, hava sürükleyici katkı malzemesi kullanılmasına, 20.10.2000 tarihinde Genel Müdürlükçe izin verildiği görülmekte, süper akışkanlaştırıcı için her hangi bir izin verilip verilmediği görülememektedir. İlam hükmünde yer alan tazmin tutarı, YFA-05 Poz nolu betonu dondan koruyucu katkı maddesi imalatının tamamı, YFA-04 ve YFA-06 poz nolu yeni fiyatlar içinse 2002 yılında yapılan beton imalat tutarlarına deney raporları ile öngörülen miktarlar oranında katılması gerekenden fazla yapılan tutarın tamamına olarak hesaplanmıştır.

İlgili işte beton imalatlarında dona karşı antifriz katkı malzemesi kullanılmasına 23.10.2000 tarihinde, hava sürükleyici katkı malzemesi kullanılmasına 20.10.2000 tarihinde Genel Müdürlükçe izin verilmiş olduğundan bu tarihten sonra yapılan imalatlar için yeni birim fiyatlar ne zaman onaylanırsa onaylansın fiilen kullanılan katkı maddeleri için, BİGŞ’nin 20 ve 88/13181 sayılı kararnamenin 8.maddeleri gereği ödemede bulunulması gerekecektir.

İlam hükmünde gerekçe olarak katkı maddelerinin deney raporlarında belirtilen miktarlardan fazla olarak hesaplandığı yer almakta ise de, katkı malzemesindeki fazlalığın, deney raporlarında belirtilen miktarlardan fazla alınmasından değil, 2002 yılından önce yapılan katkı malzemesi imalatlarının ilam hükmünde kabul edilmemiş olmasından kaynaklandığı, katkı malzemesi miktarlarının deney raporlarında belirtilen miktarlarda kullanılmış olduğu görülmektedir.

Ancak YFA-04 poz nolu Betona Hava Sürükleyici katkı malzemesi katılması ve YFA-06 poz nolu Betona Süper Akışkanlaştırıcı katılması imalatlarının, ilamda ilişikli tutulan hakedişte yer alan tüm beton imalatlarına uygulandığı görülmektedir. YFA-04 poz nolu Betona Hava Sürükleyici katkı malzemesi katılması imalatı için 20.10.2000 tarihinde Genel Müdürlükçe izin verilmiş olduğundan ancak bu tarihten sonraki beton imalatları için uygulanabilecektir. YFA-06 poz nolu Betona Süper Akışkanlaştırıcı katılması imalatı için verilmiş bir izin olmadığı için ise bu imalatın uygulanma imkanı görülmemektedir.

Bu nedenle YFA-04 poz nolu Betona Hava Sürükleyici katkı malzemesi katılması ve YFA-05 poz nolu Betona Dondan Koruyucu katkı malzemesi katılması imalat miktarlarının Genel Müdürlükçe verilmiş olan izin tarihleri ve YFA-06 poz nolu Betona Süper Akışkanlaştırıcı katılması imalatı için izin verilmemiş olduğu dikkate alınarak fazla ödemenin hesaplanması gerekirken, ilam hükmünde bu hususlara yer verilmediği görülmektedir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle 641 sayılı ilamın 68/B. maddesi ile verilen tazmin hükmünün eksik incelemeye dayalı olarak verildiği görülmekte olup, bu nedenle ilam hükmünün BOZULARAK DAİRESİNE TEVDİİNE,

Sonuç olarak 641 sayılı ilamın 68. maddesi ile verilen tazmin hükmünün BOZULARAK DAİRESİNE TEVDİİNE,

14- 641 sayılı ilamın 71. maddesi ile ; Limak İnş.A.Ş.yüklenimindeki “Denizli Baklan Ovası Sulaması 4.Kısım Anakanal İnşaatı” işinde DSİ Birim Fiyat Tarif ve Analizlerinde mevcut olduğu halde YF-9 “İdarece istenilen mukavemette elek üstü artığı malzemeden konkasörle kırılıp 7 mm elekten geçirilen konkasör kumuyla yapılan beton veya betonarme betonu için konkasör kumu fark fiyatı” adıyla özel birim fiyat yapılması sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Bu ilamın 2. sırasında 641 sayılı ilamın 20. maddesi için belirtilmiş olan aynı gerekçelerle, 641 sayılı ilamın 71. maddesi ile verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

15- 641 sayılı ilamın 72. maddesi ile ; Ceylan İnşaat yüklenimindeki “Kralkızı-Dicle Cazibe Sulaması İnşaatı” işine ait hakediş bedellerinin ödenmesinde,

A) DSİ Birim Fiyat Tarif ve Analizlerinde 16.D/4 “Kanal Kaplama Betonu Tesviye, Döküm ve Muhafaza İtina Zammı” birim fiyatı mevcut olduğu halde, katkı maddesinin laboratuar deneyi ile artırılması nedeniyle yapılan 16.D/4-A yeni fiyatında makine ve işçilik girdilerinin de artırılması,

B) 16.041/1A nolu Finişer ile Kaplama Kanal Betonu Dökülmesi pozuna ait 03.562/2 nolu Beton Finişeri analizinde, analiz girdisi olarak yer alan 03.062/2 poz nolu Beton Finişerinin tükettiği mazot miktarının ve düz işçi ücretinin yüksek alınması,

C) 16.041/1 poz nolu Konveyör ve Finişer ile Kaplama Kanal Betonu Dökülmesi birim fiyat ve analizinde, “Derzlerin Kesilmesi ve Korunması” bedeli dahil olduğu halde ayrıca, ÖZEL-2 nolu “Kanal Kaplama Betonuna Derz Açılması ve Doldurulması” pozundan ödeme yapılması,

D) ÖZEL-3 poz nolu Makine ile Kanal Şevi ve Tabanına Dolgu için Malzeme Serilmesi ve El ile Düzeltilmesi birim fiyat analizine 03.063 poz nolu rayiç olan Agrega serme makinesi konulması ve bu şekilde fiyat oluşturulması gerekirken, 03.005 poz nolu 260 HP-Dragline Tipi Ekskavatör konularak fiyat tespit edilmesi, sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde, İlamın (A) fıkrasına ilişkin olarak, "Kralkızı-Dicle Cazibe Sulaması İnşaatı" işinin sözleşme ve ekleri incelendiğinde sözleşme eki DSİ Birim Fiyat Tarifleri 7. Baskı içinde 16.D/4 Kanal Kaplama Betonu Tesviye,Döküm ve Muhafaza İtina Zammı (sıcaktan muhafaza Curing-Compaund maddelerle yapılırsa) pozu bulunmadığını, Keza sözleşme eki DSİ 1993 yılı Birim Fiyat Cetveli 28. Baskı içinde 16.D/4 Kanal Kaplama Betonu Tesviye,Döküm ve Muhafaza İtina Zammı ( sıcaktan muhafaza Curing-Compaund maddelerle yapılırsa) pozu karşılığı bir fiyat bulunmadığını, Ancak DSİ Genel Fiyat Analizi kitabında "Kanal Kaplama Betonu Tesviye,Döküm ve Muhafaza İtina Zammı (sıcaktan muhafaza curing-compaund maddelerle yapılırsa) adı altında 16.D/4 poz no'lu bir analiz yer almakta olduğunu, Bu dokümanlardan görüldüğü gibi Sayıştay sorgusunda kullanılan Birim Fiyat Tarifleri ve Birim Fiyat Cetvellerinin eski baskılardan alınmış bir tarif ve fiyat olduğunu, ilgili sözleşmeyi kapsamamakta olduğunu, Dolayısıyla teknik olarak yapılma zorunluluğu bulunan ve uygulanması için Genel Müdürlük oluru alınan bu poz için sözleşme eki Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi "Fiyatı Belli Olmayan İşler" madde 20 şartları dahilinde fiyat yapılması gereğinin doğmuş olduğunu, Bu yeni fiyatın yapılışında Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin Fiyatı Belli Olmayan İşler madde 20 de belirtilen "aşağıdaki analizler kullanılır" maddelerine uyulduğunu, "Sözleşme birim fiyatlarının tespitinde kullanılan analizlerle veya varsa o işe ait teklif analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler" göz önüne alınarak eski yıllarda kullanılmış 16.D/4 pozu analizi ile kıyaslama yapıldığını, "Birim fiyatı tespit edilecek iş kalemleri için o işin yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları ile işçi ve makinelerin çalışma saatleri esas alınarak oluşturulacak analizler" göz önüne alınarak malzeme miktarının DSİ Teknik Araştırma ve Kalite Kontrol (TAAK) Dairesi Başkanlığı'na yaptırılan deney sonucu tespit edilmiş, işçilik ve makine çalışma saatlerinin ise bilfiil yerinde tespit edilen puantaja göre tutanak altına alınmış olduğunu, Bu esaslar dahilinde tamamen sözleşme ve eklerine, Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesine uygun olarak 16.D/4-A poz nolu yeni birim fiyat tutanağının hazırlandığını, ilamda yer alan “DSİ Birim Fiyat listelerinde yer alan” ibaresinin 1991 yılından önceki sözleşmelerde kullanılan tarif ve listeler için geçerli olduğunu, Bu sözleşme için böyle bir ibarenin geçerli olmadığını, sözleşme ekinde bulunan DSİ Birim Fiyat Listelerinde bu poz yer almadığını, Atıfta bulunulan 16.D/4 birim fiyat analizinde 03.580 pozlu 10 litrelik kollu sırt pülverizatörü kullanıldığını, Yerinde yapılan denemelerde bu pülverizatörle şevin her tarafına ilaç püskürtmenin mümkün olmadığını, litre kapasitesinin de beton döküm hızına yetişemediğini, Deposunun da 3-4 metrede bir doldurulması gerektiğini, Buda deposunda kür maddesi bulunan bir taşıtın sırtında pülverizatör taşıyan bir işçiyi takip ederek 3-4 metrede bir pülverizatörü doldurmasını gerektirdiğini, Pratikte böyle bir uygulamanın tatbik kabiliyetinin olmadığını, Bu ölçekteki sırt pülverizatörünün ancak küçük ve münferit yapılarda kullanılabileceğini, Yerinde yapılan denemelerde 03.583 pozlu 250 litrelik traktöre akuple motorlu pülverizatörle ancak muvaffak olunmuş ve uygulamanın buna göre yapılmış olduğunu, Yeni birim fiyat analizinde ise 03.583 poz no yerine 03.582 poz no lu "El ile çekilen 100 litrelik motorlu pülverizatöre" yer verilerek idare yararına fiyat oluşturulmuş olduğunu, Sayıştay ilamında; malzeme artışının deneylerle değiştirilmesi mümkündür. Nitekim söz konusu işte de kür maddesi 0,125 Kğ/m2 den 0,209 Kğ/m2 ye artırılmıştır. Ancak 16.D/4 birim fiyat tarifinde "el,fırça veya makine ile sürülerek veya püskürtülerek" denildiğinden analiz bünyesindeki diğer girdilerin cinsinin ve miktarının artırılmasının hiçbir dayanağı yoktur denilmekte olduğunu, Bu ifadelerin analizdeki saatlerin 0,125 Kğ/m ye göre yapılmış puantajları tarif etmekte olduğunu, İki misline yakın artan bir malzemeyi aynı makine ve işçilik ile yapmanın mümkün olmadığını, makine kapasitesinin de işçilik saatlerinin de değişeceğini, Fakat işçilik saatlerindeki bu değişikliğin ilamda belirtildiği gibi yeni birim fiyatı artırıcı yönde değil azaltıcı yönde etkili olduğunu, Nitekim işçilik maliyetinde 27.590.-TL/m2 azalma meydana geldiğini, iddia edilen fazla ödemeye esas fiyat artışının, işçilik saatlerinin değişmesine bağlı olmayıp tamamen malzeme miktarının artmasına ve zorunlu olarak büyüyen pülverizatör tipine bağlı bulunduğunu, bu nedenle yapılan ödemelerin mevzuata uygun olduğunu, belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

İlamın (B) fıkrasına ilişkin olarak, 03.562/2 poz nolu beton fınişeri analizinde 03.062/2 poz nolu beton fınişeri konulmuş olup, analize konulan bu makinenin Bayındırlık ve İskan Bakanlığı rayiçlerinde 03.062/2 poz nosuyla yer alan takriben 70 HP ve 50 m3/h kapasiteli beton finişeri olduğunu. Uygulamada şev yüzeylerinin uzunluğuna bağlı olarak dizayn edilen beton finişerinin 80 HP olarak hesap edildiğinden, poz adında da takriben ifadesi kullanıldığından 80 HP gücünde beton finişeri kullanılmış olduğunu. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı inşaat birim fiyatlarına esas işçilik araç ve gereç rayiç listesinin 03-İnşaat Makine ve Araçları bölümünde beton finişeri olarak 03.062/2 pozundan başka beton fınişeri yer almamış olması ve takriben ifadesi yer alması nedeniyle 16.041/1-A pozu için fiyat analizi yapılırken makine olarak 03.062/2 beton finişerinin analizde bırakılmış olup, motorin miktarlarının 80 HP ye göre hesap edilmiş olduğunu. Ayrıca ilamda aynı analizde 01.501 pozundan 9 saat düz işçi bedeli verildiğinin tespit edildiği, ancak DSİ Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığınca yayınlanan 03.562/3 poz nolu beton kaplama makinesinin 1 saatlik ücreti benzer analiz olup , burada düz işçi bedeli olarak 1 saat yer aldığı, 03.562/2 poz nolu beton finişeri analizinde de 01.501 pozundan 1 saat düz işçi bedeli ilave edilmesi gerektiği halde yeni fiyat analizinde 9 saat 01.501 pozundan düz işçi bedelinin ilave edilmesiyle yeni fiyatta 8 saat düz işçi bedeli fazla konulduğu belirtilmekteyse de, DSİ Proje ve İnşaat Dairesinin 03.562/3 nolu analizinde yer alan beton finişerinin Bayındırlık Bakanlığı İnşaat Makine ve Araçlan rayiçleri çizelgesinde 03.062/3 poz no ile yer alan " Kayar Kalıplı Kanal Kaplama Makinesi " olduğunu. Bu makinenin 96 HP gücünde daha fonksiyonel ve kayar kalıp sistemine sahip bir makine olduğunu. Bu makinenin kayar kalıp sistemine sahip olması ve daha fonksiyonel olması nedeniyle uygulamada daha fazla işçi çalışmasına ihtiyaç duyulmayan bir makine olduğunu. Oysa 03.062/2 beton finişerinin uygulamada gerek kalıp sisteminin gerekse makinenin yürütülmesi için ihtiyaç duyulan ray sisteminin insan gücü ile yapılmasından dolayı daha fazla işçi ile çalıştırılan bir makine olduğunu.2002 yılı Bayındırlık Bakanlığı inşaat Makine ve Araçları rayiçleri çizelgesinde 03.062/3 poz nolu " Kayar Kalıplı Kanal Kaplama Makinesi" nin değerinin 325.987.000.000.-TL Oysa yeni fiyat analizine konulan 03.062/2 poz nolu beton finişerinin değerinin 89.904.000.000.- TL olarak yer almakta olduğunu, 03.062/3 poz nolu "Kayar Kalıplı Kanal Kaplama Makinesi" nin 2002 yılı birim fiyatlarına göre 1 saatlik ücreti analizde görüleceği üzere 108.053.101.-TL, 03.062/2 poz nolu beton finişerinin 2002 yılı birim fiyatlarına göre 1 saatlik ücretinin 56.739.972.- TL olduğunu, Görüleceği üzere 03.062/3 pozunda 1 saat düz işçi yer almasına karşılık 03.062/2 pozunda 9 saat düz işçi olmasına rağmen 03.562/2 pozunun 1 saatlik ücretinin daha ekonomik olmakta olduğunu.

İlamın (C) fıkrasına ilişkin olarak, 16.041/1-A poz nolu "Finişer ile Kanal Kaplama Betonu Dökülmesi" birim fiyat analizinde Yapılması, Yerine konulması, Serilmesi, sıkıştırılması, Tesviyesi, Derzlerin kesilmesi ve korunması karşılığı olarak 03.562/2 nolu fınişer ve konveyör pozundan 0,0476 saat yer almış olduğunu. Ancak, 03.562/2 nolu yardımcı analiz incelendiğinde derz kesme makinesi, derz kesme bıçağı ve suyun yer almadığının görüleceğini.

Kanal kaplama betonu dökümü esnasında finişere monte edilmiş derz kesme bıçakları vasıtasıyla derzlerin kesilmekte olduğunu. Ancak, bu işlemin beton dökümü esnasında yapılmakta olup anoları yaklaşık 3*3 metre ebadında ve kanal şev eğimi 1/1,5 olması nedeniyle açılan bu derzlerin betonun kendi ağırlığı ile kapanmakta olduğunu. Beton prizini aldıktan sonra kesilen bu derzlerin sadece bir iz olarak kalmakta olduğunu. Projesi gereği ve sızdırmazlığı sağlamak için iz olarak kalan derzlerin projedeki boyutlarına göre yeniden kesilmesinin gerekmekte olduğunu. Söz konusu işin tekniği ve projesi gereği uygulanması gereken mastik asfaltın derzlerin içine tam ve yeterli miktarda yerleşebilmesi için derz yerlerinin temizlenmesi, derz makinesi ile kesilmesi, kesilen derzlerin hava tutularak tekrar temizlenmesinin gerekli olduğunu. Derzlerin projesine uygun olarak beton prizini aldıktan sonra kesilmesi nedeni ile 16.041/1-A poz nolu "Finişer ile Kanal Kaplama Betonu Dökülmesi" birim fiyat analizinde bulunan 03.562/2 nolu finişer ve konveyör pozunun analizinde derz kesme makinesi, derz kesme bıçağı ve suyun yer almadığını. Bu nedenle ÖZEL 2 pozunun yapılan işin karşılığı olarak, Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi'nin 20. maddesi gereğince yapılmış olduğunu.

İlamın (D) fıkrasına ilişkin olarak, ÖZEL-3 pozunun, "Kanal kaplama beton altının projesine göre makine ile kanal şev ve tabanına dolgu için temin edilen malzemenin serilmesi, serilen bu malzemenin el ile kanal tabanı ve yan yüzeylerinin +/-1 cm den fazla girinti ve çıkıntı olmayacak şekilde düzeltilmesi için inşaat yerinde yapılan yatay ve düşey taşımalar, yükleme ve boşaltmalar (sıkıştırmada kullanılan dolgu malzemesinin kazısı ve nakliyesi, suyun iş yerine nakliyesi, su bedeli ile dolgu itina zammı hariç), müteahhit karı ve genel giderler dahil makine ile, kanal ile şev tabanına 1 m3 dolgu için malzeme serilmesi ve el ile düzeltilmesi fiyatı" olarak tarif edilmiş olduğunu. Tariften de anlaşılacağı üzere, birim fiyat kapsamına giren işin esas olarak, kaplama betonu altının, dolgu için temin edilen malzemenin (elek artığı, ocak ve/veya tüvenan malzeme) makine kullanılarak kanal tabanına ve her iki şevine serilmesi işlemi olduğunu. "Kralkızı Cazibe Sulaması I. Kısım İnşaatı" işi kapsamındaki ana kanalın km:4+940 - 5+320 ve km: 5+740 - 7+050 arasında toplam 1 690 metrelik kısmında kanal kalınlığı 5-20 metre arasında değişen, yüzeyde yoğun çatlaklı, eklemli taban doğru masif, som görünümlü yüksek plastiseli kil ve karbonat ihtiva eden bazalt kesimden geçmekte olduğunu. Bu kesimde kanal kazısının patlayıcı madde kullanılarak yapılmakta olduğunu. Zemin özelliğinden dolayı patlatma sonucu kanal taban ve şevlerinde düzgün yüzey elde edilmediğini. Bu kesimde kanal kaplama betonu altının hazırlanabilmesi için 28.09.2000 tarihinde 2000-DKS-1014 kod nolu projenin hazırlanmış olup bu projenin 17.10.2000 tarihinde Genel Müdürlük makamınca tasdik edilmiş olduğunu. 2000-DKS-1014 kod nolu projede bulunan tip kesitte 1690 metrelik bir kısımda gerek kanal ve gerekse kanal şevlerinde "Yerinde tespit edilmek kaydıyla" min. 20cm max. 30cm dolgu malzemesi (Elekartığı, ocak ve/veya tüvenan malzeme) kullanılarak düzgün yüzey elde edilmesi yoluna gidilmiş olduğunu. Ana kanalın km: 4+940 - 5+320 ve km: 5+740 - 7+050 arasında toplam 1690 metrelik kısmında kanal taban genişliğinin 5.50 metre olup, kanal yüksekliğinin 5.20 metre olduğunu. Kanal şev eğimi 1/1,5 olduğundan şev uzunluğunun 9,37 metre olduğunu. Bu kesimin kayalık ve oldukça girintili çıkıntılı bir yapıda olduğunu. Bu boyuttaki bir kanalda taban ve eğimli şevlerde agrega serme makinesi ile malzeme serilmesinin mümkün olmadığını. İlamda söz konusu edilen 260 HP-Dragline Tipi Ekskavatörün kazı makinesi olduğu ve kazı yapılması ile yüklenmesi işlevlerine sahip olduğu, kum-çakıl serilmesinde kullanılmasının uygun olmadığının belirtilmekte olduğunu. Oysa söz konusu işin tekniği gereği ve yapılabilirliği açısından 260 HP-Dragline Tipi Ekskavatörün en uygun makine olduğunu. 03.063 poz nolu " agrega serme makinesi (23 HP-25 m3/h kapasiteli)" nin kullanılmasının mümkün olmadığını. Söz konusu agrega serme makinesinin hava alanı, karayolu ve düz sahalarda kullanılan bir makine olup, eğimi fazla olan şevlerde kullanılmasının mümkün olmadığını. Şevlerde kullanılabilmesi için yeni bir dizayn olarak agrega serme makinesinin imalinin gerekmekte olduğunu. Ayrıca, yörenin çok sıcak olması dolayısıyla nakliye esnasında optimum su muhtevasını kaybeden agreganın yüksek şevde kendini tutamayıp agrega makinesinin tabanında yığılarak makinenin hareketine mani olacağını. Bu nedenlerle 03.063 poz nolu "agrega serme makinesi (23 HP-25 m3/h kapasiteli)"nin söz konusu imalatta kullanılması uygun olmayacağını. Yörenin çok sıcak olması dolayısıyla nakliye esnasında optimum su muhtevasını kaybeden agreganın, kamyondan şeve boşaltılıp ve daha sonra sulanarak ekskavatörle karıştırılarak optimum su muhtevasını sağlayacak şekle getirilip, ekskavatörle serilmekte ve aynı zamanda ekskavatörlerle sıkıştırılmakta olduğunu. Ayrıca, ÖZEL-3 pozunun uygulandığı bu kesimlerde 14.D/10 ve 14.D/20 kaplama beton altı hazırlanması pozlarının ödenmemekte olduğunu, belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

A) 641 sayılı ilamın 72/A.maddesi ile verilen tazmin hükmüne ilişkin olarak dilekçi tarafından temyiz talebinde bulunulmakta ise de, söz konusu hüküm, aynı tazmin hükmünde Hakedişi Onaylayan sıfatıyla iştiraki bulunan Nihat Üstündağ’ın başvurusu üzerine düzenlenen 05.04.2006 tarih ve 28566 tutanak sayılı Temyiz Kurulu İlamı ile kaldırılmış bulunduğundan dilekçinin işbu madde ile ilgili itirazı üzerine Kurulumuzca yapılacak işlem olmadığına,

B) İlam hükmü, 16.041/1A nolu Finişer ile Kaplama Kanal Betonu Dökülmesi pozuna ait 03.562/2 nolu Beton Finişeri analizinde, analiz girdisi olarak yer alan 03.062/2 poz nolu Beton Finişerinin tükettiği mazot miktarının ve düz işçi ücretinin yüksek alınması, sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle verilmiştir.

Dilekçi itirazlarının gerekçesini, 03.562/2 poz nolu beton fınişeri analizinde 03.062/2 poz nolu beton fınişeri konulmuş olup, analize konulan bu makinenin Bayındırlık ve İskan Bakanlığı rayiçlerinde 03.062/2 poz nosuyla yer alan takriben 70 HP ve 50 m3/h kapasiteli beton finişeri olduğu, Uygulamada şev yüzeylerinin uzunluğuna bağlı olarak dizayn edilen beton finişerinin 80 HP olarak hesap edildiğinden, 80 HP gücünde beton finişerinin kullandığı mazot miktarının analize dahil edildiği, 03.562/2 pozu içindeki işçilik miktarının, 03.562/3 poz nolu analiz esas alınarak belirlenmesinin, her iki analiz içinde yer alan makineler farklı olduğu, 03.562/3 poz nolu analiz içinde yer alan 03.062/3 poz nolu Kayar Kalıplı Kanal Kaplama Makinesinin kayar kalıplı olması nedeniyle daha fonksiyonel şekilde çalıştığı ve bu nedenle de rayicinin daha yüksek olduğu, 03.062/2 poz nolu makinenin ise daha çok insan gücüne dayalı olması nedeniyle daha ucuz olduğu, bu nedenle iki analiz içerisindeki işçilik giderlerinin bir olmasının mümkün olmadığı oluşturmaktadır.

Dilekçi uygulamada 80 HP gücünde finişer kullanıldığını belirtmiş olmasına rağmen, bu uygulamaya ilişkin ne yargılama aşamasında, ne de dilekçe ekinde kanıtlayıcı herhangi bir belge ibrazında bulunmamıştır. Bu nedenle yapılmış olan 03.562/2 poz nolu yardımcı analize dahil edilmiş olan 03.062/2 poz nolu 70 HP gücündeki finişerin kullanmış olduğu mazot miktarının, Yüksek Fen Kurulu genelgelerine uygun olarak 0,150kg/BG saat esasına göre tespit edilerek analizlere dahil edilmesi gerekmektedir. Yapılan analizde de bu esasa uyulmuş ancak kullanılan mazot miktarı 70 HP’lik finişer yerine 80 HP’lik finişer esas alınarak bulunmuştur.

Yapılmış olan 03.562/2 poz nolu yardımcı analizde 03.062/2 poz nolu takriben 70 HP gücündeki finişer yer almaktadır. 03.562/2 poz nolu analizde yer alacak mazot miktarının, Yüksek Fen Kurulu genelgelerine uygun olarak 0,150kg/BG saat esasına göre tespit edilerek analizlere dahil edilmesi gerekmektedir. Yapılan analizde de bu esasa uyulmuş ancak kullanılan mazot miktarı 70 HP’lik finişer yerine 80 HP’lik finişer esas alınarak bulunmuştur. 03.062/2 makine rayicinde takriben 70 HP gücündeki finişer denmekte olduğundan ve analize bu makine dahil edilmiş olduğundan fiilen hangi makine kullanılırsa kullanılsın mazot miktarının 70 HP gücündeki finişere göre hesaplanarak analize dahil edilmesi gerekecektir.

Bu nedenlerle dilekçinin, ilamın (B) fıkrasında yer alan, 03.062/2 poz nolu yardımcı analizdeki mazot miktarının fazla alındığı gerekçesiyle verilmiş tazmin hükmüne ilişkin itirazlarının yerinde olmadığı görülmektedir.

İlam hükmünün aynı fıkrasında yer alan, düz işçi saatinin fazla alındığı gerekçesi ise, 03.562/2 ve 03.562/3 poz nolu analizler içinde yer alan finişer makinelerinin farklı olması, 03.562/3 pozu içinde yer alan 03.062/3 poz nolu finişer rayicinin daha pahalı ve fonksiyonel olan bir makineye ait olması nedeniyle kullanımı sırasında daha az işçilik gerektiriyor olması nedenleriyle yerinde görülmemektedir.

Sözleşme eki Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin Fiyatları Belli Olmayan İşler başlıklı 20.maddesinde;

“Keşif Özetinde veya birim fiyat cetvelinde fiyatı gösterilmemiş olup da yapılması idarece istenen yapım ve hizmet işlerinin yeni birim fiyatları tespit edilirken öncelik sırası ile aşağıdaki analizler kullanılır:

a- Sözleşme ve eklerinde (birim fiyat cetvellerindeki) birim fiyat tespitinde kullanılan analizler veya varsa o işe ait teklif analizler;

b- Sözleşme birim fiyatlarının tespitinde kullanılan analizlerle veya varsa o işe ait teklif analizlerle kıyaslanarak bulunan analizler;

c- Diğer dairelere ait benzer analizler;

d- Birim fiyat tespit edilecek iş kalemleri için o işin yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarı ile işçi ve makine çalışma saatleri esas alınarak oluşturulacak analizler;

Yeni birim fiyatların tespitinde, yukarıdaki analizlere öncelik sırası ile aşağıdaki rayiçler, uygulanır:

1. Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca tespit edilip yayınlanan rayiçler veya varsa o işe ait teklif rayiçler;

2. Diğer İdarelerce tespit edilmiş rayiçler;

3. İdarece kabul edilmek şartı ile Ticaret ve/veya Sanayi Odasınca onaylanmış memleket rayiçleri;

Bu usullerden hiç biriyle yeni birim fiyat tespiti mümkün olamıyorsa, o iş kalemine ait Ticaret ve/veya Sanayi Odasınca onaylanmış fatura bedelleri esas alınarak yeni birim fiyat tespit edilebilir. Yeni birim fiyat, müteahhitle birlikte yukarıda belirtilen usullerden biri ile tespit edilerek bu hususta düzenlenen tutanak İdarenin onayına sunulur ve onaydan sonra geçerli olur.” denmekte olup, 03.062/2 yardımcı analizi BİGŞ’nin 20. maddesi çerçevesinde iş başında tutulan puantajlar esas alınarak, yüklenici ve idare arasında mutabakat içerisinde oluşturulmuş bir analiz olup, teknik bir tespite dayalı olmadan daha fonksiyonel ve bu nedenle daha pahalı olan bir makinenin işçilik miktarları ile kıyasla bu makinenin işletimi içinde aynı işçilik girdisinin olmasının gerektiğini söylemek mümkün değildir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle ilamın (B) fıkrasında yer alan gerekçelerden mazot miktarının fazla olduğuna ilişkin gerekçenin yerinde olduğuna, işçilik girdisinin fazla olduğuna ilişkin gerekçenin ise yerinde bir gerekçe olmadığı görülmektedir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle 641 sayılı ilamın 72/B. maddesi ile verilen tazmin hükmünün DÜZELTİLMEK SURETİYLE TASDİKİNE,

C) İlam hükmü, 16.041/1 poz nolu Konveyör ve Finişer ile Kaplama Kanal Betonu Dökülmesi birim fiyat ve analizinde, “Derzlerin Kesilmesi ve Korunması” bedeli dahil olduğu halde ayrıca, ÖZEL-2 nolu “Kanal Kaplama Betonuna Derz Açılması ve Doldurulması” pozundan da bu imalat için ödeme yapılması sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle verilmiştir.

Dilekçi itirazlarının gerekçesini, 16.041/1-A poz nolu analiz ve yardımcı analizleri içerisinde derzlerin kesilmesine ilişkin bir analiz girdisinin mevcut olmadığı, yeni birim fiyat tarifinde derzlerin kesilmesi tarif edilmiş olmasına rağmen, beton dökümünden önce açılan derzlerin beton dökümünden sonra betonun akışkanlığı nedeniyle kapandığı ve bu derzlerin tekrar açılması gerekliliğin ortaya çıktığı, oluşturmaktadır.

16.041/1-A poz nolu yeni birim fiyat; “…. Konveyör ve finişer ile kanal kaplama betonu dökülmesi, serilmesi, sıkıştırılması, tesviyesi, projesine uygun olarak derzlerin kesilmesi …” şeklinde tarif edilmiş olup, Birim Fiyat analizinde de “B-Yapılması, yerine konulması, serilmesi, sıkıştırılması, tesviyesi, derzlerin kesilmesi ve korunması” karşılığı olarak 03.562/2 poz nolu finişer ve konveyör sistemi 0,0476 saat olarak yer almıştır.

Bu nedenle dilekçinin analiz girdileri içerisinde kesme ve korumaya ilişkin girdinin olmadığı yönündeki itirazları yerinde görülmemektedir. Analiz girdileri içerisinde derz kesme makinesi, derz kesme bıçağı ve suyun olmadığı görülmekte ise de, derz kesme ve korunmasının karşılığı 03.562/2 poz nolu girdi ile “Karşılık” olarak verilmiş olduğundan ayrıca bu işlemler için Özel-2 poz nolu yeni birim fiyat içerisine derz kesme makinesi, derz kesme bıçağı ve suyun dahil edilmesi mükerrer ödemeye neden olmaktadır.

Bu nedenlerle Özel-2 poz nolu birim fiyat içerisinde derz kesme ve korunması için yer alan derz kesme makinesi, derz kesme bıçağı ve suyun mükerrer ödemeye neden olduğu gerekçesiyle verilen tazmin hükmünün yerinde olduğu görülmektedir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle 641 sayılı ilamın 72/C. maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

D) 641 sayılı ilamın 72/D. maddesi ile verilen tazmin hükmüne ilişkin olarak dilekçi tarafından temyiz talebinde bulunulmakta ise de, söz konusu hüküm, aynı tazmin hükmünde Hakedişi Onaylayan sıfatıyla iştiraki bulunan Nihat Üstündağ’ın başvurusu üzerine düzenlenen 05.04.2006 tarih ve 28566 tutanak sayılı Temyiz Kurulu İlamı ile kaldırılmış bulunduğundan dilekçinin işbu madde ile ilgili itirazı üzerine Kurulumuzca yapılacak işlem olmadığına, oy birliği ile,

Sonuç olarak, dilekçi talebinin kısmen kabulü ile 641 sayılı ilamın 72. maddesi ile verilen 180.418.340.000.-liraya ilişkin tazmin hükmünün mevzuata uygun bulunan 135.536.839.000-lira düşüldükten sonra kalan, 44.881.501.000.- liranın Sayman (Merkez Saymanlık Müdürü) Adem Mart, Tahakkuk Memuru (Proj. İnş. Daire Bşk.) Müfit Dündar, Hakedişi Düzenleyenler S.Doğan Özceylan (DSİ.Diyarbakır Bölge Md.ğü Kontrol Müh.) ve A.Naci Uluğ (DSİ.101.Şb.Md. Diyarbakır) ile Onaylayanlar Nihat Üstündağ “Diyarbakır DSİ.10.Bölge Müdürü) ile Müfit Dündar’ın uhdesinde kalmak üzere DÜZELTİLMEK SURETİYLE TASDİKİNE,

16- 641 sayılı ilamın 73. maddesi ile ; Kayaoğlu İnşaat San.ve Tic.Ltd.Şti. yüklenimindeki “Malatya-Darende-Gökpınar Sulaması İnşaatı” işinde,

A) İlam tarihinden sonra yapılan tahsilat bildirilmektedir.

B) İlam tarihinden sonra yapılan tahsilat bildirilmektedir.

C) İlam tarihinden sonra yapılan tahsilat bildirilmektedir.

D) Yükleme boşaltma bedeli imalat birim fiyatına dahil olan kum çakıl malzemesi için ayrıca 09.003/1 pozundan yükleme boşaltma bedeli ödenmesi sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde; İlamın (D) fıkrasına ilişkin olarak, Gökpınar Sulaması İnşaatı işinde 09.003/1 pozunda yükleme boşaltma bedeli ödenen agreganın, kanallarda filtre malzemesi, ulaşım yollarında stablize malzeme ve beton agregası olarak kullanılmakta olduğunu. Hal böyle olunca malzemelerin daha önceden çap ve evsaflarına göre kırılıp depo edilmiş olmasının gerekliliğinin gayet açık olduğunu. Yani konkasör bölgesine 150-200 metre mesafede depolanan malzemelerin buradan 23 ve 24 kilometre uzaklıktaki beton santralına, ulaşım yollarına ve 125 kilometre uzunluğundaki kanalın imalat mahallerine yakın muhtelif depo sahalarına 2. kez taşınmakta olduğunu. 16.041/2-B poz nolu birim fiyat analizinde yer alan D.4265/1, D.4265 ve D.4246 poz nolu işlerin tarifinde birim fiyata dahil olan masrafların; "Taşın, ocaklardan çıkarılması, konkasöre verilecek boyutta kırılması, vasıtalara yüklenmesi, ocak konkasör arasında nihai ortalama 150 m. mesafeye kadar taşınması, boşaltılması, konkasöre verilmesi, şartnamesinde belirtilen veya idarece istenilen granülometriyi elde edecek şekilde konkasörle kırılması ve elenmesi, munzam elemeler ve granülometri ayarlama işlerinin yapılması, konkasör altının boşaltılması, kırılmış ve elenmiş agreganın vasıtalara yüklenmesi, figüre veya depo yerinde boşaltılması, aşağıda "Birim Fiyat Dahil Olmayan Masraflar" başlığı altında sayılanlar dışında kalan diğer bütün işlerin yapılması için lüzumlu her türlü işçilik, malzeme, makine, alet ve edevat masrafları ile müteahhit karı ve genel giderler." olduğunu, Tarifte;

1. Taşın ocaktan çıkarılması ve konkasöre verilecek boyutta kırılması,

2. Vasıtalara yüklenmesi, ocak-konkasör arasında nihai ortalama 150 m. mesafeye kadar taşınması ve taşların boşaltılması

3. Konkasöre verilmesi, kırılması, elenmesi

4. Konkasör altının boşaltılması,(yükleyici ile ötelenmesi)

5. Kırılmış ve elenmiş agreganın vasıtalara yüklenmesi,

6. Figüre veya depo yerinde boşaltılması,...müteahhit karı ve genel giderlerin yer almakta olduğunu, Bu tarifte kırılmış ve elenmiş agreganın vasıtalara yüklenip figüre veya depo yerinde boşaltılmasının birim fiyata dahil olduğunun tartışmasız olduğunu, Ancak konkasör altından ötelenmiş durumda bulunan agreganın buradan alınarak direkt olarak çeşitli sebeplerle inşaat mahallerindeki depolara taşınamamış olduğunu. Toplam 199.956m3 agreganın konkasör bölgesindeki depolara yükleme boşaltma işlemi yapılmadan ötelenerek depolanmasının mümkün olmadığını. Bir başka değişle, konkasörden çıkan ve yükleyici ile ötelenen (konkasör altından boşaltılan) agreganın buradan direkt inşaat mahallerindeki depolara götürülebilseydi 09.003/1 pozundan yükleme boşaltma bedeli verilmesinin gerekmeyeceğini. Oysa burada;

7. Taşın ocaktan çıkarılması ve konkasöre verilecek boyutta kırılması,

8. Vasıtalara yüklenmesi, ocak-konkasör arasında nihai ortalama 150 m. mesafeye kadar taşınması ve taşların boşaltılması

9. Konkasöre verilmesi, kırılması, elenmesi

10. Konkasör altının boşaltılması,(yükleyici ile ötelenmesi)

11. Kırılmış ve elenmiş agreganın vasıtalara yüklenmesi,

12. Figüre veya depo yerinde boşaltılması, işlerine İlave Olarak;

13. Figüre veya depo edilmiş agreganın muhtelif zamanlarda kamyonlara tekrar yüklenip tartılıp inşaat mahalline götürülmesi.

14. Figüre ve depo verinde boşaltılması, işlemlerinin yapılmış olduğunu. Konkasör bölgesinde agreganın depolandığına dair kroki ve resimlerin savunma ekinde sunulmuş olduğunu. Tarifte ocaktan çıkarılan taş için, agrega olarak beton tesisine getirilinceye kadar 2 defa yükleme boşaltma+konkasör altının boşaltılması işleminin öngörülmüşken, burada 3 defa yükleme boşaltma+konkasör altının boşaltılması işleminin yapılmış olduğunu. İlamın, konkasörden çıkan agreganın yükleme boşaltma işlemi yapılmadan 150-200 m mesafeye depo edildiği varsayımına dayalı olarak verilmiş olduğunu, yukarıda bahsedilen miktarda agreganın yükleme boşaltma işlemi yapılmadan 150-200 m mesafeye nasıl depolanabileceğini. Bu durumda, agreganın konkasör altından alınarak direkt işyerindeki depoya niçin götürülmediği, 2 defa depolama işlemine niçin gerek duyulduğu sorusunun akla gelebileceğini. Ancak; - Konkasördeki temin hızı ile işbaşındaki tüketim hızlarının farklı olup, paralel hale getirilmesinin mümkün olmadığını. -İmalat yerindeki depolama imkanlarının kısıtlı olduğunu. -Nakliye mesafesinin uzun olması ve yolların ham yol olmasından dolayı düzenli sabit nakliye yapılamamakta olduğunu. Gerek çalışma temposu gerekse bahsedilen bazı muhtemel engellerin malzemenin düzenli ve belirli bir sistem içinde temin edilmesine mani olduğundan, işin aksamadan yürümesi için mecburen konkasör bölgesinde malzemenin stoklanmış olduğunu. İlamda; DSİ Genel Müdürlüğü'nün 29.02.1996 tarihli yazısından bahsedilerek, beton imalatlarında kullanılan kum-çakıl yükleme boşaltma ve istif bedelinin 2000 m3'e kadar olan kısmının D.09.003/1 pozundan, kalan miktarının ise D.09.003/2 pozundan ödenmesi gerektiğinden bahsedilmekte olduğunu, bunun kabul edilemez olduğunu. DSİ Genel Müdürlüğünün söz konusu yazısının 29.02.1996 tarihinden sonra ihalesi yapılan işler için geçerli olup, ihalesi 1995 yılında yapılan ilgili işi ilgilendirmemekte olduğunu. Sonuç olarak, fiilen yapılan iş ne ise onun bedelinin ödenmiş olup, mükerrer yükleme boşaltma bedeli ödenmesinin söz konusu olmadığını, belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

A) 641 sayılı ilamın 73/A. maddesi ile verilen tazmin hükmüne ilişkin olarak dilekçi tarafından tahsilat bildirilmekte ise de, hükümden sonra yapılan bu tahsilat ilam hükmünün infazı mahiyetinde olduğu ve ilam hükmüne karşı herhangi bir itirazda söz konusu bulunmadığı cihetle bu hususta Kurulumuzca yapılacak işlem olmadığına,

B) 641 sayılı ilamın 73/B. maddesi ile verilen tazmin hükmüne ilişkin olarak dilekçi tarafından tahsilat bildirilmekte ise de, hükümden sonra yapılan bu tahsilat ilam hükmünün infazı mahiyetinde olduğu ve ilam hükmüne karşı herhangi bir itirazda söz konusu bulunmadığı cihetle bu hususta Kurulumuzca yapılacak işlem olmadığına,

C) 641 sayılı ilamın 73/C. maddesi ile verilen tazmin hükmüne ilişkin olarak dilekçi tarafından tahsilat bildirilmekte ise de, hükümden sonra yapılan bu tahsilat ilam hükmünün infazı mahiyetinde olduğu ve ilam hükmüne karşı herhangi bir itirazda söz konusu bulunmadığı cihetle bu hususta Kurulumuzca yapılacak işlem olmadığına,

D)İlam hükmü, “Malatya-Darende-Gökpınar Sulaması İnşaatı” işinde; Yükleme boşaltma bedeli imalat birim fiyatına dahil olan kum çakıl malzemesi için ayrıca 09.003/1 pozundan yükleme boşaltma bedeli ödenmesi sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle verilmiştir.

Dilekçi itirazlarının gerekçesini, agrega malzemesinin kanallarda filtre malzemesi, ulaşım yollarında stablize malzeme ve beton agregası olarak kullanılmakta olduğu, konkasörde agrega üretimi ile bu malzemenin kullanılacağı imalatların değişik nedenlerle eş zamanlı olarak yapılamadığı, bu nedenle depolanan malzemenin ikinci bir defa yükleme boşaltma yapılarak imalat mahalline taşındığı oluşturmaktadır.

16.041-2-B poz nolu birim fiyatı oluşturan D.4265/1, D.4265 ve D.4246 pozları Karayolları Genel Müdürlüğüne ait pozlar olup, bu pozların birim fiyat tariflerinde; “Taşın; ocaklardan çıkarılması, konkasöre verilecek boyutta kırılması, vasıtalara yüklenmesi, ocak-konkasör arasında nihaî ortalama 150 m. mesafeye kadar taşınması, boşaltılması, konkasöre verilmesi, şartnamesinde belirtilen veya İdarece istenilen granülometriyi elde edecek şekilde konkasörle kırılması ve elenmesi, munzam elemeler ve granülometri ayarlama işlerinin yapılması, konkasör altının boşaltılması, kırılmış ve elenmiş agreganın; vasıtalara yüklenmesi, figüre veya depo yerinde boşaltılması, aşağıda «Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar» başlığı altında sayılanlar dışında kalan diğer bütün işlerin yapılması için lüzumlu her türlü işçilik, malzeme, makine, alât ve edevat masrafları ile müteahhit kârı ve genel masraflar.” ın birim fiyata dahil olduğu belirtilmiştir.

Birim fiyat tariflerinde, a)ocaktan çıkarılan taşın konkasöre verilecek boyutta kırıldıktan sonra araçlara yüklenmesi ve konkasör yanında boşaltılması, b)Kırılan ve elenen agreganın konkasör altından boşaltılması nedeniyle konkasör yakınında depolanan malzemenin yükleniciyle vasıtalara yüklenerek imalatta kullanılacak yerde figüresi yada depoya boşaltılması şeklinde olmak üzere iki ayrı yükleme-boşaltma işleminden bahsedilerek bu işlemlerin birim fiyata dahil olduğu belirtilmektedir.

DSİ Birim Fiyat Tarifleri Kitabının, “Taşıma İşleri Uygulama Kriterleri” başlıklı bölümünün “Genel Hükümler” başlığı altındaki 1. maddesinde: “Taşıma formüllerine göre hesaplanarak bulunan taşıma bedellerine, yükleme, boşaltma ve iş yerinde istif bedelleri dahil değildir. (Çimento, demir taşıması gibi özel taşıma fiyatı olan malzeme ve yük taşıma bedelleri hariç) ihzarat ve imalat birim fiyatlarına malzemenin ocaktaki (satın alma yeri veya depodaki), inşaat yerindeki yükleme, boşaltma ve istif bedelleri dahil edilmiştir. (Madde 5’deki kayıt mahfuzdur)” dendiği,

Madde 5’te ise; “Taşımalarda malzemenin çıkarıldığı veya satın alındığı kullanılacağı yer arasında bir defadan fazla yükleme ve boşaltma yapılmasına zorunluluk olması halinde durum idare ile müteahhit arasında, müteahhidin kusuru olmaksızın meydana geldiğine dair, gerekçeli müşterek bir tutanakla tespit edilir. Bu takdirde fazladan yapılan yükleme, boşaltma bedeli ödenir.” Dendiği görülmektedir.

İmalat birim fiyatlarına malzemenin yükleme boşaltma ve istif bedeli dahil olduğu için, ilgili imalatlarda kullanılan agrega malzemesi için ayrıca yükleme, boşaltma bedeli ödenebilmesi ancak müteahhidin kusurundan kaynaklanmayan bir zaruretin olması gerekmektedir. Agrega malzeme için ayrıca yükleme boşaltma bedeli ödenmesine dilekçi, konkasörde agrega üretimi ile bu malzemenin kullanılacağı imalatların değişik nedenlerle eş zamanlı olarak yapılamadığını göstermektedir. Bu gerekçenin “Taşıma İşleri Uygulama Kriterleri” başlıklı bölümünün “Genel Hükümler” başlığı altındaki 5. maddesindeki müteahhidin kusuru olmayan bir zorunluluk olarak kabul edilmesi mümkün görülmemektedir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle 641 sayılı ilamın 73/D. maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Sonuç olarak, 641 sayılı ilamın 73 maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, oyçokluğu ile,

Karar verildiği 10.04.2006 tarih ve 28584 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.