Sayıştay 4. Dairesi 27912 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 1998

• Daire: 4

• Dosya No: 27912

• Tutanak No: 29135

• Tutanak Tarihi: 27.02.2007

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten, duruşma talep eden dilekçi Yusuf Korkmaz’ a duruşma günü 01.12.2006 tarihinde bildirilmiş olmasına karşın duruşmaya katılmadığından HUMK nun 438. maddesi uyarınca gıyabında, gereği görüşüldü:

1. 1099 sayılı asıl ilamın 11. maddesi ile Masat Sulaması işinde MS. YF. 02 poz nolu betona hava sürükleyici katkı maddesi ilavesi imalatına ilişkin yeni fiyatın tanziminde Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi’nin 20. maddesine uyulmayarak, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı fiyat listesinde yer alan imalat için yeni fiyat tanzim edilmesi sonucu fazla ödemede bulunulduğu gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir. İlam hükmüne karşı temyiz isteminde bulunan Muhittin Kuzu tarafından verilen dilekçe üzerine hazırlanan dosya Sayıştay Temyiz Kurulunda görüşülmüş ve yeni fiyat tanziminde dilekçi görüşü doğrultusunda tutanak ile belirlenen miktarın ve belirlenen işçilik saatinin esas alınması, fazla ödeme tutarının tespit yılı fiyatıyla değil imalatların yapıldığı yıl fiyatlarıyla hesaplanması gerektiği gerekçeleriyle tazmin hükmünün bozulmasına karar verilmiştir. Kararda ayrıca katkı maddesi fiyatı olarak ilamda hükmedildiği gibi, fatura fiyatı yerine Bayındırlık ve İskan Bakanlığı rayiç listesindeki fiyatın esas alınması gerektiğine ve tutanakla belirlenen miktarların aşılamayacağına karar verilmiştir. 1779 sayılı ek ilamın 1. maddesi ile; Temyiz Kurulu Kararı doğrultusunda fazla ödeme hesaplanmış ve tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde; Sayıştay sorgusuna yönelik savunmamda da ayrıntılı olarak açıklandığı üzere; (MS-YF-02): "Betona Hava sürükleyici Katkı Maddesi İlavesi" yeni fiyatı ve diğer ilam konusu yeni fiyatlar yapılırken; "Masat Sulaması inşaatı" bünyesinde gerçekleştirilen bu fiyata esas imalatın, kendine has uygulamalarının dikkate alındığını, "Masat Sulaması İnşaatı"ndaki bu imalatın 1600 m. kotunda ve olağanüstü iklim koşullarının etkisinde gerçekleştirildiğini, kaplama betonu dökülmesi esnasında çatlamalar dahil bir çok problemle karşılaşıldığını, bu hususun Bölge Müdürlüğü Kalite kontrol Şube Müdürlüğü elemanlarının, inşaat mahallinde gerçekleştirdikleri fiili incelemeleriyle tespit edildiğini ve tutanak altına alındığını, söz konusu tutanakların, Sayıştay sorgusuna yönelik savunma ekinde sunulduğunu, her iş bünyesinde kullanılan agrega ve çimentonun, yöresel iklim ve fiili yapıları açısından farklı niteliklere sahip olduğu için, kullanılacak katkı malzeme oranlarının da farklılık gösterdiğini, bu nedenle; değişik yörelerdeki inşaatları kapsayan genel bir katkı malzemesi oranını belirlemenin fiilen imkansız olduğunu, söz konusu farklılıklar konusunda, Kalite Kontrol ve Laboratuar Şube Müdürlüklerinin tespitlerinin geçerli olduğunu, bu işte de, bu tespitler gerçekleştirilerek, en uygun katkı malzemesi oranının tespit edildiği ve fiilen bu oranların kullanıldığını,

10 cm kalınlığındaki bir betonun, 1600 m kotundaki iklim şartlarına dayanabilmesinin ilerideki hizmet süresi açısından büyük önem taşıdığını, en ufak bir çatlama veya deformasyonun, söz konusu beton kaplamaya sahip sulama tesisinin bütünüyle hizmet dışı kalmasına ve dolayısıyla; bu tesisten yararlanan arazilerin sulanamamasına neden olacağını,

DSİ Bölge Müdürlükleri bünyesinde kurulu bulunan Kalite Kontrol ve Laboratuar Şube Müdürlüklerinin, Genel Müdürlük bünyesindeki Teknik Araştırma ve Kalite Kontrol Dairesi Başkanlığı tarafından, yetki devri suretiyle yetkilendirilen, tam yetkili taşra birimleri olduğunu, 18.12.1953 tarih ve 6200 sayılı "Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü Teşkilat ve Vazifeleri Hakkında Kanun" hükümleri uyarınca; taşra teşkilatının, Merkez Teşkilatından aldığı yetki devirleri sayesinde ve bu yetki devirlerinin kapsamında kalmak kaydıyla işlem yapabildiğini, dolayısıyla; temyize konu Sayıştay İlamındaki yetki devrine ilişkin olarak ilgili kanunun madde numarasının belirtilmediği iddiasının aksine; DSİ Sulama İnşaatları teknik Şartnamesinin III-7. maddesinde yer alan deney sonuçları konusundaki yetkili merci; Merkez Biriminden aldığı yetki ile hareket eden, Bölge bünyesindeki Şube Müdürlüğü olduğunu, söz konusu yetki devrinin 6200 sayılı devlet su işleri umum müdürlüğünün teşkilat ve vazifeleri hakkında kanunun 20. maddesinde ki;

"Bölge Müdürleri; kendilerine bağlı teşkilatın amiri ve Umum Müdürlüğün mümessili olup, bölgelerindeki muamelattan Umum Müdürlüğe karşı sorumludurlar” hükmüne dayandığını, bu nedenle; imalat bünyesindeki katkı malzemesi oranının Bölge Müdürlüğü'nce tespit edildiğini ve yeni fiyat analizine eklendiğini, müteahhit firmanın, bölge müdürlüğünce, laboratuar ve mahalli şartlara göre tespit edilen söz konusu işçiliği gerçekleştirdiğini ve belirlenen orandaki katkı malzemesinin kullandığını, ilave harcamaların işin niteliğinden doğmuş olup, yapılmamaları durumunda istenilen kalitede beton elde edilmesinin imkansız olduğunu,

16.041 pozuna ait birim fiyat tarifinde, istenilen mukavemetin sağlanması ve yapılan her türlü işçiliğin birim fiyata dahil olduğunun belirtildiğinin doğru olduğunu, ancak bu hususun, münhasıran 16.041 pozu için geçerli bir ifade olduğunu, her imalatın, kendi fiili gerçekleşme şartları ve özel nitelikleri göz önüne alınarak fiyatlandırılmasının gerektiğini, zorunluluktan kaynaklanan bu ilavelerin, analize dahil edilmesinde ve bedellerinin ödenmesinde hiçbir hukuka aykırılık bulunmadığını,

Belirterek ek ilamın 1. maddesi ile verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

Tazmin hükmü yeni fiyat tanziminde imalatta kullanılan hava sürükleyici katkı maddesinin Bayındırlık ve İskan Bakanlığı rayiç listesinde 04.613/1G numarası ile yer alan betona hava sürükleyici katkı malzemesinin fiyatının esas alınması gerektiği, fatura fiyatının alınamayacağı ve tutanakla belirlenen miktarların esas alınması gerektiği gerekçelerine dayanılarak verilmiştir.

Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi’nin 20. maddesinde; yeni birim fiyatların tespitinde, maddede belirtilen analizlere öncelikle Bayındırlık ve İskân Bakanlığınca tespit edilip yayımlanan rayiçlerin uygulanacağı hüküm altına alınmıştır. Dilekçi, dilekçesinde bu konuyla ilgili herhangi bir açıklamada bulunmamıştır. Yeni fiyat tanzim edilirken, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı rayiç listesinde yer alan malzemenin rayiç fiyatı yerine fatura fiyatı esas alınamaz.

DSİ Sulama İnşaatları Teknik Şartnamesi’nin Katkı Malzemeleri başlıklı III-7 nci maddesinde; “Betonun dayanımını, işlenebilme özelliğini ve su geçirmezliğini artırmak veya priz müddetini kısaltmak için uygun katkı malzemeleri idarenin izniyle kullanılabilecektir. Katkı malzemelerinin uygunluğu ve miktarı DSİ Araştırma ve Geliştirme Dairesinin yapacağı deney sonuçlarına göre saptanacaktır” denilmektedir. Katkı malzemelerinin uygunluğu ve miktarı DSİ Genel Müdürlüğü Teknik Araştırma ve Kalite Kontrol (TAKK) Daire Başkanlığı tarafından yapılan deneylerle belirlenmemiştir. İlgili Teknik Şube Müdürlüğü elemanlarının da yer aldığı teknik heyet tarafından yerinde yapılan tespitlerle kullanılacak katkı maddesi miktarı tutanağa bağlanarak belirlenmiştir. Temyiz Kurulu bozma kararında katkı maddesi oranının tutanakla tespit edilmesini yeterli görmüştür. Dilekçi bu tespitlerin inşaat mahallinde yapılan fiili incelemelerle tespit edildiğini, iklim ve malzeme özelliklerinin tek bir oran belirlenmesine imkan vermediğini belirtmektedir. Hakediş raporuna ekli tutanak ile beton imalatlarda kullanılacak katkı maddesi oranı, yerinde yapılan deneyler sonucu % 0,3 olarak tespit edilmiştir. Ek ilamda bu oran binde 3 olarak alınmış ve bu oranın üzerindeki miktar için fazla ödeme hesap edilmiştir. Dilekçi tek bir oran belirlenemeyeceğini iddia etmekteyse de, değişen durumlara göre katkı maddesi oranının hakediş raporu ekinde yer alan tutanakta olduğu gibi ayrıca tutanakla belirlenmesi gerekirdi.

Temyiz Kurulu bozma kararında açıklandığı üzere; katkı maddesi miktarının tutanakla belirlenmiş oranı aşan kısmı için ve Bayındırlık ve İskan Bakanlığı rayiç fiyatı esas alınarak 1779 sayılı ek ilamın 1. maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

2. 1779 sayılı ek ilamın 2. maddesi ile; Masat Sulaması işinde MS. YF. 02 poz nolu betona hava sürükleyici katkı maddesi ilavesi imalatına ilişkin yeni fiyatın tanziminde BİGŞ’nin 20. maddesine uyulmaması sonucu fazla ödemede bulunulduğu gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

İşbu tutanağın 1. maddesinde belirtilen gerekçelerle, 1779 sayılı ek ilamın 2. maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

3. 1779 sayılı ek ilamın 3. maddesi ile; Masat Sulaması işinde MS. YF. 03 poz nolu betona koruyucu antifiriz katkı maddesi ilavesi imalatına ilişkin yeni fiyatın tanziminde, katkı maddesi fiyatının rayiç listesinde yer almasına karşın BİGŞ’nin 20. maddesine uyulmayarak fatura fiyatının esas alınması sonucu fazla ödemede bulunulduğu gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

İşbu tutanağın 1. maddesinde belirtilen gerekçelerle, 1779 sayılı ek ilamın 3. maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

4. 1779 sayılı ek ilamın 4. maddesi ile; Masat Sulaması işinde 16.D/4. A poz nolu kanal kaplama betonu itina zammı bedeline ilişkin yeni fiyatı tanziminde BİGŞ’nin 20. maddesine uyulmaması sonucu fazla ödemede bulunulduğu gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

İlam hükmü, DSİ Birim Fiyat Listesinde yer alan 16.D/4 poz nolu imalat kalemi yerine, aynı tarif ve şartlarda özel fiyat düzenlenmesi ve yapılan imalatın bedelinin bu özel fiyat üzerinden ödenmesi sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle verilmiştir.

Sözleşme eki Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin Fiyatları Belli Olmayan İşler başlıklı 20.maddesinde;

“Keşif Özetinde veya birim fiyat cetvelinde fiyatı gösterilmemiş olup da yapılması idarece istenen yapım ve hizmet işlerinin yeni birim fiyatları tespit edilirken öncelik sırası ile aşağıdaki analizler kullanılır:

a- Sözleşme ve eklerinde (birim fiyat cetvellerindeki) birim fiyat tespitinde kullanılan analizler veya varsa o işe ait teklif analizler;

b- Sözleşme birim fiyatlarının tespitinde kullanılan analizlerle veya varsa o işe ait teklif analizlerle kıyaslanarak bulunan analizler;

c- Diğer dairelere ait benzer analizler;

d- Birim fiyat tespit edilecek iş kalemleri için o işin yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarı ile işçi ve makine çalışma saatleri esas alınarak oluşturulacak analizler;

Yeni birim fiyatların tespitinde, yukarıdaki analizlere öncelik sırası ile aşağıdaki rayiçler, uygulanır:

1. Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca tespit edilip yayınlanan rayiçler veya varsa o işe ait teklif rayiçler;

2. Diğer İdarelerce tespit edilmiş rayiçler;

3. İdarece kabul edilmek şartı ile Ticaret ve/veya Sanayi Odasınca onaylanmış memleket rayiçleri;

Bu usullerden hiç biriyle yeni birim fiyat tespiti mümkün olamıyorsa, o iş kalemine ait Ticaret ve/veya Sanayi Odasınca onaylanmış fatura bedelleri esas alınarak yeni birim fiyat tespit edilebilir.” hükmü yer almaktadır.

Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 20 inci maddesinde “Keşif özetinde veya Birim Fiyat Cetvelinde fiyatı gösterilmemiş olup da yapılması idarece istenen yapım ve hizmet işlerinin yeni birim fiyatları tespit edilirken öncelik sırası ile” hangi analizlerin kullanılacağı ve bu analizlere öncelik sırası ile hangi rayiçlerin uygulanacağı belirtilmiştir. Söz konusu maddede öncelik sırası ile kullanılacak analizler sayılırken (a) bendindeki “Sözleşme ve eklerindeki (birim fiyat cetvellerindeki) birim fiyat tespitinde kullanılan analizler veya varsa o işe ait teklif analizler” (d) bendindeki “Birim fiyatı tespit edilecek iş kalemleri için o işin yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları ile işçi ve makinaların çalışma saatleri esas alınarak oluşturulacak analizler” den önce sayılmış; öncelik sırası ile uygulanacak rayiçler sayıldıktan sonra bu usullerden hiç biriyle yeni birim fiyat tespiti mümkün olamıyorsa, o iş kalemine ait Ticaret ve/veya Sanayi Odasınca onaylanmış fatura bedelleri esas alınarak yeni birim fiyat tespit edilebileceği belirtilmiştir. BİGŞ’ nin 20 nci maddesinde öncelik sırası uygulaması getirilmiş olduğundan sözleşme ve eklerindeki (birim fiyat cetvellerindeki) birim fiyat tespitinde kullanılan analizler varken birim fiyat tespit edilecek iş kalemleri için o işin yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarı ile işçi ve makine çalışma saatleri esas alınarak yeni bir analiz yapılması; bir imalata ait Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca tespit edilip yayımlanan rayiç fiyatı varken fatura bedelinin esas alınması madde hükmüne aykırıdır.

Ancak (16.D/4-A) yeni birim fiyat poz nolu imalatın, DSİ genel Müdürlüğü tarafından yayınlanan sözleşme eki Birim Fiyat Tarif ve Analizlerinde 16.D/4 poz numarası ile “kanal kaplama betonu tesviye döküm ve muhafaza itina zammı” adı altında yer alan imalattan, katkı maddesi ve işçilik miktarları bakımından farklılıkları bulunmaktadır.

Diğer taraftan sözleşme eki DSİ Sulama İnşaatları Teknik Şartnamesi’nin Katkı Malzemeleri başlıklı III-7 nci maddesinde; “Betonun dayanımını, işlenebilme özelliğini ve su geçirmezliğini artırmak veya priz müddetini kısaltmak için uygun katkı malzemeleri idarenin izniyle kullanılabilecektir. Katkı malzemelerinin uygunluğu ve miktarı DSİ Araştırma ve Geliştirme Dairesinin yapacağı deney sonuçlarına göre saptanacaktır” denilmekte olup katkı malzemelerinin uygunluğu ve miktarı DSİ Genel Müdürlüğü Teknik Araştırma ve Kalite Kontrol Daire Başkanlığı tarafından yapılan deneylerle belirlenmesi öngörülmüştür. DSİ Genel Müdürlüğü Teknik Araştırma ve Kalite Kontrol Daire Başkanlığı tarafından yapılan 24.10.1997 tarihli Deney Raporun ile; kullanılan malzemenin ASTM C-309 (TS 10966)’ a uygun olduğu ve katkı maddesi oranının ise 0,400 Kg/m² olduğu tespit edilmiştir. Yüksek Fen Kurulu Başkanlığı'nın DSİ Genel Müdürlüğüne yazdığı 25.10.2002 tarih ve 1/1375 sayılı yazıda ise, ASTM C-309 (TSE 10969) uygun malzemelerin rayiç listesinde yer alan 04.613/1-F rayiç nolu malzemeden farklı olduğu, Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 20’ inci maddesine göre özel fiyat yapılarak kullanılabileceği belirtilmiştir.

Bu nedenle, 16.D/4-A poz nolu yeni birim fiyat analizi, öncelik sırasına uyularak, birim fiyat tespit edilecek iş kalemleri için o işin yapılması sırasında tutulan puantajla (Deney Raporuyla) tespit edilen malzeme miktarı ile işçi ve makine çalışma saatleri esas alınarak oluşturulduğu, yeni birim fiyat analizinde, yine öncelik sırasına uyularak onaylanmış fatura bedelleri esas alındığı, bu şekilde tespit edilen yeni birim fiyatın, Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi’nin 20’ nci maddesine uygun olarak tespit edildiği anlaşılmaktadır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle 1779 sayılı ek ilamın 4. maddesi ile verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

Karar verildiği 27.02.2007 tarih ve 29165 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilâm tanzim kılındı.