Sayıştay 4. Dairesi 269 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler İhale Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 4

• Karar Tarihi: 21.10.2021

• Karar No: 269

• İlam No: 131

• Madde No: 1

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2019

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

YENİ BİRİM FİYAT

Asıl İlamın 10’uncu maddesiyle hüküm dışı bırakılan konunun ilkin 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 50’nci maddesinin üçüncü fıkrası hükmü gereğince görüşülmesinin devamına karar verildi.

İlamın 10’uncu maddesiyle;

… Genel Müdürlüğü … yılı hesabının yargılanması sonucu çıkarılan İlamın 10’uncu maddesiyle; … A.Ş. yükleniminde bulunan … TL ihale bedelli “… Yapım İşi”nde, sözleşme eki teklif birim fiyatlar içerisinde fiyatı bulunmayan ve sonradan yapılması öngörülen bazı imalatlara ilişkin olarak yeni birim fiyatlar yapılırken esas alınan ve İller Bankası Genel Müdürlüğü tarafından 2018 yılında yayımlanmış bulunan “Atıksu Tesisleri Birim Fiyat Analizleri” Kitabının “İmalat İşleri Analizleri” Bölümünde; çeşitli çaplarda “500 dozlu, buhar kürlü, entegre contalı, lamba zıvanalı beton kanalizasyon borularının temini ve döşenmesi” ve “500 dozlu, buhar kürlü, entegre contalı, lamba zıvanalı betonarme kanalizasyon borularının temini ve döşenmesi” iş kalemlerini içeren ve 12.220601’den başlayıp devam eden poz no’lar ile ifade edilen analizler incelendiğinde;

Bu analizlerde, 08.158601’den başlayıp devam eden poz no’lar ile temsil edilen, bir birimlik (m.) imalat içerisinde yer alan çeşitli çaplardaki beton ve betonarme boruların miktar ve tutarlarının belirtildiği alt pozların yer aldığı,

2018 yılında yayımlanmış bulunan “Atıksu Tesisleri Birim Fiyat Analizleri” Kitabının “İhzarat İşleri Analizleri” bölümünde de, 08.158601’den başlayıp devam eden bu alt pozların içerdiği çeşitli çaplardaki beton ve betonarme boru rayiçlerinin, 04.88601’den başlayarak devam eden rayiç no’ları ile yer aldığı,

Bu rayiçlerin; “…mm. beton boru iş başında” veya “…mm. betonarme boru iş başında” şeklinde belirlenmiş olduğu; “iş başında” ibaresi ile ne kastedildiği hususunda herhangi bir açıklamanın bulunmadığı göz önüne alındığında;

Uygulamada, söz konusu borular fabrikada veya imalathanede üretilip, yüklenici tarafından temin edildikten sonra şantiyeye veya inşaat mahalline nakledildiğine ve orada döşendiğine göre, söz konusu rayiçlerde yer alan; “…..mm. beton boru iş başında” veya “…mm. betonarme boru iş başında” ibarelerinden, imal yerinin mi, yüklenicinin şantiyesinin mi yoksa inşaat mahallinin (döşeneceği yeri) mi anlaşılması gerektiği,

Yüklenicinin şantiyesi veya inşaat mahalli kastediliyor ise, öngörülen rayiç bedelin şantiyeye veya inşaat mahalline kadar olan nakliye bedelini de içerip içermediği; diğer bir deyişle, rayiç bedelin, teslimat nerede yapılırsa yapılsın sabit bir nakliye bedeli içerip içermediği,

Söz konusu rayiç bedel şantiyeye veya inşaat mahalline kadar olan nakliye bedelini içermiyor ise, bu ibarelere neden gerek duyulduğu veya bu ibarelerin ne anlama geldiği, söz konusu boruların üretimi fabrikada yapıldığına ve yüklenici tarafından temin edildikten sonra depoya veya döşenecek yere taşındığına; dolayısıyla, nakliye işlemi gerçekleştiğine göre, “…..mm. beton boru iş başında” veya “…mm. betonarme boru iş başında” ibarelerine rağmen nakliye bedeli ödenip ödenemeyeceği,

İmalat sırasında betonarme borular (1600 mm. ve üzeri çapa sahip) içerisinde yer almış olan hasır çeliğin bedelinin, bu boruların rayiç bedeli içerisinde yer alıp almadığı; yani, bu rayiçlerin hasır çelik bedelini de içerip içermediği, bu meyanda; içerisinde hasır çelik yer alacak şekilde imal edilmiş betonarme borulara ilişkin rayiçlerde “…mm. betonarme boru iş başında” ibaresi bulunduğundan, -ister imalathanede teslim edilsin, isterse döşenecek yerde teslim edilsin- boru içerisindeki hasır çelik bedelinin ayrıca ödenip ödenemeyeceği,

İçerisinde hasır çelik yer alacak şekilde imal edilmiş betonarme borular yüklenici tarafından temin edildikten sonra depoya veya döşenecek yere taşındığına; dolayısıyla, nakliye işlemi gerçekleştiğine göre, hasır çelik nakliye bedelinin de ayrıca ödenip ödenemeyeceği,

Hususlarında kesin bir sonuca varılabilmesi için söz konusu birim fiyat analizlerini düzenleyen ve yayımlayan İller Bankası Genel Müdürlüğü’nden bilgi alınması gerekli görüldüğünden, konunun İller Bankası Genel Müdürlüğü’ne yazılmasına,

Alınacak cevaba göre yapılacak değerlendirme ve yargılama sonucunda hüküm tesis edilene kadar, iddia olunan kamu zararı tutarı olan ve … tarihli ve … no’lu ödeme emri belgeleri ile ödenen toplam … TL’nin 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 50’nci maddesi hükmü uyarınca hüküm dışı bırakılmasına,

Karar verilmişti.

Hüküm dışı bırakılan konuya ilişkin olarak, İller Bankası Genel Müdürlüğü’nün … sayılı yazısı ekinde bulunan Yatırım Koordinasyon Dairesi Başkanlığının … sayılı yazısında özetle;

Atıksu Tesisleri Birim Fiyat Cetvelinde yer alan; beton/betonarme kanalizasyon ve yağmursuyu boruları ile parsel ve muayene bacalarının 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun yürürlüğe girmesinden önce idare malı kapsamında, bedeli karşılığında yüklenicilere şantiyede kurdurulan fabrikalarda ürettirildiği, fabrikaların üretim sürecinin kanalizasyon inşaatının tamamlanması ve kesin kabulün yapılmasına kadar olan süreç olarak tasarlandığı, ancak fabrikaların kanalizasyon inşaatının tamamlanmasını müteakip şantiye ile birlikte ya kapatıldıkları ya da yüklenici firma tarafından ya da devredilen başka firmaca serbest piyasa koşullarında üretim ve satış işlerine devam ettikleri, günümüzde faaliyetlerine devam eden fabrikaların büyük bir çoğunluğunun Bankaca daha önce yüklenicilere kurdurulan fabrikaların devamı şeklinde oldukları, Bankaca birim fiyatları oluşturulmuş beton/betonarme boru ve baca elemanlarının maliyetleri içerisinde; kum, çimento, su, demir gibi standart malzemeler, üretim sürecinde direkt yer alan işçilik (Usta, usta yardımcısı, formen, düz işçi vb.), enerji giderleri (akaryakıt, elektrik vb.) ile fabrika kurulum bedeli ve amortisman giderlerine ait girdi kalemlerinin yer aldığı, bu girdi kalemleri arasında fabrika kurulum ve amortisman bedellerinin önemli bir maliyeti oluşturdukları,

2011 yılı ve daha önceki yıllarda birim fiyatlarda ve birim fiyat tariflerinde yer alan “iş başında” ibaresinin; borunun yapım işine ait şantiyede Yüklenici firma tarafından kurulan fabrikada üretilerek yine aynı şantiyede hendek başında hazır bulundurulmasını ifade ettiği,

Yüklenici firmanın kendisine ait fabrika kurmadan veya kurulu fabrikası bulunsa bile, boru ve baca elemanlarını dışarıdan, kısmen veya tamamen temin ederek şantiye alanına getirerek hendek başında hazır bulundurmasının da “iş başında” olarak değerlendirildiği, şantiye mahalli dışından boru ve baca elemanlarının temin edilerek getirilmesi halinde bu malzemeler için ayrıca nakliye bedeli ödendiği,

2011 yılında yayımlanan söz konusu birim fiyatların;

Şantiye deposunda hazırlanmasına ait birim fiyat tariflerinin “Notlar” kısmının 4’üncü maddesinde yer alan; “Entegre contalı, buhar kürlü, muflu veya lamba zıvanalı, beton veya betonarme boruların satın alınması halinde, özel şartnamesi ve sözleşme ekinde aksine bir hüküm yoksa boru ihzarat birim fiyatı ile birim fiyat tarifinde belirtilen ve borunun ihzarat bedeline dahil edilmeyen hasır çelik bedeli, kum, çakıl, çimento ve hasır çeliğin şantiye deposuna kadar taşınması ve bu taşımaya ait yükleme, boşaltma ve istif bedelleri dışında başka bir bedel ödenmez.” hükmü ile döşenmesine ait birim fiyat tarifinde yer alan; “( ... Yalnız, boru imalatına giren hasır çelik bedeli, boru imalatına giren kum-çakıl ile çimentonun şantiye deposuna kadar taşınması, bu taşımaya ait yükleme, boşaltma ve istif bedelleri, betonarme borunun fabrikadan iş başına kadar taşınması, bu taşımaya ait yükleme, boşaltma ve istif bedelleri hariçtir.) Entegre contalı, buhar kürlü, lamba zıvanalı, betonarme boru döşenmesinin; 1 m fiyatı.” hükümleri gereğince fabrikadan şantiyeye iş başına (hendek) kadar getirilmiş borunun nakliye bedelinin ödenmesi gerektiği,

2011 yılı ve daha önceki yıllarda yayımlanan birim fiyat tarifleri esas alınarak 2018 yılında birim fiyat ve analizlerin yayımlandığı, 2018 yılında yayımlanan analizlerde yer alan “iş başında” tanımının; yüklenici tarafından temin edilerek, kullanılmaya hazır malzemenin (boru, çelik hasır, vs.) nakliye bedeli hariç, iş yerine (Hendek başına) getirilmesi durumunu ifade ettiği,

Yukarıda da bahsedildiği üzere, şantiyelerde Yüklenici firmalarca boru ve baca elemanlarının üretimi için artık fabrikalar kurdurulmadığı, Yüklenici firmalarca tesislerde kullanılacak boru ve baca elemanlarının piyasada üretim yapmakta olan fabrikalardan temin edilerek şantiyeye nakliyesinin yapılarak hendek başında (iş başında) hazır bulundurulduğu,

Bankaca şantiyelerde üretilen boru ve baca elemanlarına ait birim fiyatların artık kullanılmaması için 2016 yılından itibaren bu birim fiyatlar ile birlikte alternatifli olarak Yüklenici firmalarca temin edilerek şantiyeye getirilen malzemelere ait piyasa fiyatlarına dayalı birim fiyat ve analizlerin oluşturulduğu, bu ikili birim fiyat sürecinin 2016 - 2017 yılları arasında uygulanmış olup, 2018 yılından itibaren şantiye fabrikalarında üretilen malzemelere ait birim fiyatların Bankanın “Atıksu Tesisleri Birim Fiyatlarından” çıkarılarak, sadece piyasada üretim yapan firmalardan temin edilen satış fiyatlarına dayalı birim fiyatların kullanılması uygulamasına geçildiği,

Boru ve baca elemanlarına ait birim fiyatlarda yer alan “iş başında” ibaresinin; ikili fiyat uygulaması geçiş süresinde eski birim fiyat tariflerine uygun şekilde; malzemenin Yüklenici firmalarca temin edildiği yerden şantiye alanına kadar getirilmesi, hendek başında (iş başında) hazır bulundurulması ve malzemelere ait “nakliye bedeli hariç” olarak uygulandığı, 2019 yılından itibaren analizlerden “iş başında” ibaresinin anlam karışıklığına sebep olmaması ve yeni uygulamaya uyumlu olması amacıyla kaldırıldığı,

Belirtilmiştir.

Bu itibarla, 2011 yılında düzenlenen birim fiyat tariflerinin “Notlar” kısmının 4’üncü maddesi uyarınca, betonarme boruların bünyesinde kullanılan “Hasır çelik” bedelinin, boru bedeline dahil olmayıp, tip projelerde belirtilen özellik miktarlarda ayrıca ödendiği; bu ödemenin 43.665.1011 (Eski: 23.011/İB-1) poz no’lu “Betonarme borularda kullanılan hasır çeliğin dairesel olarak bükülmesi, projesine göre hazırlanması ve boru kalıbı içine yerleştirilmesi” birim fiyatından yapıldığı, hasır çelik bedeli boru bedeli dışında ayrıca ödendiği için hasır çeliğe ait nakliye bedelinin de Bankaca ayrıca ödenmesi gerektiği anlaşıldığından, iddia olunan kamu zararı tutarı olan ve … tarihli ve … no’lu ödeme emri belgeleri ile ödenen toplam … TL’ye ilişkin olarak verilen hüküm dışı kaydının kaldırılmasına,

Yukarıda anılan mevzuat hükümleri ile yapılan açıklamalar uyarınca; ... A.Ş. yükleniminde bulunan … TL ihale bedelli “… Yapım İşi” ne ait hakediş ödemelerinde yeni birim fiyat tespitlerinde geçen “iş başında” tanımının; boru nakliye bedeli ile boru imalatında kullanılan hasır çelik nakliye bedelini kapsadığı halde ayrıca ödenmesi sonucu … TL kamu zararına neden olunduğu ileri sürülmekte ise de; söz konusu boru nakliye bedellerinin ve boru imalatında kullanılan hasır çelik nakliye bedelinin birim fiyat kapsamında değerlendirilemeyeceği ve birim fiyat dışında yükleniciye ayrıca ödenmesi gerektiği anlaşılmış olup, mevzuatına uygun olarak yapılan … TL ödeme için ilişilecek bir husus bulunmadığına,

6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55’inci maddesi uyarınca, iş bu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere,

Oy birliğiyle,

Karar verildi.