Sayıştay 4. Dairesi 225 Kararı - Yüksek Öğretim Kurumları Personel Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 4

• Karar Tarihi: 13.02.2020

• Karar No: 225

• İlam No: 65

• Madde No: 22

• Kamu İdaresi Türü: Yüksek Öğretim Kurumları

• Hesap Yılı: 2018

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

ARA SINAV DÖNEMİ EK DERS ÜCRETİ

Ara sınav dönemlerinde ders yapılmadığı halde akademisyenlere ek ders ücreti ödendiği görülmüştür.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun “Çalışma Esasları” başlıklı 36’ncı maddesinde;

“…

Öğretim üyesi, kadrosunun bulunduğu yükseköğretim birimi ile sınırlı olmaksızın ve ihtiyaç bulunması halinde görevli olduğu üniversitede haftada asgari on saat ders vermekle yükümlüdür. Öğretim görevlisi ve okutmanlar ise, haftada asgari on iki saat ders vermekle yükümlüdür. …

…” hükmüne yer verilmiştir.

2914 sayılı Yüksek Öğretim Personel Kanununun “Ek ders ücreti” başlıklı 11’inci maddesinde;

“2547 Sayılı Yükseköğretim Kanununun 36 ncı maddesine göre haftalık okutulması mecburi ders yükü saati dışında, kısmi statüde bulunanlar dâhil öğretim elamanlarına görev unvanlarına göre Maliye Bakanlığının görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen mecburi ve isteğe bağlı dersler ve diğer faaliyetler için bu ders ve faaliyetlerin haftalık ders programında yer alması ve fiilen yapılması şartıyla en çok yirmi saate kadar, ikinci öğretimde ise en çok on saate kadar ek ders ücreti ödenir. Ders yüklerinin tamamlanmasında öncelikle normal örgün öğretimde verilen ders ve faaliyetler dikkate alınır.

Öğretim elemanlarının teorik derslerle yaptırdıkları uygulama, yönettikleri tez, seminer ve doktora çalışmalarının ve ara sınavların ne ölçüde ders yükünden sayılacağı Yükseköğretim Kurulunca belirlenir. Ara sınavlar için Yükseköğretim Kurulunca öğrenci sayısı göz önünde bulundurulmak suretiyle tespit edilecek ders yükü beş saati, diğer faaliyetler için belirlenecek ders yükü ise bir saati geçemez. Teorik dersler dışındaki faaliyetlerin ders yükünün tamamlanmasından sonraki kısmı ek ders ücretinin hesabında dikkate alınır. Ancak mecburi ders yükünün tamamlanmasında ve ek ders ücretinin hesabında, teorik dersler dışındaki faaliyetlerin haftalık en fazla on saatlik kısmı dikkate alınır, kalan kısmı ise maaş karşılığı sayılır.

Dersi veren öğretim elemanına her ders için ayrı ayrı olmak üzere yarıyıl ve yılsonu dönemlerinde her 50 öğrenci için 300 gösterge rakamının Devlet Memurları Kanununa göre aylıklar için belirlenen katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda sınav ücreti ödenir. Öğrenci sayısının hesabında küsurlar tama iblağ edilir ve 500 öğrenciden fazlası dikkate alınmaz. Ara sınavlar ve bütünleme sınavları için sınav ücreti ödenmez.

…” hükmü yer almaktadır.

16/9/2005 tarihli Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Genel Kurul Toplantısında Alınan Karar ile yürürlüğe konulan “Ders Yükü Tespiti ve Ek Ders Ücreti Ödemelerinde Uyulacak Esaslar”ın (1/b) bendi uyarınca; rektör, rektör yardımcısı, dekan, enstitü ve yüksekokul müdürlerinin ders verme yükümlülüğünün bulunmadığı; başhekimler, dekan yardımcıları, enstitü ve yüksekokul müdür yardımcıları ve bölüm başkanlarının ise haftada asgari beş saat ders vermekle yükümlü oldukları belirtilmiştir.

Anılan Esasların “Haftalık Ders Yükü Denklikleri” başlıklı 2’nci maddesinin “Diğer Faaliyetler” başlıklı (b) bendinin (4) numaralı alt bendinde;

“Bir yarı yıl içinde yapılan her ara sınav karşılığı olarak derse kayıtlı öğrenci sayısına göre;

Öğrenci Sayısı Ders Yükü

1. 50 1 saat

51-100 2 saat

101-150 3 saat

151-200 4 saat

201 ve daha çok 5 saat

ders yükü sınavın yapıldığı haftanın ders yüküne aynen eklenir. Ara sınavlar için öngörülen yük her bir dersin ara sınavı için haftada beş saati aşamaz.” denilmektedir.

…………. Üniversitesi Rektörlüğü Öğrenci İşleri Dairesi Başkanlığı’nın üniversite bünyesinde bulunan fakülte dekanlıklarına, yüksekokul müdürlüklerine ve meslek yüksekokulu müdürlüklerine göndermiş olduğu 2017-2018 bahar dönemi ara sınav tarihleri konulu yazısında 2017-2018 bahar dönemi ara sınavlarının 19.03.2018-01.04.2018 tarihleri arasında; 2018-2019 güz dönemi ara sınav tarihleri konulu yazısında da 2018-2019 güz dönemi ara sınavlarının 11.11.2018-23.11.2018 tarihleri arasında yapılması gerektiği belirtilmektedir.

23.05.2017 tarih ve 30074 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Balıkesir Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin “Derslere devam” başlıklı 16’ncı maddesinde; “(1) Derslere ve uygulamalara devam zorunludur. Teorik ders saatlerinin %30’undan, uygulama ders saatlerinin de %20’sinden fazlasına katılmayan öğrenci devamsız sayılır ve o dersin yarıyıl sonu sınavına giremez…..”,

“Sınavlar ve değerlendirme” başlıklı 18’inci maddesinde ise; “(1) Her ders için en az bir ara sınav, yarıyıl sonu sınavı ve bütünleme sınavı yapılır.… (7) Sınav evrakları öğretim elemanı tarafından her yarıyıl sonunda tutanak ile ilgili fakülteye/yüksekokula/meslek yüksekokuluna teslim edilir ve iki yıl boyunca saklanır….” denilmektedir.

Yukarıda anılan mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, görevli oldukları üniversitede; öğretim üyeleri haftada 10 saat, öğretim görevlileri ve okutmanlar ise haftada 12 saat ders vermekle yükümlüdür. Kanunun öngördüğü bu yükümlülük yerine getirildikten sonra ücrete konu ders ve faaliyetlerin ders programında yer alması ve fiilen yapılması şartıyla örgün eğitimde haftada 20 saat, ikinci öğretimde ise haftada 10 saati geçmemek üzere ek ders ücreti ödemesi yapılabilecektir. Ayrıca mevzuat hükümlerinden; ara sınav gibi teorik dersler dışındaki faaliyetlerin mecburi ders yükünün tamamlanmasında ve ek ders ücretinin hesabında, haftalık en fazla on saatlik kısmının dikkate alınacağı, kalan kısmının ise maaş karşılığı sayılacağı, dersi veren öğretim elemanının ve/veya ilgili fakülte/yüksekokul/meslek yüksekokulu yöneticilerinin öğrencilerin derslere devam edip etmediğinin ve ara sınavlara girip girmediğinin tespitine ilişkin olarak sorumluluklarının bulunduğu, üniversite personelinin bu sorumluluklarını yoklama tutanağı v.b. gibi bir belge tutulması ve belirli süre saklanması yolu ile yerine getirmeleri gerektiği anlaşılmaktadır.

Dolayısıyla bir üniversitede eğer ara sınav (vize sınavı) dönemlerinde sadece sınavlar yapılıyor ve dersler yapılmıyor ise bu ara sınav dönemlerine ilişkin öğretim elemanlarına herhangi bir ek ders ücreti ödenmesi söz konusu olmayacaktır. Ancak yapılan incelemede, ara sınav dönemlerine ilişkin sınav yoklama tutanakları denetim ekibine teslim edilmesine rağmen, ara sınav dönemlerinde fiilen derslerin de yapıldığını gösterir öğrenci ders devam yoklama tutanaklarının bulunmadığı; bununla birlikte, ara sınav dönemlerinde fiilen ders yapılmadığı, dolayısıyla kanunun öngördüğü maaş karşılığı mecburi ders yükü doldurulmadığı halde akademisyenlere ek ders ücreti ödemesinde bulunulduğu görülmüştür.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Kamu Zararı” başlıklı 71’inci maddesinde;

“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararının belirlenmesinde;

…

b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,

…

Esas alınır.

…” hükmü yer almaktadır.

Söz konusu mevzuat hükmü uyarınca; mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması kamu zararına neden olmaktadır.

Ayrıca, sorguda kamu zararı hesabının damga vergisi ve gelir vergisi düşüldükten sonra kalan net tutarlar üzerinden yapıldığı görülmüş ise de;

Genel bütçe dışındaki saymanlıklarca yapılan harcamalar, bütçe giderlerine alınırken, bu harcamalar üzerinden gerek vergi, gerekse diğer kesintiler ilgili yerlere gönderilmek üzere emanet hesabına alınmaktadır. Daha açık bir deyişle, genel bütçe dışındaki saymanlık bütçelerinde, vergi kesintileri, genel bütçeli idarelerdeki gibi doğrudan bütçe gelirlerine değil, genel bütçeye gönderilmek üzere “360 Ödenecek Vergi ve Fonlar” emanet hesabına alınmaktadır.

Bu nedenle, emanet hesabına alınmak suretiyle ilgili kurumlara gerek vergi, gerekse diğer kesintiler şeklinde yersiz olarak gönderilen paraların söz konusu kurum bütçesine dönüşünün sağlanması bakımından, kamu zararının, bütçeye gider olarak kaydolunan kesintisiz tutarlar üzerinden hesaplanması gerekmektedir.

Bu itibarla, …………. Üniversitesine ait ek ders ücreti ödemelerinden yapılan vergi kesintileri idare tarafından sorumlu sıfatıyla vergi dairesine yatırıldığından fazla tahakkuk ettirilen tutarın tamamının ilgili öğretim elemanları adına borç kaydedilmesi gerekmektedir.

Kaldı ki, savunma eki muhasebe işlem fişlerinin incelenmesinde, fazla ödenen ek ders ücreti ödemelerinin brüt tutarlar üzerinden 140-Kişilerden Alacaklar hesabına alındığı, ilgili öğretim elemanlarınca yapılan tahsilat üzerine de, net olarak sorgu konusu edilen fazla ödeme tutarları ile birlikte bu ödemelere ilişkin emanet hesabında kayıtlı vergi tutarları kişinin borcuna mahsup edilmek suretiyle toplam kamu zararının tamamı tahsil edilerek 140-Kişilerden Alacaklar hesabının kapatıldığı ve gerekli gelir kaydının yapıldığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla, ara sınav dönemlerinde yapılmayan dersler için ek ders ücreti ödenmesi sonucu oluşan …………. TL kamu zararının; ahizlerinden rızaen tahsil edildiği savunma eki belgelerden anlaşıldığından, konu hakkında ilişik kalmadığına ve tahsilatın ilama dercine,

6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55’inci maddesi uyarınca İşbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere,

Oy birliğiyle,

Karar verildi.