Sayıştay 4. Dairesi 222 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 4

• Karar Tarihi: 23.01.2020

• Karar No: 222

• İlam No: 70

• Madde No: 4

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2018

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

MECLİS ÜYELERİ ARASINDAN BELEDİYE BAŞKAN YARDIMCISI OLARAK GÖREVLENDİRİLEN KİŞİLERE SOSYAL DENGE TAZMİNATI ÖDENMESİ

Meclis üyeleri arasından belediye başkan yardımcısı olarak görevlendirilmekle birlikte Belediye kadrolarında istihdam edilmeyen ………. ve ……….’a sosyal denge tazminatı ödendiği görülmüştür.

6289 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun 33 üncü maddesiyle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye eklenen ek 15’inci maddesinde;

“Kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.”

Hükmü yer almaktadır.

4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun 32 nci maddesinin birinci fıkrasında;

“27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir. Bu sözleşme bu Kanunun uygulanması bakımından toplu sözleşme sayılmaz ve bu kapsamda Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulamaz. ”

Denilmektedir.

Anılan Kanun’a dayanılarak akdedilen Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşme’nin “Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme” başlıklı Dördüncü Bölümünün 1inci maddesinin birinci fıkrasında ise,

“Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine, 4688 sayılı Kanunun 32 nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %100’üdür. Sosyal denge tazminatının verilmesi yönünde yapılabilecek sözleşmelerde, tavan tutarı aşmamak kaydıyla ödenebilecek tazminatın aylık tutarı, görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre farklı olarak belirlenebilir.”

Düzenlemesi bulunmaktadır.

4. Dönem Toplu Sözleşme’de geçen “kadro ve pozisyon” ifadelerinin memur ve sözleşmeli personeli işaret etmesi sebebiyle, Kanun ve Toplu Sözleşme hükümleri uyarınca belediyenin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen memur ve sözleşmeli personeli kapsayacak şekilde sosyal denge sözleşmesi imzalanabilir.

Dolayısıyla sosyal denge tazminatının, görevlerini bir kadro veya sözleşmeye bağlı olarak değil de başkan tarafından yapılan görevlendirmeye istinaden yürüten meclis üyesi başkan yardımcılarına ödenmesinin yasal dayanağı bulunmamaktadır.

Nitekim 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49 uncu maddesinde özetle; belediyelerde belediye meclis üyelerinin belediye başkanının onayı ile belediye başkan yardımcısı olarak görevlendirilebileceği, bu şekilde görevlendirilen meclis üyelerine belediye başkanına verilen ödeneğin 2/3’ünü aşmamak üzere belediye meclisi tarafından belirlenen aylık ödeneğin verileceği ve kendilerinin taleplerine göre bir sosyal güvenlik kurumu ile ilişkilendirilebileceği, ancak yapılan görevlendirmenin; memuriyete geçiş, sözleşmeli personel veya işçi statüsünde çalışma dâhil ilgililer açısından herhangi bir hak teşkil etmeyeceği hükme bağlanmıştır.

Mezkûr madde uyarınca, başkan yardımcılığına görevlendirme yetkisi belediye başkanına, verilecek ödenek miktarını belirleme yetkisi ise belediye meclisine aittir. Meclis üyeleri arasından görevlendirilen başkan yardımcısına verilen ödenek aylık olmadığı gibi bu kişi memuriyet hak ve yetkilerine de sahip değildir. Dolayısıyla görevinin başında bulunduğu sürece kendisine yalnızca Kanun’da öngörülen ödenek verilecektir. Bu kişilere 657 sayılı Kanun hükümlerinin kıyas yapılmak suretiyle uygulanması ve bu suretle sosyal denge tazminatı ödenmesi mümkün değildir.

Ancak yapılan incelemelerde; ……. Belediyesi ile yetkili sendika …….. arasında 20.12.2017 tarihinde imzalanan ve 01.01.2018-01.04.2019 tarihleri arasında geçerli Sosyal Denge Sözleşmesi’nin; “Sözleşmenin Kapsamı ve Yararlanma Koşulları” başlıklı 4’üncü maddesinde; “Sözleşme’nin 5393 sayılı Kanun’un 49 uncu maddesi uyarınca atanan meclis üyesi başkan yardımcılarını da kapsayacağına”,

“Aylık Sosyal Denge” başlıklı 18’inci maddesinde ise; “fiilen görev yapan başkan yardımcılarına aylık net ……… TL, ek olarak ramazan ve kurban bayramlarında net ………… TL sosyal denge tazminatı ödemesi yapılacağına” ilişkin hükümler yer aldığı görülmüştür.

Öte yandan, ……. Belediye Meclisinin 08.04.2014 tarih ve 67 sayılı Kararında, 5393 sayılı Kanun’un 49 uncu maddesi hükümlerine göre görevlendirilen başkan yardımcılarına belediye başkanına verilen ödeneğin 2/3’ü olarak belirlenen tutar üzerinden ödeme yapılması karara bağlanarak bu kişilere Kanun’da öngörülen azami tutar üzerinden ödenek verileceği belirlenmiştir. 5393 sayılı Kanun’un 49 uncu maddesine göre meclis üyeleri arasından görevlendirilen başkan yardımcısına verilen ödenek hiçbir halde başkana verilen ödeneğin 2/3’ünü geçemeyeceğine göre sosyal denge tazminatı ödemesi ile kanunen belirlenen bu sınır fiilen aşılmış olmaktadır.

Sonuç olarak; …… Belediyesinde görev yapan meclis üyeleri arasından görevlendirilmiş başkan yardımcılarına mevzuata aykırı olarak sosyal denge tazminatı ödenmesi sonucu ……….. TL kamu zararına neden olunduğu anlaşıldığından, toplam …….. TL kamu zararının;

……….. ortaklaşa ve zincirleme, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine, anılan Kanununun 55 inci maddesi uyarınca işbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, oy çokluğu ile, karar verildi.

Azınlık Görüşü

“375 Sayılı, 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 Sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu, 2802 Sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu, 2914 Sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu, 5434 Sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu İle Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması, Devlet Memurları ve Diğer Kamu Görevlilerine Memuriyet Taban Aylığı ve Kıdem Aylığı ile Ek Tazminat Ödenmesi Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye 4/4/2012 tarih ve 6289 sayılı Kanunun 33’üncü maddesi ile eklenen Ek Madde 15’de; “Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.”,

5393 sayılı Belediye Kanununun Norm Kadro ve Personel İstihdamı Başlıklı 49’uncu maddesinde ise; “Norm kadro ilke ve standartları Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve Devlet Personel Başkanlığı tarafından müştereken belirlenir. Belediyenin ve bağlı kuruluşlarının norm kadroları, bu ilke ve standartlar çerçevesinde belediye meclisi kararıyla belirlenir.

Belediye personeli, belediye başkanı tarafından atanır. Birim müdürlüğü ve üstü yönetici kadrolarına yapılan atamalar ilk toplantıda belediye meclisinin bilgisine sunulur.

Belediye ve bağlı kuruluşlarında, norm kadroya uygun olarak çevre, sağlık, veterinerlik, teknik, hukuk, ekonomi, bilişim ve iletişim, plânlama, araştırma ve geliştirme, eğitim ve danışmanlık alanlarında avukat, mimar, mühendis, şehir ve bölge plâncısı, çözümleyici ve programcı, tabip, uzman tabip, ebe, hemşire, veteriner, kimyager, teknisyen ve tekniker gibi uzman ve teknik personel yıllık sözleşme ile çalıştırılabilir. Sözleşmeli personel eliyle yürütülen hizmetlere ilişkin boş kadrolara ayrıca atama yapılamaz. Bu personelin, yürütecekleri hizmetler için ihdas edilmiş kadro unvanının gerektirdiği nitelikleri taşımaları şarttır. Bu fıkra uyarınca sözleşmeli olarak istihdam edileceklere ödenecek net ücret, söz konusu kadro unvanı için birinci derecenin birinci kademesi esas alınmak suretiyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre tespit edilecek her türlü ödemeler toplamının net tutarının yüzde 25 fazlasını geçmemek üzere belediye meclisi kararıyla belirlenir. Genel hükümlere göre birinci dereceden kadro ihdas edilemeyen kadro unvanları için ise o kadro unvanından ihdası yapılmış en yüksek kadro derecesinin birinci kademesi esas alınır ve yapılacak ödemenin azami tutarı yukarıda belirtilen usûle göre tespit olunur. Bu fıkra hükümlerine göre çalıştırılacak personel için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı unvanlar itibarıyla sınırlama getirebilir.

Avukat, mimar, mühendis (inşaat mühendisi ve harita mühendisi olmak kaydıyla) ve veteriner kadrosu bulunmayan veya işlerin azlığı nedeniyle bu unvanlarda kadrolu personel istihdamına ihtiyaç duyulmayan belediyelerde, bu hizmetlerin yürütülmesi amacıyla, haftanın ya da ayın belirli gün veya saatlerinde kısmi zamanlı olarak sözleşme ile personel çalıştırılabilir. Kısmi zamanlı olarak çalıştırılacak personel sayısı yukarıda belirtilen her unvan için birden fazla olamaz ve bunlarla yapılacak sözleşme süresi takvim yılını aşamaz. Bunlara ödenecek net ücret, aynı unvanlı kadroların birinci derecesinin birinci kademesi için yapılması gereken bütün ödemeler toplamının net tutarının yarısını geçmemek ve çalıştırılacak süre ile orantılı olmak üzere belediye meclisi kararı ile tespit edilir. Bu fıkra uyarınca sözleşmeli personel olarak çalıştırılanlar için iş sonu tazminatı ödenmez ve işsizlik sigortası primi yatırılmaz.

Bunlardan yaptıkları başka işler sebebiyle herhangi bir sosyal güvenlik kurumuna tâbi olanlar için sosyal sigorta ve genel sağlık sigortası primi yatırılmaz ve aynı kişi birden fazla belediye veya bağlı kuruluşta çalıştırılamaz.

Üçüncü ve dördüncü fıkra hükümleri uyarınca çalıştırılacak personele her ne ad altında olursa olsun sözleşme ücreti dışında herhangi bir ödeme yapılmaz ve ücret mahiyetinde aynî ya da nakdî menfaat temin edilmez. …

…

Norm kadrosunda belediye başkan yardımcısı bulunan belediyelerde norm kadro sayısına bağlı kalınmaksızın; belediye başkanı, zorunlu gördüğü takdirde, nüfusu 50.000'e kadar olan belediyelerde bir, nüfusu 50.001-200.000 arasında olan belediyelerde iki, nüfusu 200.001-500.000 arasında olan belediyelerde üç, nüfusu 500.000 ve fazla olan belediyelerde dört belediye meclis üyesini belediye başkan yardımcısı olarak görevlendirebilir. Bu şekilde görevlendirilen meclis üyelerine belediye başkanına verilen ödeneğin 2/3'ünü aşmamak üzere belediye meclisi tarafından belirlenecek aylık ödenek verilir ve taleplerine göre bir sosyal güvenlik kurumu ile ilişkilendirilir. Bu şekilde görevlendirme, memuriyete geçiş, sözleşmeli veya işçi statüsünde çalışma dâhil ilgililer açısından herhangi bir hak teşkil etmez ve belediye meclisinin görev süresini aşamaz. Sosyal güvenlik prim ve benzeri giderlerden kurum karşılıkları belediye bütçesinden karşılanır.”

Hükümleri yer almaktadır.

Anılan hükümler değerlendirildiğinde; belediye personeline sosyal denge tazminatı ödenebilmesi için;

• Belediyelerin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlileri olmaları,

• Bu kişilere bu tazminatın ödenemeyeceğine dair bir hükmün bulunmaması,

• İdarenin yetkili sendika ile Kanunda yer alan esaslar kapsamında sözleşme düzenlenmesi

Gerekmektedir.

5393 sayılı Belediye Kanununun yukarıda değinilen 49’uncu maddesinde yer alan hükümle, meclis üyelerinin belediye başkan yardımcılığında görevlendirilebilmeleri için norm kadrolarında başkan yardımcısı kadrosunun bulunması gerekmektedir. İlgili belediyenin norm kadro listesinde belediye başkan yardımcısı kadrosunun bulunması durumunda, anılan kanun hükmüne göre norm kadro listesindeki sayıya bağlı kalmaksızın belediyenin nüfusuna göre kanunda belirtilen sayıda başkan yardımcısı görevlendirilebilmektedir. Dolayısı ile genel kadro düzenlemeleri ile ilgili mevzuat dışında ve bu düzenlemelerden sonra yürürlüğe konulan Kanun hükümleri ile Meclis Üyesi Belediye Başkan Yardımcıları ile ilgili özel düzenleme yapılarak, belediye norm kadrolarında başkan yardımcıları ile ilgili kadro bulunmak şartı çerçevesinde bunlarla ilgili kadro oluşturulduğu ve bu kişilerin Belediye Başkanı tarafından verilen/devredilen görev/yetki çerçevesinde kamu görevi yaptıkları, kamu görevlisi oldukları ve dolayısı ile 375 sayılı K.H.K.nin Ek 15’inci maddesinde yer alan kadro ve pozisyonlarda istihdam edilen kamu görevlisi şartının gerçekleştiği,

Bu kişilerle ilgili 5393 sayılı Kanunun 49’uncu maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında sayılanlarda olduğu gibi herhangi bir ilave/ek ödeme yapılamayacağına ilişkin özel bir sınırlama bulunmadığı,

Yetkili Sendika ile Belediye Başkan Yardımcılarını da kapsayan sosyal denge tazminatı ödenmesi hususunda sözleşme düzenlendiği;

Ayrıca, 5393 sayılı Kanunun 49’uncu maddesinde yer alan; “Bu şekilde görevlendirilen meclis üyelerine belediye başkanına verilen ödeneğin 2/3'ünü aşmamak üzere belediye meclisi tarafından belirlenecek aylık ödenek verilir…” hükmünün de bunlara sosyal denge tazminatı ödenmesine engel teşkil etmediği, çünkü sosyal denge tazminatının maaş/ücret düzenlemeleri dışında, özel bir kanuni düzenleme olduğu, bu tazminatı alan diğer görevlilere de ilgili kanunlarına göre ücret/maaş ödenmesine rağmen bu ödemenin de yapıldığı,

Anlaşıldığından, madde konusu meclis üyeleri arasından belediye başkan yardımcısı olarak görevlendirilenlere sosyal denge tazminatı ödenmesinde kanuna aykırılık bulunmadığı ve sorumlular hakkında beraat kararı verilmesi gerektiği düşünülmektedir.