Sayıştay 4. Dairesi 218 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 4

• Karar Tarihi: 16.01.2020

• Karar No: 218

• İlam No: 77

• Madde No: 4

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2018

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

AVUKATLIK VEKALET ÜCRETİ

Avukatlık vekalet ücretleri 24.01.2018-19.02.2018-21.03.2018-02.05.2018-11.06.2018 tarihlerinde güncel memur katsayısı ile hesaplanarak mevzuatta belirlenen üst sınırdan ödenmesine karşın, 11.07.2018 tarihinde 2018 yılının ikinci altı aylık memur katsayısında gerçekleşen artış gerekçe gösterilerek ödeme yapılan bu dönemler için katsayı farkı ödenmesi hususunun sorgu konusu edildiği görülmüştür.

659 sayılı KHK’nın “Davalardaki temsilin niteliği ve vekalet ücretine hükmedilmesi ve dağıtımı” başlıklı 14’üncü maddesinin ikinci fıkrasında;

“İdareler lehine karara bağlanan ve tahsil olunan vekalet ücretleri, hukuk biriminin bağlı olduğu idarenin merkez teşkilatında bir emanet hesabında toplanarak idare hukuk biriminde fiilen görev yapan personele aşağıdaki usul ve sınırlar dahilinde ödenir.

a) Vekalet ücretinin; dava ve icra dosyasını takip eden hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü veya avukata %55’i, dağıtımın yapıldığı yıl içerisinde altı aydan fazla süreyle hukuk biriminde fiilen görev yapmış olmak şartıyla, hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara %40’ı (…) eşit olarak ödenir.

b) Ödenecek vekalet ücretinin yıllık tutarı; hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü, avukatlar için (10.000) gösterge (…) rakamının, memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak aylık brüt tutarının oniki katını geçemez.

c) Yapılacak dağıtım sonunda arta kalan tutar, hukuk biriminde görev yapan ve (b) bendindeki tutarları dolduramayan hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara ödenir. Bu dağıtım sonunda arta kalan tutar üçüncü bütçe yılı sonunda ilgili idarenin bütçesine gelir kaydedilir.” hükmü yer almaktadır. Mevzuatında ödeme zamanına ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiş ise de ödemenin, ödemenin yapıldığı tarihteki memur aylık katsayısı uygulanmak suretiyle hesaplanması gerektiği anlaşılmaktadır.

Yukarıda anılan mevzuat hükmü uyarınca, ocak, şubat, mart, mayıs ve haziran aylarında ödenen vekalet ücretine 2018 yılının ilk 6 aylık dönemine ilişkin katsayının uygulanması gerekmekte olup, 2018 yılının ikinci 6 aylık dönemine ilişkin katsayı artışı gerekçesi ile fark ödemesinde bulunulması mümkün değildir.

Yapılan incelemede, 2018 yılında dağıtılacak vekâlet ücreti olan net …………. TL’nin tahakkuk kaydının 15.01.2018 tarihinde yapıldığı, 27.07.2018 tarihli ve …………. no.lu muhasebe işlem fişi ile yapılan ödeme hariç diğer beş ödemenin yılın ilk 6 aylık döneminde gerçekleştirildiği görülmüştür. Dolayısıyla yılın ilk 6 ayında hakedilen ve ödenen vekâlet ücretine 2018 yılının ilk 6 aylık dönemine ilişkin katsayının uygulanması ve ikinci 6 aylık döneme ilişkin memur maaş katsayı artışından kaynaklanan farkın ödenmemesi gerekmektedir.

Sorumluların savunmalarında, mevzuatta vekalet ücretinin yılın hangi ayında ödeneceği konusunda bir düzenleme bulunmadığı, yılın ilk altı ayı ve ikinci altı ayında geçerli olmak üzere iki ayrı katsayı tespit edildiğine göre, memur aylıkların hesabında da ödenebilecek yıllık vekalet ücretinin üst sınırının bu iki katsayının geçerli olduğu dönem dikkate alınarak hesaplanması gerektiği, mevzuatta “ilk katsayı”, “son katsayı” veya “ödeme tarihindeki katsayı” gibi ifadeler kullanılmadığı, bundan dolayı yıl içindeki her iki katsayının geçerli olduğu dönem dikkate alınarak ödenecek yıllık vekalet ücreti üst sınırının belirlenmesi ve yapılacak ödemenin bu üst sınır tutarını geçmemesi gerektiği ve Sayıştay Temyiz Kurulunun 18.01.2017 tarihli ve 42609 tutanak sayılı kararında vekalet ücreti üst limiti hesaplamasının belirtilen şekilde yapılması gerektiğinin açıklandığı, somut olayda da vekalet ücreti üst limiti ve ödemesinin bu şekilde hesaplandığı belirtilmiş ise de;

Sayıştay Temyiz Kurulunca verilen karar olaya özgüdür ve söz konusu kararda vekâlet ücretinin üst limit hesaplamasının nasıl yapılacağı belirtilmektedir. Kaldı ki …………. Belediyesinde avukatlık vekâlet ücreti üst sınırdan hesaplanarak ödemesi yapılmaktadır. Memur aylık katsayısının yılda iki kere belirlenmesinin temel nedeni ilk altı ayda ödenen ve hakedilen ücret ile ikinci altı ayda hakedilen ve ödenen ücrete farklı katsayı uygulanmasıdır. Sorumluların ifade ettiği uygulama söz konusu olsaydı yılda tek katsayı belirlenmesi ve yıl boyunca bu katsayı üzerinden ödeme yapılması gerekirdi. Dolayısıyla söz konusu avukatlık vekalet ücretinin ödendiği ve hakedildiği döneme ait aylık katsayının kullanılması gerekmektedir.

Savunmalarda, temmuz 2018 fark ödemesinin güncellenen memur maaş katsayısından kaynaklanan altı aylık farktan oluştuğu, eğer temmuz ayından sonra tahakkuk ve ödeme yapılmış olsaydı temmuz 2018 yılı maaş katsayısının uygulanacağı, bu nedenle kamu zararından söz edilemeyeceği belirtilmiş ise de;

659 sayılı KHK’nın “Davalardaki temsilin niteliği ve vekalet ücretine hükmedilmesi ve dağıtımı” başlıklı 14’üncü maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde; “Ödenecek vekalet ücretinin yıllık tutarı; hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü, avukatlar için (10.000) gösterge (…) rakamının, memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak aylık brüt tutarının oniki katını geçemez.” hükmüne yer verilmiştir. Mevzuatında ödeme zamanına ilişkin bir düzenleme bulunmamakta ise de; ödemenin memur aylık katsayısı uygulanmak suretiyle hesaplanacağının belirtilmiştir. Dolayısıyla ocak, şubat, mart, mayıs ve haziran aylarında hakedilen ve tamamı ödenen vekâlet ücretine 2018 yılının ilk 6 aylık dönemine ilişkin katsayının uygulanması gerekmektedir. İlk 6 ay için yapılan vekalet ücreti ödemesinin 2018 yılının ikinci 6 aylık dönemine ilişkin katsayı yükseldiği gerekçesi ile artırılması mümkün değildir. Eğer temmuz ayı veya takip eden aylarda avukatlık vekalet ücreti hakedilmiş ve ödenmiş olsaydı ikinci altı aylık katsayı esas alınarak ödeme yapılabilecektir.

Savunmalarda, vekalet ücretinin belediye bütçesinden karşılanan bir meblağ olmadığı, vekalet ücretinin avukat ile takip edilen davalarda, avukatlık asgari ücret tarifesi uyarınca belirlenen ve esasen Anayasa Mahkemesi kararlarında dahi belirtildiği üzere avukata ait olan bir kalem olduğu, mevzuatı uyarınca tahakkuk işlemleri yapılırken %5 lik kısmın belediyeye bırakıldığı ve yine 3 yıl içinde kullanılmayan tutarın bütçeye gelir kaydedildiği, dolayısıyla kamu zararının oluşması bir yana, belediyeye kazanç sağlandığı, mevzuata aykırı işlem yapılmadığı, vekâlet ücretlerine ilişkin temmuz katsayı farkı ödemesinin kamu zararı oluşturduğuna yorum yoluyla ulaşıldığı, ancak bu konuda sorumlulara sorumluluk yüklenebilmesi için mevzuatta buna ilişkin hüküm bulunması ve bu hükme aykırı karar, işlem ve eylemlerin varlığı gerektiği, dolayısıyla bu konuda bir sorumluluk yüklenmesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı belirtilmiş ise de;

Avukatlar tarafından çeşitli yargı ve icra mercilerinde sonuçlanan dava ve işlemler neticesinde kazanılan ve emanet hesabında toplanan ve 3 yılsonunda dağıtımı yapılmayan tutarların kamu kurumunun bütçesine gelir olarak kaydedilmesi gerektiği, dolayısıyla da söz konusu tutarların kamu kaynağı olduğu açıktır. 5018 sayılı Kanunun 71’inci maddesinde kamu zararı; "mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır." şeklinde tarif edilmiştir. Vekalet ücreti hesaplamasındaki söz konusu uygulama ile hukuka aykırı bir işlem sonucunda kamu kaynağında eksilmeye neden olunduğundan, bu işlem kamu zararı kapsamındadır.

Ayrıca gerçekleştirme görevlisi olarak görev yapan …………. tarafından, yapılan hesaplamaların, muhasebe işlem fişi ve üst yazılarda kendisi ile birlikte imzası bulunan harcama yetkilisi amiri tarafından yapıldığı, tüm evrakların amirlerin bilgisi ve talimatı ile düzenlendiği, lehine kazanımda bulunan kişinin şahsı olmadığı, dolayısıyla böyle bir kamu zararı doğmamakla beraber bir an için doğmuş olduğu kabul edilse dahi, kendisinin hiçbir menfaati ve kastı bulunmadığı belirtilmiş ise de;

5018 sayılı Kanunun “Giderlerin Gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesi hükmünden de anlaşılacağı üzere, harcama yetkilisi amirinin talimatı üzerine işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini gerçekleştirme görevlisi sıfatıyla yürüten ………….’ın yapılan iş ve işlemlerden harcama yetkilisi ile birlikte sorumluluğu bulunmaktadır.

Harcama yetkilisi tarafından yapılan savunmada, tahakkuk 15.01.2018 tarihinde yapılmış olsa da, ödemenin 24.01.2018, 19.02.2018, 21.03.2018, 02.05.2018, 11.06.2018 ve 27.07.2018 tarihlerinde yapıldığı, temmuz ayında güncellenen memur maaş katsayısı ile vekalet ücreti tahakkuk ettirildikten sonra dahi vekalet ücreti ödemesine devam edildiği, avukatlara ödenen vekalet ücretinin güncellenmiş memur katsayısı ile gösterge rakamının on iki ay ile çarpımı sonucu hesaplanan ve yıl içinde ödenmesi gereken yıllık tutarın altında olduğu, ayrıca vekalet ücreti hesaplamasının 2 aylık, 3 aylık, 5 aylık, 6 aylık vs hesaplama olarak yapılamayacağı, hesaplamanın yıllık yapılması gerektiği, o yüzden 2-3-5-6 vs 7-8 vs çarpanı yerine 12 çarpanının kullanılması gerektiğinin mevzuatta açıkça belirtildiği ifade edilmiş ise de;

Kamu zararı hesaplamasında temmuz ayında yapılan ödemenin ikinci altı aylık katsayı üzerinden hesaplanan kısmı dikkate alınmamış olup, ocak ayında tahakkuk eden ve ilk altı ay içinde ödemesi yapılan beş aya ilişkin avukatlık vekalet ücreti aylık katsayı farkı üzerinden kamu zararı hesabı yapılmıştır. Ödemenin yapıldığı ayda geçerli olan aylık katsayının esas alınması gerekmekte olup, ilk altı ayda tahakkuk eden ve ödenen vekalet ücreti için ikinci altı ayda fark ödemesi yapılması nedeniyle üst limit aşılmış olmaktadır. Ayrıca sorguda vekalet ücretinin 2 aylık, 3 aylık, 5 aylık, 6 aylık vs. şeklinde hesaplanması gerektiği yönünde herhangi bir değerlendirme bulunmamaktadır.

Sorumlularca, vekalet ücretlerinin ilgili kişilere vergiler düşüldükten sonra kalan net tutarlar üzerinden ödenmesi sebebiyle kamu zararı hesabının da, brüt tutarlar üzerinden değil, damga vergisi ve gelir vergisi düşüldükten sonra kalan net tutarlar üzerinden yapılması gerektiği ileri sürülmekte ise de;

Genel bütçe dışındaki saymanlıklarca yapılan harcamalar, bütçe giderlerine alınırken, bu harcamalar üzerinden gerek vergi, gerekse diğer kesintiler ilgili yerlere gönderilmek üzere emanet hesabına alınmaktadır. Daha açık bir deyişle, genel bütçe dışındaki saymanlık bütçelerinde, vergi kesintileri, genel bütçeli idarelerdeki gibi doğrudan bütçe gelirlerine değil, genel bütçeye gönderilmek üzere “360 Ödenecek Vergi ve Fonlar” emanet hesabına alınmaktadır.

Bu nedenle, emanet hesabına alınmak suretiyle ilgili kurumlara gerek vergi, gerekse diğer kesintiler şeklinde yersiz olarak gönderilen paraların söz konusu kurum bütçesine dönüşünün sağlanması bakımından, kamu zararının, bütçeye gider olarak kaydolunan kesintisiz tutarlar üzerinden hesaplanması gerekmektedir.

Bu itibarla, …………. Belediyesine ait vekalet ücreti ödemelerinden yapılan vergi kesintileri idare tarafından sorumlu sıfatıyla vergi dairesine yatırıldığından fazla tahakkuk ettirilen tutarın tamamının ilgili avukatlar adına 140- Kişilerden Alacaklar Hesabına borç kaydedilmesi gerekmektedir.

Bununla birlikte, avukatlara yapılan ödeme yersiz ise; bu ödeme yapılırken kesilen vergiler vergi dairesine kişi adına yersiz ve fazla ödenmiş olacağından, ilgili kişi tarafından vergi dairesinden red ve iade talebinde bulunulabilecektir. Kesilen verginin vergi dairesine ödenmediği durumlarda ise; bu tutar, emanet hesabında kayıtlı vergi tutarından (ilgili bölümlerden) kişinin borcuna mahsup edilebilir. Bunun dışında bir yöntemle kişi borcundan mahsup edilmesi mümkün değildir.

Ayrıca, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 61’inci maddesi uyarınca muhasebe yetkilisinin sorumluluğu bulunmamaktadır.

Yukarıda anılan mevzuat hükümleri ile yapılan açıklamalar uyarınca; Avukatlık vekalet ücretleri 24.01.2018-19.02.2018-21.03.2018-02.05.2018-11.06.2018 tarihlerinde güncel memur katsayısı ile hesaplanarak mevzuatta belirlenen üst sınırdan ödenmesine karşın, 11.07.2018 tarihinde 2018 yılının ikinci altı aylık memur katsayısında gerçekleşen artış gerekçe gösterilerek ödeme yapılan bu dönemler için katsayı farkı ödenmesi sonucunda …………. TL kamu zararına neden olunduğu tespiti yapılmış ise de; yeniden yapılan hesaplamada kamu zararının …………. TL olduğu anlaşılmıştır. Bu durum karşısında, …………. TL’nin mevzuatına uygun ödendiği anlaşıldığından, bu tutar için ilişilecek bir husus bulunmadığına;

…………. TL tutarındaki kamu zararının ise; sorumlularına ortaklaşa ve zincirleme,

6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine, anılan Kanunun 55’inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle,

Karar verildi.