Sayıştay 4. Dairesi 218 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 4

• Karar Tarihi: 16.01.2020

• Karar No: 218

• İlam No: 77

• Madde No: 5

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2018

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

ARAÇ MADDİ HASAR – RÜCU

Belediyenin Fen İşleri ile Park ve Bahçeler Müdürlüğü hizmetinde kullanılan araçlarda meydana gelen maddi hasarlar sebebiyle hazırlanan “Hasar Tespit Tutanakları”nda kaza veya arızanın meydana gelmesinde görevli şoförün kusurlu olduğu belirtildiği halde, meydana gelen kaza veya arıza nedeniyle belediye bütçesinden yapılan giderlere ilişkin kusuru oranında sorumlu personele rücu edilmemesi hususunun sorgu konusu edildiği görülmüştür.

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Kişisel Sorumluluk ve Zarar” başlıklı 12’nci maddesinde;

“Devlet memurları, görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmek ve kendilerine teslim edilen Devlet malını korumak ve her an hizmete hazır halde bulundurmak için gerekli tedbirleri almak zorundadırlar.

Devlet memurunun kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucu idare zarara uğratılmışsa, bu zararın ilgili memur tarafından rayiç bedeli üzerinden ödenmesi esastır.

Zararların ödettirilmesinde bu konudaki genel hükümler uygulanır. Ancak fiilin meydana geldiği tarihte en alt derecenin birinci kademesinde bulunan memurun brüt aylığının yarısını geçmeyen zararlar, kabul etmesi halinde disiplin amiri veya yetkili disiplin kurulu kararına göre ilgili memurca ödenir.”,

“Kişilerin uğradıkları zararlar” başlıklı 13’üncü maddesinde;

“…12 nci maddeyle bu maddede belirtilen zararların nevi, miktarlarının tespiti, takibi, amirlerin sorumlulukları ve yapılacak işlemlerle ilgili diğer hususlar Cumhurbaşkanınca düzenlenecek yönetmelikle belirlenir.” hükümleri yer almaktadır.

Mezkur maddeye dayanılarak çıkarılan Devlete ve Kişilere Memurlarca Verilen Zararların Nevi ve Miktarlarının Tespiti, Takibi, Amirlerinin Sorumlulukları, Yapılacak Diğer İşlemler Hakkında Yönetmeliğin “Memurların Sorumlulukları ve Zararları Tazmin Mükellefiyeti” başlıklı 4’üncü maddesinde;

“Memurlar görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmek; Devlet malını korumak ve her an hizmete hazır halde bulundurmak için gerekli tedbirleri almakla görevli ve sorumludurlar. Memurlar, bu görev ve sorumlulukların yerine getirilmemesi sebebiyle doğan zararları bu yönetmelikte belli edilen usul ve esaslar uyarınca tazminle mükelleftirler…”,

“Amirlerin Sorumlulukları” başlıklı 9’uncu maddesinde ise;

“a) Amirler, emirlerindeki memurların, görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmelerini, Devlet malını korumak ve heran hizmete hazır halde bulundurmak için gerekli tedbirleri almalarını temin ve takip etmekle görevli ve sorumludurlar.

b) Memurlarca verilen zararların miktarının tesbiti ve ilgililerden bu yönetmelik veya genel hükümlere göre tahsili konusunda yapılacak işlemlerin zamanında ve eksiksiz yürütülmesinden, zararı veren memurların görevli bulundukları kurum ve kuruluşların o mahaldeki amirleri müteselsilen sorumludurlar.” denilmektedir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, kamu görevlileri kendilerine verilen görevleri dikkat ve itina ile yerine getirmek, kendilerine teslim edilen devlet malını korumak ve her an hizmete hazır halde bulundurmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür. Bu görev ve sorumlulukların yerine getirilmesi esnasında devlet memurunun kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucu idare zarara uğratılmışsa, bu zararın ilgili memur tarafından rayiç bedeli üzerinden ödenmesi gerekmekte olup devlet malına zarar veren memurların birim amirlerinin meydana gelen zarardan kusurlu memur ile birlikte müteselsilen sorumluluğu bulunmaktadır.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununun “Kamu Zararı” başlıklı 71’inci maddesinde;

“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır…” denilmektedir.

Yapılan incelemede, Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünün taşıt kayıtlarında yer alan, ancak kullanılması için Park ve Bahçeler Müdürlüğüne tahsisi yapılan …………. plakalı 2012 model Damperli MAN kamyon ile ilgili olarak düzenlenen …………. sayılı hasar tespit tutanağında, meydana gelen hasarda kusurlu personelin …………. olduğu açıkça yer aldığı halde, birim amiri sıfatıyla Park ve Bahçeler Müdür V. tarafından rücu işleminin başlatılmadığı,

Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünün taşıt kayıtlarında yer alan, ancak kullanılması için Park ve Bahçeler Müdürlüğüne tahsisi yapılan Çukurova marka forklift ile ilgili olarak düzenlenen …………. sayılı hasar tespit tutanağında, meydana gelen arızada kullanımına verilen aracın yağ kontrolünü yapmayan şoförün hatalı olduğu belirtilmiş olmasına rağmen, birim amiri sıfatıyla Park ve Bahçeler Müdür V. tarafından sorumlu personelin tespit edilmeyerek rücu işleminin başlatılmadığı,

Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünün taşıt kayıtlarında yer alan, ancak kullanılması için Fen İşleri Müdürlüğüne tahsisi yapılan …………. ve …………. plakalı araçlar ile ilgili olarak düzenlenen …………. sayılı hasar tespit tutanağında, meydana gelen hasarlarda kusurlu personelin sırasıyla …………. ve …………. olduğu tespiti yapıldığı halde, birim amiri sıfatıyla Fen İşleri Müdür V. tarafından rücu işleminin başlatılmadığı,

Görülmüştür.

Sorumlulardan Harcama Yetkilisi …………. (Ulaşım Hizmetleri Müdür V.) ve Gerçekleştirme Görevlisi …………. (Teknisyen) tarafından; sorguda plakaları ve cinsleri yazılı araçların hasara uğraması nedeni ile Belediyeye ait kamu hizmetlerinin aksamaması için ivedi olarak araçların tamir ettirilip faal hale getirilmesi gerektiği, dolayısıyla araçların tamir ettirilerek hizmete sunulduğu, bu işlem sonunda tahakkuk eden hasar bedellerinin tahsili için hasar tespit komisyonunca tutulan tutanakların, hasar bedellerinin araçların hasar görmesinden sorumlu personellerden …………., …………., ………….’den tahsili için, bağlı oldukları Müdürlüklere üst yazı ile gönderildiği, ancak sorguda bahsi geçen forklift araca hasar veren şahsın Müdürlüklerince tespit edilmesi mümkün olmadığından, …………. sayılı yazı ile araca hasar açan şoförün tespit edilerek hasar bedelinin tahsilinin sağlanması hususunun aracın bağlı olduğu Park ve Bahçeler Müdürlüğüne bildirildiği ve bahsi geçen kamu zararı ile ilgili herhangi bir kusur ve ihmallerinin bulunmadığı belirtilmiştir. Adı geçen sorumluların üzerlerine düşen tespit ve bildirim gibi yükümlülerinin gereğini yerine getirmiş oldukları anlaşıldığından, savunmaları yerinde görülmüştür. Ayrıca, ödeme emri belgelerinde imzası bulunan kamu görevlilerinin “açıkça mevzuata aykırı” karar, işlem veya eylemlerinin varlığından söz edilemez. Bu itibarla, bahsi geçen kişiler ile meydana gelen kamu zararı arasında illiyet bağı kurulamaması nedeniyle sorumlulukları bulunmamaktadır.

Diğer sorumlulardan …………. (Fen İşleri Müdür V.) ve ………….’un (Park ve Bahçeler Müdür V.) göndermiş oldukları savunmada ise; rücu işleminin yapılmamasından dolayı kurumun henüz kamu zararı oluşmadığı, İdare tarafından hasar tespit tutanağı düzenlenerek kusurun hangi personele ait olduğu tespitinin yapılmasının dahi rücu işleminin başlatılması anlamına geldiği, bu haliyle de taraflarına kusur yüklenmesinin ve kamu zararı meydana gelmesinin mümkün bulunmadığı, Borçlar Kanununun rücu davaları ile ilgili maddeleri gereği hasar tutanaklarında belirtilen miktarlar için hala ilgililere rücu edilebileceği, bunun için hak düşürücü sürenin henüz geçmediği, dolayısıyla kamu zararının henüz tekemmül etmediği, rücu işleminin başlatılması için başkanlık oluru gerektiği, ancak iş yoğunluğu, yerel seçimler ve ilave (okullara seçim sandığı ve paravan taşıma vs. gibi) iş yükünden dolayı rücu işleminin sehven unutulduğu belirtilmiş ise de;

5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununun “Kamu Zararı” başlıklı 71’inci maddesi ile 657 sayılı Kanunun “Kişilerin uğradıkları zararlar” başlıklı 13’üncü maddesine dayanılarak çıkartılan Devlete ve Kişilere Memurlarca Verilen Zararların Nevi ve Miktarlarının Tespiti, Takibi, Amirlerinin Sorumlulukları, Yapılacak Diğer İşlemler Hakkında Yönetmeliğin “Amirlerin Sorumlulukları” başlıklı 9’uncu maddesi uyarınca; meydana gelen zararın tahsili konusunda yapılacak işlemlerin zamanında ve eksiksiz olarak yerine getirilmesi hususunda gerekli dikkat ve özenin gösterilmesinden birim amirlerinin sorumluluğu bulunmaktadır. Ancak ilgili müdürlüklerin amiri konumunda bulunan …………. (Fen İşleri Müdür V.) ve ………….’un (Park ve Bahçeler Müdür V.) hasarlı araçların bakım ve onarımı için 2018 yılı bütçesinden karşılanan harcamanın kusuru oranında sorumlu personelden tahsili için gerekli rücu işlemini başlatmadığı görülmektedir. Bu itibarla, adı geçen kamu görevlilerinin ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında eksilmeye neden olunması nedeniyle kamu zararına sebebiyet verildiği anlaşılmıştır.

Çukurova marka Forklifte ilişkin yapılan savunmada ise; aracın Park ve Bahçeler Müdürlüğünde devamlı kullanılan bir araç olduğu, ancak gerekli kullanım belgesi olan personelin bulunmaması nedeniyle aracı kullananın tespit edilemediği, bu nedenle rücu işleminin yapılamadığı, ayrıca arızaya neden olduğu belirtilen gerekli motor yağı bakım ve takibinin yapılmaması hususunda sorumluluğun araçların rutin bakım işlerinden sorumlu birim olan Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğü’nde olduğu belirtilmiş ise de;

5018 sayılı Kanunun 44’üncü maddesine dayanılarak hazırlanan Taşınır Mal Yönetmeliğinin “Sorumluluk ve Görevliler” başlıklı ikinci bölümünün “Sorumluluk” başlıklı 5’inci maddesinin altıncı fıkrasında;

“Kullanılmak üzere kendilerine taşınır teslim edilen kamu görevlilerinin kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizlik ya da dikkatsizlikleri nedeniyle oluşan kamu zararı, değer tespit komisyonu tarafından tespit edilecek gerçeğe uygun değer üzerinden, ilgili mevzuat hükümleri uygulanmak suretiyle tahsil edilir. Ortak kullanım alanına tahsis edilen dayanıklı taşınırlarda meydana gelen kamu zararı ise zararın oluşmasında kasıt, kusur veya ihmali olanlardan tahsil edilir.” denilmektedir.

Sürekli olarak Park ve Bahçeler Müdürlüğünün kullanımında olan aracın bakımına ilişkin tespit ve kontrolün Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünce yerine getirilmesi hayatın olağan akışına uygun düşmemektedir. Çukurova marka Forklift ile ilgili olarak düzenlenen …………. sayılı hasar tespit tutanağının incelenmesinde; meydana gelen arızada kullanımına verilen aracın yağ kontrolünü yapmayan şoförün kusurlu olduğu anlaşılmaktadır. Devlete ve Kişilere Memurlarca Verilen Zararların Nevi ve Miktarlarının Tespiti, Takibi, Amirlerinin Sorumlulukları, Yapılacak Diğer İşlemler Hakkında Yönetmeliğin “Amirlerin Sorumlulukları” başlıklı 9’uncu maddesi ve Taşınır Mal Yönetmeliğinin “Sorumluluk ve Görevliler” başlıklı ikinci bölümünün “Sorumluluk” başlıklı 5’inci maddesi uyarınca, aracın zamanında bakımının yapılmaması nedeniyle meydana gelen hasar bedelinin kusurlu personelden tahsili için gerekli rücu işleminin başlatılmamasından, aracın fiilen kullanıldığı Park ve Bahçeler Müdürlüğü amirinin sorumluluğu bulunmaktadır.

Bu itibarla, Belediyenin Fen İşleri ile Park ve Bahçeler Müdürlüğü hizmetinde kullanılan araçlarda meydana gelen maddi hasarlar sebebiyle hazırlanan “Hasar Tespit Tutanakları”nda kaza veya arızanın meydana gelmesinde görevli şoförün kusurlu olduğu belirtildiği halde, meydana gelen kaza veya arıza nedeniyle belediye bütçesinden yapılan giderlere ilişkin kusuru oranında sorumlu personele rücu edilmemesi sonucu neden olunan …………. TL tutarındaki kamu zararının;

…………. TL’sinin; diğer sorumlu ………….’a (Park ve Bahçeler Müdür V.),

…………. TL’sinin ise; diğer sorumlu ………….’ya (Fen İşleri Müdür V.) tek başına,

6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine, anılan Kanunun 55’inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla,

Karar verildi.

Azınlık Görüşü

Üye …………. ile Üye ………….’… karşı oy gerekçesi;

“Savunmalardan, sorgu konusu edilen hasar bedellerinin tahsilinin sağlanması hususunun ilgili müdürlüklere bildirildiği, sorumluların üzerlerine düşen tespit ve bildirim gibi yükümlülerinin gereğini yerine getirmiş oldukları, hasar tutanaklarında belirtilen miktarlar için hala ilgililere rücu edilebileceği ve bunun için hak düşürücü sürenin henüz geçmediği anlaşılmaktadır. Ayrıca yasal yollarla hesap edilmiş bir kamu zararı söz konusu olmadığı gibi 5018 sayılı Kanunun 71’inci maddesi gereğince sorumlu addedilenlerle kamu zararı arasında kurulması gereken illiyet bağı da kurulamadığından, bu tutarın Sayıştay yargısı açısından kamu zararı olarak nitelendirilmesi mümkün bulunmamaktadır. Bu nedenle, …………. TL hakkında ilişilecek bir husus bulunmadığına karar verilmesi uygun olur.”