Sayıştay 4. Dairesi 212 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler İş Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 4

• Karar Tarihi: 10.12.2019

• Karar No: 212

• İlam No: 51

• Madde No: 11

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2018

• Konu: İş Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

AİLE VE YİYECEK YARDIMINDAN GELİR VE DAMGA VERGİSİ KESİNTİSİ YAPILMAMASI İLE ÇOCUK YARDIMININ FAZLA ÖDENMESİ

a) …………. Belediyesi Yazı İşleri ve Kararlar Müdürlüğünde; çalışan işçilere ödenen aile ve yiyecek yardımlarından gelir ve damga vergisi kesintilerinin yapılmadığı görülmüştür.

…………. Belediyesi ile …………. Sendikası arasında 22.12.2016 tarihinde Toplu İş Sözleşmesi imzalanmış olup, bu sözleşme hükümleri uyarınca işçilere aile ve yiyecek yardımı ödemeleri yapılmaktadır.

Toplu İş Sözleşmesinin 32 ve 35’inci maddelerinde; işçilere yapılacak aile ve çocuk yardımının; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na göre memurlara ödenen yardım tutarında net olarak ödeneceği, devlet memurlarına yapılan artışların aynı oranda ve net olarak işçilere de yansıtılacağı, günlük yemek yardımının ise sözleşmenin ilk yılı için 10,00 TL tutarında ödeneceği, sözleşmenin diğer yıllarında 0.50 TL arttırılarak ödeneceği kararlaştırılmıştır.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 61’inci maddesinde; ücret, işverene tabi belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatler olarak tanımlanmakta olup, ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı, tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olmasının veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunmasının onun mahiyetini değiştirmeyeceği belirtilmektedir.

Anılan Kanun’un 25’inci maddesinde ise çeşitli zam ve tazminat adı altında ücretlilere yapılan ödemelerden hangilerinin gelir vergisinden istisna olduğu sayılmakta olup, Kanun’un 94’üncü maddesine göre hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61’inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104’üncü maddelere göre gelir vergisi tevkifatı yapılmasının zorunlu olduğu belirtilmekte olup, bu hükümlere göre, aile ve yiyecek yardımlarının da ücret tanımının içinde yer alması ve muafiyet ve istisna kapsamında da olmaması nedeniyle bu yardımlardan gelir vergisi kesintisi yapılması gerekmektedir.

Yine aynı Kanun’un 98’inci maddesinde; 94’üncü madde gereğince vergi tevkifatı yapmaya mecbur olanların bir ay içinde yaptıkları ödemeler ile bunlardan tevkif ettikleri vergileri ertesi ayın yirmi üçüncü günü akşamına kadar, ödemenin yapıldığı yerin bağlı olduğu vergi dairesine muhtasar beyanname ile bildirmek zorunda olduklarına ilişkin hükme yer verilmektedir.

Ayrıca, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’nun 1’inci maddesinde bu Kanun’a ekli (I) sayılı tabloda yazılı kâğıtların damga vergisine tabi olduğu, Kanun’a ekli (I) sayılı tablonun “IV. Makbuzlar ve diğer kâğıtlar” kısmında maaş, ücret, gündelik, huzur hakkı, aidat, ihtisas zammı, ikramiye, yemek ve mesken bedeli, harcırah vb. ödemelerden binde 7,59 oranında damga vergisi alınması gerektiği belirtilmektedir.

…………. Belediyesi Yazı İşleri ve Kararlar Müdürlüğünde çalışan işçilere yapılan aile ve yiyecek yardımına ilişkin herhangi bir istisna hükmü olmamasına rağmen; ödenen aile ve yiyecek yardımlarından; gelir vergisi tevkifatı ile damga vergisi kesintisinin yapılmadığı görülmüştür.

5018 sayılı Kanun’un “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde; muhasebe yetkililerinin ödeme aşamasında ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde yetkililerin imzasını kontrol etmekle yükümlü oldukları belirtilmiş olup, bu hüküm uyarınca ödeme emri belgesi üzerinde gerçekleştirme görevlisinin imzasının bulunmaması nedeniyle muhasebe yetkilisinin de söz konusu kamu zararından sorumlu olması gerekmektedir.

İşçilere ödenen aile ve yiyecek yardımlarından gelir ve damga vergisi kesintisi yapılmaması sonucunda oluşan toplam …………. TL kamu zararının; sorumlularına, ortaklaşa ve zincirleme 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53’üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,

Oy birliğiyle,

Karar verildi.

b) …………. Belediyesi Yazı İşleri ve Kararlar Müdürlüğünde çalışan işçilere yapılan çocuk yardımı ödemelerinde; damga vergisi kesintisinin yapılmadığı ve işçilere gelir vergisi tutarı kadar fazla ödemede bulunulduğu görülmüştür.

…………. Belediyesi ile …………. Sendikası arasında 22.12.2016 tarihinde imzalanan Toplu İş Sözleşmesi’nin 32’nci maddesinde çocuk yardımının; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na göre memurlara ödenen yardım tutarında net olarak ödeneceği belirtilmiştir.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 61’inci maddesinde; ücret, işverene tabi belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatler olarak tanımlanmakta olup, ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı, tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olmasının veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunmasının onun mahiyetini değiştirmeyeceği belirtilmektedir.

Mezkur Kanun’un “Müteferrik İstisnalar” Bölümünün “Tazminat ve yardımlarda” başlıklı 25’inci maddesinde ise, hizmet erbabına ödenen çocuk zamlarının istisna kapsamında olduğu, Devletçe verilen miktarları aştığı takdirde fazlasının vergiye tabi tutulacağı hükmü yer almaktadır.

Bu hükümler birlikte değerlendirildiğinde, muafiyet ve istisna kapsamına girmeyen ve her ne ad altında yapılırsa yapılsın ücret tanımı içine giren tüm ödemelerin ücret olarak vergiye tabi tutulacağı ve işçilere ödenen çocuk yardımının devlet memurlarına ödenen tutara kadar olan kısmının gelir vergisinden istisna olduğu anlaşılmaktadır.

Öte yandan, Kanun’da işçilere ödenen çocuk yardımının devlet memurlarına ödenen tutara kadar olan kısmının gelir vergisinden istisna olduğu belirtilmiş ise de; belediye tarafından çocuk yardımı tutarları için gelir vergisi hesaplandığı ve hesaplanan bu tutarların da çocuk yardımı tutarlarına ilave edilmesi ancak hesaplanan bu gelir vergisi tutarlarının kesilmemesi ve işçilere ödenmesi sonucunda, işçilere hesaplanmış olan gelir vergisi tutarı kadar fazla ödemede bulunulduğu görülmektedir.

Ayrıca, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’nun 1’inci maddesinde bu Kanun’a ekli (I) sayılı tabloda yazılı kâğıtların damga vergisine tabi olduğu, Kanun’a ekli (I) sayılı tablonun “IV. Makbuzlar ve diğer kâğıtlar” kısmında ise maaş, ücret, gündelik, huzur hakkı, aidat, ihtisas zammı, ikramiye, yemek ve mesken bedeli, harcırah vb. ödemelerden binde 7,59 oranında damga vergisi alınması gerektiği belirtilmekte olup, işçi ücret kalemleri arasında yer alan çocuk yardımı için herhangi bir istisna öngörülmemesine rağmen bu tutardan damga vergisi kesintisinin yapılmadığı görülmüştür.

5018 sayılı Kanun’un “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde; muhasebe yetkililerinin ödeme aşamasında ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde yetkililerin imzasını kontrol etmekle yükümlü oldukları belirtilmiş olup, bu hüküm uyarınca ödeme emri belgesi üzerinde gerçekleştirme görevlisinin imzasının bulunmaması nedeniyle muhasebe yetkilisinin de söz konusu kamu zararından sorumlu olması gerekmektedir.

Yazı İşleri ve Kararlar Müdürlüğünde çalışan işçilere ödenen çocuk yardımından damga vergisi kesintisinin yapılmaması ve işçilere çocuk yardımının gelir vergisi tutarı kadar fazla ödenmesi sonucunda oluşan toplam …………. TL kamu zararının; sorumlularına, ortaklaşa ve zincirleme 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53’üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,

Oy birliğiyle,

Karar verildi.