Sayıştay 4. Dairesi 197 Kararı - Özel Bütçeli İdareler Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirler

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 4

• Karar Tarihi: 28.08.2019

• Karar No: 197

• İlam No: 184

• Madde No: 1

• Kamu İdaresi Türü: Diğer Özel Bütçeli İdareler

• Hesap Yılı: 2016

• Konu: Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirlerle İlgili Kararlar

KARAR

YILLARA SARİ HALE GELEN YAPIM İŞİNİN HAKEDİŞ ÖDEMESİNDEN GELİR VERGİSİ TEVKİFATI YAPILMAMASI

…………. tarih ve …………. sayılı İlamın 2’nci maddesiyle tazminine hükmolunan konuyla ilgili olarak Temyiz Kurulunca alınan …………. tarih ve …………. tutanak numaralı bozma kararı üzerine 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55’inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü uyarınca düzenlenen …………. tarihli ek raporun 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 49’uncu maddesi gereğince görüşülmesine karar verildi.

…………. Kurumu 2016 yılı hesabının yargılanması sonucu çıkarılan …………. tarih ve …………. sayılı İlamın 2’nci maddesiyle;

Süresi Sözleşmesinde 2016 yılı içerisinde başlayıp bitecek şekilde belirlenen işin, 19.12.2016 tarihinden itibaren yıllara sari hale gelmesine rağmen, yükleniciye bu tarihten sonra yapılan hakediş ödemesinden gelir vergisi kesintisinin yapılmamasında, İdare bütçesi açısından bir kamu zararı oluşmadığı gerekçesiyle, …………. TL için ilişik bulunmadığına,

Ancak, mükellefin kesilmeyen vergiyi işin bittiği yılda beyan ederek ödeyip ödemediği, vergi stopajının zamanında yapılmaması suretiyle kamunun bir kaybının söz konusu olup olmadığı, kesilmeyen vergiden kaynaklanan kayıpların (gecikme zammı, vergi ziyaı, usulsüzlük cezaları ve diğerlerinin) bulunup bulunmadığı gibi hususların araştırılarak, vergi incelemesi sonucuna göre gereğinin yapılması için konunun Gelir İdaresi Başkanlığı’na yazılmasına,

Karar verilmişti.

Anılan hükmün Sayıştay Başsavcılığı tarafından temyiz edilmesi sonucu çıkarılan …………. tarih ve …………. tutanak numaralı Temyiz Kurulu kararında; yükleniciye yapılan ödemelerden gelir vergisi kesintisi yapılmasının idare açısından yasal bir zorunluluk olması, söz konusu kesintinin yapılmaması suretiyle İdarece yükleniciye mevzuatında öngörülenin üzerinde ödemede bulunulması gerekçeleri ile sorumlular tarafından kamu zararına sebebiyet verildiğine ve bu sebeple …………. sayılı İlamın 2’nci maddesiyle verilen “İdare bütçesi açısından bir kamu zararı oluşmadığından …………. TL için ilişik bulunmadığı” şeklindeki hükmün bozularak Dairesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Yapılan inceleme sonucunda; “…………. Yapım İşinde” işin süresinin Sözleşmesinde 2016 yılı içerisinde başlayıp bitecek şekilde belirlendiği,

Ancak, 19.12.2016 tarihinde “zemin epoksi kaplama imalatının ortam ve beton yüzey sıcaklığı ve beton nem oranının istenilen seviyede olmaması nedeniyle işin 30.03.2017 tarihine kadar durdurulmasına karar verildiği,

Bu nedenle, bahsi geçen inşaat işinin 19.12.2016 tarihinden itibaren yıllara sari hale geldiği,

Sözü edilen inşaat işi, yıllara sari hale gelmesine rağmen, yükleniciye bu tarihten sonra yapılan hakediş ödemesinden gelir vergisi kesintisinin yapılmadığı,

Görülmüştür.

Gelir Vergisi Kanununun “Birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat ve onarma işleri” başlıklı 42’nci maddesinde;

“Birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat ve onarım işlerinde kar veya zarar işin bittiği yıl kati olarak tespit edilir ve tamamı o yılın geliri sayılarak, mezkur yıl beyannamesinde gösterilir.

Mükellefler bu madde kapsamına giren hallerde her inşaat ve onarım işinin hasılat ve giderlerini ayrı bir defterde veya tutmakta oldukları defterlerin ayrı sayfalarında göstermeye ve düzenleyecekleri beyannameleri işlerin ikmal edildiği takvim yılını takip eden yılın mart ayı sonuna kadar vermeye mecburdurlar.”,

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun “Vergi kesintisi” başlıklı 15’inci maddesinin ilk fıkrasında ise:

“Kamu idare ve kuruluşları, iktisadî kamu kuruluşları, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadî işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, ziraî kazançlarını bilânço veya ziraî işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler; kurumlara avanslar da dahil olmak üzere nakden veya hesaben yaptıkları aşağıdaki ödemeler üzerinden istihkak sahiplerinin kurumlar vergisine mahsuben % 15 oranında kesinti yapmak zorundadırlar:”

Denilmektedir.

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun “Vergi kesintisi” başlıklı 15’inci maddesinin yukarı alınan ilk fıkrasının (a) bendi uyarınca da; “Gelir Vergisi Kanununda belirtilen esaslara göre birden fazla takvim yılına yaygın inşaat ve onarım işleri ile uğraşan kurumlara bu işleri ile ilgili olarak yapılan hakediş ödemeleri” vergi kesintisi yapılacak ödemeler arasında sayılmıştır.

12.01.2009 tarih ve 2009/14594 sayılı Bakanlar Kurulu Kararnamesi eki kararın 1’inci maddesinde; “5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 15 inci maddesi uyarınca kurumlara yapılan bazı ödemelere ilişkin vergi kesintileri oranları aşağıdaki şekilde tespit edilmiştir.

“Gelir Vergisi Kanununda belirtilen esaslara göre birden fazla takvim yılına yaygın inşaat ve onarım işleri ile uğraşan kurumlara bu işleri ile ilgili olarak yapılan hakediş ödemelerinde %3”

İfadesi yer almaktadır.

Buna göre, Bakanlar Kurulu Kararının anılan hükmü uyarınca kamu kurumları, birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat ve onarım işlerinin karşılığı olarak sermaye şirketlerine avanslar da dahil olmak üzere nakden veya hesaben yaptıkları ödemeler üzerinden istihkak sahiplerinin kurumlar vergisine mahsuben %3 oranında kesinti yapacaklardır.

Diğer taraftan, Sayıştay Genel Kurulunun 02.06.1966 tarih ve 3122 karar no.lu kararında ise; “İşe başlandığı yıl içinde bitirilmesi sözleşmesinde öngörülen inşaat ve onarım işlerinin herhangi bir sebeple ertesi yıla sirayeti halinde, sirayet keyfiyeti takvim yılı sona ermeden idare ile müteahhit arasında ek anlaşma ile kararlaştırılmışsa bu tarihten, böyle bir anlaşmanın mevcut olmamasına rağmen her hangi bir sebeple ertesi yıla sirayet ettirilmişse – ilk yıla ait istihkak hariç- müteakip takvim yılı başından itibaren ödenecek istihkaklardan gelir vergisi kesilmesi gerektiği” belirtilmektedir.

…………. Yapım İşi, başlangıçta 2016 yılında başlatılıp bitirilmesi planlanan bir iş iken, 19.12.2016 tarihinde işin kapsamı içerisindeki zemin epoksi kaplama imalatının yapımı koşullarının bulunmaması nedeniyle anılan imalatın, 30.03.2017 tarihinden sonra yapılmasına yüklenici ile anlaşılarak karar verilmesi üzerine, 19.12.2016 tarihinden itibaren yıllara yaygın hale gelmiştir. Dolayısıyla bu tarihten itibaren yapılacak her ödemeden gelir vergisi tevkifatının yapılması İdare açısından yasal bir zorunluluktur. Söz konusu kesintinin yapılmaması nedeniyle, İdarece yükleniciye mevzuatında öngörülenin üzerinde bir ödemede bulunulmuş olunmaktadır.

Yukarıda anılan mevzuat hükümleri ile yapılan açıklamalar uyarınca; süresi Sözleşmesinde 2016 yılı içerisinde başlayıp bitecek şekilde belirlenen “…………. Yapım İşinin” 19.12.2016 tarihinden itibaren yıllara sari hale gelmesine rağmen, yükleniciye bu tarihten sonra yapılan hakediş ödemesinden gelir vergisi kesintisi yapılmaması sonucu …………. TL kamu zararına neden olunduğu ileri sürülmekte ise de;

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 15’inci maddesi uyarınca hakediş bedeli üzerinden yapılması gereken % 15’lik gelir vergisi kesintisi oranının 12.01.2009 tarih ve 2009/14594 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 1’inci maddesi ile % 3’e düşürüldüğü anlaşıldığından, sorgu aşamasında …………. TL olduğu değerlendirilen kamu zararının …………. TL’lik kısmı ile ilgili olarak mevzuatına aykırılık bulunmadığından …………. TL’nin kamu zararı oluşturmadığına, bu nedenle bu miktar için ilişilecek bir husus bulunmadığına,

Hakediş bedelinin %3'lük kısmına tekabül eden …………. TL’lik gelir vergisi tevkifatı sebebiyle oluşan kamu zararının ise; Gelir İdaresi Başkanlığına ödenecek cezalarla birlikte …………. TL olarak …………. sıra numaralı dekont karşılığında …………. Kurumunun …………. Bankası hesabına yüklenici tarafından …………. tarihinde yatırıldığı, …………. Kurumunca da banka hesabına yatırılan tutarın …………. tarihli ve …………. numaralı muhasebe işlem fişi ile ilgili vergi dairesine yatırıldığı anlaşıldığından, bu tutarla ilgili olarak ilişilecek bir husus kalmadığına ve söz konusu tahsilatın ilama dercine oybirliğiyle,

Karar verildi.