Sayıştay 4. Dairesi 169 Kararı - Özel Bütçeli İdareler İş Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 4

• Karar Tarihi: 03.10.2017

• Karar No: 169

• İlam No: 351

• Madde No: 1

• Kamu İdaresi Türü: Diğer Özel Bütçeli İdareler

• Hesap Yılı: 2013

• Konu: İş Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

İLAVE TEDİYE

…………. Kurumu 2013 yılı hesabına ait raporun yargılanması sonucu çıkarılan 140 sayılı ilamın 1 inci maddesiyle tazminine hükmolunan konuya ilişkin olarak Temyiz Kurulunun 09.03.2016 tarih, 41453 tutanak numaralı bozma kararı üzerine 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü gereğince görüşülmesine karar verildi.

…………. Kurumunun kurulmasına ilişkin 21.09.2006 tarih ve 5544 sayılı Kanunun 24 üncü maddesinin (1) inci fıkrasında, kurum hizmetlerinin iş mevzuatı hükümlerine göre istihdam edilen personel eliyle yürütüleceği hüküm altına alınmıştır.

Kurum personelinin mali hakları da anılan Kanunun 25 inci maddesinde düzenlenmiştir. Maddenin 1 inci fıkrasında; “Başkan, yönetici personel ve diğer personelin ücret mali ve sosyal haklarının bakanlık genel müdürüne yapılan ödemeleri aşmamak kaydıyla Yönetim Kurulu Kararı ve Genel Kurulun onayı ile belirlenir.” denilmektedir.

Kurum personeline yapılan ödemelerin usul ve esasları da Mesleki Yeterlilik Kurumu Personel Yönetmeliğinde belirlenmiştir.

Anılan Yönetmeliğin ücret başlıklı 18 inci maddesinin 1 inci fıkrası; “Başkan Yönetici personel, uzman ve uzman yardımcıları ile diğer personele ödenecek aylık ücretler ve ücretleri ile birlikte ödenecek diğer mali haklar ve sosyal yardımlar (Bu Yönetmeliğin 23 üncü maddesi gereğince yapılacak doğum ve ölüm yardımları hariç) her yılın birinci ve ikinci altı aylık dönemleri itibariyle Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı genel müdürlerine yapılan ödemelerin aylık ortalamasının net tutarını aşmayacak şekilde Yönetim Kurulunun Kararı ve Genel Kurulun onayı ile belirlenir” şeklinde düzenlenmiştir.

02.11.2011 tarih ve 28103 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Görevlilerinin Mali Haklarının Düzenlenmesi Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair 666 sayılı KHK’nin 1 inci maddesiyle 375 sayılı KHK’ye eklenen ve 6495 sayılı Kanunun 73 üncü maddesiyle değiştirilen ek maddenin 11/c bendinde yer alan; “Mesleki Yeterlilik Kurumu kadro ve pozisyonlarına ilk defa veya yeniden atanan genel müdür, genel sekreter, genel müdür yardımcısı ve genel sekreter yardımcısı unvanlı personel ile uzman unvanlı mesleki personeline, ilgili mevzuatı uyarınca ödenen her türlü maaş, aylık, ücret, ek ücret, prim, zam, tazminat, ikramiye, fazla çalışma ücreti, kar payı ve her ne ad altında olursa olsun yapılan diğer ödemeler ile sosyal hak ve yardımcılar kapsamında yapılan bütün ayni ve nakdi ödemelerin bir aylık toplam net tutarı; genel müdür ve genel sekreterler için bakanlık genel müdürü, genel müdür yardımcısı ve genel sekreter yardımcıları için bakanlık genel müdür yardımcısı, uzman unvanlı meslek personeli için Başbakanlık uzmanlarına mevzuatında kadrosuna bağlı olarak mali haklar ile sosyal hak ve yardımlar kapsamında yapılması öngörülen ödemelerin bir aylık toplam net tutarı geçemez.” hükmü ile kuruma ilk defa veya yeniden atanan personele yapılacak aylık net ödemenin sınırı belirlenmiştir.

666 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 1 inci maddesiyle 375 sayılı KHK’ye eklenen ve 6495 sayılı Kanunun 73 üncü maddesiyle değiştirilen ek maddenin 11/c bendi ile kuruma ilk defa veya yeniden atanan personele yapılacak aylık ödemelere sınır getirildiğinden kurum personeline bu sınır aşılmak suretiyle herhangi bir ödemede bulunulmaması gerekmektedir.

Sorumlularca söz konusu personelin İş Kanunu hükümlerine tabi olduğu; bu nedenle 6356 ve 6772 sayılı Kanunlar kapsamında olan personele Yüksek Hakem Kurulu kararı uyarınca ilave tediye ödendiği; Yüksek Hakem Kurulu kararının toplu iş sözleşmesi hükmünde olduğu; bu nedenle uygulanmasının zorunlu bulunduğu; Yargıtay’ın muhtelif kararlarında da İş Kanunu hükümlerine tabi olarak çalışan personele ücret sistemi ne olursa olsun ilave tediye ödeneceği belirtildiğinden kamu zararının oluşmadığı ileri sürülmekte ise de;

…………. Kurumu 2014 yılı hesabına ilişkin olarak Sayıştay 3. Dairesince yapılan yargılama sırasında sorumlularca Anayasaya aykırılık iddiasında bulunulması üzerine, itiraz konusu mevzuatların iptali için Dairenin yaptığı başvuru üzerine Anayasa Mahkemesinin 2017/27 Esas Sayı, 2017/17 karar sayılı 12.07.2017 tarihli kararında;

İtiraz konusu kurallarla öngörülen üst sınırlar gözetilmek kaydıyla ücret, mali ve sosyal haklarla ilgili konular da dahil olmak üzere toplu iş sözleşmesinin içerdiği tüm konularda toplu iş sözleşmesi ve grev hakkının kullanılmaya devam edilebilmesi karşısında, toplu iş sözleşmesi ve grev neticesinde elde edilebilecek ücret, mali ve sosyal haklar yönünden belli bir ölçü ve denge gözetilerek üst sınırın belirlenmesinin, toplu iş sözleşmesi ve grev hakkını ortadan kaldıran veya onları kullanılamayacak ölçüde sınırlayan bir düzenleme olarak nitelendirilemeyeceği,

Merkezi yönetim bütçesi kapsamında yer alan ve özel bütçeli bir kamu kuruluşu olan MYK personeline ücret, mali ve sosyal haklar kapsamında yapılacak ödemeler yönünden üst sınır belirlenmesi suretiyle kamusal kaynakların etkili ve verimli kullanılmasının, kamusal harcamaların kısıtlanmasının, bütçe disiplininin sağlanmasının ve bu suretle kamu yararının gerçekleşmesinin amaçlandığı gözetildiğinde, söz konusu sınırlamanın “demokratik toplum düzeninin gerekleri”ne aykırılık taşımadığı,

Öte yandan KHK ile getirilen sınırlamanın, toplu iş sözleşmesinde yer alan konulardan sadece biri olan ücret, mali ve sosyal haklara ilişkin olması, toplu iş sözleşmesine konu olabilecek diğer alanlarda ve öngörülen üst sınırlar aşılmamak kaydıyla ücret, mali ve sosyal haklarda TİS ve grev haklarının kullanılma imkanının devam etmesi nedeniyle, TİS ve grev hakkında yapılan müdahalenin ölçülü olduğu ve çalışanlara aşırı bir külfet yüklemediği,

Ayrıca MYK’da görevli uzman unvanlı meslek personeline yapılacak bütün ayri ve nakdi ödemeler yönünden üst sınır öngören KHK kuralının, aynı veya benzer kadrolarda olup farklı kurumlarda görev yapanlar arasındaki ücret dengesizliğini gidermeye yönelik olduğu, bu hususun KHK’nin gerekçesinde de belirtildiği, aksi düşüncenin kabulü halinde çalışanların ücret politikalarında hiçbir zaman idarece değişiklik yapılamayacağı, bununda idari fonksiyonun değişkenliği karşısında mümkün olmadığı,

MYK personelinin hangi hak ve yükümlülüklerine sahip olduklarını önceden bilerek ve kendi rızaları ile çalışmaya başladıkları, yani MYK Yönetim Kurulu Kararı ve Genel Kurulun onayı ile belirlenen ücret, mali ve sosyal hakların Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Genel Müdürlerine yapılan ödemelerin bir aylık toplam net tutarının, Başbakanlık uzmanlarına mevzuatında kadrosuna bağlı olarak yapılması öngörülen ödemelerin bir aylık toplam net tutarını geçemeyeceğinin MYK personelinin işe girmeden önce bilindiği, her hangi bir zorlama olmadan serbest iradesiyle bu şartlarda çalışmayı kabul etmeleri karşısında, MYK personelinin ücret mali ve sosyal hakları yönünden üst sınır belirlenmiş olması, Devletin çalışanların yaptıkları işe uygun adaletli bir ücret elde etmeleri ve diğer sosyal yardımlardan yararlanmaları için gerekli tedbirleri alma yükümlülüğüne bir aykırılık oluşturmadığı gibi ülkenin ekonomik ve mali kaynakları, Kamu yararı ve hizmetinin gerekleri dikkate alınarak ilk defa veya yeniden atanacak olan MYK uzmanları yönünden geçerli olacak ayni ve nakdi ödemelere ilişkin yeni bir düzenleme yapılmasının da Devletin çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alma yükümlülüğüyle bağdaşmayan bir yönü bulunmadığı,

Bu nedenle, 5544 sayılı MYK Kanununun 25 inci maddesinin 1 inci fıkrasında yer alan “… bakanlık genel müdürüne yapılan ödemeleri aşmamak kaydıyla.” İbaresinin,

375 sayılı KHK’nin ek 11 inci maddesinin birinci fıkrasının 12.07.2013 tarih ve 6495 sayılı Kanunun 73 üncü maddesiyle değiştirilen (c) bendinin, Mesleki Yeterlilik Kurumu yönünden, Anayasaya aykırı olmadığına karar verilmiştir.

Yukarıda ayrıntılı olarak yer verilen Anayasa Mahkemesi Kararı neticesinde 666 sayılı KHK’nin 1 inci maddesiyle 375 sayılı KHK’ya eklenen ve 6495 sayılı Kanunun 73 üncü maddesiyle değişen Ek 11/c maddesi hükmünün Anayasaya aykırılığından da söz edilemeyeceğinden, anılan personele, toplu iş sözleşmesi kapsamında ilave tediye ödenmesi sonucu oluşan …………. liralık kamu zararının sorumlularına ortaklaşa ve zincirleme ödettirilmesine,

Oyçokluğu ile,

Üye ………….’… ayrışık görüşü:

Kamu zararı iddiası, 5544 sayılı Kanunla kurulan …………. Kurumunun 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine tabi olarak sürekli işçi statüsünde çalışan bu nedenle 6356 ve 6772 sayılı Kanun kapsamında olan personele ilişkin TİS görüşmelerinin uyuşmazlıkla sonuçlanması üzerine yetkili sendikanın, uyuşmazlığı 6356 sayılı Kanunun 51 inci maddesi hükmü uyarınca Yüksek Hakem Kuruluna götürmesi ve Kurulca İş Kanununa tabi personele 6772 sayılı Kanun uyarınca ilave tediye ödenmesine karar verilmesi üzerine yapılan bu ödeme nedeniyle 666 sayılı KHK ile 375 sayılı KHK’ye eklenen 11/c maddesi hükmü ile 666 sayılı KHK ile kurum personeline ödenen maaş, aylık, ücret, ek ücret, prim, zam, tazminat, ikramiye, fazla çalışma ücreti, kar payı ve her ne ad altında olursa olsun yapılan diğer ödemeler ile sosyal hak ve yardımlar kapsamında yapılan bütün ayni ve nakdi ödemelere getirilen üst sınırın aşılmasına dayandırılmaktadır.

İlave tediye 6772 sayılı Kanun uyarınca ödenmektedir.

6772 sayılı Kanunun 1 inci maddesinde; “Umumi, mülhak ve hususi bütçeli dairelerle …….. müstahdem olanlardan İş Kanununun şümulüne giren veya girmeyen yerlerde çalışmakta olan ve İş Kanununun birinci maddesindeki tarife göre işçe ve vasfında olan kimselere, ücret sistemi ne olursa olsun ….. ilave tediye yapılar.” denilmektedir.

Kanunun anılan hükmü uyarınca maddede sayılan yerlerde çalışan ve işçi vasfında olan kimselere ücret sistemleri ne olursa olsun ilave tediye ödenmesi gerekmektedir. Söz konusu ödeme personelin mali haklarının düzenlendiği mevzuattan farklı bir mevzuata dayanmaktadır.

6772 sayılı Kanunda, işçi vasfında olan kimselerin “ücret sistemi ne olursa olsun” denilmek suretiyle personelin mali haklarının düzenlendiği mevzuata bağlı kalınmaksızın ilave tediye ödenmesi öngörülmüştür.

Bu nedenle Yüksek Hakem Kurulu Kararına dayanılarak yapılan ödemeyi kamu zararı olarak nitelemek mümkün değildir. Bu itibarla mevzuata uygun olarak ödendiği anlaşılan …………. lira ile ilgili olarak ilişilecek bir husus bulunmadığına karar verilmesi gerekir,

şeklindeki görüşüne karşı,

Üye ………….’… ayrışık görüşü:

Kamu zararı, 5544 sayılı Kanunla kurulan …………. Kurumunda, 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine tabi olarak sürekli işçi kadrosunda çalışan ve 666 sayılı KHK’nın yayımından sonra kuruma ilk defa ya da yeniden atanması yapılan personele Yüksek Hakem Kurulu kararı üzerine ödenen ilave tediye nedeniyle 666 sayılı KHK ile 375 sayılı KHK’ye eklenen madde ile kurum personeline ödenecek maaş, aylık, ücret, ek ücret, prim, zam tazminat, ikramiye, fazla çalışma ücreti, kar payı ve her ne ad altında olursa olsun yapılan diğer ödemeler ile sosyal hak ve yardımlar kapsamında yapılan bütün nakdi ve ayni ödemelere getirilen üst sınırın aşılmasından kaynaklanmaktadır.

666 sayılı KHK’nin yayımından sonra kuruma ilk defa yada yeniden atanması yapılan personele maaş, aylık, ücret, ek ücret, prim, zam, tazminat, ikramiye, fazla çalışma ücreti, kar payı ve her ne ad altında olursa olsun yapılan diğer ödemeler ile sosyal hak ve yardımlar kapsamında yapılan bütün nakdi ve ayni ödemelerin bir aylık net tutarının, uzman ünvanlı meslek personeli için Başbakanlık Uzmanlarına mevzuatında kadrosuna bağlı olarak mali haklar ile sosyal hak ve yardımlar kapsamında yapılması öngörülen ödemelerin bir aylık toplam net tutarına geçemeyeceği, 666 sayılı KHK ile 375 sayılı KHK’ye eklenen 11/c maddesi ile hüküm altına alındığından, anılan personele yapılacak ödemelerin bu üst sınırı aşmaması gerekmektedir.

Ancak, işyerinde örgütlü sendika ile yapılan TİS görüşmelerinin uyuşmazlıkla sonuçlanması üzerine, yetkili sendika uyuşmazlığı 6356 sayılı Kanunun 51 inci maddesi uyarınca Yüksek Hakem Kuruluna götürmüştür.

YHK’da İş Kanunu hükümlerine tabi personele 6772 sayılı Kanun uyarınca ilave tediye ödenmesine karar vermiştir.

Anayasanın 54 üncü maddesi ve 6356 sayılı Kanunun 51/2 maddesi uyarınca Yüksek Hakem Kurulu Kararı toplu iş sözleşmesi hükmünde olduğundan idarenin Kurul Kararını uygulamama gibi bir tasarrufu bulunmamaktadır.

Bu nedenle YHK kararı uyarınca 666 sayılı KHK’nın yayınlanmasından sonra kuruma ilk defa ya da yeniden atanan personele ödenen ilave tediye nedeniyle oluşan zarar nedeniyle sorumlulara sorumluluk yüklenilmesi mümkün değildir.

Oluşan zararın idari yoldan tahsilinin sağlanması için konunun kuruma yazılması gerekir,

şeklindeki görüşüne karşı,

Karar verildi