Sayıştay 4. Dairesi 133 Kararı - Genel Bütçe Kapsamındaki İdareler Personel Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 4

• Karar Tarihi: 15.03.2016

• Karar No: 133

• İlam No: 414

• Madde No: 1

• Kamu İdaresi Türü: Genel Bütçe Kapsamındaki İdareler

• Hesap Yılı: 2012

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

DERS NOTLARI TELİF ÜCRETİ

Asıl ilamın 4/A maddesiyle tazminine hükmolunan konuyla ilgili olarak Temyiz Kurulunun 02.06.2015 tarih ve 40561, 40562, 40563, 40564, 40565 ve 40566 tutanak numaralı bozma kararı üzerine 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55’inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü uyarınca düzenlenen 18.01.2016 tarihli ek raporun 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 49 uncu maddesi gereğince görüşülmesine karar verildi.

…………. Bakanlığı 2012 yılı hesabının yargılanması sonucu çıkarılan asıl ilamın 4/A maddesi ile; …………. Bakanlığına bağlı Açık Öğretim kurumlarında okuyan öğrencilerin yılı içinde basılı olarak veya internet ortamında faydalanmaları için hazırlatılan; ancak Millî Eğitim Bakanlığı Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliğinde belirtilen örgün ve yaygın eğitim kurumlarında okutulacak ders kitaplarının nitelikleri, hazırlanması, hazırlatılması, incelenmesi, inceletilmesi, değerlendirilmesi, kabulü, uygunluk süresi, ilanı, yayımlanması, dağıtımı usullerine uyulmadan, hizmet alımı kapsamında yazdırılan ders notlarına okul ders kitapları gibi telif ücreti ödenmesi sonucu oluşan …………. TL kamu zararının sorumlularından tazminen tahsiline, karar verilmişti.

Temyiz Kurulunun 02.06.2015 tarih ve 40561, 40562, 40563, 40564, 40565 ve 40566 tutanak no.lu kararları göz önüne alınarak yapılan değerlendirmede;

Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Ödenecek Telif ve İşlenme Ücretleri Hakkında Yönetmeliğin “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde Yönetmeliğin amacının; kamu kurum ve kuruluşlarının amaç ve görevleri ile ilgili olarak yayımlayacakları kitap, dergi, ansiklopedi, gazete, bülten ve broşür gibi basılı yayınlar için telif ve işlenme ücretlerine ilişkin usul ve esasların düzenlemek olduğu belirtilmiş; “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; Yönetmeliğin, kamu kurum ve kuruluşlarınca çıkarılacak yayınlarda yer alacak telif, tercüme, derleme, araştırma, inceleme, deneme, eleştiri, şiir, hatıra, manzum ve benzeri fikir mahsulü eserler ile fotoğraf, resim, harita, grafik, tablo, çizelge, şekil, karikatür, nota ve motifleri kapsayacağı ifade edilmiş; "Tanımlar" başlıklı 4’üncü maddesinin (ı) bendinde de telif eser; herhangi bir şekilde dil ile ifade olunan eserler ile doğrudan meydana getirilen fikir mahsulleri olarak tanımlanmıştır.

Yönetmeliğin anılan hükümleri uyarınca; kamu kurum ve kuruluşlarının amaç ve görevleri ile ilgili olarak yayımlayacakları kitap, dergi gibi herhangi bir şekilde dil ile ifade olunan eserler ile doğrudan meydana getirilen fikir mahsulleri telif ücreti ödenmeye konu olabilecektir.

…………. Bakanlığına bağlı Açık Öğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerin yılı içinde basılı olarak veya internet ortamında faydalanmaları için hazırlatılan ders notları, Millî Eğitim Bakanlığı Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliğinde belirtilen örgün ve yaygın eğitim kurumlarında okutulacak ders kitaplarının nitelikleri, hazırlanması, hazırlatılması, incelenmesi, inceletilmesi, değerlendirilmesi, kabulü, uygunluk süresi, ilanı, yayımlanması, dağıtımı usullerine uyulmadan yazdırılmış ise de; Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Ödenecek Telif ve İşlenme Ücretleri Hakkında Yönetmelikte ders notlarına telif ücreti ödenmesini öngören bir düzenleme bulunmamakla birlikte, Yönetmelikte telif eser – işlenme eser ayrımı yapılmış olup, telif eserlerin ders kitabı prosedürüne uygun olarak yazılması zorunluluğuna da yer verilmemiştir.

Sorgu konusuna ilişkin olarak yapılan yargılamaya iştirak eden murafaacının sözlü açıklamalarından da; Açık Öğretim öğrencileri için hazırlanan ders notlarının; öğrenci profilleri ile uzaktan eğitim yöntemlerine uygun olarak hazırlandığı, söz konusu ders notlarının yazdırılması, dizgi ve düzenlenmesi için "Ders Notları Hazırlama Birimi"' kurulduğu, Talim Terbiye Kurulunca söz konusu ders notlarının “eğitim aracı” olarak değerlendirildiği, ders notlarının Kurum bünyesinde görevli öğretmenlere mesai saatleri dışında yazdırıldığı, bu kişilere öğretim programları değişikliği olmadığı sürece baskı farkı ve süre uzatımına bağlı olmaksızın bir seferlik telif ücreti ödendiği; sorgu üzerine uygulamanın sonlandırıldığı, ders notlarının örgün eğitim kurumlarında görevli öğretmenlere “ek ders ücreti” karşılığı yazdırılma usulüne geçildiği anlaşılmaktadır.

Bu nedenle, Açık Öğretim öğrencileri için zorunlu olarak yazdırılan ve bir tür kitap özelliği taşıyan “ders notları” için hazırlattırılmasının karşılığı bir “ücret” ödenmesi gerektiği aşikardır. Ancak telif ücreti veya ek ders ücreti ödenmek suretiyle yazdırılan ders notlarının yazılması sırasında bu iki ücret arasında bir kıyaslama yapılması mümkün değildir. Bu bakımdan, söz konusu eğitim araçlarının Bakanlığa maliyeti konusunda değerlendirme yapılamadığından telif ücreti ödemesinin tamamının kamu zararı olarak kabulü de hakkaniyete uygun olmayacaktır.

Bu durumda, uzaktan eğitim yöntemine uygun olarak ders notu şeklinde yazdırılan ve Talim ve Terbiye Kurulunca da eğitim aracı olarak değerlendirilen ders notlarının telif eser olup olmadığı tam olarak ortaya konamamaktadır. Bununla birlikte, telif ücreti ödemesine konu olan basılı eserlerde ders kitabı – eğitim aracı ayrımı yapılmamakta, telif ücreti ödemesi sırasında eserin telif eser olması hususu dikkate alınmaktadır.

Ayrıca, “düzenleyen” sıfatıyla sorumlu tutulanların söz konusu telif ücreti ödemelerinin yapılması sırasındaki görevleri; gerçekleştirme belgelerinin hazırlanması, taslak metinlerin yazılması, temize çekilmesi, kaydedilmesi, bilgisayara giriş yapılması gibi yardımcı hizmetler kapsamında bulunduğundan ve bu görevlerin “gerçekleştirme görevi” kapsamında değerlendirilmesi mümkün görülmediğinden, adı geçenlerin sorumluluğu da bulunmamaktadır.

Bu itibarla, …………. Bakanlığına bağlı Açık Öğretim kurumlarında okuyan öğrencilerin yılı içinde basılı olarak veya internet ortamında faydalanmaları için hazırlatılan ders notlarına okul ders kitapları gibi ödenen telif ücretlerinin kamu zararı olarak kabulü mümkün olmadığından konu hakkında ilişilecek bir husus bulunmadığına,

(Üye …………. ile Üye ………….’…; “Basılı ve basılı olmayan yayınlar için ödenecek telif ve işlenme ücretlerine ilişkin olarak belirlenen ödeme usulleri Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Ödenecek Telif ve İşlenme Ücretleri Hakkında Yönetmeliğin değişik maddelerinde tek tek açıklanmıştır. Ders kitaplarına ilişkin ücretler 13'üncü maddede; dergi, gazete, bülten gibi periyodik yayınlar için ödenecek ücretler 11'inci maddede; ansiklopedilere ilişkin ücretler ise 12'nci maddede ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.

Ders notları için ödenen telif ücretlerinin hesaplamasında Yönetmeliğin 'Okul Ders Kitapları' başlıklı 13'üncü maddesi hükümlerinin uygulandığı görülmüştür.

Gerek Yönetmeliğin amaç ve kapsam maddelerinde, gerekse ödenecek telif ve inceleme ücretlerini düzenleyen diğer maddelerinde ders notlarına ilişkin telif ücreti ödenmesini öngören bir madde ya da düzenleme bulunmamaktadır. Bu nedenle, …………. Bakanlığı tarafından hazırlatılan ders notları için kitap gibi telif ücreti ödenmesi mümkün görülmemektedir.

Millî Eğitim Bakanlığı Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliğinde …………. Bakanlığına bağlı örgün ve yaygın eğitim kurumlarında okutulacak ders kitaplarının eğitimin genel amaç ve temel ilkelerine uygun olarak niteliklerinin belirlenmesi, hazırlanması, incelenmesi, değerlendirilmesi, kabulü, uygunluk süresi, ilanı, yayımlanması, dağıtımı, inceletme ve inceleme usul ve esasları ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Söz konusu Yönetmelik gereğince yazılı bir eserin ders kitabı niteliği kazanması için sırasıyla;

a) Belirlenen şekil ve içerik, usul ve esaslarına uyularak yazılması,

b) Belirlenen usul ve esaslara uygun olarak teslim edilmesi,

c) Ön inceleme komisyonu tarafından gerekli incelemelerin yapılması ve uygun görülmesi,

d) Değerlendirme Kurulu tarafından uygun görülmesi,

e) Ders kitabı olarak okutulabileceğine ilişkin Talim ve Terbiye Kurulu kararının Tebliğler Dergisinde yayımlanması,

Gerekmektedir.

Ayrıca bu süreçleri tamamlayarak ders kitabı niteliğine kavuşan kitapların …………. Bakanlığına bağlı örgün ve yaygın eğitim kurumlarına dağıtılabilmesi için Yönetmelikte belirlenen usullerin (yarışma, sipariş, satın alma, yazdırma, özel kesimce hazırlama) birine uygun olarak Bakanlığın ihtiyaç bildirerek temin sürecini başlatması gerekmektedir.

Ancak yapılan incelemede, bu ders notlarının ders kitabı niteliğini kazanması için yukarıda belirtilen usul ve esaslara uyulmadığı, dolayısıyla bu ders notlarının kitap niteliği taşımadığı görülmektedir.

Bu nedenle, …………. Bakanlığına bağlı Açık Öğretim kurumlarında okuyan öğrencilerin yılı içinde basılı olarak veya internet ortamında faydalanmaları için hazırlatılan çeşitli ders notlarına okul ders kitapları gibi telif ücreti ödenmesi sonucu oluşan …………. TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesine karar verilmesi uygun olur.” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı) oyçokluğuyla,

………….,

işbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca altmış gün içinde temyiz ve 56 ncı maddesi uyarınca beş yıl içinde yargılamanın iadesi yolu açık olmak üzere,

Karar verildi.