Sayıştay 4. Dairesi 121 Kararı - Genel Bütçe Kapsamındaki İdareler Personel Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 4

• Karar Tarihi: 07.01.2016

• Karar No: 121

• İlam No: 93

• Madde No: 1

• Kamu İdaresi Türü: Genel Bütçe Kapsamındaki İdareler

• Hesap Yılı: 2014

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

SÖZLÜ SINAV KOMİSYON ÜYELERİ DIŞINDAKİ KİŞİLERE SINAV ÜCRETİ ÖDENMESİ

2014-2015 eğitim öğretim yılında yurt dışı lisansüstü öğrenim bursu almaya hak kazanacakların tespiti için 25/11/2014-05/12/2014 tarihleri arasında …………. Genel Müdürlüğünce düzenlenen sözlü sınav için komisyon üyeleri dışındaki kişilere de sınav ücreti ödendiği görülmüştür.

1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun`un 1’inci maddesinde;

“Umumi ve mülhak bütçe ile idare olunan Devlet devairi ve inhisar idarelerinin, vilayetlerin, şehremanetleri ile belediyelerin, ticaret odalarının ve mukavelenameleri mucibince talebe göndermeğe mecbur olan şirketlerin tahsil için ecnebi memleketlere gönderecekleri talebe bu kanun ahkamına tabidir.”,

2’nci maddesinin 1’inci fıkrasında;

“Birinci maddede sayılan makamlar tarafından ecnebi memleketlere gönderilecek talebe Maarif Vekaletince yazılı ve sözlü sınav ile seçilir.”,

3`üncü maddesinde;

“….

Sözlü sınav komisyonu; Bakanlık personeli, öğretim elemanları ve Bakanlıkça uygun görülen ilgili kurum personeli arasından Bakanlıkça seçilen bir başkan ve iki asıl üyeden oluşur. Bakanlık, aynı usulle asıl üye sayısı kadar yedek üye belirler. Asıl üyelerin bulunmadığı durumlarda yedek üyeler komisyonda görev yapar. Bakanlık, gerekli durumlarda uygun görülen yerlerde birden fazla komisyon ve bütün komisyonlar için ortak yedek üye listesi oluşturabilir. Yurt dışına gönderilecek öğrencilerin seçimi, başvuru şartları ile sınavlara ilişkin diğer usul ve esaslar Bakanlık tarafından yönetmelikle düzenlenir.”,

1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanunun uygulanmasını sağlamak üzere çıkarılmış bulunan ve 2/10/2014 tarihli ve 29137 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmeliğin “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde;

“(1) Bu Yönetmeliğin amacı; yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanı ile kamu kurum ve kuruluşlarının yetişmiş insan kaynağı ihtiyacını karşılamak üzere resmî burslu statüde lisans ve lisansüstü öğrenim görmek amacıyla Millî Eğitim Bakanlığınca sınavla yurt dışına gönderilenler ile kendi hesaplarına özel öğrenci statüsündeön lisans, lisans ve lisansüstü öğrenim gören ya da bu öğrenim seviyelerine hazırlık amacıyla dil öğrenimi gören Türköğrencilerin yurt dışındaki öğrenimlerine ilişkin esasları düzenlemektir.”,

“Başvuru, seçme ve yerleştirme esasları” başlıklı 5’inci maddesinde;

“…

(5) Sözlü sınavları yapmak ve adayların yerleştirme puanlarını belirlemek üzere Bakanlıkça oluşturulan sözlüsınav komisyonu, Bakanlık personeli, öğretim elemanları ve Bakanlıkça uygun görülen ilgili kurum personeli arasından Bakanlıkça seçilen bir başkan ve iki asıl üyeden oluşur. Bakanlık, asıl üye sayısı kadar yedek üye belirler. Asıl üyelerin bulunmadığı durumlarda yedek üyeler komisyonda görev yapar. Bakanlık, gerekli durumlarda uygun görülen yerlerde birden fazla komisyon kurabilir.

…”,

Şubat 2011/2641 tarih ve sayılı Tebliğler Dergisinde yayımlanan, Bakanlıkça merkezi sistemle yapılacak sınavlara ilişkin usul ve esasları düzenleyen ve merkezi sınavların yürütülmesinde esas alınan Milli Eğitim Bakanlığı Merkezi Sistem Sınav Yönergesinin “Tanımlar” başlıklı 4`üncü maddesinde;

“(1) Bu Yönergede geçen;

…

i) Kapalı devre çalışma: Sınav evrakının basımına başlanılmasından sınav tamamlanıncaya kadar bu işleri yapan personelin 24 saat mesai esasına göre kapalı ortamda çalışma düzenini,

…

k) Merkezî sistem sınavı: Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü tarafından bu Yönerge hükümlerince yapılan sınavı,

…

ifade eder.”,

2012/2723 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren Sınav Ücretlerine İlişkin Usul ve Esaslar`ın;

“Amaç ve kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde;

“(1) Bu Usûl ve Esasların amacı; Millî Eğitim Bakanlığı ile Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığınca yapılan merkezî sınavlar, yükseköğretim kurumlarının açık öğretim sınavları ve kamu kurum ve kuruluşları ile özel hukuk tüzel kişilerinin talepleri üzerine yükseköğretim kurumlarınca yurt içinde ve yurt dışında yapılan sınavlarda; soruların hazırlanmasında görevlendirilenlere, sınav soru havuzunda yer alacak soruların hazırlanmasında katkısı olanlara, sınav koordinatörlüklerinin koordinatörüne ve diğer personeline, bina sınav sorumluları ile bina yöneticilerine, salon başkanlarına, gözetmenlere, sınav güvenliğini sağlayan kolluk kuvvetlerine, kapalı dönem çalışanlara ve sınav sürecinde görev alan diğer personele ödenecek sınav ücretleri ile ilgili usûl ve esasları belirlemektir.”,

“Tanımlar” başlıklı 3`üncü maddesinde;

“(1) Bu Usûl ve Esasların uygulanmasında;

…

ç) Kapalı dönem: Merkezî sınavlarda her türlü iletişimden izole edilmiş bir ortamda, gerektiğinde soruların hazırlanması ve denetlenmesi, sınav evrakının basımı, paketlenmesi ve nakil araçlarına yüklenmesi gibi süreçleri kapsayan yirmi dört saat esasına göre yürütülen çalışmayı,

d) Kurum: Sınavı yapan Millî Eğitim Bakanlığı, ÖSYM veya yükseköğretim kurumlarını,

…

f) Sınav: Millî Eğitim Bakanlığı ile ÖSYM tarafından yapılan merkezî sınavlar, yükseköğretim kurumlarının açık öğretim sınavları, kamu kurum ve kuruluşları ile özel hukuk tüzel kişilerinin talepleri üzerine yükseköğretim kurumlarınca yurt içinde ve yurt dışında yapılan sınavları,

g) Sınav koordinatörlüğü: Kurumlar tarafından yapılan sınavlar için Devlet üniversiteleri ile ihtiyaç duyulması hâlinde kamu kurum ve kuruluşları ile özel kurumlar ile yurt dışı temsilcilikler bünyesinde, sınav organizasyonu ve sınavlarla ilgili diğer işleri yerine getirmek üzere görevlendirilenlerden oluşan koordinatörlükleri,

…

ifade eder.”,

“Sınavın hazırlanması, değerlendirilmesi ve denetimine doğrudan katılanlar” başlıklı 9`uncu maddesinde;

…

“(2) 8/4/1929 tarihli ve 1416 sayılı Kanun uyarınca Milli Eğitim Bakanlığınca yapılan sözlü sınavlarda görev alan sınav komisyonu üyelerine, her bir sınav günü için 4.000 göstergeyi ve her sınavda toplam 16.000 göstergeyi geçmemek üzere sınav ücreti ödenebilir.

…”

hükümleri yer almaktadır.

Yapılan incelemede, …………. Genel Müdürlüğünce 2014-2015 eğitim öğretim yılında yurt dışı lisansüstü öğrenim bursu almaya hak kazanacakların tespiti için 25/11/2014-05/12/2014 tarihleri arasında …………. Öğretmenevinde sözlü sınav düzenlendiği, bununla ilgili olarak …………. Öğretmenevi ve Akşam Sanat Okulu’na ödenek aktarıldığı, sınavı düzenleyen …………. Genel Müdürlüğü olmasına ve kendisi ile ilgili bir gider olmamasına rağmen …………. Öğretmenevi ve Akşam Sanat Okulu’nca sözlü sınavı yürüten sözlü sınav komisyonlarına Sınav Ücretlerine İlişkin Usul ve Esaslar doğrultusunda ödeme yapıldığı; ancak, 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun ile sadece sözlü sınav komisyonlarının oluşturulması öngörülmesine rağmen; sınav koordinatörü, sınav koordinatör yardımcısı ve koordinatör üye gibi sözlü sınav komisyonu başkan ve üyeleri dışında görev unvanları oluşturulduğu ve bunlara da değişik gösterge rakamları üzerinden sınav ücreti ödendiği görülmüştür.

Sorumlular tarafından gönderilen savunmalarda, 1416 sayılı Kanun ile Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmeliğin yurt dışına lisansüstü öğrenim görmek amacıyla gönderilecek öğrencilerin yurt dışında öğrenimlerine ilişkin esasların belirlenmesine ve öğrencilerin seçiminde yapılan sözlü sınavda görev alan sözlü sınav komisyonu üyelerinin nasıl seçileceğine ve bu üyelerin sözlü sınavda öğrencileri hangi yönleriyle değerlendireceklerine ilişkin hususlara açıklık getirmek üzere düzenlendiği, ancak Yönetmeliğin amaçları dikkate alınarak, sınav hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin idari prosedürde görev alan sınav koordinatörüne, sınav koordinatör yardımcısına ve diğer sınav görevlilerine Yönetmelikte yer verilmesinin gerekli görülmediği ve 18/01/2012 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sınav Ücretlerine İlişkin Usul ve Esaslar dayanak alınarak gerekli iş ve işlemlerin yapılmasının uygun görüldüğü belirtilmekte ise de;

Yurt dışına lisansüstü öğrenim görmek amacıyla gönderilecek öğrencilere ilişkin olarak, resmî burslu öğrencilerin başvuru, seçme ve yerleştirme işlemleri ile ilgili esasları, öğrenim, istihdam ve tazminata ilişkin esaslar ile öğrenci bursları ile ilgili mali hükümleri, öğrencilikle ilişik kesme gibi her türlü işlemi ayrıntılı olarak düzenleyen temel ve yönlendirici mevzuat olan 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun ile Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmelik hükümleri incelendiğinde, sözlü sınav komisyonu başkan ve üyeleri dışında sınav koordinatörü, yardımcısı ve diğer sınav görevlileri ile ilgili olarak herhangi bir görev tanımlamasının yapılmadığı görülecektir.

Savunmalarda ayrıca, yurt dışına lisansüstü öğrenim görmek amacıyla gönderilen öğrencileri seçmek amacıyla yapılan sözlü sınavın, …………. Bakanlığınca yapılan merkezi bir sınav olduğu iddia edilmekte ise de; Milli Eğitim Bakanlığı Merkezi Sistem Sınav Yönergesinin “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde; Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü tarafından bu Yönerge hükümlerince yapılan sınavların merkezi sistem sınavı olduğu belirtildiğinden ve söz konusu sözlü sınav bu Genel Müdürlük tarafından yapılmadığından, merkezi sınav olarak değerlendirilmesi mümkün görülmemektedir.

Ayrıca, gerek Sınav Ücretlerine İlişkin Usul ve Esasların “Tanımlar” başlıklı 3üncü maddesinde kapalı dönem; “merkezi sınavlarda her türlü iletişimden izole edilmiş bir ortamda, gerektiğinde soruların hazırlanması ve denetlenmesi, sınav evrakının basımı, paketlenmesi ve nakil araçlarına yüklenmesi gibi süreçleri kapsayan yirmi dört saat esasına göre yürütülen çalışma” gerekse Milli Eğitim Bakanlığı Merkezi Sistem Sınav Yönergesinin “Tanımlar” başlıklı 4üncü maddesinde kapalı devre çalışması; “merkezi sistem sınavları öncesinde ve sonrasında yirmi dört saat esasına göre yapılan çalışma” olarak ifade edildiğinden, Usul ve Esaslar ile Sınav Yönergesi birlikte değerlendirildiğinde, merkezi sistem sınavlarında kapalı devre/kapalı dönem çalışması adı altında bir çalışmanın da yapıldığı anlaşılmaktadır.

Oysa, …………. Genel Müdürlüğünce yapılan sınavda böyle bir dönem olmadığı gibi, yukarıda açıklandığı üzere 1416 sayılı Kanunda, ilgili Yönetmelikte, Merkezi Sistem Sınav Yönergesi ile Usul ve Esaslarda da bu sınavın merkezi sınav olarak değerlendirilmesini mümkün kılan hiçbir ifade de bulunmamaktadır.

Yine sorumlular savunmalarında, söz konusu sınav ile ilgili işlemlerin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun, Milli Eğitim Bakanlığı ile Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından yapılan merkezi ve ortak sınavlar, bu sınavlara ilişkin iş ve işlemler ile sınav sonuçları hakkında açılan davalara ilişkin yargılama usulünü düzenleyen 20/B maddesi kapsamında yargılamaya tabi tutulduğunu belirtip yapılan sözlü sınavın merkezi sınav olduğunu belirtmişlerdir. Ancak İdari Yargılama Usulü Kanunun 20/B maddesinde, Milli Eğitim Bakanlığı ile Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından yapılan merkezi ve ortak sınavlar, bu sınavlara ilişkin iş ve işlemler ile sınav sonuçları hakkında açılan davalara ilişkin düzenleme olmakla birlikte, bu maddede geçen merkezi ve ortak sınavdan kastedilen sınavların belirlenmesinde yukarıda belirtilen 1416 sayılı Kanuna, ilgili Yönetmeliğe ve Milli Eğitim Bakanlığı Merkezi Sistem Sınav Yönergesine başvurmak gerekmektedir.

Sorumlularca, Sınav Ücretlerine İlişkin Usul ve Esasların “Sınavın hazırlanması, değerlendirilmesi ve denetimine doğrudan katılanlar” başlıklı 9uncu maddesinde ikili bir ayrım yapıldığı; ancak “Sınav koordinatörü, sınav yürütme komisyonu” başlıklı 10uncu maddesinde ÖSYM ve yükseköğretim kurumları ile Millî Eğitim Bakanlığı arasında herhangi bir ayrım yapılmaksızın sınavlarda görev alan sınav koordinatörünün, sınav koordinatör yardımcısının ve diğer görevlilerin yetki ve sorumluluklarının tanımlandığı ve bu kişilere yapılacak ödemelerin sınırının çizildiği belirtilmekte ise de;

Sınav Ücretlerine İlişkin Usul ve Esasların 9’uncu maddesinde; 1416 sayılı Kanun uyarınca Milli Eğitim Bakanlığınca yapılan sözlü sınavlarda görev alan sınav komisyonu üyelerine ödenecek sınav ücreti ayrı fıkrada düzenlenmiş ve Milli Eğitim Bakanlığınca yapılan merkezi sınavlarda görev alan personele ödenecek sınav ücretlerini düzenleyen Usul ve Esasların 9’uncu maddesi ile 1416 sayılı Kanun ile yurtdışına gönderilecek öğrencilerin sözlü sınavlarında görev alan komisyon üyelerine uygulanabilmesi konusunda bir istisna getirilmiştir. Böyle bir istisna getirilmek istenmese özellikle bir kanuna atıfta bulunulmaz ve sözlü sınav komisyonu üyeleri şeklinde bir belirleme yapılmazdı. Kaldı ki, bu Usul ve Esasların 10`uncu maddesini takip eden maddelerinde bina sınav sorumlusu ve yardımcısı, bina yöneticisi ve yardımcısı, salon başkanı, gözetmen, kurum temsilcisi, sınav evrakı nakil/koruma görevlisi gibi daha birçok unvana ve ücrete ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir. Ancak sözlü sınav komisyonu dışında yukarıda sayılan görevliler arasından sadece sınav koordinatörü, sınav koordinatör yardımcısı ve koordinatör üyelere sınav ücreti ödenmiştir.

Sorumluların savunmalarda belirttiği bir diğer nokta ise, sözlü sınava ilişkin ödemelerin yapılması amacıyla Bakanlık tarafından “1416 sayılı Kanun Kapsamında Millî Eğitim Bakanlığı Tarafından Lisans ve Lisansüstü Öğrenim Görmek Üzere Yurt Dışına Gönderilecek Öğrencileri Belirlemek Amacıyla Yapılan Yazılı ve Sözlü Sınav Ücretlerine İlişkin Usul ve Esaslar Taslağı” hazırlandığı, Maliye Bakanlığının konuya ilişkin görüşünde ise; yapılan sözlü sınavın 6114 sayılı Kanunun 6`ncı maddesinin on üçüncü fıkrasında yer alan Millî Eğitim Bakanlığınca yapılan merkezi sınavlar kapsamında yer alması nedeniyle bu sınavlarda görev alan ilgili personele ödenecek sınav ücretleri hakkında da 6114 sayılı Kanunun anılan maddesi uyarınca 2012/2723 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı hükümlerinin uygulanması gerektiğinin ifade edildiğidir.

Maliye Bakanlığının Taslakla ilgili görüşünde; …………. Bakanlığının Yurt dışına gönderilen öğrencilerin belirlenmesi amacıyla yapılan yazılı ve sözlü sınavlarda görev alan personele ödenecek sınav ücretlerine ilişkin olarak usul ve esas belirleme yetkisinin bulunmadığı; sadece bu konuda sınav ücretlerinin Bakanlık döner sermaye hesabından ödenmesine ilişkin usul ve esas tespit etme konusunda yetkisinin olduğu belirtilmiştir. Her ne kadar söz konusu görüşte yapılan sınavın 6114 sayılı Kanunun 6`ncı maddesinin on üçüncü fıkrasındaki “Milli Eğitim Bakanlığınca yapılan merkezi sınavlar” kapsamında yer aldığı belirtilmiş ise de; bu görüşe dayanak teşkil edecek hiçbir mevzuat bulunmamaktadır.

Sorumlulardan Gerçekleştirme Görevlisi …………. savunmasında, 1416 Sayılı Kanunda tarif edilmeyen görev ve görev unvanlarının, makam onayları ile oluşturulduğunu ve bir liste olarak kurumlarına gönderildiğini ifade ederek yapılan işlemin mevzuatta yer almadığını kabul etmektedir.

Açıklanan gerekçelerle, …………. Genel Müdürlüğünce yapılan sözlü sınavın …………. Bakanlığınca yapılan merkezi sınav niteliğinde olmaması nedeniyle sözlü sınav komisyonu üyeleri dışındaki kişilere yapılan ödemeler mevzuata aykırılık teşkil etmektedir. Merkezi sınav niteliğinde olmayan bu sınavda 2012/2723 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren Sınav Ücretlerine İlişkin Usul ve Esasların (istisna maddeleri hariç) uygulanması mümkün bulunmamaktadır.

Bu itibarla, yukarıda anılan mevzuat hükümleri ile yapılan açıklamalar doğrultusunda; 2014-2015 eğitim öğretim yılında yurt dışı lisansüstü öğrenim bursu almaya hak kazanacakların tespiti için 25/11/2014-05/12/2014 tarihleri arasında …………. Genel Müdürlüğünce düzenlenen sözlü sınav için komisyon üyeleri dışındaki kişilere de sınav ücreti ödenmesi sonucu neden olunan …………. TL kamu zararının; ………….`ya

ortaklaşa ve zincirleme,

6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine,

işbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca altmış gün içinde temyiz ve 56 ncı maddesi uyarınca beş yıl içinde yargılamanın iadesi yolu açık olmak üzere oybirliğiyle,

Karar verildi.