Sayıştay 3. Dairesi 53217 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler İhale Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2018

• Daire: 3

• Dosya No: 53217

• Tutanak No: 56273

• Tutanak Tarihi: 27.12.2023

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Fiilen Yapılmayan Anket Hizmeti Bedelinin Ödenmesi

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

252 sayılı Ek İlamın 2’nci maddesi ile; … Büyükşehir Belediyesi tarafından … Ltd. Şti yüklenimindeki … ihale kayıt numaralı “Belediye Hizmetlerini Kapsar Ölçek/Anket Hizmet Alımı İşi” kapsamında ödeme belgelerine bağlı hak edişler sonucunda düzenlenen 11 anket raporunun hem birbirinin birebir aynısı hem de … ihale kayıt numaralı “Belediye Hizmetleri Vatandaş Memnuniyeti Hizmet Alım İşi” kapsamında düzenlenen anket raporunun da aynısı olması nedeniyle söz konusu anketlerin fiilen yapılmadığının anlaşılması neticesinde, yapılmayan anketler ve anketler yapılırken dağıtılması gerekip dağıtılmayan ürünler için yükleniciye ödeme yapılması sonucu oluşan … TL (toplam sözleşme bedeli) kamu zararının tahsil edilen … TL’si için ilişilecek husus kalmadığına, kalan … TL’sinin ise tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Öncesinde; Dairesince 118 sayılı İlamın 5’inci maddesi ile; aynı konuda aynı tutarda tazmin hükmü verilmiş, sorumluların bu hükmü temyiz etmesi üzerine Temyiz Kurulu’nun 06.10.2021 tarih ve 50197 tutanak sayılı Kararın 4’üncü maddesinde;

“…Konunun esası ile ilgili olarak sorumlular tarafından gönderilen temyiz dilekçelerinde ve duruşma esnasında yapılan sözlü açıklamalarda özetle;

İhtilaf konusu … kayıt no.lu ihale kapsamında üretilmiş olan ve gerçek sonuçlar olduğu iddia edilen 12 adet anket raporu ile anketörlerin görüştüğü deneklere ait listeler ve ihale kapsamında deneklere dağıtılması gereken bez çanta, USB bellek, kalem gibi promosyon ürünlerin alındığına-dağıtıldığına dair evraklar, iş kapsamında çalışan anketör bilgileri ve bunların sigorta dökümleri, kullanılan kiralık araçlar ve bunların yakıt fişleri, ihale konusu işe ait SGK’ca yapılmış işyeri tescil belgesi ve diğer bazı belgelerin, Temyiz Kuruluna ibraz edildiği belirtilmiştir.

Yapılan incelemede; sorumlular ile ahiz firma (fer’i müdahil) tarafından Kurula ibraz edilen, konunun esasını teşkil eden ve yukarıda bahsi geçen belgelerden bir kısmının daha önce (gerçek anket sonucu olduğu iddia edilen 12 adet anket raporu ile ankete katılan deneklerin kişisel bilgilerinin yer aldığı listelerin) yargılamaya esas raporun hazırlanması aşamasında ilgili Denetçiye sunulduğu ve dolayısıyla söz konusu belgelerin yargılama esnasında mevcut olduğu görülmüştür. Ne var ki Dairesince hazırlanan İlamda; sorumlularca ibraz edilen anket sonuçları ile denek listesi incelenmemiş, bu belgelerin anketlerin fiilen yapıldığını gösterir nitelikte gerçek sonuçları ihtiva edip etmediği hakkında bir açıklamada bulunulmamıştır. Hal böyle olunca, noksan inceleme ile neticeye gidilerek hüküm kurulmuş olup, yapılan işlem doğru değildir.

Yine sorumlularca Temyiz Kuruluna sunulan ve anket işinin fiilen yapıldığını tevsik edici olduğu iddia edilen; ihale kapsamında deneklere dağıtılması gereken bez çanta, USB bellek, kalem gibi promosyon ürünlerin alındığına-dağıtıldığına dair evrak, iş kapsamında çalışan anketör bilgileri ve bunların sigorta dökümleri, kullanılan kiralık araçlar ve bunların yakıt fişleri, işyeri tescil belgesi ve diğer bazı evrakın, Dairede yargılama esnasında bulunmayan-görülmeyen ve hükme tesir edebilecek nitelikte yeni bilgi-belge olduğu değerlendirildiğinden, bunların da Dairesince yapılacak incelemede dikkate alınması gerekir.

Diğer yandan İlamda, konunun idari yönden incelenmesi için ilgili Bakanlığa durumun bildirildiği ve sorumluların temyiz dilekçelerinden de, aynı konuyla ilgili … Büyükşehir Belediyesi Teftiş Kurulu Başkanlığınca soruşturma yürütüldüğü görülmüştür.

Yapılan tüm bu açıklamalar çerçevesinde; gerek temyize esas İlamda; konunun esasını teşkil eden ve sorumlularca yargılama öncesinde (rapor aşamasında) sunulan bilgi ve belgeler incelenmeden verilen tazmin hükmünde hukuki isabetsizlik bulunduğu gerekse ahiz firmanın (fer’i müdahil) Temyiz Kurulu’na ibraz ettiği ve yargılama esnasında olmayıp yeni bilgi-belge olduğu değerlendirilen evrakın Dairesince incelenmesi gerektiği hususları göz önüne alındığında, bahsedilen tüm bilgi-belgeler ile ayrıca icap ederse bu konuda yürütülen soruşturma-inceleme tamamlanmış ise, soruşturma-inceleme rapor(lar)u elde edilip buradaki sonuçlar da dikkate alınarak olayın tüm yönleriyle irdelenmesi ve (varsa) kamu zararının yeniden belirlenmesi suretiyle hüküm kurulması gerektiği sonucuna varılmıştır.

…

Bu itibarla; 118 sayılı İlamın 5’inci maddesi ile verilen … TL tutarındaki tazmin hükmünün, sorumluluk yönüyle mevzuata uygun olduğu, esas yönüyle ise yukarıda açıklanan gerekçelerle hukuken isabetsiz olduğu değerlendirildiğinden, söz konusu İlam maddesinin BOZULMASINA ve konunun sorumlularca ibraz edilen tüm bilgi-belgeler doğrultusunda tekrar incelenip hükme bağlanması için dosyanın hükmü veren DAİREYE TEVDİİNE, oyçokluğuyla, karar verildi.” denilerek 118 no.lu İlamın 5’inci madde hükmü esastan bozularak, yeniden hüküm verilmek üzere dosya Dairesine gönderilmiştir. İlgili Daire düzenlediği işbu temyize esas 252 sayılı Ek İlamın 2’nci maddesi ile ilk kararında ısrar ederek, tazmin hükmü vermiştir.

Sorumlular 252 sayılı Ek İlamın 2’nci maddesi hükmüne karşı temyize gelmişlerdir.

Usul Yönünden İnceleme:

Sorumlular temyiz dilekçelerinde ek ilam hükmüne öncelikle usulden itiraz ederek, gerek raporu yazan Denetçi tarafından gerekse ilgili Daire tarafından Temyiz Kurulunca belirtilen bozma gerekçeleri yönünden gerekli araştırmanın yapılmadığı, ek bir sorgu düzenlenmeden daha önce sunulmuş olan savunmaların 118 sayılı asıl ilamda yer verildiği haliyle tekrar değerlendirmeye tabi tutulduğu, Temyiz Kurulunun bozma gerekçeleri yerine getirilmeyerek usulen bir hata yapıldığı, ayrıca Daire duruşmasına Denetçinin katıldığı ve davanın tarafı haline geldiğini, belirterek Denetçi raporu, yargılama faaliyeti ve ek ilam hükmü kanuna ve usule aykırı oluşturulduğundan, hükmün bozulması talep edilmiştir.

6085 sayılı Kanunun;

“Yargılamaya esas rapor” başlıklı 48’inci maddesinde;

“(1) Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin hesap ve işlemlerinin denetimi sırasında denetçiler tarafından kamu zararına yol açan bir husus tespit edildiğinde sorumluların savunmaları alınarak mali yıl sonu itibariyle yargılamaya esas rapor düzenlenir. Ancak bu Kanunun 6 ncı maddesinin dördüncü fıkrasında belirtilen hususlara ilişkin düzenlenen yargılamaya esas raporlar için mali yıl sonu beklenmez. Yargılamaya esas raporun düzenlenmesinde, tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde cevap vermeyen sorumluların savunmaları dikkate alınmaz.

(2) Yargılamaya esas raporlar eki belgelerle birlikte Başkanlığa sunulur. Başkanlık bu raporları en geç onbeş gün içinde hesap yargılamasının yapılacağı daireye gönderir.”

“Daireler” başlıklı 23’üncü maddesinde;

“…

(2) Daireler;

a) Hesap mahkemesi olarak sorumluların hesap ve işlemlerine ilişkin düzenlenen yargılamaya esas raporlarda yer alan kamu zararına ilişkin hususları hükme bağlar.

…

(4) Yargılamaya esas raporların görüşülmesi sırasında açıklamalarda bulunmak üzere ilgili grup başkanı, raporu düzenleyen denetçi, sorumlular ve ahizler çağrılabilir.

…”

“Temyiz” başlıklı 55’inci maddesinde;

“(1) Sayıştay dairelerince verilen ilamlar Sayıştay Temyiz Kurulunda temyiz olunur. Bu Kurulca verilen kararlar kesindir.

…

(7) Temyiz Kurulu temyiz olunan hükmü olduğu gibi veya düzelterek tasdik eder, bozar ya da Kurul üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu ile kaldırır. Bozma halinde evrak yeniden karara bağlanmak üzere o kararı veren daireye gönderilir.

(8) Daire ilk kararında ısrar eder ve bu ısrar üzerine temyiz olunarak tekrar Temyiz Kurulunca bozma kararı verilirse daire bu karara uymak zorundadır.” denilmektedir.

Denetçinin yargılamaya esas raporuna konu ettiği anket hizmet alımı ile ilgili kamu zararı iddiası 118 sayılı asıl ilamın 5’inci maddesi ile tazmin hükmüne bağlanmış, bu hükme karşı temyize başvuran sorumluların dilekçe ekinde gönderdikleri belgelerin incelenmesi ve yeni bir hüküm kurulması için söz konusu 5’inci madde hükmü Temyiz Kurulu Kararı ile bozularak dosya, yeniden karara bağlanmak üzere ilgili Daireye gönderilmiştir. Daire ise, bu dosyayı yazılı mütalaasını yargılamaya esas ek raporla bildirmesi için Denetçiye havale etmiş ve Denetçinin düzenlediği 13.04.2022 tarihli ek rapor üzerine konu hakkında yeniden yargılama yapmıştır. Yargılama esnasında sorumlular ve beraberlerinde ahiz firma yetkilisi sözlü açıklama yapmak üzere hazır bulunmuşlardır. Yargılama sonucu düzenlenen 252 sayılı ek ilamın 2’nci maddesinde, Daire ilk kararını aynen koruyarak tazmin hükmünü yinelemiştir.

Sorumluların usul itirazlarının mevzuat hükümleri ve uygulanan usuller çerçevesinde değerlendirilmesinde;

Öncelikle; sorumlular tarafından Temyiz Kurulu’na ibraz edilen ve Kurul kararının bozma gerekçesini de oluşturan ihtilaf konusu … ikn’lu iş kapsamında üretilmiş gerçek sonuçlar olduğu iddia edilen 12 adet anket raporu ile diğer bilgi ve belgelerin (denek listeleri, deneklere dağıtılması gereken bez çanta, USB bellek, kalem gibi promosyon ürünlerin alındığına-dağıtıldığına dair evrak, anketör bilgileri ve bunların sigorta dökümleri, kullanılan kiralık araçlar ve yakıt fişleri, işe ait işyeri tescil belgesi vb.), bozma kararı sonrası gerek Denetçi raporu yazılırken gerekse Dairede yargılama yapılırken incelemeye tabi tutulduğu ancak bunların raporda ve ek ilam hükmünde açıklanan gerekçelerle hizmetin yerine getirildiğini kanıtlayan geçerli ve yeterli belge olarak kabul edilmediği görülmüştür. Yani ortada incelenmeyen değil kabul edilmeyen ve yeterli görülmeyen belgeler söz konusudur.

Denetçinin inceleme esnasında konu hakkında ek bir sorgu düzenlememesi, ek savunma almaması, Dairenin yazılı savunmaları önceki 118 sayılı asıl ilamda yer verildiği haliyle tekrar değerlendirmeye tabi tutması ise, Denetçinin ek rapor yazarken ve Dairenin bu rapordaki kamu zararı iddiasını hükme bağlarken hukuki kanaatini oluştururken uygulayacağı usullerle ilgili olup, somut olayda uygulanan bu usullerin, 6085 sayılı Kanunun yukarda yer verilen maddelerine aykırı bir yönü bulunmamaktadır.

Bunun yanı sıra; Daire yargılaması esnasında açıklamalarda bulunmak üzere raporu düzenleyen denetçinin, sorumluların ve ahizlerin çağrılıp dinlenilmesinin, yine aynı mevzuat hükümlerine aykırı bir tarafı yoktur.

Sonuç olarak; raporu yazan Denetçi tarafından ve yargılama yapan ilgili Daire tarafından Temyiz Kurulu’nun bozma kararı ekinde gönderdiği tüm bilgi ve belgenin karardaki gerekçe doğrultusunda rapor yazma ve yargılama usulleri çerçevesinde incelendiği ve buna göre bir sonuca varıldığı görüldüğünden, sorumluların usulle ilgili itirazları yerinde bulunmayarak, konunun esastan görüşülmesine geçilmiştir.

Esas Yönünden İnceleme:

… Büyükşehir Belediyesince ...’de … Ltd. Şti.’ne ihale edilen … ihale kayıt numaralı, ... sözleşme tarihli “Belediye Hizmetlerini Kapsar Ölçek/Anket Hizmet Alımı İşi” ile ilgili olarak;

Hem 118 sayılı asıl ilamın 5’inci maddesinde hem de Temyiz Kurulu’nun bozma kararı üzerine düzenlenen işbu temyize esas 252 sayılı ek ilamın 2’nci maddesinde, fiilen yapılmayan anketler ve dağıtılmayan ürünler için ödeme yapıldığı gerekçesi ile hesaplanan (toplam sözleşme bedeli olan) … TL kamu zararının, yüklenici alacağından mahsup yöntemiyle tahsil edilen … TL ile yüklenici teminatından kesinti yöntemiyle tahsil edilen … TL toplamı … TL’si için ilişilecek husus kalmadığına, kalan … TL kamu zararının ise sorumlularından tazminine karar verilmiştir.

Sorumlularca konunun esası hakkında, önceki ve şimdiki temyiz dilekçelerinde; anket hizmet alımına ilişkin gerçek raporların ve orijinal CD’lerin denetimde ve Daire yargılamasında esas alınmadığı, bu süreçlerin ahiz firma tarafından denetim yılında görevde olan Kültür ve Sosyal İşler Dairesi Başkanına verilen örnekleme anket sonuç raporları esas alınarak yürütüldüğü, o dönemde gerçek sonuçların sadece Belediye Başkanı ile paylaşıldığı söylenerek, … kayıt no.lu ihale kapsamında üretilen gerçek anket sonuçlarının önceki temyiz dilekçeleri ekinde (…’a ait 47945 sayılı,…’na ait 47...4 sayılı dosya kapsamında) Temyiz Kurulu’na ve ayrıca 22.02.2019 tarih ve … kayıt no.lu resmi yazı ile Belediye’ye ibraz edildiği belirtilmiştir.

Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği hükümlerine göre;

Kanıtlayıcı belgeler, kamu harcamalarının belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak yapıldığına ve gerçekleştirildiğine ilişkin görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca düzenlenip onaylanan belgelerdir.

Kesin ödemelerde; bütçeden nakden veya mahsuben yapılacak kesin ödemelerde Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ekindeki Ödeme Emri Belgesine harcamanın çeşidine göre bu Yönetmeliğin ilgili maddelerinde belirtilen belgeler kanıtlayıcı belge olarak eklenir.

Ödeme belgesinin birinci nüshasına, kanıtlayıcı belgelerin aslı veya yasal bir sebeple aslı temin edilemeyenlerin onaylı suretleri eklenir. Fatura ve taşınır işlem fişinin asıllarının eklenmesi esastır. Ancak, kaybolma, yırtılma, yanma gibi mücbir sebeplerle aslının temin edilemediği hallerde, fatura ve/veya taşınır işlem fişinin onaylı örnekleri eklenmek suretiyle ödeme yapılabilir. Onaylı suretlerin, onaylayan ilgili birim yetkilisinin adı, soyadı, unvanı, imzası ve resmi mühür ile onay tarihini taşıması gerekir.

Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği “Ödeme belgeleri ve bağlanacak kanıtlayıcı belgeler” başlıklı 4’üncü maddesi 1’inci fıkrasında yer alan; “Ödeme belgesi en az üç nüsha düzenlenir. İlk nüshası bu Yönetmelikte belirtilen eki kanıtlayıcı belgeler ile birlikte istendiğinde Sayıştaya gönderilmek, ikinci nüshası ise saklanmak üzere muhasebe birimine verilir. Üçüncü nüsha da harcama biriminde muhafaza edilir.”, 2’nci fıkrasında yer alan; “Kanıtlayıcı belgeler, kamu harcamalarının belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak yapıldığına ve gerçekleştirildiğine ilişkin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca düzenlenip onaylanan belgelerdir.” şeklindeki düzenlemeler gereği hizmet alımlarına ilişkin giderlerin ödenmesinde ödeme emri belgesine, taahhüt dosyası, fatura, hizmet işleri hakediş raporu (Yönetmelik eki Örnek: 5), ödeme belgesine eklenir. Hizmet işleri hakediş raporu, hizmet işlerinde yükleniciye ödenecek ara ve kesin hakediş tutarının hesaplanmasına esas olan belgelerden oluşur. Hizmet türüne ve işin özelliğine göre yalnızca ilgili sayfaları ve gerekli görülen diğer belgeler düzenlenerek yüklenici ve kontrol elemanlarınca imzalanır, yetkili makamca onaylanır.

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun “Kamu idareleri ve görevlilerinin sorumluluğu” başlıklı 9’uncu maddesi birinci ve ikinci fıkra hükümlerinde;

“(1) Sorumlular veya diğer ilgililer, denetçilerin isteyecekleri bilgi, kayıt ve belgeleri vermeye, işlem, faaliyet ve malların fiili ve fiziki durumlarını geciktirmeksizin göstermeye mecburdurlar.

(2) Sorumlular veya diğer ilgililerce verilemeyen veya gösterilemeyen belgeler ilgili kamu idarelerinden istenir. Sorumlular veya diğer ilgililer belgelerin asıllarını ve aslı gösterilemeyen belgelerin ikinci nüshalarını göstermek zorundadır.” denilmektedir.

Sorumlular ve ilgililer denetim esnasında istenen ve ellerinde bulunan tüm kanıtlayıcı belgelerin asıllarını denetime sunmak zorundadır. Denetime sunulan kanıtlayıcı belgelerin görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca düzenlenip, imzalanıp, onaylanmış olması gerekmektedir.

Somut olaydaki hizmet alım işine ait teknik şartnamenin 4.3 maddesinde, anket sonuçlarının Belediye ile paylaşılacağı, gerekli durumlarda üst yönetime sunum yapılacağı, 6’ncı maddesinde; anket raporlarının 2 adet renkli kopya baskı ve 2 adet CD şeklinde Belediye’ye teslim edeceği, yüklenicinin gerektiğinde Belediyenin talep ettiği dataları ve ayrıntılı sonuçları elektronik ortamda göndereceği belirtilmektedir. Teknik şartname hükmü gereği gerçek sonuçların Belediye ile paylaşılması şarttır. Yüklenicinin Belediye ile paylaştığı anket raporları mevzuatına göre görevlendirilmiş kontrol teşkilatı ve kabul komisyonu üyelerince incelenerek hizmet kabulünde esas alınmış, kanıtlayıcı belge olarak da ödeme emri belgelerine bağlanmıştır. Sayıştay denetimini de Daire yargılaması da ilgili mevzuatına göre oluşturulmuş, görevli kişi ve komisyonlarca imzalanmış, onaylanmış, kanıtlayıcı belge olarak ödeme emirlerine eklenip Belediyenin muhasebe ve harcama biriminde muhafaza edilmiş söz konusu belgeler dikkate alınarak sonuçlandırılmıştır.

Sorumlular ve ilgililer ise, bu sefer, gerçek belgelerin Belediye ile paylaşılmadığını, denetime sunulmadığını, denetime sunulanların örneklem niteliğinde olduğunu ileri sürmektedirler. Ancak bu itirazların kabul edilmesi mümkün değildir. Sayıştay denetiminde ve yargısında geçerli olan kanıtlayıcı belgeler, Sayıştay Kanunu ve Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği hükümleri uyarınca yukarıda da izah edildiği gibi yetkili ve görevli kişi ve komisyonlarca hazırlanıp, imzalanmış, onaylanmış ve ödeme emri belgesine bağlanıp, Kurumun ilgili birimlerinde muhafaza edilen belgelerdir. Bu durumda, somut olayda … ikn.lu ihale ile ilgili olarak Belediyenin ilgili birimlerince denetim esnasında ibraz edilmiş ödeme emri belgelerine bağlı 11 adet anket sonuç raporu ile denek listelerinin gerçek kanıtlayıcı belge olarak esas alınıp, hüküm kurulmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır. Yine Belediyenin 2017 yılında … Ltd. Şti.’ne yaptırdığı (…ikn.lu) Belediye Hizmetleri Vatandaş Memnuniyeti Hizmet Alım İşi kapsamında oluşturulmuş “Vatandaş Memnuniyet Araştırması Analizi (… Aralık 2017)” sonuç raporu için de aynı husus geçerlidir.

Buradan hareketle ilişikli ödeme emirleri ekindeki anket sonuçları ve denek listeleri ile dosya kapsamındaki diğer belgeler (2017 yılındaki anket sonuç raporu, SGK yazısı, sorumluların daha önceki temyiz dilekçeleri ekinde ibraz ettikleri belgeler, Mülkiye Müfettişi ...tarih ve … sayılı ön inceleme raporu ve … Valiliği İl İdare Kurulu Müdürlüğü’nün ... tarih ve … sayılı “soruşturma izni verilmesine” dair kararı dahil) incelenmiş olup, yapılan tespit ve değerlendirmelerde;

Teknik şartnamenin 3’ücü maddesinde işin kapsamının, … Büyükşehir Belediye sınırları içerisindeki mahallelerde ve … adet ilçede verilen belediye hizmetlerinin sunumu hakkında memnuniyetin tespit edilmesi ile bir sonraki dönem için beklenti ve ihtiyaçların sorgulanmasını kapsayan, her seferinde 5.000 kişiye uygulanacak 12 adet ölçek/anket uygulama hizmeti olarak belirlendiği, 5’inci maddesinde ... adet bez çanta, ... adet USB bellek, ... adet plastik kalem, ... adet Kur’an setinin anket çalışmaları sırasında dağıtılacağının belirlendiği görülmüştür.

… ikn.lu anket işi kapsamında oluşturulan resmi sonuç raporlarında; anket çalışmalarına katılan bireylerin sayısı, bireylerle ilgili (yaş, cinsiyet, mezhep, eğitim durumu, etnik köken) temel istatistikler, demografik değişkenlerin dağılımı, deneklere sorulan 5 bilgi sorusu ve 8 adet B kodlu sorulara verilen cevap istatistiklerinin birbirleriyle birebir aynı olduğu, ayrıca bu sonuçların ihalesi bir önceki yıl gerçekleşen … ikn.lu “Belediye Hizmetleri Vatandaş Memnuniyeti Hizmet Alım İşi” kapsamında üretilmiş sonuç raporu ile de birebir aynı olduğu görülmüştür.

Bu tespite ilave olarak; denetime sunulan ve ödeme emri belgesine ekli olan anket uygulanan kişilerin adı, soyadı ve iletişim bilgilerinin yer aldığı 12 adet denek listesi incelendiğinde, toplam 16.534 kişilik bir isim listesi olduğu, kişilerin 3287’sinin en az iki defa listelerde yer aldığı, bu şekilde 7793 kaydın mükerrer olduğu, buradan TÜİK verilerine göre 1.226.575 kişinin yaşadığı … ilinde ankete katılan 16.534 kişinin neredeyse yarısına aynı anketin iki kez uygulandığı anlaşılmıştır. Bazı listelerde sıralı olarak yer alan kişiler ve kişilere ait bilgilerin, başka bir listede de aynı sıra ile yer aldığı, örneğin 2. listede 1-540 arasında sıralanan ilk 540 kişi, 4. listenin 1611-2150 arasında da yer aldığı, 9. listenin 37-1187 arasında sıralanan 1146 kişi, 1. listenin 1-1146 arasında da yer aldığı, listelerdeki mükerrerliğin aşağıdaki tabloda gösterilen örneklerle çoğaltılabileceği, tabloda belirtilen örneklerden yola çıkılarak en az 5415 kişinin mükerrer olarak aynı sıra halinde farklı listelerde yer aldığı,

Liste no Sıra no Kişi sayısı Mükerrer liste no Mükerrer listedeki sıra no

2 1-540 540 4 1611-2150

2 541-848 308 3 1-308

2 849-1419 571 9 620-11...

2 849-1411 563 1 620-1182

2 1412-1670 259 6 1-259

2 1420-1670 251 12 1-251

12 1360-1650 291 4 1320-1610

9 365-1182 818 1 329-1146

9 1-36 36 8 883-918

9 37-1182 1146 1 1-1146

8 251-882 632 3 1182-1813

Aynı telefon numarasının 2 farklı kişiye yazıldığı, örneğin 11. listenin 112 ve 114. sırasında yer alan iki farklı kişiye, 11. listenin 266 ve 601. sırasında yer alan iki farklı kişiye aynı telefon numarasının yazıldığı, listelerdeki mükerrer telefon numaralarının aşağıdaki tabloda gösterilen örneklerle çoğaltılabileceği, tabloda belirtilen örneklerden yola çıkılarak en az 8 telefon numarasının farklı kişilere mükerrer olarak yazıldığı, ayrıca aynı telefon numarasının defalarca yazıldığı, 5 telefon numarasının 6 kez, 25 telefon numarasının 5 kez, 32 telefon numarasının 4 kez, 844 telefon numarasının 3 kez, 2381 telefon numarasının 2 kez listelerde yer aldığı görülmektedir.

Liste no Sıra no Aynı tel. no. yazılan kişi sayısı Mükerrer liste no Mükerrer listedeki sıra no

11 112 2 11 114

11 266 2 11 601

11 376 2 11 718

11 768 2 11 817

7 107 2 7 111

7 242 2 7 255

7 315 2 7 374

7 337 2 7 381

Sorumluların daha sonra temyiz dilekçeleri ekinde gönderdikleri denek listelerine bakıldığında ise, 5 listenin aynen tekrar yollandığı, diğer 7 listedeki isimlerin bazılarının silindiği, geriye kalan isimlerin aynı kaldığı görüldüğünden, mükerrerlik tespit edilen denek listelerinin sonradan değiştirilip tekrar gönderildiği anlaşılmıştır.

Diğer taraftan ahiz firmanın (fer’i müdahil) dilekçe ekinde (1 klasör içinde) gönderdiği evrakların incelenmesinde;

Ek 4-de, “İhale süresi 2018 Nisan ile 2018 Aralık olan …’deki firma harcamalarını gösteren evraklar” adıyla gönderdiği KDV dahil … TL’lik kanıtlayıcı harcama evrakı olduğu iddia edilen belgelerin, TV, kablo, çocuk masal seti, muhtelif kıyafet, zeytinyağı, …’dan alınan akaryakıt giderleri niteliğinde olduğu, bu harcama kalemlerinin anket hizmeti ile ilgisinin ve mekânsal bağının bulunmadığı,

Ek 5-de, teknik şartnamede her ay 5.000 kişiye uygulanacağı belirlenen anket işinde çalışan personel bilgilerinin sunulduğu, anket hizmetinde 6 kişinin çalıştığının beyan edildiği, anketör olarak çalıştığı söylenen bu 6 kişiden birinin şirket sahibi, birinin şirket yetkilisi, diğer dört kişiden birinin (A… G…) … SGK Merkezinde kayıtlı çalışan olduğu, ihaleden önce firma adına …’ta çalıştığı, yani sözleşme süresince firmada-…’de anket hizmetlerinde çalışmadığı, birinin (...) SGK kayıtlarının 2018/08, 2018/09, 2018/10, 2018/11, 2018/12 dönemlerini kapsadığı, oysa sözleşmenin ...’de imzalandığı, 2018’in 4, 5, 6 ve 7. aylarında gerçekleşen hizmette ...’nin hiç çalışmadığı, hizmet alım yöntemiyle çalıştırıldığı söylenen diğer iki kişi (... ve ...) ile alakalı olarak yüklenici firma … ile … Araştırma arasında yapılan bila tarih sözleşmenin, 24.12.2018 tarihli ve ... TL’lik faturanın, 17.01.2019 tarihli ve ... TL’lik, 01.02.2019 tarihli ve ... TL’lik ve 08.02.2019 tarihli ve ... TL’lik ödeme dekontlarının gönderildiği, … ile … Araştırma arasında yapıldığı iddia edilen bila tarih “Anketör Koordinatörlük Personel Sözleşmesi” nin “İşin teknik özellikleri ve ücretlendirme” başlıklı 2’nci maddesinde;

“…Görüşmelerin tamamı birebir vatandaşlar ile görüşülerek yapılacaktır. Tüm görüşmeler hafta içi ve hafta sonu olmak üzere saat 08.00-16.00 arasında yapılacaktır. Bir noktada sadece bir kişi ile görüşülebilir. Her anket için 10 gün çalışılacaktır. Toplamda 12 adet anket yapılacaktır. Ücretlendirme kişi başı her anket için ... TL olmak üzere toplamda ... TL’dir...” Denildiği, ... TL’lik bir fatura mevcut ise de, faturaya göre sadece 5000 adet anket yapıldığı sonucunun çıktığı (5000 adet*… TL), oysa hem sözleşmede hem de işin kendi teknik şartnamesinde anketlerin her seferde 5000 adet olmak üzere 12 ay boyunca yapılacağının kararlaştırıldığı, dolayısıyla bu 2 kişinin 5000 adet anket için çalıştığı kabul edilse bile, sözleşme şartlarına göre her seferinde 5000 kişiye promosyon ürünleri de dağıtılmak suretiyle uygulanacak bir hizmetin 2 kişi ile 10 gün içinde gerçekleştirme olanağının bulunmadığı,

Diğer taraftan ahizin gönderdiği belgelerde ilk 5 hakedişte 5 kişi, sonraki 6 hakedişte 6 kişinin çalıştığının iddia edildiği, burada işe en erken başlama tarihi ... olduğu, ilk 5000 kişilik anketin kabul tarihinin ise 13.04.2018 olduğu, deneklere sorulan 13 sorunun cevap seçenek sayısının;

1. soruda 2 alt seçenek,

2. soruda 5 alt seçenek,

3. soruda 6 alt seçenek,

4. soruda 3 alt seçenek,

5. soruda 4 alt seçenek,

B kodlu sorulardan 1. soruda 31 alt seçenek,

B kodlu sorulardan 2. soruda 15 alt seçenek,

B kodlu sorulardan 3. soruda 18 alt seçenek,

B kodlu sorulardan 4. soruda 19 alt seçenek ve bunlara ait 6’şar alt seçenek,

B kodlu sorulardan 5. soruda 2 alt seçenek,

B kodlu sorulardan 6. soruda 13 alt seçenek ve bunlara ait 6’şar alt seçenek,

B kodlu sorulardan 7. soruda 4 alt seçenek,

B kodlu sorulardan 8. soruda 29 alt seçenek,

şeklinde olduğu dikkate alındığında, 13.04.2018 tarihli ilk hakedişte 5.000 adet deneğe 5 anketör tarafından 2 gün içinde bütün bu soruların sorulduğu ve yanıtların alındığı sonucunun ortaya çıktığı, sorumluların ileri sürdüğü …’de yer alan …adet ilçedeki deneklere 13 soru ile bu sorulara ilişkin 151 seçenek ve 2 soru için 6’şar alt seçenek sorulduğu, promosyon ürünlerin verildiği, bilgisini veren deneklerin kaydedildiği şeklinde belirtilen hususların gerçekleşebilmesi için her bir anketörün 2 günlük süreçte minimum 1000’er anketi birbirinden farklı ve birbirine oldukça uzak …adet ilçede yapması gerektiği ki, bu durumun hayatın olağan akışına aykırı olduğu,

Ek-6’da, anket işi için kullanılan kiralık araçlar ve yakıt fişlerinin sunulduğu, kiralama tarihleri belirtilen 6 farklı araçtan yalnızca 2’si için akaryakıt bilgilerinin sunulduğu, diğer 4 araç için herhangi bir akaryakıt bilgisinin sunulmadığı, kiralama dışında farklı 2 aracın daha akaryakıt bilgilerinin sunulduğu, toplam akaryakıt harcamasının ... TL olduğu, kiralama tarihleri dikkate alındığında söz konusu ... TL’nin ... TL’sinin sözleşme sürecine ilişkin olduğu, kalan ... TL’sinin sözleşme süreci ile ilgisinin olmadığı, bütün anketlerin …adet ilçede 9 ay boyunca yapılacağı göz önüne alındığında bu iş için sadece ... TL’lik akaryakıt kullanılmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu,

Ek-7’de, uygulanan anketler ile birlikte dağıtılan promosyon ürünlerin satın alındığına dair faturaların gönderildiği, ... adet Kur’an-ı Kerim ve kabının 05.02.2018 tarihinde, ... adet usb belleğin 08.02.2018 tarihinde, ... adet plastik kalemin 08.02.2018 tarihinde, ... adet bez çantanın 08.02.2018 tarihinde alındığı, ihale onay tarihinin 07.02.2018, ilan tarihinin 09.02.2018 olduğu, ahiz firmanın ihale kapsamında dağıtılacak ürünlerin bir kısmını ihale onay tarihinden, bir kısmını da ihale ilan tarihinden önce aldığı, bu noktada ahiz firma “belediyenin en çok kullandığı ürünleri önceden edindiğini” iddia etse de, teknik şartnamede usb bellek için 16 GB, metal gövdeli olmasının istendiği, diğer ürünlerin de belli başlı özelliklerinin olduğu, ahiz firmanın onaylanmamış, ilanı yapılmamış bir ihalede istenen ürünleri ince ayrıntısına kadar tahmin edip önceden edinmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu,

“Belediye Hizmetlerini Kapsar Ölçek/Anket Hizmet Alım İşi” ne ait SGK işyeri açılışının yapılmamış olmasına ilişkin Ek-9’da, "İhale Konusu İşe Ait Açılış Belgesi”, Ek- 10’da; "İhale Konusu İşe Ait Açılış Belgesinin … Büyükşehir Belediyesi Teftiş Kuruluna Verildiğine Dair Dilekçe Örneği”, Ek-11’de "2015 Yılında Açılışı Yapılan Firmanın Vergi Dairesi ve SGK Açılış Evrakı ” olarak sunulan belgeler incelendiğinde; ahiz tarafından, Sosyal Güvenlik Kurumu nezdinde (SGK) işyeri dosyası açıldığının, şirketin 2014 yılından beri …’de faaliyet göstermesi ve bu işi de mevcut personel ile yapıyor olması nedeniyle SGK’nın işyeri açılışı yapmasına gerek bulunmadığının, o dönem halihazırda çalışan personel ile anket işinin yapıldığının, yüklü tutarda ceza ile karşılaşma ihtimallerine karşı SGK işyeri dosyası açtığının, 2015 yılından bu yana sigortalı personelinin bulunduğunun, … Sosyal Güvenlik Merkezine kayıtlı personelinin bulunduğunun ve bu personel ile anket işinin yapıldığının belirtildiği, ancak yine ahiz tarafından, 6 personelin ihale kapsamında anket çalışması yaptığının, bunlardan 1’inin şirket işvereni, 1’inin şirket yetkilisi, 1’inin kardeş firma çalışanı, 1’inin … Sosyal Güvenlik Merkezine kayıtlı olarak çalışan bir personel olduğunun, 2’sinin ise ihale kapsamında … Araştırma adında bir firmadan temin edildiğinin belirtildiği, tüm bu personel bilgileri göz önüne alındığında; 3 anketörün … çalışanı olmadığı, bunun haricinde 1 personelin … Sosyal Güvenlik Merkezinde görünmekte olup …’de görünmediği, geriye kalan 2 personelin ise şirket işvereni ve şirket genel yetkilisi olduğu, dolayısıyla halihazırda anket kapsamında bildirilen bu 2 kişinin …’e kayıtlı olduğu ancak söz konusu 2 personelin SGK kayıtlarına ilişkin herhangi bir belgenin kanıtlayıcı evrak arasında gönderilmediği, ayrıca işyeri dosyası açmasına gerek olmamasına rağmen cezai işlemlerle karşılaşma ihtimaline karşı işyeri dosyası açtığının belirtildiği,

Ek-11’de vergi dairesi kayıtları ve SGK kayıtlarının gönderildiği iddia edilmiş ise de SGK kayıtlarına yer verilmediği, …’de Sosyal Güvenlik Merkezine kayıtlı olarak çalıştığına dair herhangi bir kanıtlayıcı evrakın da bulunmadığı, anlaşılmıştır.

Yukarıdaki hususlara ilave olarak, Daire tarafından tespit edilen hususların İçişleri Bakanlığına bildirilmesi üzerine Bakanlık Makamının ... tarihli araştırma/ön inceleme onayı ile Mülkiye Müfettişi görevlendirildiği, Mülkiye Müfettişi tarafından düzenlenen ...tarih ve … sayılı ön inceleme raporuna istinaden 4483 sayılı Kanun hükümlerine göre … Valiliğinin ... tarih ve … sayılı kararı ile “soruşturma izni verilmesine” karar verildiği, söz konusu karara karşı haklarında soruşturma izni verilenler tarafından yapılan itiraz üzerine, … Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesince ... tarih E:2022/…, K:2022/… sayılı “...itirazın reddine ve dosyanın … Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine” karar verildiği,

… Valiliğinin ... tarih ve … sayılı kararında anılan konuyla ilgili bilirkişi incelemesi de yaptırıldığı ve bilirkişilerce düzenlenen raporda;

“İddiaya Anket Verilerinin İncelenmesi Açısından bakıldığında:

… Büyükşehir Belediyesi tarafından daha önce yaptırılan … ihale kayıt numaralı "Belediye Hizmetleri Vatandaş Memnuniyeti Hizmet Alım İşi" ihale dosyası içerisinde yer alan Vatandaş Memnuniyet Araştırması Analizi (… Aralık-2017) dökümü ile … ihale kayıt numaralı Belediye Hizmetlerini Kapsar Ölçek/Anket Hizmet Alımı işi için … Ltd. Şti. tarafından gerçekleştirildiği iddia edilen Vatandaş Memnuniyet Araştırması Analizi (… Nisan -2018) dökümünde ciddi benzerlik olduğu,

Bilirkişiler tarafından her iki ihale dosyasında yapılan inceleme sonucunda;

1. ) Her iki ihale kapsamında örneklemenin ilçelere göre dağılım tablosunda uygulanan anket sayısının birebir aynı olduğu,

2. ) Her iki ihale kapsamında cinsiyet dağılım istatistik oranlarının aynı olduğu,

3. )2017 yılındaki çalışmaya katılan bireylerin yaş dağılım grafiğindeki değerler virgülden sonra iki haneli gösterilmiş, 2018 yılında çalışmaya katılan bireylerin yaş dağılım grafiğindeki değerler ise virgülden sonraki bir hane gösterilmekte ikinci hane alta veya üste yuvarlandığı görülmektedir. Bu şekilde değerlendirildiğinde oranların birebir aynı olduğu,

4. ) Her iki ihale kapsamında çalışmaya katılan bireylerin eğitim durumu istatistiklerinin oranlarının hemen hemen aynı olduğu,

5. ) Her iki ihale kapsamında çalışmaya katılan bireylerin mezhep istatistikleri oranlarının hemen hemen aynı olduğu,

6. ) Her iki ihale kapsamında çalışmaya katılan bireylerin etnik köken istatistik oranlarının hemen hemen aynı olduğu,

7. ) Her iki ihale kapsamında çalışmaya katılan bireylerin ‘İlimiz için çözülmesi gereken en önemli sorun nedir?" sorusuna verdiği cevapların istatiksel grafiklerinde 2018 yılında yuvarlama yapıldığı, bu şekilde değerlendirildiğinde bire bir aynı olduğu,

8. ) Her iki ihale kapsamında çalışmaya katılan bireylerin "… Büyükşehir Belediyesinin en başarılı olduğu hizmet alanı hangisidir?" sorusuna verdiği cevapların istatiksel grafiklerinde 2018 yılında yuvarlama yapıldığı, bu şekilde değerlendirildiğinde birebir aynı olduğu,

9. ) Her iki ihale kapsamında çalışmaya katılan bireylerin "… Büyükşehir Belediyesinin en başarısız olduğu hizmet alanı hangisidir?” sorusuna verdiği cevapların istatiksel grafiklerinde 2018 yılında yuvarlama yapıldığı, bu şekilde değerlendirildiğinde birebir aynı olduğu,

10-) Her iki ihale kapsamında çalışmaya katılan bireylerin “… Büyükşehir Belediyesini okuyacağım hizmetler sunumu açısından ne kadar başarılı buluyorsunuz?” sorusuna verdiği cevapların istatiksel grafiklerinde 2018 yılında yuvarlama yapıldığı, bu şekilde değerlendirildiğinde bire bir aynı olduğu,

11-) Her iki ihale kapsamında çalışmaya katılan bireylerin “… Büyükşehir Belediye Başkanının adını biliyor musunuz? sorusuna verdiği cevapların birebir aynı olduğu,

12-) Her iki ihale kapsamında çalışmaya katılan bireylerin "… Büyükşehir Belediye Başkanı …'nu size okuyacağım konularda ne kadar yeterli buluyorsunuz?” sorusuna verdiği cevapların istatiksel grafiklerinde 2018 yılında yuvarlama yapıldığı, bu şekilde değerlendirildiğinde bire bir aynı olduğu,

13-) Her iki ihale kapsamında çalışmaya katılan bireylerin "Şehrimizin sosyal ve kültürel etkinliklerini yeterli buluyor musunuz?” sorusuna verdiği cevapların istatiksel grafiklerinde 2018 yılında yuvarlama yapıldığı, bu şekilde değerlendirildiğinde bire bir aynı olduğu,

14-) Her iki ihale kapsamında çalışmaya katılan bireylerin ‘‘Siz … Büyükşehir Belediye Başkanı olsanız iliniz için ilk ve en önemli projeniz hangileri olurdu?” sorusuna verdiği cevapların istatiksel grafiklerinde 2018 yılında yuvarlama yapıldığı, bu şekilde değerlendirildiğinde bire bir aynı olduğu,

… ihale kayıt numaralı Belediye Hizmetlerini Kapsar Ölçek/Anket Hizmet Alımı işi için … Ltd. Şti. ile sözleşmenin ... tarihinde imzalandığı, …Ltd. Şti. tarafından … Büyükşehir Belediyesi Müfettişliğine gönderilen ve tarafımıza tevdi edilen ... tarihli yazı ve eklerinde anket uygulanan kişilerden isimlerini verenlerin ad, soyad ve iletişim bilgisi klasöründe, ilk anket yapılma tarihinin 01.04.2018 - 10.04.2018 olduğunun görüldüğü, dolayısıyla ihale sözleşmesinin imzalandığı ve işe başlama tarihinden önceki tarihleri taşıyan bilgilerin kullanıldığı,

… ihale kayıt numaralı Belediye Hizmetlerini Kapsar Ölçek/Anket Hizmet Alımı işine ait ihale dosyasının incelenmesinde; işe ait imzasız bir teknik şartnamesi bulunduğu, imzasız bu şartnamede işin …adet ilçede her seferinde 5.000 kişi ile uygulanacak 12 adet ölçek/anket uygulama hizmeti olduğunun belirtildiği,

Ayrıca İhale dosyasında idare tarafından imzalı teknik şartnamede, bilirkişiler tarafından EKAP üzerinden indirilen Teknik Şartnamede ve Yaklaşık Maliyetin oluşturulmasına yönelik alınan tekliflere ait firmalarca imzalanan teknik şartnamede işin …adet ilçede her seferinde 10.000 kişi ile uygulanacak 12 adet ölçek/anket uygulama hizmeti olduğunun görüldüğü,

… Ltd. Şti. tarafından … Büyükşehir Belediyesi Müfettişliğine gönderilen ve tarafımıza tevdi edilen ... tarihli yazı ve eklerinde firmaca 12 adet ölçek/anket uygulama hizmetinin 5.000 kişiye uygulandığının beyan edildiği,

… ihale kayıt numaralı "Belediye Hizmetleri Vatandaş Memnuniyeti Hizmet Alım İşi” uhdesinde kalan … Ltd. Şti.’ nin teklifine ait belgeler incelendiğinde: firma yetkilisi olarak …’ nun görüldüğü, … tarafından ihaleye teklif vermek üzere …'a vekâlet verildiği,

… Büyükşehir Belediyesi Başkanlığının, … 2. Noterliğinden 26.02.2019 tarihli ve … yevmiye ile firmaya çektiği ihtarnamede; hakediş için her bir anketörün bilgileri istenmiş, firmaca verilen cevapta; anketörlerin isimlerinin …, …, …, …, … ve … olduğunun bildirildiği,

… ihale kayıt numaralı "Belediye Hizmetlerini Kapsar Ölçek/Anket Hizmet Alımı işi” uhdesinde kalan … Ltd. Şti.nin teklifine ait belgeler incelendiğinde; firma yetkilisinin … olduğu, … tarafından ihaleye teklif vermek üzere …’a vekâlet verildiği,

Yukarıdaki belirtilen hususlardan da anlaşılacağı üzere …’nun … ihale kayıt numaralı Belediye Hizmetleri Vatandaş Memnuniyeti Hizmet Alım İşinde Anketör olarak görev yaptığı, Hem … Ltd. Şti ’ nin hem de … Ltd. Şti. nin temsil ve ilzama yetkili olduğu, dolayısıyla her iki firma ile organik bağı olduğu, bu bağlamda 2017 anket verilerine ulaşılabilirliği nedeniyle eski bilgileri 2018 yılında da kullanmış olabileceği,

… ihale kayıt numaralı dosyada, anket uygulanan kişilerden isimlerini verenlerin ad, soyad ve iletişim bilgilerinin yer aldığı klasörlerde yapılan incelemede: Anket uygulanan kişilerden isimlerini verenlerin ad, soyad ve iletişim bilgilerinin yer aldığı 12 adet listenin bulunduğu, söz konusu listedeki isimler ayrıntılı olarak incelendiğinde aynı kişi gruplarının aynı sırada farklı listelerde kullanıldığı hususları birlikte değerlendirildiğinde,

… ihale kayıt numaralı Belediye Hizmetlerini Kapsar Ölçek/Anket Hizmet Alımı işinin yapılmadığı, anketin yapılmaması nedeniyle dağıtılması gereken ürünlerin dağıtılmadığı ve dolayısı ile edim ifa edilmeden firmaya ödeme yapıldığı,

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun Kamu zararı başlıklı 71. Maddesinde kamu zararının belirlenmesinde hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması esas alındığından, yapılmayan anketler ve dağıtılmayan ürünler için firmaya … TL yersiz ödeme tahakkuku yapıldığı, ancak son hakkediş ödemesi olan … TL yüklenici firmaya ödenmeyerek, kesinti yapılmak suretiyle bütçeye gelir kaydedildiğinden, toplamda … TL’lik kamu zararı oluştuğu” nun ifade edildiği görülmüştür.

Yapılan tüm tespitler ve değerlendirmeler neticesinde; … ihale kayıt numaralı “Belediye Hizmetlerini Kapsar Ölçek/Anket Hizmet Alımı İşi” ne ilişkin olarak;

… Ltd. Şti. tarafından gerçekleştirildiği iddia edilen … ihale kayıt numaralı Belediye Hizmetlerini Kapsar Ölçek/Anket Hizmet Alımı işi anket sonuç dökümlerinin birbirinin aynı olması, bunların … Büyükşehir Belediyesi tarafından daha önce yaptırılan … ihale kayıt numaralı "Belediye Hizmetleri Vatandaş Memnuniyeti Hizmet Alım İşi" ihale dosyası içerisinde yer alan Vatandaş Memnuniyet Araştırması Analizi (… Aralık-2017) dökümü ile de aynı olması,

… ikn’lu işe ait ihale dosyasında imzasız teknik şartnamenin bulunması ve bu şartnamede her seferinde 5000 kişiye anketin yapılacağı ifade edilmesine rağmen, bilirkişiler tarafından EKAP üzerinden indirilen teknik şartnamede ve yaklaşık maliyetin oluşturulmasına yönelik alınan tekliflere ait isteklilerce imzalanan teknik şartnamede işin her seferinde 10.000 kişi ile gerçekleşeceğinin düzenlenmiş olması, 10.000 kişi ile yapılması gereken işin sorumluların yazılı ve sözlü ifadelerine ve Bakanlığın görevlendirdiği bilirkişi tespitine göre 5.000 kişiyle yapılması,

Bilirkişi tarafından … ikn’lu ihale ile … ikn’lu ihalelere ilişkin teklif belgelerinin incelenmesinde, 2017 yılında ihale edilen işin yüklenicisi … Ltd. Şti.’nin yetkilisi ile 2018 yılında ihale edilen işin yüklenicisi … Ltd. Şti. yetkilisinin … olması, anılan kişinin her iki firma ile organik bağının olması ve 2017 yılındaki işte anketör olarak görev yapmış olması, bu bağlamda 2017 anket verilerine ulaşılabilirliği nedeniyle eski bilgileri 2018 yılında da kullanmış olabileceğinin tespit edilmesi,

2018 yılında yapılacak işin sözleşmesi ... tarihinde imzalanmasına rağmen anket uygulanan kişilerden isimlerini verenlerin adı, soyadı ve iletişim bilgileri klasöründe bilirkişilerce yapılan incelemede, ilk anket tarihinin 01.04.2018-10.04.2018 tarihleri olarak gözükmesi, dolayısıyla sözleşmenin imzalanması ve işe başlama tarihinden önceki tarihleri taşıyan bilgilerin kullanıldığının, ayrıca denek listelerinde aynı kişi gruplarının aynı sıralama ile farklı listelerde de kullanıldığının tespit edilmesi, anketin uygulandığı kişileri gösteren denek listelerinde mükerrerlikler olması ve bu listelerin sorgudaki tespitler sonrasında değiştirilip tekrar gönderilmesi,

Ahiz firmanın ibraz ettiği faturaların ve diğer tüm belgelerin yukarıda açıklandığı üzere anket hizmetinin yapıldığına dair yeterli delil niteliğinde olmaması, hususları dikkate alınarak, söz konusu anket hizmetinin sahada hiç yapılmadığı, anketlerin yapılmaması nedeniyle dağıtılması gereken ürünlerin dağıtılmadığı sonucuna varılmıştır.

Somut olayda; 5018 sayılı Kanunun “Kamu zararı” başlıklı 71/b’inci maddesi gereğince yapılmayan anketler ve dağıtılmayan ürünler için yüklenici firmaya ödenen (sözleşme bedeli) … TL’nin tamamı kamu zararını teşkil etmekte olup, bunun … TL’si tahsil edildiğinden kalan … TL tutarında kamu zararı ortaya çıkmıştır.

Sorumluluk yönünden inceleme:

Kontrol Teşkilatı/Muayene Kabul Komisyonu Üyeleri … ve … tarafından kamu zararının oluşmasında kendilerinden kaynaklı kasıt, kusur veya ihmalden bahsetmenin mümkün olmadığı, kamu zararı ile illiyet bağlarının bulunmadığı, muayene kabul komisyonunda görevlendirilmeleri ile ilgili taraflarına herhangi bir tebligat yapılmadığı, belgelerin şifahi olarak ve mobing yoluyla imzalattırılmış olduğu gerçeği karşısında sorumluluktan azat edilmelerinin gerektiği belirtilerek sorumluluğa itiraz edilmiştir.

Yapılan incelemede; … ve …’ın … ikn.lu söz konusu ihale kapsamında kontrol teşkilatı/muayene kabul komisyonu üyesi olarak usulünce atandığı ve adı geçen kişilerin ilişikli tutulan hakedişlere ekli Kontrol Teşkilatı/Muayene Kabul Komisyonu Raporlarını bizzat imzaladıkları görülmüştür.

Sözleşme eki Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde; “Kontrol Teşkilatı” nın, idare tarafından işlerin denetimi için idare içinden görevlendirilmiş bir kişi veya bir komisyonu ve/veya idare dışından bu işleri yapmak üzere görevlendirilen gerçek veya tüzel kişi veya kişileri ifade ettiği düzenlendikten sonra,

“Kontrol teşkilatı ve yetkileri” başlıklı 26’ncı maddesinde;

“Sözleşmeye bağlanan her türlü iş, idare tarafından görevlendirilen kontrol teşkilatının denetimi altında, yüklenici tarafından yönetilir ve gerçekleştirilir. Yüklenici, bütün işleri kontrol teşkilatının sözleşme ve eklerindeki hükümlere aykırı olmamak şartı ile vereceği talimata göre yapmak zorundadır. Kontrol teşkilatının yetkileri sözleşmede belirtilir.

Sözleşmede aksine bir hüküm yoksa kontrol teşkilatı; işlerin yürütülmesiyle ilgili olarak her türlü denetim, malzeme, işlerin ve sözleşmesinde onaya sunulması gerektiği belirtilen yüklenici personelinin onay veya ödeme miktarının tespiti, işlerin düzeltilmesi ve sözleşmenin gereklerinin yerine getirilmesi konusunda talimat vermeye ve uygulamaya yetkili olup, fesih, tasfiye, süre uzatımı, iş artışı, iş eksilişi, kabul, yüklenici nam ve hesabına iş yaptırma ve alt yüklenicileri onaylama hususlarında ise idareye görüş bildirir... Sözleşme konusu iş süreklilik gösteren bir mahiyette ise, işin yapılmasına ilişkin kayıtlar sözleşmesinde belirtilen sıklıkta tutulur ve bu tutanaklar yüklenici tarafından da imzalanır, işlerin eksik, kötü ve sözleşmeye aykırı olarak yapılması durumunda sözleşmede belirtilen cezalar uygulanır. ” hükmü,

“Hizmetin kabulü” başlıklı 44’üncü maddesinde de;

“a) Belli bir çalışma sonrasında tamamlanarak ortaya çıkarılan hizmetlerde: Sözleşme konusu iş tamamlandığında, yüklenici, işin teslim alınarak kabul işlemlerinin yapılmasını isteyen bir dilekçe ile idareye başvurur. Yapılan işler, idarece verilecek talimat üzerine kontrol teşkilatınca ön incelemeden geçirilir. Bu inceleme sonucunda kontrol teşkilatı işlerin durumunu inceleyerek mevcut haliyle sözleşme ve eklerinde belirtilen şartlara uygun olarak tamamlandığını veya tamamlanmamış olsa bile teslim alınması istenen işte, işin fonksiyonelliğine önemli ölçüde zarar verecek bir durumun olmadığını ve idarenin ihtiyacını karşılama açısından bu haliyle kabul edilebilir olduğunu tespit ederse, işin tamamlanmış veya listelenen eksiklikleri ile tamamlanmış sayılabileceğini idareye bildirir. Bu durumda idare en az üç (3) kişiden oluşan bir kabul komisyonu kurar ve kabul aşamasına geçilir. Ancak, kontrol teşkilatı tarafından işte önemli ve işin fonksiyonelliğini engellediği için idarenin ihtiyacını karşılama açısından kabul edilemez eksiklik veya kusurların bulunduğu tespit edilirse, bu durum idareye bildirilir ve kabul aşamasına geçilmez...” hükmüne yer verilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, hizmet alım işlerinde kontrol teşkilatı/muayene kabul komisyonu üyesi olarak atanan kişiler, işin sözleşme ve eklerinde belirtilen şartlara uygun olarak fiilen tamamlanıp tamamlanmadığını kontrol etmekle görevli ve yetkili kılınmış olduğundan, somut olayda; bu kontrollerin yapılmaması nedeniyle gerçekleşmeyen bir işin kabulü yapılarak bedelinin ödenmesi sonucu oluşan kamu zararından sorumlu tutulmaları gerekir. Bu nedenle adı geçen kişilerin sorumluluk itirazları kabul edilmemiştir.

Bu itibarla; yapılan açıklamalar uyarınca sorumluların usul, esas ve sorumluluk yönüyle getirdikleri tüm itirazlar reddedilerek, mevzuata uygun verildiği anlaşılan 252 sayılı Ek İlamın 2’nci maddesindeki … TL tutarındaki tazmin hükmünün TASDİKİNE,

(Temyiz Kurulu Başkanı-…. Daire Başkanı … ile Üye … ve Üye …’ın karşı oy gerekçesi karşısında) oy çokluğuyla,

6085 sayılı Kanunun 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,

Karar verildiği 27.12.2023 tarih ve 56273 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı Oy Gerekçesi

Temyiz Kurulu Başkanı-….Daire Başkanı …:

Sorumlular, ödeme emri ekinde ilama konu anketlerden bir adedinin bulunduğunu, kalanının Özel Kalem Müdürlüğünde dosya halinde bulunduğunu savunmaktadırlar. Yerinde denetim esnasında, görevden alınmış olan sorumlular değil o sırada görevde bulunan görevlilerden bilgi ve belge alınmıştır. Sorgu üzerine durumdan haberdar olan sorumlular diğer belgeleri ibraz etmişler fakat Daire ödeme evrakı ekindeki belgelere göre tazmin hükmü vermiştir. Temyiz Kurulu söz konusu belgelerin incelenerek karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle ilamı bozmuş fakat Daire kararında direnmiştir. Yargılama usullerine uyulmadan verilen ve mevzuata aykırı olan tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.

Üye … ve Üye …:

Sorumluların … ikn.lu ihale kapsamında yapılmış gerçek sonuçlar olduğu iddia ettikleri 12 adet anket sonuç raporunun Denetçi tarafından da Daire tarafından da dikkate alınmadığı görülmektedir. Sorumlular 2018 yılı ödeme emri belgelerine bağlı olan sonuç raporları ile 2017 yılındaki sonuç raporunun birbirinin aynısı olan örnek sonuç raporu niteliğinde olduğunu kabul etmektedir. Denetim esnasında da Belediye birimlerinin elinde örnek nitelikteki söz konusu raporlar olduğundan Denetçiye bunların verildiği anlaşılmaktadır.

Sorumlular yapılan anket hizmetine ilişkin gerçek raporların, orijinal CD’lerin ve denek listelerinin yüklenici firma tarafından 22.02.2019 tarih … kayıt numarası ile Belediyeye ve aynı zamanda önceki temyiz başvurularında Temyiz Kuruluna sunulduğunu ifade etmektedirler.

Denetçi raporunun ve Daire İlamının sadece denetim esnasında görevdeki birim yetkililerinden elde edilen evraklar dikkate alınarak oluşturulması, sorumluların sonradan delil niteliğinde ibraz ettiği diğer belgelerin dikkate alınmaması, eksik inceleme yapıldığını göstermektedir. Bu durumda, temyiz incelemesine elverişli bir Daire kararının varlığından söz edilmesi mümkün değildir.

İhtilaf konusu hizmet alım işinin fiilen yapılıp yapılmadığının sorumluların sonradan ibraz ettikleri dahil dosya kapsamındaki tüm belgelerin değerlendirilmesi sonucu ortaya konulması gerekmektedir. Bu nedenle, sorumluların temyiz talebi kabul edilerek, eksik incelemeye dayalı ek ilam hükmünün bozulmasına ve (önceki Temyiz Kurulu Kararındaki gerekçe doğrultusunda) tüm belgeler dikkate alınarak yeni bir hüküm tesisinin temini için dosyanın ilgili Daireye gönderilmesine karar verilmesi gerekir.