Sayıştay 3. Dairesi 50869 Kararı - Genel Bütçe Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Genel Bütçe Kapsamındaki İdareler

• Yılı: 2017

• Daire: 3

• Dosya No: 50869

• Tutanak No: 52389

• Tutanak Tarihi: 19.10.2022

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Vekalet ücreti ödemesi

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

324 sayılı İlamın 1. maddesiyle; boş bulunan … ... İl Müdürlüklerine vekâlet eden valilik personeline, yürüttükleri vekâlet görevi nedeniyle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (II) sayılı cetvelde yer alan ... “İl Müdürü” kadrosu için belirlenen ücret ve tazminat göstergesi esas alınarak vekâlet ücreti ödemesi nedeniyle oluşan … TL kamu zararının tazminine hükmedilmiştir.

Anayasanın 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında;

"Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. (Ek cümle: 7/5/2010-5982/12 md.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.” denilerek, memurların ve diğer kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarının ancak kanunla düzenlenebileceği, bunun istisnasının da mali ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme olduğu hükmüne yer verilmektedir.

Anayasanın bahsi geçen 128 inci maddesi hükmüne uygun olarak, Devlet memurlarının sınıfları, nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ile diğer özlük işleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede düzenlenmektedir.

02/11/2011 tarihli ve 28103 sayılı Mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Görevlilerinin Mali Haklarının Düzenlenmesi Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 1 inci maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen Ek 10 uncu maddesinde;

"Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı ve Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak kurulan başkanlıklar ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı İdari Teşkilatı, Başbakanlık ve bakanlıklar ile bunların bağlı ve ilgili kuruluşları (Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı ile 2659 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 2 nci maddesi kapsamında bulunanlar hariç), sosyal güvenlik kurumları, Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu, Yüksek Seçim Kurulu, Yükseköğretim Kurulu, Üniversitelerarası Kurul ve Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığının;

a) …

b) Taşra teşkilatlarına ait kadrolarda bulunup, kadro unvanları ekli (II) sayılı Cetvelde yer alanlardan,

c) …

aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre almakta olanlara anılan Cetvellerde kadro unvanlarına karşılık gelen gösterge rakamlarının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarlarda ücret ve tazminat verilir. Bu ödemelere hak kazanılmasında ve bunların ödenmesinde aylıklara ilişkin hükümler uygulanır. Ekli (II) ve (III) sayılı Cetvellerde atandıkları kadro dereceleri esas alınarak belirlenen ücret ve tazminatlar, 657 sayılı Kanunun 45 inci maddesine göre atananlar ile haklarında aynı Kanunun 67 nci maddesi uygulananlar için kazanılmış hak aylık dereceleri dikkate alınarak ödenir. Tazminat damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tabi tutulmaz.

…

Ekli (II) sayılı Cetvel kapsamında yer alan kadrolara vekâleten atananlara vekâlet görevi nedeniyle birinci fıkrada belirtilen ödemeler yapılmaz. Ekli (II) ve (III) sayılı Cetvellerde yer alan kadrolarda bulunan ve ekli (II) sayılı Cetvel kapsamındaki başka kadrolara veya diğer kadrolara vekâleten atanan personele, birinci fıkrada belirtilen ödemeler dikkate alınmaksızın, 657 sayılı Kanunun 86 ncı maddesi hükümleri çerçevesinde ve 175 inci maddesine göre vekâleten atanılan kadrolar için belirlenmiş olan aylık göstergeleri ve ek göstergeler esas alınarak vekâlet aylığı ve anılan Kanunun 152 nci maddesi uyarınca yürürlüğe konulan Cumhurbaşkanı kararının vekâlete ilişkin hükümleri uyarınca işgal ettikleri kadrolar ve vekâleten atandıkları kadrolar için belirlenmiş olan zam ve tazminatlarının toplam tutarı esas alınarak zam ve tazminat farkı ödenir.

Diğer kanunların bu maddeye aykırı hükümleri uygulanmaz.

Bu maddenin uygulamasına ilişkin olarak ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye ve uygulamayı yönlendirmeye Maliye Bakanlığı yetkilidir. ”

denilmektedir.

324 sayılı ilamın 1. maddesiyle tazminine karar verilen husus ise; boş bulunan … ve … ... Başkanlığı İl Müdürlüğü kadrosuna vekâlet eden valilik personeline, yürüttükleri vekâlet görevi nedeniyle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (II) sayılı cetvelde yer alan ... Başkanlığı “İl Müdürü” kadrosu için belirlenen ücret ve tazminat göstergesi esas alınarak vekâlet ücreti ödemesi nedeniyle kamu zararına sebebiyet verilmesidir.

Bahsi geçen ... Başkanlığı “İl Müdürlükleri” kadrosuna vekâlet eden personelin, vekâlet görevi nedeniyle oluşan kamu zararı, Anayasa Mahkemesinin 01.03.2017 tarihli ve Esas No:2017/52, Karar No:2017/32 sayılı kararıyla; 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 1 inci maddesiyle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen Ek 10 uncu maddenin üçüncü fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “Ekli (II) sayılı Cetvel kapsamında yer alan kadrolara vekâleten atananlara vekâlet görevi nedeniyle birinci fıkrada belirtilen ödemeler yapılmaz.” ibaresinin, söz konusu düzenlemenin 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin dayanağı olan 6223 sayılı Kamu Hizmetlerinin Düzenli, Etkin Ve Verimli Bir Şekilde Yürütülmesini Sağlamak Üzere Kamu Kurum Ve Kuruluşlarının Teşkilat, Görev Ve Yetkileri İle Kamu Görevlilerine İlişkin Konularda Yetki Kanunu kapsamında bulunmaması ve anılan Kanunla Bakanlar Kuruluna verilen yetki kamu görevlilerinin "atanma, nakil, görevlendirilme, seçilme, terfi, yükselme, görevden alınma ve emekliye sevk edilme usul ve esasları" ile sınırlı iken, söz konusu düzenlemenin doğrudan mali haklara ilişkin olması gerekçesiyle “... İl Müdürü” kadrosu yönünden Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edilmesi üzerine yapılan ödeme sonucu gerçekleşmiştir.

Temyiz dilekçesinde; Anayasa Mahkemesinin bahsi geçen 01.03.2017 tarihli ve Esas No: 2017/52, Karar No: 2017/32 sayılı Kararı sonrasında, ... İl Müdürü vekillerine ödenecek olan vekâlet ücreti ödemesinin 375 sayılı KHK eki (II) sayılı cetveli esas alınarak hesaplanması ve ödenmesi önünde herhangi bir yasal engel bulunmadığı, buna göre herhangi bir kamu zararına yol açılmadığı belirtilmiş ise de;

375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 10 uncu maddesinin üçüncü fıkrasının birinci cümlesinde yer alan "Ekli (II) sayılı Cetvel kapsamında yer alan kadrolara vekâleten atananlara vekâlet görevi nedeniyle birinci fıkrada belirtilen ödemeler yapılmaz. ” ibaresi 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (II) sayılı Cetvelde yer alan kadrolara vekâleten atananlara, vekâlet görevi nedeniyle yararlanabilecekleri mali haklar bakımından yeni bir sınırlama getirmediği gibi, bu ibarenin “...u Yönetimi Başkanlığı İl Müdürü” yönünden Anayasa Mahkemesi kararı ile iptal edilmiş olması İl ... İl Müdürlüğü kadrosuna vekâleten atanan personele ilave mali bir hak doğurmamaktadır.

Kaldı ki, bir göreve vekâleten atanan memurlara 657 sayılı Kanunun 86 ncı maddesi hükümleri çerçevesinde ve 175 inci maddesine göre vekâleten atanılan kadrolar için belirlenmiş olan aylık göstergeleri ve ek göstergeler esas alınarak vekâlet aylığı ve anılan Kanunun 152 nci maddesi uyarınca yürürlüğe konulan Cumhurbaşkanı kararının vekâlete ilişkin hükümleri uyarınca işgal ettikleri kadrolar ve vekâleten atandıkları kadrolar için belirlenmiş olan zam ve tazminatlarının toplam tutarı esas alınarak zam ve tazminat farkı ödenmesi gerekmektedir.

375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (II) sayılı Cetvelde yer alan ... Başkanlığı İl Müdürlüğü kadrosuna vekâleten atanan personelin vekâlet ettikleri kadrolar için 375 sayılı KHK’nın Ek 10 uncu maddesince öngörülen ücret ve tazminatlardan yararlanabilmesi, bu konuda açıkça bir düzenleme yapılması halinde mümkündür. Dolayısıyla, Anayasa Mahkemesinin Kararı sonucunda anılan ibarenin iptal edilmesi gerekçe gösterilerek, bu kadrolara vekâleten atananlara ücret ve tazminat ödenmesine imkân bulunmamaktadır.

Bunun yanında, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Anayasa Mahkemesinin Kararları” başlıklı 153 üncü maddesinde, “Anayasa Mahkemesinin kararları kesindir. İptal kararları gerekçesi yazılmadan açıklanamaz. Anayasa Mahkemesi bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin tamamını veya bir hükmünü iptal ederken, kanun koyucu gibi hareketle, yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis edemez. ... İptal kararları geriye yürümez. Anayasa Mahkemesi kararları Resmî Gazetede hemen yayımlanır ve yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri bağlar.” denilmektedir.

Sonuç olarak, Anayasanın 128 inci maddesinin, memurların ve diğer kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarının kanunla ya da toplu sözleşmeyle düzenlenebileceğine dair emredici hükmü uyarınca, “İl ... İl Müdürlüğü” kadrosuna vekâleten atananlara 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (II) sayılı Cetvelde “İl ... Müdürü” için öngörülen ücret ve tazminatlardan yararlandırılmasına imkân bulunmamaktadır.

Bu itibarla, sorumluların temyiz talebinin reddi ile 324 sayılı İlamın 1. maddesi ile verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün TASDİKİNE, (…. Daire Başkanı …; Üyeler …, …, … ve …’ın aşağıda belirtilen karşı oy gerekçelerine karşı) oyçokluğu ile,

6085 sayılı Kanunun 57 nci maddesi gereği bu kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren on beş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,

Karar verildiği 19.10.2022 tarih ve 52389 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçeleri/Azınlık Görüşü

…. Daire Başkanı … ile Üyeler … ve … ‘un karşı oy gerekçesi;

Rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde; boş bulunan, … ve … İl ... Müdürlüklerine vekâlet eden valilik personeline, yürüttüğü vekâlet görevi nedeniyle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (II) sayılı cetvelde yer alan ... Başkanlığı “İl Müdürü” kadrosu için belirlenen ücret ve tazminat göstergesi esas alınarak vekâlet ücreti ödendiği görülmüştür. ...nın İl ... Müdürü kadrosunun 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (II) sayılı Cetvel kapsamında yer aldığı, ancak İl ... Müdürlüklerine vekâlet eden personelin asli görevlerinin söz konusu cetvellerde yer almadığı da dikkate alındığında, bu kadrolara vekâleten atananların mevzuatta öngörülen tüm şartları taşıması halinde 657 sayılı Kanunun 175 inci maddesinde öngörülen vekâlet aylığı ile Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Kararın 9 uncu maddesi uyarınca öngörülen zam ve tazminat farkından yararlandırılması gerekmektedir. Ancak, İlamda yer alan kamu zararı tablosu incelendiğinde; ahizlere 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (II) sayılı cetvelde yer alan ... Başkanlığı “İl Müdürü” kadrosu için belirlenen ücret ve tazminat göstergesi esas alınarak ödenen vekâlet ücretinin tamamının kamu zararı olarak hesaplandığı, ilgili personelin “İl Müdürlüğü” kadrosuna vekâleti nedeniyle hak kazandığı 657 sayılı Kanunun 175 inci maddesinde öngörülen vekâlet aylığı ile Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Kararın 9 uncu maddesi uyarınca öngörülen zam ve tazminat farkının kamu zararı tutarından düşülmediği görülmüştür. Bu itibarla, vekâlet eden personelin 657 sayılı Kanun kapsamında hak kazandığı vekâlet aylığının hesaplanarak kamu zararından düşülmesini teminen, 324 sayılı İlamın 1. maddesi ile verilen tazmin hükmünün bozularak, Dairesine tevdiine karar verilmesi gerekir.

Üye …’ın karşı oy gerekçesi;

Konu hakkında yorum farkı bulunduğu görülmektedir. İdari yargıda da farklı yorumla hüküm kurulmuştur. Yorum farkı nedeniyle oluştuğu ileri sürülen kamu zararı ile sorumluların kasıt, kusur ve ihmalleri nedeniyle illiyet bağı kurulup sorumluluklarına gidilemeyeceğinden yapılan fazla ödemenin genel hükümlere göre tahsili yönünde ilam düzenlenmesi gerekçesiyle kararın bozulması gerekir.

Üye …’ın karşı oy gerekçesi;

Uyuşmazlık konusu edilen işleme ilişkin 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin, 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 1 inci maddesiyle eklenen Ek 10 uncu maddesinin üçüncü fıkrasının birinci cümlesinin Anayasa Mahkemesi tarafından ilgili kurumlar yönünden Anayasaya aykırı bulunarak iptal edilmesi ve söz konusu ödeme ile ilgili işlemlerin idari yargı yoluna taşınması sonucunda da idari yargı mercilerinin bu iptal kararından hareketle bahsi geçen vekâlet nedeniyle yapılan tazminat ödemelerini hukuka uygun bulması karşısında sorumluların dava konusu ödemede kusurlarının dolayısıyla da tazmin yükümlülüklerinin bulunmayacağı değerlendirilerek kamu zararı oluşmadığı görüldüğünden sayın çoğunluğun görüşüne katılmıyorum.