Sayıştay 3. Dairesi 49956 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler İhale Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2019

• Daire: 3

• Dosya No: 49956

• Tutanak No: 52370

• Tutanak Tarihi: 12.10.2022

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Kiralanan araçların bakım-onarım bedelinin bütçeden karşılanması

103/6 sayılı ek ilamın 1. Maddesi ile; … … Belediyesince, belediye şirketinden kiralanan araçlara ilişkin bakım onarım bedelinin bütçeden karşılanması sonucu …-TL kamu zararının sorumlularca tazminine hükmedilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İlama konu bakım onarım giderlerinin; … Belediyesi ile ….Anonim Şirketi arasında imzalanan … tarihli Taşıt Sözleşmelerindeki; ''Kira sürecinde aksi belirtilmediği sürece, yakıt, aracın genel bakım ve onarımları, yedek parça ihtiyacı, lastik ihtiyacı, ulaşım süresince hazırlık bakımları, köprü ve otoyol geçişleriyle, feribot ücretleri, araç sürücüsü ve varsa yardımcısının konaklama ve yeme içmesi ile ilgili tüm masrafları KİRACIYA aittir. KİRACI kiralama ücretine ilave olarak iş bu masrafları karşılamayı gayri kabili rücu kabul, beyan ve taahhüt eder. ” hükmü çerçevesinde belediye bütçesinden ödenmesinde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Bu itibarla, konuya ilişkin dilekçi itirazlarının kabul edilerek 103-6 sayılı Ek İlamın 1 inci maddesiyle verilen ... TL’nin tazminine ilişkin hükmün 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55 inci maddesinin yedinci fıkrası uyarınca BOZULMASINA, yukarıdaki hususlar göz önüne alınmak suretiyle yeniden hüküm tesisinin temini için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE, (Daire Başkanı … Üyeler …’ın aşağıda yazılı karşı oy gerekçelerine karşı) oy çokluğu ile,

Karar verildiği 12.10.2022 tarih ve 52370 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi

Daire Başkanı … Üyeler ...’ın karşı oy gerekçesi;

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin Giderleri” başlıklı 60’ıncı maddesinde;

“Belediyenin giderleri şunlardır:

a) Belediye binaları, tesisleri ile araç ve malzemelerinin temini, yapımı, bakımı ve onarımı için yapılan giderler.

Denilmektedir.

Aynı Kanun’un “Gelecek Yıllara Yaygın Hizmet Yüklenmeleri” başlıklı 67’nci maddesinde ise;

“Belediyede belediye meclisinin, belediyeye bağlı kuruluşlarda yetkili organın kararı ile

... araç kiralama, kontrollük, temizlik, güvenlik ve yemek hizmetleri; ... .”

237 sayılı Taşıt Kanunu’nun 12’nci maddesine dayanılarak hazırlanan “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller” 2006/10193 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulmuştur. Anılan Esaslar’ın “Temel Amaç” başlıklı 5’inci maddesinde; kamu hizmetlerinin gerektirdiği taşıt ihtiyacının hizmet alımı yoluyla karşılanmasının temel amacının, kamudaki taşıt giderlerinin asgari seviyeye indirilmesi ve kaynakların savurganlığa yol açılmadan, bütçe olanaklarıyla uyumlu bir biçimde kullanımının sağlanması olduğu belirtilmiştir.

Aynı Esaslar’ın “Genel esaslar” başlıklı 6’ncı maddesi;

“Temel amaç çerçevesinde hizmet alımı suretiyle taşıt edinilebilmesinin genel esasları şunlardır:

d) Taşıtların, her türlü vergi, sigorta ve bakım-onarım gibi giderleri yükleniciye ait olacaktır.”

Denilmektedir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, Belediyenin kendi mülkiyetinde bulunan araçların bakım ve onarım giderlerinin bütçeden karşılanabileceği, gerekli hallerde belediye meclis kararı ile araç kiralama hizmet alımı yapılabileceği, hizmet alımı suretiyle taşıt edinilmesi halinde, taşıtlara ait bakım ve onarım giderlerinin yüklenici şirket tarafından karşılanması gerektiği, Belediye tarafından karşılanmasının mümkün olmadığı görülmektedir. Bu hükme açıkça aykırı olarak, kiralanan araçların bakım ve onarım giderlerinin Belediye Bütçesinden karşılanması hususundaki sözleşme hükmü, anılan mevzuata uygun bulunmamaktadır.

……….. Anonim Şirketinin, …………..Belediyesi’nin %100 iştiraki olan ve belediye tarafından kurulan bir şirket olması ve belediyeye piyasa fiyatının çok altında kiralamada bulunması yönündeki iddialarla ilgili olarak; bu konuda mezkur mevzuatta yüklenicinin sermaye teşkiline ilişkin herhangi bir istisnai hüküm bulunmadığından; yukarıda anılan açık mevzuat hükmüne aykırı olarak kamu zararına sebebiyet verilmiştir.

Sorumlularca öne sürülen Sayıştay 8. Dairesi'nin 16.04.202I Karar tarihli ve 48 sayılı İlamının 3. Maddesinde, belediye şirketine ait olup da herhangi bir kira bedeli ödemeden belediyenin kullanmış olduğu anlaşılan araçların bakım onarım bedelinin belediye bütçesinden ödenmesinin mevzuata aykırı olmadığına hükmedilmiş ise de; 4. Maddede belediyenin bedel karşılığı kiraladığı araçların bakım ve onarım bedellerinin bütçeden karşılanması hususunda sorumluların tazminine karar verilmiştir.

Bu itibarla, 103-6 sayılı ek ilamın 1. maddesiyle verilen tazmin hükmünün tasdiki gerekir.

Usule İlişkin Daire Başkanı … ve Üye …’in gerekçesi;

Hesap yargılama usulü bağlamında temyiz mercii olan Temyiz Kurulu çalışma usulüne ilişkin olarak;

Sayıştay Yargılamasında ilk derece mahkemesi olarak dairelerce verilen kararlara karşı sorumlular temyiz ve karar düzeltme ile yargılamanın iadesi yoluna müracaat edebilirler. 6085 Sayılı Kanun’un ‘Temyiz’ başlıklı 55. maddesindeki düzenlemeye göre Temyiz Kurulu; temyiz olunan hükmü olduğu gibi veya düzelterek tasdik etmeye, bozma kararı vererek daireye göndermeye ya da Kurul üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu ile daire kararını tümüyle ortadan kaldırmaya karar verebilir. Kaldırma kararı (doğası gereği Sayıştay dairelerince kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi ile yönündeki kararlar hakkında verilebilecek bir karar olup) kamu zararının oluşmadığı dolayısıyla da dairece haklarında hüküm tesis edilen sorumlular hakkında hüküm tesis edilmesi gerekmediği sonucuna ulaşan ve sorumluların beraatı anlamına gelen bir hükümdür.

Bu düzenlemede yer verilen “kurul üye sayısının üçte iki çoğunluğu ile kaldırılması” şeklindeki kısmın klasik anlamdaki temyiz uygulamalarının dışına taşan bir düzenleme olduğu ortadadır. Hukuk sisteminde ilk derece mahkemesinin vermiş olduğu kararın kaldırılması ve bunun yerine yeni bir karar verilmesi uygulaması istinaf mahkemeleri aşamasında görülebilen bir uygulamadır. İstinaf mahkemelerince verilen kararlar (İlk derece mahkemesinin kararını kaldıran kararlar dâhil) hakkında da belli şartlar altında temyiz yoluna gidilebilmektedir. Oysa Sayıştay Temyiz Kurulunca verilen kaldırma kararına karşı karar düzeltme dışında müracaat edilebilecek bir kanun yolu ve mercii bulunmamaktadır. Türk Hukuk Sisteminde Temyiz İncelemesi sürecinde verilebilecek kararlardan farklı ve temyizi kabil olmayan bir yöntem olarak belirlenmiş olması nedeniyle de 6085 Sayılı Kanunda normal karar çoğunluğundan farklı olarak kaldırma kararı için Kurulun üçte ikisinin çoğunluğu aranmıştır.

İlk derecede kamu zararını tazminle yükümlü tutulmuş olan sorumluların haklarında verilmiş olan bu kararın, sorumlular lehine sonuçlanması için en kısa ve kesin olan yol dairece verilmiş olan tazmin kararının kaldırılması olup sorumluların temyiz başvuruları da çoğunlukla “kararın kaldırılması veya bozulması” şeklinde bir taleple sonlandırılmaktadır. Bu sebeple temyiz başvurusunda taraflarca kaldırma talep edilmişse öncelikle bu talebin görüşülmesi ve sonuçlandırılması gereklidir.

Ancak kaldırma kararının alınabilmesi için bozma veya tasdik kararlarından farklı bir çoğunluk (Kurulun üçte ikisinin oyu) aranmakta olduğundan bunun altında kalan oylama sonuçlarında bozma kararı verildiği kabul edilemeyeceğinden sonuca ulaşmak üzere müzakere ve oylamaya devam edilmesi gerekmektedir.

Kaldırma talebine yönelik müzakereler sonrasında yapılan oylamada Kurulun üçte iki çoğunluğu ile kaldırma kararı çıkmadığı halde kaldırma yönünde kullanılan oyların karar çoğunluğuna (7 azınlık oyuna karşı 8 çoğunluk oyu ile) ulaştığı gerekçe gösterilerek müzakerelere devam edilmemiş ve kaldırma gerekçelerine dayalı olarak bozma kararı verildiği sonucuna ulaşılmıştır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle kaldırma kararının oylandığı ancak bu kararın gerektirdiği üçte iki çoğunluğa ulaşılmadığı halde kurulun çoğunluğunun kaldırma yönünde oy kullandığı gerekçesiyle kaldırma gerekçeli bozma kararı verildiği sonucuna ulaşılması mümkün olmayıp müzakerelere devam edilerek yapılacak oylama sonucuna göre tasdik veya bozma kararlarından hangisinin verildiğinin belirlenmesi gerekir.