Sayıştay 3. Dairesi 47256 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2018

• Daire: 3

• Dosya No: 47256

• Tutanak No: 56592

• Tutanak Tarihi: 20.03.2024

• Konu:

KARAR

Konu: Mülkiyeti belediyeye ait olan şehir reklam mobilyalarının reklam amaçlı kullanım bedeli.

82 İlam sayılı Daire Kararının 8/A maddesiyle, Belediye ile ... Sanayi ve Ticaret A.Ş arasında imzalanan sözleşme kapsamında mülkiyeti Belediyeye ait olan şehir reklam mobilyalarının reklam amaçlı kullanım haklarının adı geçen reklam şirketine tahsis edilmesi ile ilgili olarak, 2011-2013 yılları arasında şehir reklam mobilyası kullanım bedeli tutarlarının tarh ve tahsil işlemlerinin eksik yapılması ve 2011,2012 ve 2013 yılı kullanım bedelinin zamanaşımına uğratılması suretiyle oluşan toplam ... TL kamu zararının sorumlulara ödettirilmesine hükmedilmiştir. Kararda sorumlu tutulanlar: üst yönetici (Belediye Başkanı), Emlak İstimlak Müdürü, Mali Hizmetler Müdür Vekilidir.

Temyiz Dilekçesi

Daire Kararında sorumlu tutulan üst yönetici ... (Belediye Başkanı), ... (Emlak İstimlak Müdürü), ... (Mali Hizmetler Müdür Vekili) tarafından ortak dilekçeyle temyiz başvurusunda bulunulmuştur. Dilekçede özetle:

Temyiz KURULU tarafından DEĞERLENDİRİLMESİ TALEP Edilen HUSUSLAR:

1. BAHSE KONU PROTOKOLÜN KİRA SÖZLEŞMESİ OLARAK ZAMAN AŞIMI SÜRESİNİN İSE 5 YIL OLARAK BELİRTİLMESİnin HUKUKA VE YASALARA UYGUN olmadığı,

Protokoldeki tüm edimlerin karşılıklı olarak değerlendirilmesi, mobilyaların ... Sanayi Ticaret A.Ş. tarafından imal ve montajının yapılması, ödemelerin dönemsel olarak yapılmaması, her protokolde farklı ödeme miktarları ve tarihleri belirlenmesi, Billboard, raket, durak vb. reklam mobilyalarının mülkiyetinin belli dönem ve şartlarda Belediyeye devri gibi hususlar şekil ve içerik olarak incelendiğinde, Protokolün Yap-İşlet-Devret, Eser sözleşmesi edimlerini de içeren karma bir protokol şeklinde olduğu anlaşıldığından, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 146. Maddesinde de Kanunda aksi bir hüküm bulunmadıkça, her alacak on yıllık zaman aşımına tabidir” ifadesi bulunduğundan, bahse konu protokol kapsamındaki alacakların 10 yıllık zaman aşımına tabi olması gerektiği,

Ayrıca 6098 Sayılı Borçlar Kanunu’nun 154 maddesinde: “Aşağıdaki durumlarda zaman aşımı kesilir. 1) Borçlu ikrar etmişse, Özellikle faiz Ödemiş veya kısmen ifada bulunmuşsa yada rehin vermiş veya kefil göstermişse …” şeklinde de hüküm mevcut olduğu halde, Belediye ve ... Hizmetleri A.Ş. arasında 18.02.2010 tarihinde yapılan ve 28/02.2016 tarihine kadar devam eden protokolün bir bütünlük arz ettiği, borçlu firma tarafından 2010 yılından itibaren bir çok nakdi ödeme ile ayni taahhüt gerçekleştirildiği (EK- 8 Döküm Listesi), bu durumda zaman aşımı süresinin kesildiği, yasa hükmünün dikkate alınmaması ve zaman aşımı süresinin 2011 yılından itibaren başlatılıp 5 yıl olarak değerlendirilmesinin yasa hükmüne aykırı olduğu,

Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin Esas No; 3311, Karar No; 5400 ve 16.05.2006 tarihli kararında otobüs durağını, reklam panolarını ve billboard gibi şehir reklam mobilyalarını taşınır olarak değerlendirip, bu nedenle ecrimisil tahakkuk ettirilemeyeceğine ilişkin karar da, bahse konu protokolün, taşınmaz kira sözleşmesi sayılmayacağına ilişkin emsal bir karar olduğu,

2. DENETÇİ GÖRÜŞÜNDE YAZILDIĞI ÜZERE: BİR ADET REKLAM MOBİLYASI 2018 YILI KULLANIM BEDELİ OLARAK BELİRLENİP, TAHAKKUK VE TAHSİLİ YAPILAN ... TL.NİN, TÜFE ORANINDA GÜNCELLENEREK 2019 VE 2020 YILLARINDA İKİ DEFA İHALEYE ÇIKILMIŞ OLMASINA RAĞMEN, İHALELERDE TALİPLİ ÇIKMAMASI NEDENİYLE, GÜNÜn PİYASA ŞARTLARINDA HAYATA GEÇİRİLMESİ MÜMKÜN OLMAdığı,

... Belediyesi Reklam alanları ve 84 adet reklam ürünü, Sayıştay denetim sürecini takiben 2886 Sayılı D.İ.K. kapsamında ihaleye çıkarılmış olup ;, ilk kez 2019 yılında Sayıştay ilamında Denetçisi görüşünde (Sayfa 39) belirtilen her bir reklam alanı için ... TL bedel, TÜFE oranında artırılarak, yıllık toplam ... TL. muhammen bedelle 9-16 Ekim 2019 tarihlerinde, ikinci kez ise 19-26 Şubat 2020 tarihlerinde ... TL. muhammen bedelle olmak üzere ihalelere çıkıldığı, ancak her iki ihalede de katılım olmayınca, Belediye Encümeninin ... Tarih, ... Sayılı kararı (EK-9) ve ... Tarih, ... Sayılı Kararı ile (EK-10) işlemden kaldırıldığı,

... ilçesindeki reklam alanlarını hangi belediyenin (Büyükşehir mi? İlçe Belediyesi mi?) kullanacağı yönünde belirsizliğe neden olan ve 2014 yılından 2018 yılına kadar devam eden sıkıntılı süreçte, 2016 yılında ... TL, 2017 yılında ... TL. ve 2018 yılında ise ... TL. (TOPLAM; ... TL) reklam alanları geliri tahakkuk ve tahsilatı gerçekleştirmiş olup, 2019 ve 2020 yıllarında aynı alanların kiralanması ihalesinde söz konusu bedellerin yan değerine bile talipli çıkmamasının, İdarece ne denli doğru ve isabetli bir uygulama gerçekleştirildiğini ortaya koyduğu, Açık ihalede taliplisi çıkmadığı halde, protokol kapsamında belediyenin yüksek gelir elde ettiği,

3. ZARAR VE SORUMLULUK İDDİASINI KABUL ETMEMEKLE birlikte, DENETÇİ TARAFINDAN TESPİT EDİLEN, PROTOKOL HARİCİ KULLANILAN REKLAM ALANI HESAPLAMASINDA MADDİ HATA OLDUĞUnun DEĞERLENDİRİLdiği,

Tahakkuk ve tahsilat birimlerinin yukarda belirtilen meclis kararı, Protokol ve Teslim tutanağına istinaden 28.02.2011 tarihinden itibaren 90 Adet ürünün (45 adet Minibüs/otobüs Durağı, 11 Adet çift yüzlü raket ve 34 adet Billboarddan oluşan ürünlerden, Minibüs/otobüs durakları için Protokol 3.2 maddesi gereği ücret alınmamaktadır) kullanımına ilişkin tarh ve tahsil işlemlerini sonlandırmış olmasına rağmen, Denetçi tarafından bahse konu kamu zararı tespitine ilişkin tek somut dayanağın, İlan reklam beyanlarına ilişkin tespitler olduğu, Ancak bu tespitlerde 28.02.2011- 31.12.2013 dönemindeki, kaç adet ürünün (billboard) haftalık dönemler halinde fazladan kullanıldığı? kullanılan ürünlere nasıl ücretlendirme yapıldığı? Kaç beyanda usulsüz kullanım tespit edildiği? gibi hususlar soyut olup, birkaç beyanla ilgili yapılan tespitten sonra, toplam 3 yıllık sürenin tamamında 90 adet reklam ürünü, üç sene 365 gün izinsiz kullanılmış gibi, 2010 yılındaki ödeme miktarı baz alınarak, takip eden 3 yıllık dönemde TÜFE + 5 oranında artırılmak suretiyle ... (...) TL. kamu zararı hesabı çıkarıldığının anlaşıldığı,

Zarar iddiasının gerçek ve varit olduğu farz edilerek, taraflarınca anılan 3 yıllık döneme ilişkin, bütün aylara ait ilan reklam beyanları incelenerek, haftalık, aylık ve yıllık olarak kaç adet ürünün ne kadar süre ile izinsiz kullanıldığı, kullanılan bu ürünlere bu süreler zarfında tahakkuk ettirilmesi gereken tutarlar tek tek hesaplanmış olup, bu tutarlar toplamının EK-5 hesaplama cetvelinde görüldüğü üzere ...- (...) TL bedele tekabül ettiği,

Bu itibarla; DENETÇİ TARAFINDAN HESAPLANAN, PROTOKOL HARİCİ KULLANILAN REKLAM ALANLARI KULLANIM BEDELİ HESAPLAMASINDA MADDİ HATA OLDUĞU,

4) SORGU SAFHASINDA ÖNEMİ VURGULANAN BELGELER:

İlgi Sayıştay İlamı sayfa 45’te sunulan Kamu zararı tablosunda (EK-1) 2011-2012 ve 2013 yıllan için tahsil edilmesi gerektiği halde, tahakkuk ve tahsilatı gerçekleştirilmeyen ... TL. tutarın, anılan tarihlerde tahakkuk ve tahsiline engel teşkil eden 3 adet somut belgenin varlığına sorgu maddesine cevaben sunulmuş olan savunmalarda işaret edilmiş olmasına ve birer suretleri savunma ekinde gönderilmiş olmasına rağmen, yargılama safhasındaki düzenlenen ilamın; gerek savunma özetlerinde, gerek Denetçi görüşünde, gerekse Savcı görüşünde bu belgelerin içeriğinin yeterince dikkate alınmadığı,

Bu belgeler:

4.1- ... TARİH VE ... SAYILI BELEDİYE MECLİSİ KARARI:

Ekte bir sureti sunulan (EK-2) bahse konu Meclis Kararının SÖZLEŞMENİN KONUSU Başlıklı 2. Maddesinin 2.2. bendi aynen;

“İşbu sözleşmenin 2.1. maddesinde belirtilen protokol ve ekleri gereği Belediye sınırları içerisinde döneminde montajı yapılan ve 29.06.2009 tarihinde düzenlenen teslim Tutanağıyla Belediyeye devredilen;

-45 Adet Kapalı Minibüs/Otobüs Durağı

(Çiftyüzlü 118.5 cm X175 cm. ölçülerinde raketti)

-11 Adet raket

(Çiftyüzlü 118.5 cm X175 cm. ölçülerinde -34 Adet Billboard

(Tek yüzlü 350 cm.X 200 cm ölçülerinde)

Toplam 90 Adet ürünün; temizliği bakım ve onarım giderlerini, elektrik sarfiyat bedellerini karşılamak ayrıca asılacak ilanların Belediye ilan ve reklam vergilerini, 2464Sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 15. nci maddesindeki esaslar ile tarifenin 6 ncı kısmına göre beyan edip ödemek ve 25 Şubat 2010 tarihine kadar peşin ... TL. kullanım bedeli ödemek kaydı ile mülkiyeti BELEDİYE’ye ait Şehir reklam mobilyalarının reklam amaçlı kullanım haklarının tamamı 27/02/2011 tarihine kadar münhasıran ...’ya ait olacaktır.”

şeklinde düzenlendiği, Bu protokol maddesinde özetle “Belediye mülkiyetindeki 90 Adet üründen ( 45 Adet kapalı Minibüs /otobüs durağı, 34 adet Billboard ve 11 adet raketten oluşan bu ürünlerden, 45 Adet minibüs/ Otobüs durağı protokolün 3.2 maddesi gereğince ücretsiz kullandırılmıştır.) 45 adedi /25 Şubat 2010 tarihine kadar ... TL. peşin ödeme karşılığında reklam amaçlı kullanım haklarının tamamı 27.02 2011 tarihine kadar ...’ya ait olacaktır.“ şeklinde anlaşıldığı, Bu şekilde de anlaşılması gerektiği, (Nitekim ...’nın ... TL. bedel ödemek suretiyle bu ürünleri 27.02.2011 tarihine kadar kullandığı) 28.02.2011 tarihinde ise bahse konu 90 adet ürün Belediyeye teslim edildiği anlaşıldığından (EK-4), tahakkuk ve tahsilatı durdurulduğu,

5393 sayılı Belediye Kanununun 17.maddesinde; “Belediye Meclisi, Belediyenin karar organıdır, ve ilgili Kanunda gösterilen esas ve usullere göre seçilmiş üyelerden oluşur“ şeklinde hüküm mevcut olduğundan, gerek Belediye Başkanının, gerekse tahakkuk veya tahsile yetkili dairenin, bağlayıcılığı, uygulama zorunluluğu olan meclis kararını yasa hükmüne rağmen uygulamaması veya aksi yönde inisiyatif kullanması mümkün olmadığı, Özetle tahakkuk ve tahsilatların 27.02.2011 Tarihi itibarı ile sonlandırılmasının yasal bir uygulama olduğu,

4.2. 18 ŞUBAT 2010 TARİHLİ PROTOKOL:

Yukarda bahsedilen Belediye Meclisi kararının 2.2. maddesi aynı zamanda 18 Şubat 2010 Tarihli Protokolünde 2.2. maddesini oluşturmakta olup, (Ek-3) Tahakkuk ve tahsilat birimleri için mutlak surette bağlayıcı bir düzenleme olduğu, Belediye Başkanı ile Tahakkuk ve tahsilat birimlerinin, bu protokol hükümlerine uymak suretiyle de doğru ve yasal bir işlem gerçekleştirmiş olduğu,

4.3 28/02/2011 TARİHLİ TESLİM TUTANAĞI:

Yukarda bahsedilen Meclis Kararı ve Protokol hükümleri gereğince, taraflar arasında varılan mutabakat neticesinde yapılan toplam 90 Adet ürünün teslimatına ilişkin bir tutanak olup, somut bir belge olan ve aslı denetçi tarafından götürülen tutanağın fotokopisi (EK-4)’te sunulduğu,

Tahakkuk ve Tahsilat birimlerinin Meclis kararı ve protokol hükümlerine rağmen, bu tutanağı da yok saymalarının yasal olarak mümkün olmadığı,

5. ASLA KABUL ETMEMEKLE YİNE; SORUMLULARIN. GELİR TAHAKKUKUNDAN BAŞLAYARAK SÖZ KONUSU GELİRLERE/ALACAKLARA İLİŞKİN İŞLEMLERİni İLGİLİ YILLAR BOYUNCA YAPMAYAN TÜM GÖREVLİLER TESPİT EDİLMEK SURETİYLE YAPILMAK YERİNE, HESABI DENETLENEN 2018 YILI İTİBARI İLE GÖREV BASINDA OLANLAR OLARAK BELİRLENMESİnin YASALARA VE HAKKANİYETE AYKIRI olduğu,

Yargılamaya esas 346 Nolu Sayıştay İlamında sayfa 39-40 Savcı görüşü olarak da (EK-7) belirtildiği üzere ; Yıllar boyunca ilgili işlemlerden sorumlu tüm personeli tespit etmek yerine, 2018 yılı itibarı ile görev başında bulunanların sorumlu tutulmasının, özetle 03.04.2014- 04.04.2019 tarihleri arasında Belediye Başkanlığı görevini yürüten ... ile 2014 yılı Mart ayında ... Özel İdare Müdürlüğünden 6360 sayılı yasa kapsamında ... Belediyesine, 25.06.2014 tarihinde ise Belediye içerisinde Emlak ve İstimlak Müdürlüğüne atanan ...’in (EK-6) sorumlu tutulmasının hakkaniyetle bağdaşmadığı,

6. 5018 SAYILI KAMU MALİ YÖNETİMİ VE KONTROL KANUNU 60. MADDESİNE GÖRE EMLAK VE İSTİMLAK MÜDÜRLÜĞÜnün GELİR TAHAKKUK VE TAHSİLİNDEN SORUMLU olmadığı:

5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 60.maddesi aynen:

“Mali Hizmetler Birimi:

Madde 60: Kamu İdarelerinde aşağıda sayılan görevler, Mali hizmetler birimi tarafından yürütülür.

…

e) İlgili mevzuatı çerçevesinde idare gelirlerini tahakkuk ettirmek, gelir ve alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yürütmek,”

Şeklinde düzenlenmiş olup, açık yasa hükmüne rağmen, 2011-2012-2013 yıllarında yapılması gereken tahakkuk ve tahsilat işlemleri nedeniyle, 2014 yılı Mayıs ayında kurulması kararlaştırılan Emlak ve İstimlak Müdürlüğünün ve bu birimde 25.06.2014 tarihinde Müdür olarak göreve başlayan ...’in sorumlu tutulmasının hakkaniyetle bağdaşmadığı,

SONUÇ:

Yukarıda maddeler halinde belirtilen gerekçeler dikkate alınarak, 346 Karar Nolu Sayıştay ilamında zaman aşımına bağlı olarak Kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesiyle verilen kararın;

1. Protokolün şekil olarak kira sözleşmesi olmayıp, karma bir protokol olduğu, 6098 Sayılı Borçlar Kanunu’nun 146. Maddesi gereğince de, bahse konu protokole bağlı alacağa ilişkin zaman aşımının 10 yıl olması, borçlu firma tarafından protokol süresi içinde yapılan ödemelerde dikkate alınarak, 6098 Sayılı Borçlar Kanunu Md. 154’ e göre zaman aşımı süresinin kesildiği, zaman aşımı gerçekleşmediği,

2. Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin Esas No;3311, Karar No; 5400 ve 16.05.2006 tarihli kararında otobüs durağını, reklam panolarını ve billboard gibi şehir reklam mobilyalarını taşınır olarak değerlendirdiğinden, ... Belediyesi ve ... Sanayi Ticaret A.Ş. arasında düzenlenmiş 18.02.2010 tarihli protokolün normal bir kira sözleşmesi olarak değerlendirilemeyeceği,

3. Kesinlikle zarar iddiasını kabul etmemekle birlikte; Denetçi tarafından tespit edilen, protokol harici kullanılan reklam alanı hesaplamasında, fazla kullanım bedelinin yukarıda 4. Sahifede açıklandığı gibi ... TL. değil, EK-5 Hesaplama Cetvelinde de görüldüğü üzere ..., TL. olarak belirlenmesi gerektiğinden, hesaplamada kesinlikle maddi hata olduğu,

4. Yukarıda 1.2.3. maddelerde belirtilen gerekçeler dikkate alınarak; 346 No lu Sayıştay İlamı (A) bendinde zaman aşımı gerekçesiyle, Kamu zararı olarak tespit edilen ... TL. nin, Belediye Başkanı ..., Emlak ve İstimlak Müdürü ... ve Mali Hizmetler Müdür Vekili ...’a müştereken ve müteselsilen 6085 Sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53. Maddesi gereğince hüküm tarihinden işleyecek faiziyle ödettirilmesine ilişkin kararın, zaman aşımı süresi geçmediği ve Kamu zararı oluşmadığı da dikkate alınarak tümüyle kaldırılması,

5. Ayrıca; yukarıda detaylı açıklandığı üzere, 03.04.2014 -04/04/2019 tarihleri arasında Belediye Başkanlığı görevini yürüten ... ile 6360 sayılı Büyükşehir Yasası gereğince, 30 Mart 2014 tarihinden itibaren ... İlçesi Özel İdare Müdürlüğü görevinden naklen ... Belediyesine, 25.06.2014 tarihinde ise Emlak ve İstimlak Müdürü olarak atanan ...’in sorumlulukları bulunmadığı hususunun değerlendirilmesi,

6. Emlak ve İstimlak Müdürü ...’in 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi Kanunu’nun 60 maddesine istinaden sorumlu olamayacağı hususunun da değerlendirilmesi,

İddia edilerek Daire Kararının Kaldırılması talep edilmektedir.

Başsavcılık Mütalaası

Daire Kararında sorumlu tutulan üst yönetici ... (Belediye Başkanı), ... (Emlak İstimlak Müdürü), ... (Mali Hizmetler Müdür Vekili) tarafından ortak dilekçeyle temyiz başvurusunda bulunulması üzerine verilen Başsavcılık Mütalaasında:

Daire Kararının gerekçesi ve temyiz dilekçesinde itiraz edilen hususlara özetle yer verildikten sonra,

“Sorumluların yukarıda özetlenen ve temyiz dilekçesinde ayrıntısı yer alan itirazlarından sorumluluk ve kamu zararı hesabı bakımından yaptıkları itirazlar başta gelmek üzere, tüm itirazlarının yeniden değerlendirilmesi için hükmün bozularak dosyanın Dairesine iadesi uygun olur.”

Denilmektedir.

Ek Temyiz Dilekçesi

Daire Kararında sorumlu tutulan ... (Emlak İstimlak Müdürü) tarafından temyiz ek dilekçesi sunulmuştur. Dilekçede özetle:

Temyiz kanun yoluna başvurma dilekçesinde yer alan “ZARAR VE SORUMLULUK İDDİASINI KABUL ETMEMEKLE, DENETÇİ TARAFINDAN TESPİT EDİLEN, PROTOKOL HARİCİ KULLANILAN REKLAM ALANI HESAPLAMASINDA MADDİ HATA OLDUĞU DEĞERLENDİRİLMELİDİR” başlığı altında bazı tespitler sunulmuş olduğu, Özetle sözleşme harici olarak hesaplanan kullanım bedelinin ... TL değil, ... TL olması gerektiği belirtilerek, Ek-5 hesaplama cetveline atıfta bulunulduğu,

Taraflarınca düzenlenip gönderilen temyiz savunmasındaki EK-5 hesaplama cetvelinde yapılan tespitlere göre, ... Hizmetleri A.Ş. ... Belediyesine ait ve sözleşme harici olarak kullanılan reklam alanları 2011-2012-2013 dönemi kullanım bedeli olarak hesaplanan ... TL.nin Belediye hesaplarına 22/09/2020 tarihinde yatırmış olup, yatırılan tutara ilişkin Tahakkuk-Tahsilat ve Muhasebe İşlem fişleri ilişikte 2 suret olarak sunulduğu

İfade edilerek Daire Kararının bu doğrultuda Bozulması veya Kaldırılmasına karar verilmesi talep edilmektedir.

Başsavcılık Ek Mütalaası

Daire Kararında sorumlu tutulan ... (Emlak İstimlak Müdürü) tarafından temyiz ek dilekçesi sunulması üzerine verilen Başsavcılık Mütalaasında:

“Öncelikle İlama konu kamu zararı tutarından bir kısmının sorumlunun temyiz dilekçesine konu ... TL'nin tahsili, İlam tarihinden sonraya ilişkin olduğundan İlamın kısmen infazı hükmünde olmakla birlikte; sorumlunun kamu zararı tutarına ilişkin itirazlarının bu ek dilekçesi ve asıl temyiz dilekçesi çerçevesinde yeniden değerlendirilmek üzere hükmün bozularak dosyanın Dairesine iadesi uygun olur.”

Denilmektedir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

82 İlam sayılı Daire Kararının 8/A maddesiyle, Belediye ile ... Sanayi ve Ticaret A.Ş arasında imzalanan sözleşme kapsamında mülkiyeti Belediyeye ait olan şehir reklam mobilyalarının reklam amaçlı kullanım haklarının adı geçen reklam şirketine tahsis edilmesi ile ilgili olarak, 2011-2013 yılları arası şehir reklam mobilyası kullanım bedeli tutarlarının tarh ve tahsil işlemlerinin eksik yapılması ve 2011,2012 ve 2013 yılı kullanım bedelinin zamanaşımına uğratılması suretiyle oluşan toplam ... TL kamu zararının sorumlulara ödettirilmesine hükmedilmiştir. Kararda sorumlu tutulanlar: üst yönetici (Belediye Başkanı), Emlak İstimlak Müdürü, Mali Hizmetler Müdür Vekilidir.

Esas yönünden inceleme

Somut uygulama

... Belediyesine ait olan şehir reklam mobilyalarının reklam amaçlı kullanım hakları ... tarihli Protokol ve öncesinde bu yönde alınan Belediye Meclis Kararı (... tarih ve 41 karar sayılı)’na istinaden ... Sanayi ve Ticaret A.Ş’ye süreli olarak devredilmiştir. Sözleşmenin 2.2.maddesinde belirtilen şehir mobilyaları 28.02.2011 tarihli teslim tutanağı ile belge üzerinde Belediyeye devredilmiştir. (Protokolün 2.1 maddesinden, Belediye ile ... şirketi arasında açık alanlar ve reklam mobilyalarının kullanım hakkının bu şirkete verilmesi dair ilişkinin 1999 yılına kadar uzandığı görülmektedir.)

Denetimlerde, 28.02.2011 tarihli teslim tutanağında belirtilenin aksine, ... tarihli Protokolün 2.2.maddesinde bahsi geçen reklam amaçlı şehir mobilyalarının fiili durumda Belediyeye teslim edilmediği, reklam şirketi tarafından kullanılmaya devam edildiği tespit edilmiştir. Bu tespitin yapılmasında İlçe Seçim Kurulu ve reklam firmasıyla yapılan yazışmalar ile reklam firmasının belli bir dönemdeki reklam vergisi beyanı sayısının belge üzerinde reklam firmasının kullanımında bulunan şehir reklam mobilyası sayısının üzerinde olması esas alınmıştır.

2011, 2012, 2013 yıllarında şehir reklam mobilyası “kullanım bedeli” tutarlarının tahakkuk ve tahsil işlemleri yapılmamıştır. Buna bağlı olarak Daire Kararında 2011, 2012, 2013 yıllarına ait ... TL’lik “kullanım bedeli” gelirinin zamanaşımına uğratılması suretiyle kamu zararına sebebiyet verildiği tespit edilmiştir.

Mevzuat ve sözleşme

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun ilgili maddeleri aşağıdadır:

“Konu

Madde 12 – Belediye sınırları ile mücavir alanları içinde yapılan her türlü İlan ve reklam, İlan ve Reklam Vergisine tabidir.”

“Mükellef ve sorumlu:

Madde 13 – … İlan ve reklam işlerini mutat meslek olarak ifa edenler, başkaları adına yaptıkları ilan ve reklamlara ait vergileri mükellefler adına ilgili belediyeye yatırmaktan sorumludurlar.”

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 147’nci maddesi aşağıdadır:

“II. Beş yıllık zamanaşımı

MADDE 147- Aşağıdaki alacaklar için beş yıllık zamanaşımı uygulanır:

1. Kira bedelleri, anapara faizleri ve ücret gibi diğer dönemsel edimler. ”

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye başkanının görev ve yetkileri” kenar başlıklı 38’inci maddesinin f-bendinde “Belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek” belediye başkanının görevleri arasında sayılmıştır.

5018 sayılı Kanun’un ilgili maddeleri aşağıdadır:

“Gelirlerin toplanması sorumluluğu

Madde 38- Kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanlar, ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumludur.”

“Malî hizmetler birimi

Madde 60- (Değişik: 22/12/2005-5436/7 md.)

Kamu idarelerinde aşağıda sayılan görevler, malî hizmetler birimi tarafından yürütülür: … e) İlgili mevzuatı çerçevesinde idare gelirlerini tahakkuk ettirmek, gelir ve alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yürütmek. …”

Belediye ve şirket arasında imzalanan sözleşmenin ilgili maddeleri aşağıdadır:

“2.2. 45 adet Kapalı Minibüs/Otobüs durağı (çift yüzlü 118,5 cm x 175 cm ölçülerinde raket)

11 adet Raket (Çift yüzlü 118,5 cm x 175 cm ölçülerinde)

34 Billboard (Tek yüzlü 350 cm x 200 cm ölçülerinde)

Toplam 90 adet ürünün; temizliğini, bakım ve onarım giderlerini, elektrik sarfiyat bedellerini karşılamak, ayrıca asılacak ilanların Belediye İlan ve Reklam Vergilerini, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 15 inci maddesindeki esaslar ile tarifenin 6 inci kısmına göre beyan edip ödemek ve 25 Şubat 2010 tarihine kadar peşin ... TL kullanım bedeli ödemek kaydı ile mülkiyeti Belediyeye ait şehir reklam mobilyalarının reklam amaçlı kullanım haklarının tamamını 27.02.2011 tarihine kadar münhasıran ... Şirketine ait olacaktır.” (Raportör Notu: Madde 2.2’ye göre, reklam şirketi tarafından Belediyeye ödenmesi gereken iki kalem bulunmaktadır: 1) İlan ve reklam vergisi, 2) Kullanım bedeli)

“2.4. ... Şirketi, şehrimizdeki yeni yerleşim bölgesi olan TOKİ konutları başta olmak üzere, şehrimizin muhtelif cadde ve sokaklarına Belediyenin talebi üzerine 20 adet otobüs durağını bedelsiz olarak 28.02.2011 tarihine kadar imalat ve montajını yapacaktır. Ayrıca bu tarihten sonra talep halinde durak ve reklam panolarında ihtiyaca göre taraflarca tespit edilecek oranda artış yapabilecektir.”

“3.5.Müteakip yıllar kullanım bedeli, bir önceki yılın kullanım bedeline; önceki yılın Aralık ayma ait DİE TÜFE oranına %5 (Yüzde beş) ilave edilecek artış nispetinde arttırılarak, ait olduğu yılın Mayıs, Temmuz ve Ağustos ayları içerisinde 3 eşit taksitte ödenir. Aksi halde 6183 sayılı A.A.T.U.H kanunun 51.maddesine göre uygulanmakta olan gecikme zammı oranında gecikme cezası uygulanır.”

“3.6.Sözleşme süresince Belediye sınırları içerisinde bulunan tüm şehir reklam mobilyaları ve reklam alanlarının kullanım haklarının tamamı münhasıran ...’ya aittir.”

5018 sayılı Kanun’un 71’inci maddesinin ilgili kısımları aşağıdadır:

“Kamu zararı

Madde 71- (Değişik birinci fıkra: 25/4/2007-5628/4 md.) Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararının belirlenmesinde; … e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması, … esas alınır.”

Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 17’nci maddesinin ilgili kısımları aşağıdadır:

“Kamu zararının oluştuğu tarih

MADDE 17- (1) Kamu zararı;

… / d) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması hallerinde, söz konusu işlemin zaman aşımına uğradığı tarihte, /…

oluşmuş kabul edilir.”

Değerlendirme

Sözleşmenin 2.2.maddesinde belirtilen şehir mobilyaları 28.02.2011 tarihli teslim tutanağı ile Belediyeye devredilmiştir. Daire Kararı, şehir reklam mobilyalarının fiili durumda Belediyeye devredilmemiş olduğu tespitine dayanmaktadır. Ancak bu tespitin açıkça ispatlanmadığı görülmektedir.

Daire Kararında, 2011-2013 yıllarında şehir reklam mobilyalarının reklam şirketi tarafından fiilen kullanıldığı tespitinin üç dayanağı bulunmaktadır. Bunlardan ilki, Belediye ile ilçe seçim kurulu arasındaki iki yazışmadır. Belirtilmelidir ki, İlçe Seçim Kurulu Başkanlığının ... Belediyesi muhataplı ... sayılı ve “İlan ve reklam yerleri” konulu yazısı 03.07.2014 tarihlidir. Belediyenin İlçe Seçim Kurulu Başkanlığı muhataplı ... sayılı ve “Reklam panoları hk.” konulu yazısı ise 15.07.2014 tarihlidir. Buna göre, İlçe Seçim Kurulu ile olan yazışmalar, 2014 yılındaki fiili durumu göstermekle birlikte, bu yazılar 2011-2013 yıllarındaki fiili durumu ispatlamamaktadır.

Daire Kararında 2011-2013 yıllarında şehir reklam mobilyalarının reklam şirketi tarafından fiilen kullanıldığı tespitinin ikinci dayanağı Belediye ile reklam şirketi arasındaki iki yazışmadır. Belirtilmelidir ki, reklam şirketinin ... Belediyesi muhataplı “Yetki Belgesi Düzenlenmesi hk.” konulu yazısı 29.05.2013 tarihlidir. Belediye Mali Hizmetler Müdürlüğü tarafından ... şirketinin talebi üzerine hazırlanan “...-(…)/” sayılı ve “Yetki Belgesi.” konulu yazısı ise 10.06.2013 tarihlidir. Buna göre, reklam şirketi ile olan yazışmalar, 2013 yılının altıncı ayından itibaren olan fiili durumu göstermekle birlikte, bu yazılar 2011-2012 yıllarındaki ve 2013 yılının ilk beş ayındaki fiili durumu ispatlamamaktadır.

Daire Kararında 2011-2013 yıllarında şehir reklam mobilyalarının reklam şirketi tarafından fiilen kullanıldığı tespitinin üçüncü dayanağı reklam şirketi tarafından Belediyeye beyan edilen reklam vergilerinin belge üzerinde şirketin kullanımında olan şehir mobilyalarından fazlasını göstermesidir. Sorumlular tarafından temyiz dilekçesi ekinde de sunulan reklam vergisi beyanları incelendiğinde, 2011-2013 yıllarında reklam şirketi tarafından kullanımında bulunan reklam mobilyalarından fazlası hakkında beyanda bulunulduğu görülmektedir. Ancak bu durumda da reklam şirketi tarafından, kendisine tahsis edilmediği halde fiilen kullanılan reklam mobilyalarının, sözleşmenin 2.2.maddesindeki mobilyaların tamamı değil bir kısmı olduğu anlaşılmaktadır. Buna göre, reklam şirketi tarafından yapılan reklam vergisi beyanlarından, sözleşmenin m.2.2’deki mobilyaların tamamının fiilen kullanıldığı sonucuna varılamamaktadır. Dolayısıyla bu halde de sözleşmede yer alan kullanım bedelinin, m.2.2’deki tüm reklam mobilyalarının reklam şirketi tarafından kullanılmış olduğu kabul edilerek kamu zararının hesaplanması hukuka aykırılık teşkil etmektedir.

Kamu zararının hesaplanmasının somut uygulamanın maddi özellikleri dikkate alınarak yapılması gerekmektedir. Kamu zararının birtakım genelleme, kabul veya varsayımlara dayanarak yapılmaması gerekir. Bu bağlamda, Daire Kararında 2011-2013 yıllarında şehir reklam mobilyalarının reklam şirketi tarafından fiilen kullanıldığı tespitinde esas alınan üç dayanağın da aslında tam olarak ve açık bir şekilde fiili durumu ortaya koymadığı sonucuna varılmaktadır. Belediyenin kullanım bedeli ile ilgili oluşan kamu zararının, reklam şirketi tarafından, kendisine tahsisli olmadığı halde fiilen kullanılan reklam mobilyaları esas alınarak yeniden hesaplanması gerekir.

Sorumlular tarafından sözleşmenin ve protokollerin imzalanmasından sonra, Büyükşehir Belediyesi Kanunu çıktığı için sorunlar çıktığı, ek protokollerle kullanılan reklam alanlarının ve sürelerinin yeniden belirlendiği ifade edilmektedir. Buna göre de sözleşmede belirtilen tüm alanlar 365 gün süresince kullanılmamıştır. Bu durum ... tarihli protokolün 2.3 maddesinde hüküm altına alınmıştır. Sorumlular, reklam şirketince Belediyeye ödenen ilan ve reklam vergisi beyannamelerinin tamamını esas alınarak, tahsil edilmeyen kullanım bedeli tutarını hesaplamış ve bu tutar tahsil edilmiştir. Daire Kararında kullanım bedeli hesabında beyannameler örnekleme suretiyle hesaplamada dikkate alınmıştır. Gönderilen belgelerin fiili duruma uygun olup olmadığı Daire tarafından açıklığa kavuşturulmalıdır.

Sorumlular tarafından öne sürülen itirazlardan biri, kullanım bedeli konusunda zamanaşımının dolmadığıdır. Bu itiraz yerindedir. Zira sözleşmenin 2.2.maddesinde kullanım bedeli ile birlikte yüklenici reklam ünitelerinin imalatını ve belediyeye teslimini de üstlenmiştir. Sözleşmenin konusu salt kiralama işi değildir. Bu nedenle mevzuatta kiralar için öngörülen beş yıllık zaman aşımı uygulanamaz.

Ayrıca sorumluluk konusunda:

Emlak ve İstimlak Müdürü ...’in sorumluluğu Daire Kararının gerekçesinde görev-yetki ve uygun illiyet bağı bağlamında açıkça irdelenmemiştir. Gerekçede yalnızca: “... Belediyesi Emlak ve İstimlak Müdürlüğü 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’na göre Belediyeye ait taşınmazların kiraya verilmesi işlemlerim yürütmekle görevlidir.” denilmiştir. Bununla birlikte rapor dosyası eklerinde, 2014 yılından itibaren emlak ve istimlak müdürü görevinde bulunan kişinin, Belediye reklam mobilyaları ve açık alanlarının adı geçen reklam şirketine verilmesi sürecinin içerisinde bulunduğunu gösterir belgeler bulunmaktadır. Bu belgelerde, kullanım bedelinin zamanaşımına uğratılması suretiyle kamu zararının oluştuğu 2016, 2017, 2018 yıllarında emlak istimlak müdürünün Belediye ile reklam firması arasındaki ilişkide görev aldığı görülmektedir. Ancak emlak ve istimlak müdürünün Belediye ile reklam şirketi arasındaki ilişkide görev alması ile kullanım bedeline dair muhasebe kayıtlarının tutulmaması, tahsilatların yapılmaması ve kullanım bedelinin zamanaşımına uğratılması arasında uygun illiyet bağı bulunmamaktadır. Bu durumda somut uygulamada oluşan kamu zararından Emlak ve İstimlak Müdürü ...’in sorumluluğu bulunmamaktadır.

Belediye Başkanı ...’nın sorumluluğu konusunda ise Daire Kararında 5393 sayılı Kanun’un 38’inci maddesi ve 5018 sayılı Kanun’un 38’inci maddesi esas alınmıştır. 5393 sayılı Kanu’nun 38’inci maddesine göre, “Belediye teşkilatının sevk ve idaresi” kapsamında belediye gelirlerinin tahakkuk ve tahsiline dönük işlem ve eylemler belediye başkanının görev ve yetkisi dahilindedir. Bununla birlikte somut uygulamada, belge üzerinde yapılan teslime rağmen şehir mobilyalarının bir kısmının fiilen kullanılmaya devam edilmesi ancak kullanılan reklam mobilyalarının kullanım bedelinin muhasebe kayıtlarının mali hizmetler müdürlüğü tarafından yapılmamasında o tarihte görevde bulunmayan ve sözleşme eki olarak düzenlenen protokollerde imzası bulunmayan Belediye Başkanı ...’nın sorumluluğu bulunmamaktadır.

BU İTİBARLA, yukarıda belirtilen gerekçelerle, 346 Karar-82 İlam sayılı Daire Kararının 8/A maddesi BOZULARAK, ... tarih ve ... no.lu muhasebe işlem fişi ve eki tahsilat makbuzunda gösterilen ... TL’lik tahsilat da dikkate alınarak yeniden hüküm tesis edilmesini teminen Dosyanın Dairesine Gönderilmesine (Üye ...’un aşağıda yer alan farklı gerekçesi ile birlikte; ….Daire Başkanı ..., üyeler ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ...’in aşağıda yer alan karşı oy gerekçesine karşı),

6085 sayılı Kanun’un 26’ncı maddesi gereği Başkanın bulunduğu taraf çoğunluğu sağlamış olmakla,

Karar verildiği 20.03.2024 tarih ve 56592 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

(Farklı gerekçe

Üye ...’un farklı gerekçesi

82 sayılı İlamın 8/A maddesiyle; Belediyesi ile ... Sanayi ve Ticaret A.Ş arasında imzalanan sözleşme kapsamında mülkiyeti Belediyeye ait olan şehir reklam mobilyalarının reklam amaçlı kullanım haklarının adı geçen reklam şirketine tahsis edilmesi ile ilgili olarak, 2011-2013 yılları arası şehir reklam mobilyası kullanım bedeli tutarlarının tarh ve tahsil işlemlerinin eksik yapılması ve 2011,2012 ve 2013 yılı kullanım bedelinin zamanaşımına uğratılması suretiyle oluşan toplam ... TL kamu zararının sorumlulara ödettirilmesine hükmedilmiştir.

... tarihli ve ... SAYILI Meclis Kararına binaen 10.02.2010 tarihinde imzalanan sözleşme ve daha sonra imzalanan 18.02.2010 tarihli sözleşme ile, mülkiyeti Belediyeye ait olan şehir reklam mobilyalarının bir kısmının kullanım hakkı 27.02.2011 tarihine kadar, bir kısmının kullanım hakkı ise 28.02.2016 (daha sonraki ek sözleşmeyle 31.12.2016) tarihine kadar Kiracı şirkete verilmiştir.

Sözleşmenin 2.2. maddesine göre, toplam 90 adet reklam mobilyasının kullanım hakkı 27.02.2011 tarihine kadar;

Sözleşmenin 2.3. maddesine göre, toplam 63 adet reklam mobilyasının kullanım hakkı 28.02.2016 (daha sonraki ek sözleşmeyle 31.12.2016) tarihine kadar kiraya verilmiştir.

Sözleşmenin 2.4. maddesine göre de, 28.02.2011 tarihine kadar imalat ve montajı tamamlanacak olan 20 adet reklam mobilyası 2.3. maddede sayılan 63 adet reklam mobilyasının hükümlerine tabi olacaktır. Dolayısıyla, 2.3. madde hükmü kapsamında olan reklam mobilyası sayısı 83 olacaktır.

Sözleşmenin 2.2. maddesinde ifade edilen 90 adet reklam mobilyası İdareyle müşterek düzenlenen 28.02.2011 tarihli teslim tutanağı ile Belediyeye teslim edilmiş, sözleşmenin 2.3. ve 2.4. maddelerinde ifade edilen 83 adet reklam mobilyasının kullanım hakkı ise ek sözleşme ile belirlenen 31.12.2016 tarihine kadar devam etmiştir.

Denetçi Kiracının verdiği reklam vergisi beyannamelerini incelemiş, reklam beyannamelerindeki reklam mobilyası sayısının sözleşmeye göre kullanım hakkı devam eden 83 adet reklam mobilyasından fazla olduğunu tespit etmiştir. Bu durumda, 28.02.2011 tarihli tutanak ile İdareye teslim edilen reklam mobilyalarının bir kısmının ya da tamamının hala (2011-2012 ve 2013 yıllarında) Kiracı tarafından kullanıldığı sonucuna ulaşılmıştır. Denetçinin bu tespitini destekleyen çeşitli yazışmalar da mevcuttur.

Denetçi kullanım hakkı süresi 27.02.2011 tarihinde sona eren ve tutanakla Belediyeye teslim edilen reklam mobilyaları için sözleşme bedelinin (... TL) yıllar itibarıyla güncellenmesine bağlı olarak kamu zararı hesaplamıştır. Kamu zararı olarak, ... TL bulunmuştur.

Sorumlular ise reklam beyannamelerini esas alarak, verginin ait olduğu reklam mobilyalarının fiili kullanım süresi üzerinden hesaplama yapmışlar ve kamu zararı olarak ... TL bulunmuştur. Bu tutarın tahsilatı ... tarihli ve ... sayılı Muhasebe İşlem Fişi ile yapılmıştır.

Somut olayda, 90 adet reklam mobilyasının kullanım hakkı süresinin sözleşme hükmü uyarınca 27.02.2011 tarihinde sona ermesi, bu mobilyaların tutanakla Belediyeye teslim edilmesi ve dolayısıyla sözleşme hükmünün sona ermiş olduğunun kabul edilmesi, ayrıca söz konusu reklam mobilyalarının kira gelirinin Büyükşehir Belediyesince mi yoksa İlçe Belediyesince alınması gerektiği hususundaki duraksama, İdarenin hatalı uygulama yapmasına neden olunmuştur. Ancak, söz konusu uygulamada kasıt ve kusurlu işlem ve eylemden bahsetmek mümkün değildir.

Somut olaydaki kira gelirinin tespiti 2018 yılında yapılmıştır. Bu tespiti taşınmazların işgalli kullanımı ve ecrimisil tespiti gibi değerlendirmek mümkündür. Bu durumda, kamu alacağı 2018 yılında kayıtlara girmiş olduğundan Daire Kararı tarihi (12.12.2019) itibarıyla zaman aşımından ve kamu zararından bahsetmek mümkün olmayacaktır.

Bu itibarla, somut uygulamada 5018 sayılı Kanunun 71’inci maddesi kapsamında kamu zararı oluşmadığı gerekçesiyle Daire Kararının 8/A maddesinin Bozulması gerekir.

Karşı oy gerekçesi

….Daire Başkanı ..., üyeler ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ...’in karşı oy gerekçesi

Sözleşmenin 2.2’nci maddesi gereği; 45 adet Kapalı Minibüs/Otobüs durağı, 11 adet Raket, 34 adet Billboard toplam 90 adet şehir reklam mobilyaları Reklam Şirketi tarafından 27.02.2011 tarihine kadar kullanılmış olup, 28.02.2011 tarihinde müşterek düzenlenen teslim tutanağı ile belge üzerinde Belediyeye devredilmiştir.

Reklam Şirketi tarafından 28.02.2011 tarihinde ... Belediyesine devredilen, Protokolün 2.2 nci maddesinde yazan toplam 90 adet şehir reklam mobilyaları sonraki yıllarda da reklam şirketi tarafından kullanılmaya devam edilmiş, kullanılan sonraki yıllar için reklam şirketi tarafından Belediyeye kullanım bedeli ödenmemiştir. Belediye ile ilçe seçim kurulu ve reklam şirketi arasında yapılan yazışmalar ve reklam şirketi tarafından Belediyeye beyan edilen reklam vergilerinin belge üzerinde şirketin kullanımında olan şehir mobilyalarından fazlasını göstermesinin, fiili durumda, protokol m.2.2’de belirtilen reklam mobilyalarının şirket tarafından fiilen kullanılmaya devam edildiğini kanıtlamaktadır. Ayrıca Belediye tarafından 2011 ve sonrasında kullanım bedelinin tahakkuk kaydı yapılmamıştır. Dolayısıyla 31.12.2018 tarihi itibarıyla, 2011, 2012, 2013 yıllarına ait kullanım bedelleri zamanaşımına uğratılmak suretiyle kamu zararına sebep olunmuştur.

Sorumlular tarafından, şehir reklam mobilyalarına reklam alınması dolayısıyla reklam vergisi beyan ve ödemesi yapılmasının, Belediyenin “kullanım bedeli” gelirine dair zamanaşımını kesmesi dolayısıyla kullanım bedeli gelirinin zamanaşımına uğratılmadığı öne sürülmektedir. Bu itirazın reddi gerekir. Zira Daire Kararında tahakkuk ve tahsili yapılmayarak 5 yıllık zamanaşımına uğratıldığı belirtilen gelir, “kullanım bedeli”dir; reklam vergisi geliri değildir. Verginin sorumlusu tarafından reklam vergisinin beyan ve ödemesinin yapılması, ayrı bir gelir olan “kullanım bedeli” geliri konusunda zamanaşımını etkilememektedir.

Sorumlular tarafından temyiz dilekçesi ekinde ayrıca 2011-2013 yılları reklam vergisi tahsilatlarına dair belgeler sunularak mevzuata uygun olarak bu vergilerin tahakkuk ve tahsili yapıldığı bildirilmiştir. Beyan edilen ve ödenen reklam vergilerinden hareketle, reklam şirketi tarafından fiilen kullanılan şehir reklam mobilyalarının tespiti yapılarak bunlara tekabül eden “kullanım bedeli” hesaplanmıştır. Sorumlular tarafından 2011-2013 yıllarında yapılan reklam vergisi beyanlarına dayanılarak hesaplanan “kullanım bedeli” tutarı ... TL’dir. Yani sorumlular tarafından, kamu zararı tutarının Daire Kararında hesaplandığı üzere ... TL değil kendilerinin dilekçe ve eklerinde hesapladığı üzere ... TL olduğu öne sürülmektedir. Bu itirazın da reddi gerekir. Zira Belediye ve reklam şirketi arasında 1999 yılından itibaren devam eden reklam alanı ve şehir reklam mobilyalarının kullanımı ilişkisinde 2011-2013 (ve hatta 2018 yılında yapılan Sayıştay denetimlerine kadar) Protokolün 2.2.maddesinde belirtilen “kullanım bedeli”nin muhasebede hiçbir kaydının tutulmamış olmasına ilave olarak, Belediye ile ilçe seçim kurulu ve reklam şirketi arasında yapılan yazışmalar ve reklam şirketi tarafından Belediyeye beyan edilen reklam vergilerinin belge üzerinde şirketin kullanımında olan şehir mobilyalarından fazlasını göstermesi, Daire Kararında tespiti yapılan kamu zararının fiili gerçekliği göstermekle hukuka uygun olduğu yönünde kanaat oluşturmaktadır.

Daire Kararında kamu zararı, 2011, 2012, 2013 yıllarında protokolün 2.2.maddesinde belirtilen kullanım bedeli (...TL)’nin Protokolün 3.5.maddesinde belirtilen oran (DİE TÜFE oranına %5 (Yüzde beş) ilave)’da artırılması suretiyle hesaplanmıştır. Kamu zararı hesabı hukuka uygundur.

Sorumluluk yönünden inceleme:

Daire Kararında kamu zararının belediye başkanı, mali hizmetler müdür vekili ile emlak ve istimlak müdür vekiline ödettirilmesine hükmedilmiştir.

Belediye başkanı ve mali hizmetler müdür vekili açısından Daire kararının gerekçesi açıktır ve hukuka uygundur. Belirtilen iki kişinin sorumluluğu konusunda Daire Kararının gerekçesinin ayrıca irdelenmesine gerek bulunmamaktadır.

Emlak ve istimlak müdürünün sorumluluğu Daire Kararının gerekçesinde görev-yetki ve uygun illiyet bağı bağlamında açıkça irdelenmemiştir. Gerekçede yalnızca: “... Belediyesi Emlak ve İstimlak Müdürlüğü 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’na göre Belediyeye ait taşınmazların kiraya verilmesi işlemlerim yürütmekle görevlidir.” denilmiştir. Bununla birlikte rapor dosyası eklerinde, 2014 yılından itibaren emlak ve istimlak müdürü görevinde bulunan kişinin, Belediye reklam mobilyalarının adı geçen reklam şirketine verilmesi sürecinin içerisinde bulunduğunu gösterir belgeler bulunmaktadır. Bu belgelerde, kullanım bedelinin zamanaşımına uğratılması suretiyle kamu zararının oluştuğu 2016, 2017, 2018 yıllarında emlak istimlak müdürünün Belediye ile reklam firması arasındaki ilişkide görev aldığı görülmektedir. Bu nedenle, somut uygulamada oluşan kamu zararından emlak istimlak müdürünün de sorumlu tutulmuş olması hukuka uygundur.

Sorumlular tarafından ayrıca 2018 yılında görevde olan kamu görevlilerinin sorumlu tutulmuş olduğu, oysa ki 2011, 2012, 2013 yıllarında kullanım bedellerinin tahakkuk ve tahsilatını yapmamış olan görevlilerin de sorumluluğuna gidilmesi gerektiği öne sürülmektedir. Bu itirazın da reddi gerekir. Zira kamu zararı, bahsi geçen kullanım bedelinin zamanaşımına uğradığı 2016, 2017 ve 2018 yıllarında oluşmuştur (Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik, m.17/1.d).

Bu itibarla, sorumluların talebi reddedilerek, yukarıda belirtilen gerekçelerle 346 Karar-82 İlam sayılı Daire Kararının 8/A maddesinin Tasdiki gerekir.)