Sayıştay 3. Dairesi 41272 Kararı - Genel Bütçe Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Genel Bütçe Kapsamındaki İdareler

• Yılı: 2014

• Daire: 3

• Dosya No: 41272

• Tutanak No: 43928

• Tutanak Tarihi: 03.01.2018

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Akademik personelin makam ve görev tazminatlarının yanlış hesaplanması, bazı öğretim üyelerine ise makam ve görev tazminatına müstahak olmadıkları halde söz konusu tazminatların ödenmesi.

143 sayılı ilamın 1/B maddesiyle; Akademik personelin makam ve görev tazminatlarının yanlış hesaplanması, bazı öğretim üyelerine ise makam ve görev tazminatına müstahak olmadıkları halde söz konusu tazminatların ödenmesi sonucunda ... TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

İlamda Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla sorumlu tutulan ... temyiz dilekçesinde özetle;

20.04.2015 tarihinde meslekten emekli edildiği,

11.1.2011 tarih ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu Madde-49/1 “Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür.” ile Madde-163/2 “Borçluların Sorumluluğu, borcun tamamının ödeninceye kadar devam eder.” Hükümleri gereği Borç ve Kamu Zararını Geri Ödeme yükümlülüğünün parasal olarak hakkında Muhasebat Müdürlüğü tarafından borç icra takibi yapılan ve aldığı fazla ücretleri şahsı tarafından harcanan ve faydalanan Doç. Dr. ... ın birinci derece yükümlü olduğu, dolayısıyla adı geçen personelin aldığı fazla ücretleri geri Ödeme borç takip işlemleri sona ermeden, herhangi bir kasıt bulunmadan sehven ödeme işlemini gerçekleştiren birimin başında olma durumuyla direkt ödeme yükümlülüğünün kendisine zorunlu kılınmasının Hukuka Aykırılık teşkil ettiği,

... Akademisi Başkanlığının, kendisine sehven fazla ödeme yapılan ve geri ödemeyi yapmayacağını bir dilekçe ile beyan eden Doç. Dr. ... ile ilgili tahsilatın İcra İşlemi ile tahsilatın yapılması için ... Müdürlüğüne yazdığı 24/08/2015 tarih ve ... sayılı yazısı ile Borçlu şahıslarla ilgili Dava Dosyasında yer alan ... Akademisi Başkanlığının konuyla ilgili kasıt olmadan sehven fazla ödeme yapılan personelle ilgili olarak ... Müdürlüğüne Maaş ve Ek Ders geri ödeme ile ilgili yazılarından … Borçlu şahıslarla ilgili 2004 sayılı İcra ve iflas Kanunun 32. ve 60. Maddeleri ile Sair hükümlerine istinaden icra tahsil işlemleri devam ettiği halde; Sayıştay 3. Daire Başkanlığınca Borçlu Şahıslarca geriye hiç ödeme yapılmayacakmış, Muhasebat Müdürlüğünün alacaklı işlemleri sona ermiş ve borçları tahsil edememiş, muhatap bulamamış ve kamu zararları miktarları Borç Sorumluluğu olanlar tarafından kesinlikle ödeme işlemi yapılmayacakmış gibi Ödeme sorumluluğunun kendisine yüklenmesinin hak ihlali oluşturarak “Hukuka Aykırılık” teşkil ettiğini,

Belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık mütalaasında;

“…Sorumlu temyiz dilekçesinde; kasıt bulunmadan sehven ödenen tutardan kendisinin sorumlu olmaması gerektiğini, ahizin sorumlu olması gerektiğini, sözkonusu tutarın ahizden tahsili için işlem başlatıldığını, kendisine ödeme yükümlülüğü getiren hükmün hukuka aykırı olduğunu ve tazmin tutarım 1 Eylül 2016 tarihinden itibaren ödemeye başlayacağım belirtmiştir.

Yapılan ödeme mevzuatına aykırı ve unsurları bakımından da kamu zararı oluşmuştur. İleri sürülen gerekçeler Sayıştay yargısı bakımından muteber değildir. Çünkü, Sayıştay yargılaması sorumlular üzerinden yapıldığından İlamda yer alan tazmin tutarının muhatabı da sorumlulardır. İdarenin tazmin tutarını ahizden tahsil etmeye çalışması veya ahiz hakkında adli yargıda alacak davası açması temyiz gerekçesi olamayacağından Daire kararının tasdik edilmesi uygun olur.” şeklinde görüş bildirilmiştir.

Duruşma talep eden sorumluya duruşma gününe ilişkin tebligat yapılmasına rağmen duruşmada hazır bulunmadıkları, kanuni bir vekil göndermedikleri ve duruşmada hazır bulunmama nedenlerini kabul edilebilir bir belge ile tevsik etmedikleri anlaşılmış olup diğer yandan aynı konu ile ilgili sorumlulukta ortak olan ve duruşma talep eden Gerçekleştirme Görevlisi ... ’nun yazılı savunmasında yer alan hususları tekrar mahiyetindeki sözlü açıklamaları ve Sayıştay Başsavcılığının sözlü açıklamaları dinlenildikten ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

143 sayılı ilamın 1/B maddesiyle; Akademik personelin makam ve görev tazminatlarının yanlış hesaplanması, bazı öğretim üyelerine ise makam ve görev tazminatına müstahak olmadıkları halde söz konusu tazminatların ödenmesi sonucunda ... TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Sorumluluk İtirazına ilişkin olarak:

Rapor dosyasının incelenmesinden; sorumlunun ilgili ödeme emri belgesini gerçekleştirme görevlisi sıfatıyla imzalamış olduğu, ancak sorumlunun kendisine kusur atfedilemeyeceği ahizlerin birinci derecede sorumlu tutulmaları gerektiği ve kamu zararının tahsili için başlamış olan bir sürecin var olduğunu ifade ettiği görülmüştür.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8 inci maddesinde “Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” denilmektedir.

Kanun’un “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 üncü maddesinde:

“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.

Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler…”

hükmüne yer verilmiştir.

Benzer şekilde 14.06.2007 tarih ve 5189/1 sayılı Sayıştay Genel Kurul Kararının “Ödeme Emri Belgesini Düzenlemekle Görevlendirilen Gerçekleştirme Görevlisinin Sorumluluğu” başlıklı bölümünde:

“5018 sayılı Kanunun 33’üncü maddesinin birinci fıkrası hükmü uyarınca ödeme emri belgesi, harcama yetkilisi tarafından belirlenen bir görevli tarafından düzenlenecektir.

Ödeme emri belgesi tek başına mali bir işlem sayılmamakla birlikte taahhüt ve tahakkuk aşamalarından sonra ödeme aşamasına geçilmesine esas teşkil etmektedir.

31.12.2005 tarihli ve 26040 sayılı 3. mükerrer Resmî Gazete’de yayımlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esasların 12 ve 13’üncü maddelerinde ödeme emri belgesi düzenleme görevi, ön mali kontrol kapsamında ele alınmakta ve “kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür” şerhi çerçevesinde değerlendirilmektedir.

Aynı esaslarda belirtildiği üzere, harcama yetkilileri, yardımcıları veya hiyerarşik olarak kendisine en yakın üst kademe yöneticileri arasından bir veya daha fazla sayıda gerçekleştirme görevlisini ödeme emri belgesi düzenlemekle görevlendirecek, ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlileri de, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön malî kontrol yapacaklardır. Bu nedenle ödeme emri belgesini düzenleyen gerçekleştirme görevlisinin yaptığı işlemler nedeniyle sorumluluk üstlenmesi tabiidir.

Ayrıca, harcama birimlerinde süreç kontrolü yapılarak her bir işlem daha önceki işlemlerin kontrolünü içerecek şekilde tasarlanıp uygulanacak, mali işlemlerin yürütülmesinde görev alanlar, yapacakları işlemden önceki işlemleri de kontrol edeceklerdir. Bu bağlamda ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlileri de, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön mali kontrol yaparak, ödeme emri belgesi üzerine “Kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür” şerhi düşüp imzalayacaklardır. Bu nedenle ödeme emri belgesini düzenleyen görevli, gerçekleştirme belgelerinin ödeme emri belgesine doğru aktarılması yanında, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan da sorumludur.

Yapılan bu açıklamalara göre, aslî bir gerçekleştirme belgesi olan ödeme emri belgesini düzenleyen sıfatıyla imzalayan gerçekleştirme görevlisinin, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulması gerektiğine çoğunlukla,”

hükmü yer almaktadır.

Diğer yandan sorumlu temyiz dilekçesinde ahizlerin sorumluğuna hükmedilmesi gerektiğini belirtmiştir. Sayıştay ilâmlarının muhatabı, ilâmda kendilerine tazmin borcu yükletilen ve mali mevzuat gereğince, işlemlerinden dolayı sorumlu tutulan görevliler olup, ilâmlarda gösterilen tazmin tutarlarının bu “sorumlu” kişilerden tahsili gerekmektedir. İlâmlarda gösterilen tutarların bu kişilerce ödenmesinden sonra, bunların ödemenin yapıldığı üçüncü kişilere rücu etmesi, sorumlularla ahizler arasında ayrı bir hukuki ilişkinin konusunu teşkil etmektedir. Bu nedenle usule ve esasa ilişkin bir itirazı bulunmayan sorumlunun, ödeme yapılan veya ödemeden faydalanan kişiler adına tazmin hükmü verilmesi talebine ilişkin olarak Temyiz Kurulu tarafından yapılacak bir işlem olmadığı düşünülmektedir.

Buna göre ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlisinin sorumluluğunun olduğu konusunda herhangi bir tereddüt bulunmamakta olup; açıklanan nedenlerle sorumlunun SORUMLULUK İTİRAZININ REDDİNE,

İlam Hükmünün Esası İle İlgili Olarak

Sorumlu göndermiş olduğu savunmasında; Doç. Dr. ... ’a yapılan makam ve görev tazminatı ödemelerinin -makam ve görev tazminatı ödeneceğine ilişkin mevzuatta bir düzenleme yer almadığından dolayı- “açık hata” kapsamında yapılan ödemeler olduğunu, ilgilinin ödemeye davet edildiğini, ancak itiraz üzerine ... Müdürlüğü aracılığı ile ... ... Hukuk Mahkemesinde 11/09/2015 tarihinde ... Esas sayı ile alacak davası açıldığını, söz konusu davanın duruşmasının 16.06.2016 tarihinde gerçekleşeceğini, dava neticesinin takip edilerek ayrıca bildirileceğini (Sayıştay Temyiz Kuruluna bu konuda henüz bir belge ve bilgi gelmemiştir.) ifade etmektedir.

Buna göre sorumlu söz konusu tazmin tutarına ya da tazminine hükmolunan konuya dair her hangi bir itiraz ileri sürmemektedir. Sadece kamu zararının tahsili için gerekli işlemlerin başladığını ileri sürülmekte ancak her hangi bir tahsilat, mahsup ya da tazmin hükmünün yerine getirildiğine dair belge sunulmamaktadır.

6085 sayılı Kanun’un “Temyiz” başlıklı 55 inci maddesinin (2) numaralı fıkrasında “(2) Sayıştay dairelerinin ilamları;

a) Kanuna aykırılık,

b) Yetkiyi aşmak,

c) Hesap yargılaması usullerine riayet etmemek,

gibi sebeplerle, 52 nci maddenin birinci fıkrasında yazılı ilgililer tarafından temyiz olunabilir.” hükmü yer almaktadır.

Buna göre sorumlularca ilam hükmünün esasına itiraz edilmeksizin sadece kamu zararının tahsili için gerekli işlemlerin başlatılmasında, Daire tarafından verilen tazmin hükmünün kaldırılması ya da bozulmasını gerektiren bir husus bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, temyiz talebinin reddi ile 143 sayılı ilamın 1/B maddesiyle ... TL için verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE oybirliğiyle,

Karar verildiği 03.01.2018 tarih ve 43928 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.