Sayıştay 3. Dairesi 411 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 3

• Karar Tarihi: 04.10.2022

• Karar No: 411

• İlam No: 178

• Madde No: 2

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2019

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Belediye Lehine Sonuçlanan Davalar Sonucu Emanete Alınan Vekalet Ücretlerinin İlgili Personele Dağıtımında Mevzuatta Belirtilen Üst Sınıra Uyulmaması

… Büyükşehir Belediyesi lehine sonuçlanan davalardan emanete alınan vekalet ücretlerinin ilgili personele dağıtımında mevzuatta belirtilen üst sınır aşılarak ödemede bulunulması suretiyle … TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasıyla ilgili olarak dosyada mevcut bilgi ve belgeler değerlendirilmiştir.

03.07.2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun “Avukatlık ücretinin dağıtımı” başlıklı 83 üncü maddesinde;

“Belediye lehine sonuçlanan dava ve icra takipleri nedeniyle hükme bağlanarak karşı taraftan tahsil olunan vekâlet ücretlerinin; avukatlara (49 uncu maddeye göre çalıştırılanlar dâhil) ve hukuk servisinde fiilen görev yapan memurlara dağıtımı hakkında 1389 sayılı Devlet Davalarını İntaç Eden Avukat ve Saireye Verilecek Ücreti Vekâlet Hakkında Kanun hükümleri kıyas yolu ile uygulanır.”

hükmü yer almaktadır.

02.02.1929 tarihli ve 1389 sayılı Devlet Davalarını İntaç Eden Avukat ve Saireye Verilecek Ücreti Vekâlet Hakkında Kanun, 26.09.2011 tarihli ve 659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin 18 inci maddesi ile yürürlükten kaldırılmış ve aynı maddede diğer mevzuatta 1389 sayılı Kanuna yapılan atıfların bu Kanun Hükmünde Kararnameye yapılmış sayılacağı hükme bağlanmıştır.

659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin “Davalardaki temsilin niteliği ve vekâlet ücretine hükmedilmesi ve dağıtımı” başlıklı 14 üncü maddesinde;

“(1) Tahkim usulüne tabi olanlar dâhil adli ve idari davalar ile icra dairelerinde idarelerin vekili sıfatıyla hukuk birimi amirleri, muhakemat müdürleri, hukuk müşavirleri ve avukatlar tarafından yapılan takip ve duruşmalar için, bu davaların idareler lehine neticelenmesi halinde, bunlar tarafından temsil ve takip edilen dava ve işlerde ilgili mevzuata göre hükmedilmesi gereken tutar üzerinden idareler lehine vekâlet ücreti takdir edilir.

(2) İdareler lehine karara bağlanan ve tahsil olunan vekâlet ücretleri, hukuk biriminin bağlı olduğu idarenin merkez teşkilatında bir emanet hesabında toplanarak idare hukuk biriminde fiilen görev yapan personele aşağıdaki usul ve sınırlar dâhilinde ödenir.

a) Vekâlet ücretinin; dava ve icra dosyasını takip eden hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü veya avukata %55’i, dağıtımın yapıldığı yıl içerisinde altı aydan fazla süreyle hukuk biriminde fiilen görev yapmış olmak şartıyla, hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara %40’ı (…) eşit olarak ödenir.

b) Ödenecek vekâlet ücretinin yıllık tutarı; hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü, avukatlar için (10.000) gösterge (…) rakamının, memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak aylık brüt tutarının oniki katını geçemez.

c) Yapılacak dağıtım sonunda arta kalan tutar, hukuk biriminde görev yapan ve (b) bendindeki tutarları dolduramayan hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara ödenir. Bu dağıtım sonunda arta kalan tutar üçüncü bütçe yılı sonunda ilgili idarenin bütçesine gelir kaydedilir.

(3) Hizmet satın alınan avukatlara yapılacak ödemeler bu madde kapsamı dışındadır.”

hükmü yer almaktadır.

08.07.2012 tarihli ve 28347 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Vekalet Ücretlerinin Dağıtımına Dair Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin,

“Limit dışı vekalet ücretinin dağıtımı” başlıklı 7 nci maddesinde;

“Bu Yönetmeliğin 5 inci ve 6 ncı maddelerine göre vekalet ücreti ödenen ve limitini dolduramayan hukuk birim amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara ödenecek tutarlar, mali yılı takip eden Ocak ayı sonuna kadar tahakkuka bağlanmak suretiyle hukuk biriminin bağlı olduğu merkez muhasebe birimince emanet hesabındaki limit dışı vekalet ücretinden ödenir.”

“Bütçeye gelir kaydedilmesi” başlıklı 8 inci maddesinde;

“Emanet hesabında toplanan ve dağıtımı yapılamayan vekalet ücretleri tahsilini takip eden üçüncü bütçe yılının sonunda gelir kaydedilir”

hükümleri yer almaktadır.

Ayrıca Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmenin İkinci Kısımın “Avukatlık vekâlet ücreti” başlıklı 22 nci maddesinde;

“659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 14’üncü maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde öngörülen “10.000” gösterge rakamı “20.000” olarak uygulanır.”

hükmü yer almaktadır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri doğrultusunda; Belediyenin yapacağı avukatlık vekâlet ücreti ödemesinin kişi başı 20.000 gösterge rakamının memur maaş katsayısı ile çarpımı sonucu bulunan rakamın on iki katını aşması hukuken mümkün değildir. Belirtilen limitlerin hesabında uygulanacak memur maaş katsayısı 2019 yılının birinci altı ayı için 0,130597, ikinci altı ayı için 0,138459’dir. Dolayısıyla avukatlık vekalet ücreti sınırı da 2019/I için 20.00060,130597=15.671,64 TL, 2019/II için 20.000120,138459=16.615,08 TL’dir. Bu durumda bir avukata 2019 yılında ödenebilecek vekalet ücretinin yıllık tavan tutarı 32.286,72 TL’dir.

Ayrıca, vekalet ücreti ödenen ve belirtilen yıllık limiti doldurmayan hukuk birim amiri, hukuk müşaviri ve avukatlara ödenecek tutarlar, mali yılı takip eden Ocak ayı sonuna kadar tahakkuka bağlanmak suretiyle emanet hesabındaki limit dışı vekalet ücretinden ödenebilmektedir.

Yapılan incelemede yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine uyulmayarak 2019 yılı tavan tutarı olan 32.286,72 TL’yi aşan tutarlarda ilgili kişilere avukatlık vekâlet ücreti ödenmesi sonucu … TL kamu zararına sebebiyet verildiği tespit edilmekle birlikte yargılama sırasında Sorumlu … tarafından heyete sunulan … tarihli ve … numaralı Muhasebe İşlem Fişinden, … TL vekalet ücretinin 2018 yılı içinde Belediye emanet hesaplarına alınıp avukatlar adına tahakkukunun yapıldığı, … tarihli ve … numaralı Ödeme Emri Belgesi ile de tahakkuku yapılan vekalet ücretlerinin dağıtımının yapıldığı anlaşılmıştır. Buna göre 2018 yılında dağıtılabilecek üst limit 27.178,80 TL olduğu halde 2018 yılı limiti dahilinde kişi başına toplam … TL vekalet ücreti dağıtımı yapıldığından 2018 yılında tahakkuk etmiş … TL vekalet ücretinin, 2018 yılı limiti dahilinde kişi başına … TL’sinin daha dağıtılabileceği görülmüştür. İlgili tutar dikkate alınarak yeni yapılan kamu zararı hesabı sonucunda 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesinin birinci fıkrasında; “kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması” şeklinde tanımlanan … TL kamu zararına sebebiyet verildiği görülmüştür.

Sorumlular yapılan işlemlerde kasıt, kusur ve ihmalin bulunmadığını, avukatlık vekalet ücretinin kurum bütçesinden yapılan bir ödeme olmadığından kurum bütçesinde artışa engel ya da bir eksilmeye sebep olunmadığını dolayısıyla da kamu zararının oluşmadığını iddia etmiş olsalar da, 5018 sayılı Kanununun “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Kamu kaynakları: Borçlanma suretiyle elde edilen imkânlar dahil kamuya ait gelirler, taşınır ve taşınmazlar, hesaplarda bulunan para, alacak ve haklar ile her türlü değerleri,” şeklinde yer alan tanıma göre, Belediye hesaplarına giren vekalet ücretleri kamu kaynağı olup, bu ücretlerin mevzuata aykırı şekilde ödenmesi sonucu da kamu kaynağında azalışa sebebiyet verildiğinden, kamu zararı ortaya çıkmıştır. Bunun yanı sıra, yapılan bu ödemelere ilişkin olarak sorumluların 5018 sayılı Kanundaki kamu zararı tanımında yer alan kusuru bulunmaktadır.

Ayrıca, Sorumlular kamu zararı hesabının brüt tutar üzerinden yapılmasında hukuki isabet olmadığını iddia etmiş olsalar da kurum bütçesinden yapılan toplam harcama tutarına brüt tutar üzerinden yapılan gelir ve damga vergisi kesintilerinin de dahil olduğu ve kamu zararının mevzuata aykırı bir şekilde kurum bütçesinden ödenen toplam tutarın tespitine ilişkin olduğu dikkate alındığında yapılan mevzuata aykırı ödemenin bir kısmının vergi olarak ödenmesi kamu zararının mahiyetini değiştirmemektedir. Bununla birlikte, sorumluların ödenen vergilerin iadesi için Gelir İdaresi Başkanlığına müracaat edebilme haklarının devam ettiği görülmektedir.

5018 sayılı Kanunun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8 inci maddesinde;

“Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.”

“Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesinin ikinci fıkrasında;

“Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”

“Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 üncü maddesinde de;

“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.

Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.

…

Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.

…”

hükümleri yer almaktadır.

İlgili mevzuat hükümleri gereğince; avukatlık vekâlet ücretinin mevzuatın öngördüğü sınırın üzerinde ödenmesi suretiyle ortaya çıkan kamu zararından, avukatlık vekâlet ücretinin ödenmesi için yazılan yazıyı onaylayan Hukuk Müşaviri ile ödeme emri belgelerini imzalayan Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisinin sorumluluğu bulunmaktadır.

2019 yılı içinde limitin üzerinde vekalet ücreti ödenmesi sonucu … TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddia edilse de kamu zararı tutarının … TL olduğu görülmüş olduğundan,

Mevzuata uygun olduğu anlaşılan … TL için ilişilecek husus bulunmadığına, … TL tutarındaki kamu zararının ise Harcama Yetkilisi …, Gerçekleştirme Görevlisi … ile Diğer Sorumlu …’e müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faiziyle birlikte ödettirilmesine, anılan Kanunun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.