Sayıştay 3. Dairesi 39109 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2009

• Daire: 3

• Dosya No: 39109

• Tutanak No: 40489

• Tutanak Tarihi: 05.05.2015

• Konu:

KARAR

TEMYİZ KURULU KARARI

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

1467 sayılı ek ilamın 3. maddesi ile Sarılar İnş.San.Ltd.Şti. ne ihale edilen 8.394.560,00 TL sözleşme bedelli Zabıta Müdürlüğü Uhdesindeki Belediye Nezdindeki Kaçak Binaların Yıkımı ve Bunların Molozlarının Kaldırma İşi ile Arazideki Diğer Hizmetlerin Gerçekleşmesi İçin 100 Kişilik Yardımcı Personel Hizmet Alım İşine ilişkin hak ediş raporlarında vasıflı personel için artırımlı fiyat farkı hesaplanması ve söz konusu hizmet işi kapsamında ödenen fazla mesai ücretleri için asgari ücret fiyat farkı ödenmesi nedeniyle 304.279,46 TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle; kendileri tarafından yapılan inceleme sonucunda sorgu evrakında gösterilen kamu zararı hesap tablosundaki hesaplarda hata olduğunu, kendilerinin yaptığı hesaplamada kamu zararının 174.706,99 TL olduğunun görüldüğünü ve kamu zararı hesap tablosunun yeniden hesaplanarak dilekçe ekinde sunulduğunu,

Söz konusu işle ilgili çıkan kamu zararının sehivden kaynaklandığının anlaşılmış olup ilgilisi olan Sarılar İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketi'nden 21.12.2010 tarih ve 497855 nolu tahsilat makbuzu ile çeşitli gelirler adı altında 174.706,99 TL’nin tahsil edilerek eksikliğin giderildiğini belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Sayıştay Savcılığı; “İlgili dilekçesinde, kamu zararının hatalı hesaplandığını, kendilerinin yaptığı hesaba göre çıkan kamu zararı tutarının da tahsil edildiğini belirtmiştir.

İleri sürülen hususlar tamamıyla yersizdir. Yeniden yapılan hesaplama sonucuna ilişkin eklenen tablo örneğinden yapılan hesaplama anlaşılamadığı gibi, hesaplayıp tahsil ettiklerini belirttikleri 174.706,99 TL de zaten sorgu aşamasında tahsil edilen ve Ek İlamda tahsilat olarak yer alan tutardır.

Daire kararının tasdik edilmesi uygun olur.“ şeklinde görüş bildirmiştir.

Hizmet alımı ihalelerinde uygulanacak fiyat farkı kararnamesinin 7. ve 8. maddesinde fiyat farkının nasıl hesaplanacağı düzenlenmiştir. Aynı hususlar söz konusu işe ilişkin idari şartnamede ve sözleşmede yer almıştır. Ayrıca işçiliğe ilişkin a1 ve a2 katsayıları belirlenmiştir.

07.05.2004 tarih ve 25455 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Hizmet Alımlarına İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esaslar’ın 7. maddesinde;

“Madde 7- Fiyat farkı aşağıdaki formüle göre hesaplanır:

F = An x B x ( Pn –1)

İn Yn Gn Kn Mn

Pn = [a1 + a2 —— + b1 —— + b2 —— + c —— + d —— ]

İo Yo Go Ko Mo

Formülde ;

F : Fiyat farkını (TL),

An: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, teklif birim fiyatlı işlerde uygulama ayında gerçekleşen iş kalemlerinin sözleşme fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL); götürü bedel işlerde ise, uygulama ayı ilerleme yüzdesine göre gerçekleşen iş grubu ve/veya iş kalemi imalat miktarlarının sözleşme fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL),

B : 0,90 katsayısını,

Pn : İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, fiyat farkı hesabında kullanılan temel indeksler ve güncel indeksler ile a1, a2, b1, b2, c ve d değerlerinin ağırlık oranları temsil katsayılarının yukarıdaki formüle uygulanması sonucu bulunan fiyat farkı katsayısını,

a1: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak ve bu Esasların 8 inci maddesine göre artış farkı ödenecek olan asgari ücrete dayalı işçiliklerin oranını temsil eden ve yukarıdaki formülde artış öngörülmeyen sabit bir katsayıyı,

a2: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak olan ve a1 katsayısının dışındaki işçiliklerin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,

b1: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak akaryakıtın ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,

b2: (Değişik: 07.05.2004- 25455/ 2 md.) Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak diğer malzeme veya diğer hizmet girdilerini temsil eden sabit bir katsayıyı,

c: Sözleşme kapsamındaki işlerin mühendislik ve müşavirlik oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,

d: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,

İfade eder.

a1, a2, b1, b2, c ve d sabit katsayılarından biri, birkaçı veya tamamının, ihale konusu hizmetteki oranı dikkate alınmak suretiyle ve toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde ihaleden önce idarece belirlenerek ihale dokümanında gösterilmesi zorunludur. Bu sabit katsayılar, sözleşmenin uygulanması sırasında hiçbir gerekçeyle değiştirilemez.

….” denilmektedir.

Aynı Esaslar’ın 8. maddesinde ise;

“Asgari ücret ve diğer işçilik maliyetlerindeki değişiklikten kaynaklanan fark:

Madde 8: İhale konusu hizmetin gerçekleştirilebilmesi için çalıştırılacak 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa tabi personelin, sayı ve günlük çalışma saatinin belirtilmesi kaydıyla;

a) Asgari ücret tespit komisyonunca ihale (son teklif verme) tarihinde 16 yaşını doldurmuş işçiler için belirlenmiş asgari ücretin değiştirilmesi halinde eski ve yeni asgari ücret arasındaki fark,

b) İhale (son teklif verme) tarihi itibarıyla işveren tarafından karşılanacak olan sosyal sigorta primi ve işsizlik sigortası primine ilişkin toplam tutarda; asgari ücret değişikliği veya sigorta primi alt sınır değişikliği ile prim oranları değişikliği gibi sebeplerle meydana gelecek fark,

c) 506 sayılı Kanunun 77 nci maddesinin ikinci fıkrası çerçevesinde sözleşmede öngörülen ücret ekleri nedeniyle, işveren tarafından karşılanmakta olan sosyal sigorta primi ve işsizlik sigorta primine ilişkin toplam tutarda meydana gelecek fark,

toplamı (a), (b) ve (c) bentleri toplamı), 506 sayılı Kanun gereğince işveren nâm ve hesabına Hazinece yapılacak olan ödemeler de dikkate alınmak suretiyle bu Esasların 7 nci maddesi uygulanmaksızın ödenir veya kesilir." hükmü yer almaktadır.

Konuya ilişkin Kamu İhale Kurumu’nun tebliğinde;

“İşçiliğin a1 olarak belirlenebilmesi ve böylece a1 için Esasların 8 inci maddesine göre fiyat farkı hesaplanabilmesi için; çalışacak personel sayısının belirlenmiş olması ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının ilgili idare için kullanılması gerekmektedir. Haftalık çalışma saatlerinin tamamının ilgili idare için kullanılmadığı işlerde ise işçilik a2 olarak belirlenecektir.

Çalışan personele asgari ücretin üzerinde bir ödeme öngörülmekle birlikte hizmet alımlarına ilişkin Fiyat Farkı Esaslarının sadece 8 inci maddesinin uygulanacağı hizmet alımı ihalelerinde, ihale tarihi itibarıyla geçerli brüt asgari ücretin artması halinde anılan madde gereği sadece asgari ücretteki artış miktarı ve bu artış miktarından kaynaklanan işveren payı kadar fiyat farkı hesaplanacaktır.

Fiyat Farkı Esaslarının bütün olarak uygulandığı ve vasıflı işçiliğin a2 olarak belirlendiği hizmet alımı ihalelerinde, Esasların 7 nci maddesi gereği ihale tarihi itibarıyla geçerli brüt asgari ücretteki artış oranı kadar ücret farkı hesaplanacaktır. Esaslar bütün olarak uygulanmakla birlikte vasıflı işçilik a1 olarak belirlenmişse 8 inci madde gereği sadece asgari ücretteki artış miktarı ve bu artış miktarından kaynaklanan işveren payı kadar hesaplama yapılacaktır.

Asgari ücretin üzerinde bir ödeme öngörülen vasıflı personelin çalıştırıldığı işlerde Fiyat Farkı Esaslarının sadece 8 inci maddesi uygulandığında asgari ücretteki değişiklik sonrasında yüklenici vasıflı personelin ücretini asgari ücretteki artış miktarı kadar, Esasların tümü uygulanarak işçiliğin a2 olarak belirlendiği hallerde ise asgari ücretteki artış oranı kadar artırabileceğinden ücret bordrosu da buna göre düzenlenecektir.

Yine Esasların 7 nci maddesine göre fiyat farkı hesaplanmakla birlikte vasıflı işçilik a1 olarak belirlenmişse a1 için 8 inci madde gereği yüklenici, vasıflı personelin ücretini asgari ücret artış miktarı kadar artırmak zorunda olacak, asgari ücretteki artış oranını uygulama zorunluluğu olmayacaktır.

Esasların 7 nci maddesinin uygulandığı işlerde, a1 olarak belirlenen vasıfsız işçiliğin fiyat farkı 8 inci maddeye göre hesaplanacak, 7 nci maddeye göre hesaplanan fiyat farkı formülünde a1’e yer verilmekle birlikte formül gereği a1 için herhangi bir artış katsayısı uygulanmayacağından fiyat farkı hesabına herhangi bir etkisi olmayacak, sonuçta 7 nci ve 8 inci maddeler gereği ayrı ayrı hesaplanacak tutarların toplamı, ödenecek veya kesilecek toplam fiyat farkını oluşturacaktır.

İdari şartnamede hem a1’e hem de a2’ye yer verilmişse bu durumda toplam fiyat farkı 7 ve 8 inci maddeye göre hesaplanan fiyat farklarının toplamından oluşacaktır.” denilmektedir.

Yukarıdaki mevzuat hükmünden; esaslarının tümünün uygulandığı işlerde, a2 için ağırlık katsayısı belirlenmişse asgari ücretteki artış oranı kadar 7. madde esas alınarak fiyat farkı verileceği, 8. madde gereğince fiyat farkı verilemeyeceği; a1 için ise 8. madde gereğince sadece asgari ücretteki artış miktarı kadar fiyat farkı verileceği anlaşılmaktadır. Personel için asgari ücretin oranları esas alınarak ücret ödenmesi öngörülmüş olması durumunda bile 8. maddeye göre ancak asgari ücret artış miktarı esas alınarak fiyat farkı ödenecektir.

Yine Kararname’nin 8. maddesi hükmünden; asgari ücret artışlarının ve bu artışlara dayalı olarak işverence karşılanacak primlerin ve ücret ekleri nedeniyle işverence karşılanacak prim artışlarının ödenmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla Kararnamenin 8. maddesi fiyat farkı ödemesiyle ilgili sınırlama getirmiş, işçi ile işveren arasındaki ilişkiden kaynaklanan her ödemenin idarece de yükleniciye ödenmesi düşünülmemiştir. Zira Kararname yükleniciye ihale sürecinde ödenebilecek fiyat farklarını detayı ile hüküm altına almış, ancak Kararnamenin 7. ve 8. maddesinde asgari ücretin değişmesi sebebiyle değişen fazla mesailer için fiyat farkı verilmesi öngörülmemiştir. Ancak uygulamada mesai yapılması dolayısıyla ödenen ücretlere de asgari ücret fiyat farkının saat başına isabet eden kısmı esas alınarak ödeme yapılmıştır.

Söz konusu işle ilgili düzenlenen ihale dosyası ve hakediş raporlarının incelenmesinde; idari şartname ve sözleşmede fiyat farkı kararnamesinin tamamının alındığı, a1, a2, b1, b2, c ve d için ağırlık katsayısı belirlenerek toplamı 1’e eşitlendiği, (a1=0,63368 a2=0,11775 b1=0,07139, b2=0,12183 c=0,00776 d=0,04759), hakediş ödemelerinde ise Kararname’nin 7. maddesine göre herhangi bir fiyat farkı hesaplanıp ödenmediği, ancak 8. maddeye göre hesaplanan fiyat farkı ödemesinin a1 ve a2 işçilik toplamına asgari ücretin katları şeklinde olduğu görülmektedir.

Kararname’nin 8. maddesine göre işçilik için asgari ücretin üzerinde ödeme öngörülmüş olsa bile asgari ücret fiyat farkı ödemesi ancak asgari ücretteki miktar artışları esas alınarak yapılabilecektir.

a1 ve a2 için 8. maddeye göre fiyat farkı verildiğinden 7. maddeye göre ancak b1, b2, c ve d katsayısına denk gelen genel fiyat endekslerinin esas alınarak ödenmesi gerekmekte idi. Kararname’nin tamamının olduğu gibi şartnameye ve sözleşmeye alınması ve katsayıların da belirlenmiş olması a1 ve a2’deki işçilere 8. maddeye göre asgari ücretin artış oranları şeklinde fiyat farkı verileceği anlamına gelmemektedir.

Dilekçi kamu zararının hesabında hata yapıldığını belirterek, doğru hesaplamanın dilekçesi ekinde gönderdiği hesap tablosunda belirtildiği şekliyle yapılması gerektiğini bu durumda da kamu zararının 174.706,99 TL olduğunu, bu tutarın da Sarılar İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketi'nden 21.12.2010 tarih ve 497855 nolu tahsilat makbuzu ile tahsil edildiğini belirtmişse de;

Öncelikle tahsilat olarak bildirilen 174.706,99 TL’lik tahsilat makbuzu, zaten sorgu aşamasında da gönderilmiş ve ek ilamda tahsilat olarak yer almış ve toplam kamu zararından düşülmüştür.

Ayrıca dilekçe ekinde gönderilen ve dilekçi tarafından hazırlanan hesap tablosundaki “günlük olması gereken fiyat farkının” nereden bulunup nasıl hesaplandığına ilişkin hiçbir açıklama yapılmamıştır. Halbuki ek ilamda yer alan kamu zararı tablosunda esas alınan “ödenmesi gereken günlük birim fiyat farkı”, ihale tarihindeki asgari ücret ile hakediş tarihindeki (yeni belirlenen) asgari ücret arasındaki miktar farkıdır. Zaten söz konusu iş ile ilgili hakediş ödemelerinde, asgari ücret fiyat farkı hesaplaması şeklinde ayrı bir tablo bulunmayıp, asgari ücrete gelen artışlar günlük ücretlere orantılı yansıtılıp ödenmiştir.

Ancak diğer yandan ilam ekindeki kamu zararı tablosunun (4, 5, 6, 7, 8, 9 numaralı hakedişlere ilişkin) sadece ilk satırında aritmetik hata bulunduğu görülmüştür. Bu satırda yer alan “ödenen günlük asgari ücret farkı” sütunundaki 41.446,08 rakamından, “ödenmesi gereken günlük asgari ücret farkı” sütunundaki 11.335,68 rakamı çıkarılınca “fark” sütununda 30.110,40 rakamı olması gerekirken sehven buraya 41.441,40 rakamının yazıldığı görülmüştür. Bu durumda 4, 5, 6, 7, 8, 9 numaralı hakedişlere ilişkin kamu zararı miktarı KDV dahil (30.110,40 * 1,18 =) 35.530,27 TL olması gerekirken sehven 48.900,85 TL olarak hesaplanmıştır. Dolayısıyla toplam kamu zararı tutarından (48.900,85 - 35.530,27 =) 13.370,58 TL düşülmesi gerekmektedir.

Bu itibarla 1467 sayılı ek ilamın 3. maddesi ile 304.279,46 TL’ye ilişkin tazmin hükmünden hatalı hesaplanan 13.370,58 TL’nin düşülerek geriye kalan 290.908,88 TL’nin ilamda adı geçen sorumluların uhdelerinde kalmak üzere DÜZELTİLEREK TASDİKİNE,

Karar verildiği 05.05.2015 tarih ve 40489 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.