Sayıştay 3. Dairesi 38429 Kararı - Özel Bütçe İhale Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Diğer Özel Bütçeli İdareler

• Yılı: 2011

• Daire: 3

• Dosya No: 38429

• Tutanak No: 41072

• Tutanak Tarihi: 17.11.2015

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Yapım işinde hatalı poz kullanımı

1. ) 33 sayılı İlam’ın 1’inci maddesinin (B) bendi ile, ... adi ortaklığı yükleniminde bulunan ... Kesimi Yapım İşinde, 2641 Poz Numaralı “Elenmiş Malzeme ile Sanat Yapıları ve Köprü Temel tabanına, beton yol ve tretuvar altlarına kum çakıl tabakası serilmesi ve drenaj hendekleri ile her türlü büz yanlarında, kum çakıl dolgu yapılması” imalatında kullanılan kum. çakıl için 08.007/K poz numaralı “kum. çakıl yıkanması” pozundan ödemede bulunulması sonucu, ... ABD Doları’na tazmin hükmü verilmiştir.

Sorumlu, temyiz dilekçesinde özetle,

İlam’da bahsedildiği üzere ödemelerde 2641 poz numaralı imalat değil işin sözleşme eki keşif özetinde yer alan 264l/B poz numaralı imalatın kullanıldığını; buna göre, yol inşaatları yapılırken uyulması gereken başlıca rehberlerden birisinin onaylanmış proje, ikincisinin ise Yollar Fenni Şartnamesi (Y.F.Ş.) olduğunu; onaylı projede gösterilen yüzey altı drenajları kaba ve ince filtre malzemelerinin ……… kum - çakıl ocaklarından elde edildiğini; bu ocakların tabii gradasyonlarının Y.F.Ş.’nin 53.2.4 maddesinde belirtilen şartlara uydurulabilmesi için elenmesi gerektiğini;

Şantiye karar defterine yazılan 23/06/2004 tarih ve 14 sayılı karar ile malzemenin içinde bulunan kil ve siltin kaba agrega üzerine yapıştığı, ancak yıkandıktan sonra Y.F.Ş.’nin 53.2.4 kısmındaki gradasyonlara uyduğu tespit edildiğinden yıkanmasına karar verildiğini;

Konu ile ilgili laboratuvar deney raporları ve alınan karar fotokopisinin ekte sunulduğunu; bu nedenle İlam’da geçen 264l/B poz numaralı imalattan yıkama yapılması yersiz değil, gerekli olduğundan yapıldığını;

Ayrıca, 264l/B poz numaralı imalata ilişkin analize göre bu birim fiyat kapsamında ödenenin, uygun kum çakıl ocağından elenmiş kum çakıl hazırlanması (08.003/K-1 poz no.lu) imalatı olduğunu; 08.003/K-l numaralı pozun analizinde 04.006/B pozu bulunmakla birlikte analizin içinden 08.007/K pozunun (yıkama bedeli) minha edildiğini; sonuç olarak yüzey altı drenajlarında kullanılan kaba ve ince filtre malzemeleri 264l/B pozunda tarif edilen ve ödenen işlemlerle elde edilemediğinden, ilave yıkama işlemine tabii tutulması gerektiğini;

Y.F.Ş.’nin 53. kısmında belirtilen şartların, işin yapım şekli ve kalitesi ile ilgili olduğunu; Yollar Fenni Şartnamesinin hiçbir suretle ödeme ile ilgili hususları içermediğini; dolayısıyla 264l/B poz nolu birim fiyatın ödenmesinin Y.F.Ş.’nin 53. kısmıyla ilişkilendirilmesinin mümkün olmayacağını; ayrıca 08.007/K poz nolu kum-çakıl yıkanması birim fiyatı, sözleşme eki keşfinde yer aldığından sözleşme hükmü haline geldiğini;

Sayıştay ilamında “Kum-çakılın dolguda kullanıldığı imalatlara ilişkin birim fiyat tariflerinde yıkama bedelinin birim fiyatlara dahil olmadığına dair ibare yer almamaktadır” ifadesinden yola çıkarak ödeme yapılamaz denildiğini; halbuki kum-çakıl temini için işletilen tüm ocakların aynı özelliklere sahip olmadığını; bazı ocaklarda yıkama yapılmadan Y.F.Ş. 53.2.4 kısmında belirtilen özelliklere uygun malzeme temin edilebilirken, bazılarında yıkama işleminin gerektiğini; bu durumda farklı iki uygulama ve maliyetle yapılan “kum çakıl malzemesi temini işine”; aynı birim fiyatın uygulanmasının ve sadece tariften yola çıkılarak birim fiyat analizinde kum-çakıl yıkama bedelinin ödenmediğini göz önüne almamanın doğru bir yaklaşım olarak görülmediğini belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık karşılama yazısında;

“Dairesince, ...Otoyolu İnşaatı işinde 2641 no’lu elenmiş malzeme ile sanat yapıları ve köprü temel tabanına, beton yol ve tratuvar altlarına, kum çakıl tabakası serilmesi ve drenaj hendekleri ile her türlü büz yanlarında kum çakıl dolgu yapılması imalatında 264l/B poz no’lu birim fiyattan ödeme yapılması suretiyle fazla ödeme yapıldığı gerekçesi ile tazmin hükmü verilmiştir.

Sorumlu; ...kum-çakıl ocakların malzeme nitelikleri ile buna ilişkin teknik zorunluluklar içeren tutanakları sunarak tazmin hükmünün kaldırılması istenilmektedir.

Oysa, kum-çakılın dolguda kullanıldığı imalatlara ilişkin birim fiyat tariflerinde (2640.2641) yıkama bedelinin birim fiyatlara dahil olmadığına dair bir ibare yer almamaktadır.

2641 poz nolu. fiyat tariflerinde, bu imalatın 2640 poz no’lu birim fiyat tariflerindeki esaslar dahilinde yapılacağı, 2640 poz no’lu birim fiyat tarifinde ise, bu birim fiyatın Y.F.Ş.’nin 53. kısmındaki esaslara uygun olarak yapılan imalatı birim fiyatı olduğu belirtilmiş durumdadır.

Bu nedenle; Daire kararı isabetlidir, korunması uygun mütalaa edilmektedir.” denilmiştir.

Dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşüldü;

... Kesimi Yapım İşine ait keşif özet cetvelinde “özel birim fiyat” olarak düzenlenen 2641/B Poz no’lu birim fiyat ile bedeli ödenen “Elenmiş malzeme ile sanat yapıları temel tabanına, beton yol ve tretuvar altlarına kum, kırmataş tabakası serilmesi, drenaj hendekleri ile her türlü büz yanlarında kum, kırmataş dolgu yapılması” imalatında yer alan kum-çakıl için 08.007/K pozundan “kum-çakıl yıkanması” bedeli ödenmek suretiyle kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasının yer aldığı görülmüştür.

İlgili ilam maddesinin (A) bendinde konu edilen “2641/B özel fiyat pozundan ödenen imalat bedelinin Karayolları birim fiyatı olan 2641 pozundan ödenmesi gerektiği” yaklaşımı ile bağlantılı olarak, 2641 pozu birim fiyat tarifinde, birim fiyata dahil olmayan masrafların sayıldığı; “kum-çakıl yıkanması masrafının” bu sayılanlar içerisinde yer almadığından birim fiyata dahil olan masraflar içerisinde olduğunun kabul edilmesi gerektiği düşüncesinden hareketle, 08.007/K pozundan yapılan “el ile kum ve çakıl yıkanması” ödemelerinin yersiz olduğu iddiası ile kamu zararı hesabı yapılmıştır.

08.007/K “el ile kum-çakıl yıkanması” imalatı, hakediş raporunda “küçük sanat yapıları” bölümü altında yer alan bir imalat pozudur. Karayolları Birim Fiyat Tarifleri Kitabında bu pozun tarifi: “İdarece lüzum görüldüğü takdirde sanat yapılarında ve köprülerde inşaatın bünyesine girecek kum ve çakılın Yollar Fenni Şartnamesi’nin ilgili kısımlarında yazılı nitelik elde edilecek şekilde yıkanması” şeklindedir.

Dilekçede, 2641 poz numaralı imalat değil, sözleşme eki keşif özet cetvelinde yer alan 2641/B poz numaralı imalatın kullanıldığı;

Onaylı projeye uygun olarak yüzey altı drenajların kaba ve ince filtre malzemelerinin elde edildiği kum-çakıl ocaklarının tabii gradasyonlarının Y.F.Ş.’nin 53.2.4 maddesinde belirlenen şartlara uydurulabilmesi için kil ve siltin kaba agregadan ayrıştırılması için yıkanması gerektiği, buna ilişkin kontrol teşkilatının 23.06.2004 tarihli ve 14 sayılı kararı bulunduğu, bu karara istinaden söz konusu yıkama işleminin yapıldığı;

Ayrıca, 2641/B poz numaralı imalata ilişkin analiz incelendiğinde de, bu analiz içerisinde 04.006/B poz numarası ile ifade edilen “Kum” (Tuvenan agregadan el ile elenmiş ve yıkanmış) ifadesinden “kum”un bedeline yıkamanın dahil olduğu sonucu çıkarılabilirse de, bu analizin içerisinden 08.007/K poz numaralı (El ile kum-çakıl yıkanması) bedelinin minha edildiği, ifade edilmiştir.

Buna göre, öncelikle yapılan imalatın 2641 poz numaralı imalat mı yoksa 2641/B poz numaralı imalat mı olduğu konusunda netlik bulunmamaktadır. 08.007/K poz numaralı “kum-çakıl yıkanması” pozundan yapılan ödemenin değerlendirilmesi ise ancak adı geçen imalatın hangi poz numaralı imalattan yapıldığının açıklığa kavuşturulmasından sonra mümkün olabilecektir.

Bu itibarla; yukarıda belirtilen gerekçelerle İlam’ın 1’inci maddesinin (A) ve (B) bentlerinin birlikte değerlendirilmesini teminen teminen 33 sayılı İlam’ın 1’inci maddesinin (B) bendi hükmünün BOZULARAK DAİRESİNE TEVDİİNE,

(... Daire Başkanı … ile Üyeler .….’un, “2641 poz nolu “Elenmiş malzeme ile sanat yapıları ve köprü temel tabanına, beton yol ve tretuvar altlarına kum, çakıl tabakası serilmesi ve drenaj hendekleri ile her türlü büz yanlarında kum-çakıl dolgu yapılması” imalatı birim fiyat tarifinde; “kum ve çakılın; ocaklardan çıkarılması, elenmesi, vasıtalara yüklenmesi, iş yerinde boşaltılması, figüre edilmesi, figüre yerinde yüklenmesi, kullanılacağı yere taşınması, boşaltılması, suyun işyerinde temini, depolanması, hazırlamış taban üzerine veya büz yanlarına kum ve çakılın; tabaka tabaka serilmesi veya doldurulması, sulanması ve tokmaklanarak sıkıştırılması suretiyle kum-çakıl tabakası veya dolgu yapılması, aşağıda “Birim fiyat dahil olmayan masraflar” başlığı altında sayılanlar dışında kalan diğer bütün işlerin yapılması için her türlü işçilik, malzeme, makina, alât ve edevat masrafları ile müteahhit kârı ve genel masraflar”ın birim fiyata dahil olduğu belirtilmiştir. Birim fiyat tarifinde, birim fiyata dahil olmayan masraflar ise; “kum, çakılın işyerine taşınması” olarak belirlenmiştir.

Karayolları Birim Fiyat Tarifinin “Genel Hükümler” başlıklı 1. Bölümünün “Açıklamalar” kısmının (1.2) ve (1.3) maddelerinde aynen,

“ (1.2) Her poza ait birim fiyatların tarifi, aşağıda belirtilen 6 grubu ihtiva etmektedir:

1. Grup: Birim Fiyatı Adı ve Tarifi,

2. Grup: Birim Fiyata Dahil Olan Masraflar,

3. Grup: Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar,

4. Grup: Birim Fiyata Ait Ölçü Tarzı,

5. Grup: Birim Fiyata Ait Ödeme Şekli,

6. Grup; Birim Fiyata Ait Notlar,

(1.3) Birim fiyat tarifinde kabul edilen esaslar:

1. 3. 1 yukarıda 1. 2. de belirtilen 6 gruptan herhangi biri veya birkaçı ayrı ayrı ifade edilemez. Herhangi bir birim fiyat; kendisine ait pozda belirtilen grupların hepsi birlikte ve bir kül halinde göz önünde tutularak uygulanacaktır.
2. 3. 2. Bütün pozlarda “Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar” başlığı altında sayılan unsurlar, kesin olarak belirtilmiş olup, sadece bunlar için ilgili pozlarındaki birim fiyatları üzerinden ayrıca ödeme yapılır. ” denilmektedir.

Temyiz dilekçesinde, 2641 poz nolu imalatın birim fiyat analizinde yıkama bedeli olmadığı ve Yollar Fenni Şartnamesi’nin drenaja ait 53.2.4. kısmında agreganın temiz ve sağlam olması, boru malzemesine zarar verecek şekilde alkali ve organik maddeler içermemesi gerektiği, 23.06.2004 tarih ve 14 sayılı Şantiye karar defterinde yazılı kararda gösterilen, idarece yapılan inceleme ve laboratuvar deney raporu sonuçlarına göre agreganın yıkanmadan Yollar Fenni Şartnamesi’nin 53. kısmındaki esaslara uygun hale getirilemeyeceği iddia edilmişse de; kum-çakılın dolguda kullanıldığı imalatlara ilişkin 2640, 2641 gibi pozların birim fiyat tariflerinde, yıkama bedelinin birim fiyatlara dahil olmadığına dair bir ibare yer almamaktadır.

2641 poz nolu birim fiyat tarifinde, bu imalatın 2640 poz nolu birim fiyat tarifindeki esaslar dahilinde yapılacağı belirtilmiştir.

2640 poz nolu birim fiyat tarifinde ise, bu birim fiyatın Yollar Fenni Şartnamesi’nin 53. kısmındaki esaslara uygun olarak yapılan imalat birim fiyatı olduğu belirtilmiştir.

Birim fiyat esasına göre yapılan ihalelerde belirlenen birim fiyat, sözleşme eki şartnamelere uygun olarak yapılan imalatın bedelidir. Sözleşme eki şartnamelere uygun olmayan imalat için bir bedel ödenmesi söz konusu olamaz. Yine yapılan bir imalatın şartnamelere uygun olması için yapılan masraflarla ilgili olarak, birim fiyat dışında bir bedel ödenmesi mümkün değildir.

Özetle, 2641 poz nolu birim fiyat, Yollar Fenni Şartnamesi’nin 53. kısmında belirtilen şartlarla yapılan imalatın bedeli olup; imalatın şartnameye uygun olarak yapılması zorunludur.

2641 poz nolu birim fiyat analiz ve tarifinde yıkama bedeli olmadığı için, bu imalatta kullanılan kum çakıla yıkama bedeli ödendiği savına katılmak da mümkün değildir.

Sözleşme eki birim fiyat tarifi kitabı, hukuki olarak bağlayıcı bir metin olduğu gibi teknik açıdan da imalatın yapımı için gerekli işleri belirlemektedir. Birim fiyat tarifi kitabının “Açıklamalar” kısmında bu kitabın düzenlenme mantığı anlatılmakta olup; “Birim fiyata dahil olmayan masraflar” arasında sayılmayan bir unsur için ayrı birim fiyatlar üzerinden bedel ödenmesi mümkün değildir.

Bu itibarla, 33 sayılı İlam’ın 1’inci maddesinin (B) bendi ile verilen tazmin hükmünün tasdikine karar verilmesi gerekir.” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı) Oyçokluğu ile;