Sayıştay 3. Dairesi 38333 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2007

• Daire: 3

• Dosya No: 38333

• Tutanak No: 38292

• Tutanak Tarihi: 28.01.2014

• Konu:

KARAR

(Ek) İlamda Üst Yönetici sıfatıyla sorumluluğu bulunan müvekkil Mesut PARLAK’ın kendisi, müvekkili adına dilekçi olarak Vekil Avukat sıfatıyla temyiz talep eden Av. Turgay BARUT ile Sayıştay Başsavcı Vekilinin sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

1592 sayılı ek İlamın 1. maddesi ile İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü tarafından “Volganeft 248 Petrol Kirliliği Takibi Çevresel Değerlendirme İşi” dolayısıyla Omur Marine Ltd. Şti.’nden tahsil edilmesi gereken 70.000,00 $ (karşılığı 81.382,00 YTL) tutarındaki Final Raporu bedelinin Üniversite Döner Sermaye Saymanlığı yerine İ.Ü. Araştırma ve Yardım Vakfı’na aktarıldığı gerekçesiyle 81.382,00 YTL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Dilekçi temyiz dilekçesinde özetle;

1. Müvekkilinin oluştuğu iddia edilen kamu zararından tek başına sorumlu tutulmasına ilişkin Sayıştay Ek İlamında, müvekkilinin sorumlu tutulmasının, diğer sorumlu Reşat APAK tarafından gönderilen savunmada yer alan; "... dönemin Rektörü Prof. Dr. Mesut PARLAK'ın direktifleri doğrultusunda 70.000,00 ABD Doları karşılığı 81.382,00 YTL’nin Vakfın hesabına yatırılması yoluna gidildiği, Vakıf Yönetim Kurulu kararı olmaksızın bu meblağın ilk ödemeden farklı bir biçimde bağış olarak alındığı ve bağış makbuzu düzenlendiği, bu durumun ödeme sürecine ilişkin tereddütler oluşturduğu, Enstitü Müdürü olarak bu paranın Döner Sermaye hesabına yatırılması gerektiğinin bildirildiği, Rektörlük ile adı geçen firma arasında bir uzlaşma sonucu paranın Vakıf hesabına yatırıldığı ..." ifadelerine dayandırıldığını, dilekçe ekinde sunulan belgelerle olayların sıralı olarak değerlendirmesi yapıldığında; yapılan yazışmalar sonucunda, Üniversite tarafından yaptırılacak her türlü araştırma, çalışma yada projenin vakıflar adına değil, üniversite adına yapılabileceğinin ve alınacak telif ücretinin de, Üniversite Döner Sermaye İşletmesine kaydedileceğinin açıklık kazandığını ve müvekkili İ.Ü. (Eski) Rektörü Prof. Dr. Mesut PARLAK’ın bu konudaki YÖK görüşünü aldığı gibi, ilgili birimlere göndererek alınan telif ücretinin Vakıf hesabına yatırılamayacağını, Üniversite döner sermaye hesabına yatırılması gerektiğini resmi yazı ile duyurduğunu, YÖK yazısı eklenerek yapılan duyuruya rağmen, Deniz Bilimleri İşletmeciliği Enstitüsü elemanları tarafından alınan telif ücretinin İ.Ü. Döner Sermaye İşletmesi yerine Vakıf Hesabına yatırılarak paylaştırılmasının her yönü ile, görevi kötüye kullanma suçunu teşkil ettiğini, bu manada parayı alan ve bu suçu işleyenlerin belli olduğunu, müvekkilinin YÖK’ten aldığı görüşü gereği yapılmak üzere, ilgili birimlere zamanında aktardığını, Vakıf hesabına yatırılan paradan da bir pay almasının söz konusu olmadığını, hal böyle olmasına rağmen, Sayıştay Ek İlamında tazmin hükmünün sadece müvekkili hakkında verildiğini, söz konusu olayların sorumlusu olması gereken Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Reşat APAK'ın da bilinmeyen bir nedenle aklandığını, karar metninden anlaşıldığına göre Prof. Dr. Reşat APAK’ın, sözü edilen paranın dönemin Rektörü Prof. Dr. Mesut PARLAK'ın direktifleri doğrultusunda Vakıf hesabına yatırıldığını ileri sürdüğünü, müvekkilinin yukarıda açıkça belirtildiği gibi, bu konudaki YÖK görüşünü yazılı olarak ilgili birime yani Prof. Dr. Reşat APAK'ın başında bulunduğu birime gönderdiğini, bu resmi yazıya rağmen, aksi yönde Enstitü yetkililerine direktif vermesinin düşünülemeyeceğini, kaldı ki, böyle bir sözlü direktifin verilmesi halinde dahi ilgililerin bu kanunsuz direktife uymamaları gerektiğini, bu nedenlerle, Prof. Dr. Reşat APAK'ın belgesiz tek yönlü suçlamalarına dayanarak tesis edilen, Sayıştay Ek İlamının usul ve yasalara olduğu kadar, yukarıda açıklamaya çalışılan yazışmalar zincirine de aykırı olduğunu,

2. İ.Ü. Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü tarafından yürütülen araştırma bedelinin İstanbul Üniversite Döner Sermaye Saymanlığı yerine, İstanbul Üniversitesi Araştırma ve Yardım Vakfına aktarıldığının açık olduğunu, aktarılan 70.000,00 $ karşılığı toplam 81.382.00 YTL paranın kimlere dağıtıldığı veya ne miktarda dağıtıldığının da belli olduğunu, ortada bir yanlışlık varsa, düzeltilme imkânının mevcut olduğunu, İ.Ü. Döner Sermaye Saymanlığının, İstanbul Üniversitesi Araştırma ve Yardım Vakfından Sayıştay İlamını gerekçe göstererek, sözü edilen meblağın kendilerine iadesini isteyebileceğini, İstanbul Üniversitesi Araştırma ve Yardım Vakfı kasasına yatırılan para bir takım kişilere dağıtılmışsa, bu kişilerden usulsüz alınan paraların geri alarak İ.Ü. Döner Sermaye Saymanlığına iade edilebileceğini, tüm bu yollar mevcut iken, sanki ortadan kaybolmuş bir para ve sorumluları belli olmayan bir durum mevcutmuş gibi, kamu zararı oluştuğu ileri sürülerek, bu zararın müvekkili Prof. Dr. Mesut PARLAK'tan tazminen tahsiline karar verilmesinin usul ve yasalara olduğu kadar, gerçeklere de aykırı olduğunu,

belirterek tazmin hükmünün kaldırılması gerektiğini bildirmiştir.

Başsavcılık karşılamasında özetle; ilgilinin dilekçesinde; tek başına sorumlu tutulması nedeniyle sorumluluğa ve konuya ilişkin yazışmaları ortaya koyarak Vakfa aktarılan meblağın Vakıftan ve Vakıf tarafından ödenen kişilerden istenebileceği yönünde itirazlarda bulunduğu ifade edildikten sonra döner sermayeye ait bir kaynağın temyiz dilekçesinde de belirtildiği üzere Üniversiteye ait bir Vakfa aktarıldığının sabit olduğu, aktarımın Rektörün bilgi ve talimatı ile gerçekleştirildiğinin de anlaşıldığı, gerek sorumluluğa ve gerekse diğer hususlara ilişkin itirazların sorgu aşamasında yapılan savunma ile benzer olup söz konusu hususların Ek İlamda karşılandığı, bu nedenle, temyiz talebinin yerinde olmadığı ve talebin reddi ile Daire Kararının tasdik edilmesinin uygun olacağı mütalaa edilmiştir.

Dilekçi ikinci temyiz dilekçesinde özetle; Sayıştay Başsavcılığının karşılama yazısındaki temyiz talebinin reddine ilişkin görüşlerine katılmadığını belirtmiş ve daha önceki temyiz dilekçesinde savunduğu hususlar dikkate alınarak tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

Başsavcılık ikinci karşılamasında; dilekçede adı geçen tarafından ileri sürülen hususların önceki mütalaada belirtilen görüşlerin değiştirilmesini sağlayacak bir mahiyet taşımadığı anlaşıldığından, yargılamanın söz konusu mütalaaya göre karara bağlanmasının uygun olacağı ifade edilmiştir.

Sorumluluk Yönünden İnceleme:

Dilekçe ekinde sunulan belgeler doğrultusunda Volganeft 248 isimli tanker kazası ile ilgili olarak İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü tarafından kendi öğretim elemanları marifetiyle yürütülen etüd ve araştırma faaliyeti sonucu elde edilen gelirin (2000 yılında tahsili gerçekleştirilen 55.000,00 ABD Dolarından geriye kalan 70.000,00 ABD Dolarının) Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü hesaplarına aktarılmamasından kaynaklanan tazmin hükmüne esas olayların sıralı olarak değerlendirmesi yapıldığında;

a) İstanbul Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesinin 25 Haziran 2007 tarih ve B.30.2.İST. 0.96.00.00/2696 sayılı yazı ile İstanbul Üniversitesi Rektörlüğüne başvuruda bulunarak; Rektörlük bünyesinde İ.Ü. Araştırma ve Yardım Vakfı İktisadi İşletmesi adı altında yeni bir Vakıf kurulmasından duyduğu memnuniyeti belirtmek suretiyle bundan sonra yapılacak deniz projelerinde bu Vakfın kullanılıp kullanılamayacağına ve mevcut Vakıftaki hesapların Üniversitenin yeni kurulan Vakfına aktarılıp, aktarılamayacağına ilişkin bilgi istediği,

b) İstanbul Üniversitesi Rektörlüğü Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitü Müdürlüğünün İstanbul Üniversitesi Rektörlüğüne 04 Temmuz 2007 tarih ve B.30.2.İst.O.C 8.00.00/344 sayılı resmi yazıyı göndererek; Rektörlük öncülüğünde İ.Ü. Araştırma ve Yardım Vakfı İktisadi İşletmesinin kurulmasından duyduğu memnuniyeti belirtmek suretiyle Enstitü olarak bundan sonra yapılacak deniz araştırma projelerinde, söz konusu Vakıftan yararlanıp, yararlanılamayacağı ve yararlanılacak olur ise, önceden başlayıp süre gelen projelerin söz konusu Vakfa aktarılıp aktarılamayacağı konusunda görüş talep ettiği,

c) İstanbul Üniversitesi Rektörlüğünün Rektör Prof. Dr. Mesut PARLAK imzası ile Yükseköğrenim Kurulu Başkanlığına 31.07.2007 tarih ve Sor.Bür./2006-135/725 sayılı yazı göndererek; yukarıda belirtilen yazışmalara binaen; sözü edilen ihtiyaçların, öğretim üyeleri tarafından izin alınmak kaydıyla, vakıflar aracılığı ile araştırma yapılıp karşılığında telif ücreti alınarak karşılanması uygulamasının mevzuata aykırı olup olmadığı hakkındaki görüşün Rektörlüğe bildirilmesini istediği,

d) Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının, İstanbul Üniversitesi Rektörlüğüne hitaben gönderdiği, 19.11.2007 tarih ve B.30.HKM.06.03.001/031198 sayılı resmi yazıda; “üniversite tarafından yaptırılacak her türlü araştırma, çalışma veya projenin vakıflar adına değil, üniversite adına yapılabileceği, alınacak telif ücretinin de, üniversite döner sermaye işletmesine kaydedilebileceği, çalışmaları, araştırmaları ve projeleri yapan öğretim üyesi ise, bu kişiye döner sermayeden katkı payı ödenebileceği, mevzuatın ve uygulamanın da bu yönde olduğu ve öğretim üyeleri arasında yaygınlaşan yanlış uygulamaların da bu yönde düzeltilmesi gerektiği" nin açıkça belirtildiği,

e) Rektör Prof. Dr. Mesut PARLAK’ın, İstanbul Üniversitesi Rektörü olarak, Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü Müdürlüğüne göndermiş olduğu 06.12.2007 tarih ve Soruşturma Bürosu/2510-59587 sayılı yazıda; "... Rektörlüğümüz bünyesinde kurulan İ.Ü. Araştırma ve Yardım Vakfı İktisadi işletmesinden bundan sonraki deniz projelerinde yararlanılıp, yararlanılamayacağı, önceden başlayıp süregelen projelerin adı geçen Vakfa aktarılıp aktarılamayacağına ilişkin yazınız hakkında Yükseköğretim Kurulu Başkanlığından alınan 19.11.2007 tarih ve 31198 sayılı görüş yazısı ilişikte gönderilmiştir. Bilgilerinizi rica ederim." dediği ve buna ilişkin yazışma örneğini dilekçe ekinde sunduğu,

f) İstanbul Üniversitesi Rektörlüğü Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitü Müdürlüğünce Omur Marine Ltd. Şti.’ne yazılan 06.12.2007 tarih 653 sayılı yazıda paranın Döner Sermaye İşletme Müdürlüğüne yatırılmasının talep edildiği (daha sonra paranın Vakfa aktarıldığının öğrenilmesi üzerine 13.12.2007 tarih ve 672 sayılı (Enstitü çalışanlarına hitap eden) yazı ile Volgoneft çalışmasında emeği geçen hak sahiplerinin haklarını katkı payı oranında Rektörlükten talep etmelerinin sağlandığı),

g) Yukarıda bahsedilen Enstitü yazısına rağmen 12.12.2007 tarihinde Omur Marine Ltd. Şti. tarafından 70.000,00 ABD Doları karşılığı olarak 81.382,00 YTL’nin bağış adı altında, İ.Ü. Araştırma Yardım Vakfı’nın Vakıflar Bankası Beyazıt Şubesindeki ilgili hesabına yatırıldığı,

görülmektedir.

Nitekim, bu hususlar yargılama sırasında da dikkate alınmış, 653 sayılı yazıda paranın Döner Sermaye İşletme Müdürlüğüne yatırılmasını talep etmiş olduğu ve ilgili döner sermaye biriminde gerçekleştirme görevlisi sorumluluk unvanı bulunmadığı gerekçe gösterilerek sorgu aşamasında kendisine sorgu gönderilen Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Reşat APAK'ın sorumluluğu kaldırılmış ve söz konusu paranın “dönemin Rektörünün direktifleri doğrultusunda İ.Ü. Araştırma Yardım Vakfı’na aktarıldığı” gerekçesiyle de (Eski Rektör) Prof. Dr. Mesut PARLAK'a üst yönetici sıfatıyla tek başına ödettirilmesine hükmedilmiştir.

Sayıştay Genel Kurulunun 14.06.2007 tarih ve 5189/1 sayılı kararında:

“Üst yöneticiler işlerin gidişatından harcama yetkililerinin ve diğer görevlilerin bilgilendirmeleri ve raporları ile bilgi sahibi olmaktadırlar. Bununla birlikte üst yöneticilerin özel kanunlardan doğan Sayıştaya karşı mali sorumlulukları olabileceği gibi, münferit bir olayda sorumluluklarına hükmedilmeleri de gerekebilir. Bu husus, meselenin Sayıştay yargısında görüşülmesi sırasında hükme bağlanacak bir konudur.

Dolayısıyla bu aşamada bir genelleme yaparak üst yöneticilerin, işlemlerin hukuka uygun olarak yürütülmesinden sorumlu olacakları ya da olmayacakları yönünde bir görüş belirtilmesi uygun bulunmamaktadır.”

denilmektedir.

Bu nedenle, Sayıştay Genel Kurulunda alınan Karar gereğince İlama esas olayda gerek 2547 Yükseköğretim Kanunun 13’üncü maddesine göre her düzeydeki personel üzerinde genel gözetim ve denetim yetkisi bulunan ve aynı Kanunun 57’inci maddesindeki (2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 58. Maddesine Göre Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmelik’in 10’uncu maddesindeki) düzenlemeye göre ita amirliği (üst yöneticilik) yetkisini madde hükmünde sayılan kişilere devretmemiş olan Rektöre Sayıştay Dairesince üst yönetici sıfatıyla sorumluluk yüklenmesinde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Son olarak, dönemin Rektörlük idaresinin (Rektör ve/veya Rektör Yardımcıları düzeyinde) gerek İ.Ü. Araştırma ve Yardım Vakfında gerekse Vakıf İşletmesinde yönetici oldukları göz önüne alındığında (dönemin Rektörü) Prof. Dr. Mesut PARLAK’ın bağış adı altında Vakfa yapılan aktarmadan haberdar olmadığından bahsetmek de mümkün görülmemektedir.

Konunun Esası Yönünden İnceleme:

Hesap yılında yürürlükte olan 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Çalışma Esasları” başlıklı 36’ncı maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında:

“Öğretim elemanları, üniversitede devamlı statüde görev yapar.

Öğretim elemanının görevi ile bağlantılı olarak verdiği hizmetin karşılığında telif ücreti adıyla bir bedel tahsil etmesi halinde 58 inci madde hükümleri uygulanır.”,

Aynı Kanunun “Döner Sermaye” başlıklı 58 inci maddesinin (e) bendinin birinci paragrafında ise:

“Yükseköğretim kurumlarının (c) ve (d) fıkraları kapsamına girenler haricindeki diğer birimlerinde döner sermaye işletmesi hesabına yapılan iş veya hizmetler karşılığında tahsil edilen gelirlerden kanuni kesintiler ile varsa yapılan iş veya hizmetle bağlantılı giderler düşüldükten sonra geri kalan tutar, hizmet karşılığı olarak gelir tahsilatının yapıldığı tarihi izleyen bir ay içinde, veya hizmet bedelinin peşin tahsil edilmesi halinde hizmetin gerçekleşme oranına bağlı olarak aylara bölünerek hizmeti veren öğretim elemanlarına ödenir.”

denilmektedir.

Aynen yer verilen mevzuat hükümlerinden açıkça görüldüğü üzere Volganeft 248 isimli tanker kazası ile ilgili olarak İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü tarafından kendi öğretim elemanları marifetiyle yürütülen etüd ve araştırma faaliyeti sonucu elde edilen gelirin Döner Sermaye hesabına yatırılması gerekmektedir. Ayrıca 5072 sayılı Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları ile İlişkilerine Dair Kanun’un “Temel İlkeler” başlıklı 2’nci maddesinin (b) bendinde; “Dernek ve vakıflar kamu kurum ve kuruluşlarının sundukları hizmetlerle ilgili olarak gerçek ve tüzel kişilerden ücret, bağış, katkı payı ve benzeri adlar altında herhangi bir karşılık alamaz.” hükmüne yer verilmiştir. Söz konusu hüküm uyarınca İ.Ü. Araştırma ve Yardım Vakfı’nın, İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü tarafından sunulan bir hizmetin bedeli olarak Omur Marine Ltd.Şti.’nden ücret veya bağış adı altında bir karşılık alması mümkün değildir.

Buna rağmen İlama esas yargı raporuna ilişkin bilgi belgelerden anılan Vakfın, Omur Marine Ltd.Şti.’nden 28.11.2000 tarih ve 92214 sıra nolu fatura ile “Volganeft 248 Deniz Kazası İzleme Çalışması” karşılığı olarak 55.000,00 $’ı, 12.12.2007 tarih ve 99 seri nolu bağış makbuzu ile de 70.000,00 $ karşılığı olan 81.382,00 YTL’yi tahsil ettiği anlaşılmaktadır.

Buraya kadar yapılan açıklamalar doğrultusunda İlamda bahsi geçen konunun esası açısından “üniversite tarafından yaptırılacak her türlü araştırma, çalışma veya projenin vakıflar adına değil, üniversite adına yapılabileceği, alınacak telif ücretinin de, üniversite döner sermaye işletmesine kaydedilebileceği” hususunda hiçbir tereddüt bulunmadığından Vakıf tarafından yapılan söz konusu tahsilat mevzuata açıkça aykırılık teşkil etmektedir.

Son olarak, dilekçi tarafından ileri sürülen “İstanbul Üniversitesi Araştırma ve Yardım Vakfı kasasına yatırılan para bir takım kişilere dağıtılmışsa, bu kişilerden usulsüz alınan paraların geri alarak İ.Ü. Döner Sermaye Saymanlığına halen iade edilebilme imkanı bulunduğu” şeklindeki iddia da kamu zararını ortadan kaldırmamaktadır.

Bu itibarla, dilekçinin sorumluluk ve konunun esasına ilişkin iddialarının reddi ile 1592 sayılı Ek İlamın 1. maddesi ile verilen 70.000,00 $ karşılığı toplam 81.382,00 YTL’nin tazminine ilişkin hükmün TASDİKİNE,

Karar verildiği 28.01.2014 tarih ve 38292 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.