Sayıştay 3. Dairesi 37801 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2009

• Daire: 3

• Dosya No: 37801

• Tutanak No: 38722

• Tutanak Tarihi: 01.04.2014

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

1198 sayılı ilamın 3. maddesiyle; Ayvalık Belediyesi kullanımında bulunan taşıtlara kasko sigortası yaptırıldığı gerekçesi ile 76.877,82 - TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi temyiz dilekçesinde özetle; 5393 sayılı Belediye kanununun 'Belediye giderleri' başlıklı 60. maddesinin h bendinde:'Faiz, borçlanmaya ilişkin diğer ödemeler ile sigorta giderleri' belediye giderleri arasında sayıldığını, görüldüğü gibi sigorta giderlerinin Belediye giderleri arasında sayılmış olup burada mali sorumluluk sigortası, deprem sigortası veya kasko sigortası gibi bir ayrıma gidilmediğini, bu nedenle kasko sigorta prim ödemelerinin mevzuata uygun olduğunun görülmekte olduğunu, ayrıca ilçelerinin turistik bir bölge olduğundan ve özellikle yaz ayları çok yoğun bir trafik yaşandığından şehiriçi ulaşımında kullanılan otobüslerin büyük risk taşıdığını bu nedenle kasko sigortalarının yapılmasının zorunluluk teşkil ettiğini, 2009 yılından öncede belediye araçlarının kasko sigorta uygulaması yapıldığını, bu yılların yönetim dönemi hesaplarının yargılanması neticesinde herhangi bir tazmin hükmü kararı alınmadığını belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Sayıştay Başsavcılığı karşılama yazısında;” Bütçeden bir giderin yapılması için giderin özel bir kanun veya bütçe belgesi ile yapılmasına izin verilmiş olması yanında, bir başka düzenleme ile de mefhumun muhalifi şeklinde de olsa bir sınırlamanın getirilmemiş olması gerekir.

Belediye Kanununun 60/h maddesindeki gider konusu genel niteliktedir. Belediyeleri de bütçelerinin hazırlanma ve uygulanması yönüyle bağlayıp, konuya ilişkin detayları düzenleyen ve aşağıda konuya ilişkin hükmüne yer verilen Rehber ve yılı bütçe belgelerinde bir sınırlama getirilmemesi halinde bu genel ifadeler kapsamında bu türden giderlerin yapılması mümkündür. Oysa Analitik Bütçe Sınıflandırmasına İlişkin Rehberde konu sigorta giderleri açısından sınırlandırılarak, yapılacak sigorta giderleri yer ve türü itibariyle açıklanmıştır. Kasko sigorta giderleri yapılabilecek sigorta giderleri arasında sayılmamıştır.

Giderlerin kurumsal, fonksiyonel, finans ve ekonomik dağılımını gösteren analitik bütçe sınıflandırmasına ilişkin yılı Rehberinde “ 03.5.4.02 Sigorta Giderleri: Diğer harcama kalemlerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri dışında Devlet mallarının sigorta edilmemesi esastır. Ancak;

• Yanıcı ve patlayıcı maddelerin, ilaçların, gemilerin, uçakların ve bunlara ait depolama yerlerinin sigorta giderleri,

• Dış ülkelerdeki Devlete ait temsilcilik binaları ile Devlete ait eşyanın ve kira ile tutulan bina için yapılan kontratta sigorta zorunluluğu varsa kiralık binanın, Türk mülkiyetinde olan veya kira ile tutulan yerlerde organizatör şirket tarafından sigorta zorunluluğu konulmuşsa söz konusu yerlerin sigorta giderleri,

• Dış kuruluşlarla ilgili olarak taşıt sigortası (misyon şefinin uygun gördüğü hallerde tam kasko),

• Belgelerine göre ayrılması mümkün olmayan sigorta giderleri,

• Taşıtların zorunlu mali sorumluluk sigortası giderleri,

• İlgili mevzuatı gereği sigortalanması zorunluluğu bulunan bina, taşıt, malzeme vb. sigorta giderleri, bu bölüme gider kaydedilecektir.” hükmü yer almaktadır.

Ayrıca, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 464 üncü maddesinde, bütçeye ilişkin olarak Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde, Maliye Bakanlığınca Genel Bütçe için yapılan düzenlemelerin esas alınacağı belirtilmiştir. 2009 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa ekli (E) cetvelinin 25 sıra nolu açıklamasında, Devlet mallarının sigorta ettirilmemesinin esas olduğu belirtildikten sonra, hangi Devlet mallarının istisnai olarak sigortalanabileceği sıralanmıştır. Sayılan istisnalar içerisinde (e) fıkrasında belediyeler bakımından yalnızca “itfaiye ve ambulans araçlarının kasko sigortası giderlerinin bütçelerinin ilgili tertiplerinden” ödenebileceği hükme bağlanmış olup, belediyelere ait itfaiye ve ambulans dışında kalan araçların kasko ettirilmesi ve kasko giderlerinin ödenmesi mümkün değildir.

Buna göre, kasko sigorta bedelinin ödenmesi yerinde olmadığından, temyiz talebinin reddi ile kararın tasdik edilmesi uygun olur.” Demiştir.

03.07.2005 tarih ve 5393 sayılı Belediye Kanununun “Belediye Giderleri” başlıklı 60 ıncı maddesi (h) fıkrasında her ne kadar “h-Faiz borçlanmaya ilişkin diğer ödemeler ile sigorta giderleri,” harcama türünden bahsolunmuşsa da, burada kastedilen sigorta türü özel ve isteğe bağlı sigorta olmayıp, belediyelere ait motorlu araçlara yaptırılması gerekli görülen Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasıdır.

Nitekim 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 106 ncı maddesinde bu konuya ilişkin olarak aynen;

“Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelere, İl Özel İdarelerine ve belediyelere, kamu iktisadi teşebbüslerine ve kamu kuruluşlarına ait motorlu araçların sebep oldukları zararlardan dolayı, bu Kanunun işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin hükümleri uygulanır. Bu kuruluşlar, 85 inci maddenin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere 101 inci maddedeki şartları haiz milli sigorta şirketlerine mali sorumluluk sigortası yaptırmakla yükümlüdürler.” denilerek Belediyenin sahip olduğu motorlu vasıtaların sadece mali sorumluluk sigortasının milli sigorta şirketlerine yaptırabileceği öngörülmüş olmaktadır.

Ayrıca 2009 Mali Yılı Bütçesinin “Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara ilişkin Esaslar” başlıklı E cetvelinin 25’inci maddesinde; “Bütçelerin diğer tertiplerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri dışında Devlet mallarının sigorta edilmemesi esastır.

Ancak;

a) Yanıcı, patlayıcı maddeler, gemi, uçak, helikopter ve ilaç depolama yerlerinin sigorta giderleri,

b) Dış ülkelerdeki Devlete ait temsilcilik binaları ile Devlete ait eşyanın ve kira ile tutulan bina için yapılan sözleşmede sigorta zorunluluğu varsa kiralık binanın, Türk mülkiyetinde olan veya kira ile tutulan yerlerde organizatör şirket tarafından sigorta zorunluluğu konulmuşsa söz konusu yerlerin sigorta giderleri,

c) Dış kuruluşlarla ilgili olarak taşıt sigortası (misyon şefinin uygun gördüğü hallerde tam kasko) giderleri,

d) Belgelerine göre ayrılması mümkün olmayan sigorta ve navlun giderleri,

e) Belediyelere ait itfaiye ve ambulans araçlarının kasko sigortası giderleri,

bütçelerinin ilgili tertiplerinden, Sağlık Bakanlığına ait 112 acil ambulanslarının kasko sigortası giderleri döner sermaye bütçelerinden, Türk Silahlı Kuvvetleri (Milli Savunma Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı dahil) envanterinde bulunan ve erbaş ve erler tarafından kullanılan teknik donanımı yüksek ve özel nitelikli askeri araçların kasko sigortası giderleri ise Askeri Kantin Yönetmeliğinde belirlenecek esaslar ve usuller çerçevesinde askeri kantin gelirlerinden ödenir. ”denilmektedir.

Mevzuat gereği Devlet malının yukarıda sayılan istisnalar dışında sigorta edilmemesi esastır. Taşıtlar için yeterli görülen sigorta çeşidinin zorunlu mali sorumluluk sigortası olduğu “Bütçelerin diğer tertiplerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri” hükmünden sarih olarak anlaşılmaktadır.

Bununla birlikte, 08.07.2008 tarihli ve 26930 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayınlanan “2009-2011 Dönemi Bütçe Çağrısı”na ilişkin Maliye Bakanlığı Tebliği eki olan “2009-2011 Dönemi Bütçe Hazırlama Rehberinin giriş bölümünde, 5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II) ve (III) sayılı Cetvellerde yer alan idarelerin ödenek tekliflerini orta vadeli program orta vadeli mali plan ile bu Rehberde yer alan esaslara göre hazırlayacakları belirtilmiştir.

Söz konusu Rehberin, “Analitik Bütçe Sınıflandırması” başlıklı (B) bölümünün, Ekonomik sınıflandırmaya ilişkin açıklamaları içeren 5. Alt bölümünde, 2009-2011 dönemi bütçe hazırlıklarında esas alınacak olan, giderin ekonomik kodları ve açıklamalarının ekte yer aldığı; giderlerin ekonomik sınıflandırmasında bu açıklamaların esas alınacağı, ödenek tekliflerinin hazırlanmasında ve harcamaların gider kaydının yapılmasında bu açıklamalara titizlikle uyulması gerektiği, açıklanmıştır.

Ekte yer alan Analitik Bütçe Sınıflandırmasına İlişkin Rehberin; “IV-Giderin ekonomik kodlarının açıklamaları” başlıklı bölümünün, “03-Mal ve hizmet alımı giderleri” harcama grubunda yer alan, “03.5.4.02-Sigorta giderleri” başlıklı detay kodunun açıklama kısmında;

“03.5.4.02 Sigorta Giderleri: diğer harcama kalemlerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri dışında devlet mallarının sigorta edilmemesi esastır. Ancak;

-Yanıcı ve patlayıcı maddelerin, ilaçların, gemilerin, uçakların ve bunlara ait depolama yerlerinin sigorta giderleri,

-Dış ülkelerdeki Devlete ait temsilcilik binaları ile Devlete ait eşyanın ve kira ile tutulan bina için yapılan kontratta sigorta zorunluluğu varsa kiralık binanın Türk mülkiyetinde olan veya kira ile tutulan yerlerde organizatör şirket tarafından sigorta zorunluluğu kanılmışsa söz konusu yerlerin sigorta giderleri,

-Dış kuruluşlarla ilgili olarak taşıt sigortası (misyon şefinin uygun gördüğü hallerde tam kasko),

-Belgelerine göre ayrılması mümkün olmayan sigorta giderleri,

-Taşıtların zorunlu mali sorumluluk sigortası giderleri,

-İlgili mevzuatı gereği sigortalanması zorunluluğu bulunan bina, taşıt, malzeme vb. Sigorta giderleri, bu bölüme gider kaydedilecektir.”

Denilmek suretiyle diğer harcama kalemlerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri dışında devlet mallarının sigorta ettirilmemesi ilke olarak kabul edilmiş ve bu temel ilkenin istisnaları da sayılmıştır. Buna göre taşıtların ancak zorunlu mali sorumluluk sigortası giderleri karşılanabilecektir. İsteğe bağlı sigorta türü olan kasko sigortası giderleri bu kapsamda yer almamıştır.

01.01.2006 tarihinden itibaren yürürlükte bulunan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin “Ekonomik Sınıflandırma” başlıklı 10 uncu maddesinin 4 üncü fıkrasında;

“(4) Kurumlar, Maliye Bakanlığınca Genel Bütçe için belirlenen dört düzey ekonomik kodlardan sadece ihtiyaç duydukları kodları kullanırlar.”Denilmektedir.

Yine aynı Yönetmeliğin “Hüküm Bulunmayan Haller” başlıklı 464 üncü maddesinin 1 inci fıkrasında;

“(1) Bütçeye ilişkin olarak bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan ve ihtiyaç duyulan hallerde, Maliye Bakanlığınca Genel Bütçe için yapılan düzenlemeler esas alınır.”Denilmektedir.

Bu hükümler karşısında, yukarıda bahsi geçen “detay koduna ilişkin olarak “Analitik Bütçe Sınıflandırmasına İlişkin Rehber”de yer alan açıklamalar ile 2009 Mali Yılı Bütçesinin “Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara ilişkin Esaslar” başlıklı E cetvelinin 25. Sırasında yer alan açıklamaların belediyeler için de geçerli ve bağlayıcı olduğu anlaşılmaktadır.

Kamu zararı hesabında, belediyenin işletmekte olduğu benzin istasyonu binası ile itfaiye araçları ve ambulanslara ilişkin sigorta giderleri dikkate alınmış bu giderler kamu zararı hesabına dahil edilmemiştir.

Diğer taraftan, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Kişisel Sorumluluk ve Zarar” başlıklı 12 nci maddesinde; “Devlet Memurları, görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmek ve kendilerine teslim edilen Devlet malını korumak ve her an hizmete hazır halde bulundurmak için gerekli tedbirleri almak zorundadırlar. Devlet Memurunun kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucu idare zarara uğratılmışsa, bu zararın ilgili memur tarafından rayiç bedeli üzerinden ödenmesi esastır.” Denilmektedir. Buna göre kamu görevlisinin kasıt, kusur veya ihmali nedeniyle bir zarara sebebiyet verilmesi halinde, bu zararın kamu görevlisi tarafından karşılanması gerekmektedir. Bunun yanında kamu görevlileri haricinde diğer kişilerin veya kurumların kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucunda devlet mallarına verilebilecek zararların ne şekilde karşılanacağı yine ilgili mevzuatında düzenlenmiş olup bu mevzuat hükümlerinde Devlet malına gelebilecek zararın yine kamu kurum ve kuruluşunun bütçesine yük olunmaksızın nasıl karşılanması gerektiği belirlenmiştir.

Bu itibarla, yukarıda yer alan mevzuat hükümleri gereğince, belediye hizmetlerinde kullanılan araçların kasko sigorta bedellerinin belediye bütçesinden ödenmesi mümkün olmadığından, dilekçi talebinin reddi ile 1198 sayılı ilamın 3. maddesiyle 76.877,82 TL’ ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 01.04.2014 tarih ve 38722 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.