Sayıştay 3. Dairesi 37477 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2009

• Daire: 3

• Dosya No: 37477

• Tutanak No: 40230

• Tutanak Tarihi: 07.04.2015

• Konu:

KARAR

TEMYİZ KURULU KARARI

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü:

1. Dilekçi tarafından 1082 sayılı ilamın 1’inci maddesiyle verilen tazmin hükmüne ilişkin olarak tahsilât bildirilmekte ve belgeleri ibraz edilmekte ise de, hüküm tarihinden önce 02.09.2010 tarihinde yapılmış olan söz konusu tahsilât ve ibraz edilen belgelerin incelenmesi temyiz konusu olmayıp yargılamanın iadesiyle ilgili bulunduğundan, bu hususta kurulumuzca yapılacak işlem olmadığına ve gereğinin ifasını teminen dosyanın ilgili Daireye Tevdiine,

2. Dilekçi tarafından 1082 sayılı ilamın 2 nci maddesiyle verilen tazmin hükmüne ilişkin olarak tahsilat bildirmekte ise de, tahsilatın hüküm tarihi olan 03.01.2012 tarihinden sonra yapıldığı anlaşılmaktadır.

Hüküm tarihinden sonra yapılan tahsilatlar hükmün infazı mahiyetinde olduğu için bu hususta Kurulumuzca Yapılacak Bir İşlem Bulunmadığına,

3. 1082 sayılı ilamın 3’üncü maddesinde, Belediyeye ait 33 YK 000 geçici plakalı araca ait kasko (ihtiyari mali sorumluluk sigortası) bedelinin bütçeden ödenmesi suretiyle kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesiyle toplam 2.092,64 TL.’ye tazmin hükmolunmuştur.

Dilekçi dilekçesinde, 04/01/2005 tarihli ve 27566 sayılı Temyiz Kurulu Kararında aynen; "İlâm hükmü, dilekçi iddiaları, savcılık görüşü, rapor dosyası ve ilgili mevzuatın incelenmesinde 1580 sayılı Belediye Kanununun Belediye Masrafları başlıklı 117'nci maddesinin 13'üncü fıkrasında "Belediye emlak ve emvalinin tamir ve sigorta masrafları, belediyenin kanunen tesviyesine mecbur olduğu vergiler" denilmek suretiyle belediye mallarının sigorta giderlerinin ödenmesine imkân verilmiştir. Ancak burada ifade edilen belediye emlak ve emvalinin sigorta masrafları ifadesi genel anlamda mevzuatın imkân verdiği veya zorunlu kıldığı sigorta giderlerini kapsamaktadır... Bu nedenle "Belediye Bütçe ve Muhasebe Usulü Yönetmeliği"nin ve Mamak Belediyesi 1999 Mali Yılı Bütçesinin Harcamalara İlişkin Formül başlıklı R- Cetveli'nin "340 Tarifeye Bağlı Ödemeler." Ayrıntı Kodu'nun (b) bendinde istisna olarak sayılan giderler dışında belediye mallarının sigorta edilmemesinin esas olduğu ifade edildiğinden ve belediye hizmet araçları ile iş makinelerine ait kasko sigortası giderleri istisnalar arasında sayılmadığından belediye hizmet araçları ile iş makinelerine ait kasko sigortası bedellerinin belediye bütçesinden ödenmesine imkân bulunmamaktadır." denildiğini,

Temyiz Kurulunun bu kararında, şimdi mülga olan 1580 sayılı Kanunun 117 nci maddesine atıfta bulunulduğunu, Kanunun bu maddesindeki "sigorta" teriminin, "kasko sigortası" anlamında yorumlanamayacağına yer verildiğini, şu anda yürürlükte bulunan 5393 sayılı Belediye Kanununun Belediyenin giderleri başlıklı 60 ıncı maddesinde aynen;

"a) Belediye binaları, tesisleri ile araç ve malzemelerinin temini, yapımı, bakımı ve onarımı için yapılan giderler.

p) Kanunla verilen görevler ve hizmetlerin yürütülmesi için yapılan diğer giderler." Hükümleri getirildiğini, eğer Temyiz Kurulunun bu kararına esas alınan kanun maddesindeki sigorta teriminin kasko sigortası olarak yorumlanması mümkün değilse, yürürlükte bulunan kanunun ilgili maddesinde "sigorta" kavramına hiç yer verilmediğini, bu durumda zorunlu taşıt sigortasının da yaptırılmaması gerektiğini, zira belediye araçları için yapılabilecek giderlerin; temin, bakım ve onarım ile sınırlandırıldığını, zorunlu taşıt sigortası temin, bakım veya onarım adı altında da olamayacağı için bu tür sigortanın da yaptırılmaması gerektiğini,

Kasko giderlerinin dar bir yorumla ele alınması yerine, hizmetlerin daha etkin ve verimli yerine getirilmesi amacına dönük olarak yorumlanması gerektiğini, böylelikle olası kazalardan dolayı uğranılan kayıpların hem çok kısa zamanda giderildiğini, hem de kamu hizmetinin sürekliliğinin sağlandığını, öte yandan, Erdemli Belediyesinin 2009 yılı Bütçesinin ilgili kısımlarının örneğinin ekte sunulduğunu, burada, ayrım yapılmaksızın her türlü sigorta giderlerine yer verildiğinin görüleceğini belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

Sayıştay Başsavcılığı; “İlamın 3 üncü maddesiyle; Belediye Başkanının makam aracı için ödenen kasko gideri nedeniyle tazmine hükmedilmiştir.

Bütçelerden bir harcama yapılabilmesi için gider konusunun özel olarak bir kanunda yer alması veya özel olarak bir kanunda düzenlenmeyen hallerde ise bütçe belgelerinde gider konusunun münhasıran belirtilmesi, yine bütçe belgesinde her durumda ödeneğinin tefrik edilmesi gerekir.

Giderlerin kurumsal, fonksiyonel, finans ve ekonomik dağılımını gösteren analitik bütçe sınıflandırmasına ilişkin yılı Rehberde “ 03.5.4.02 Sigorta Giderleri : Diğer harcama kalemlerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri dışında Devlet mallarının sigorta edilmemesi esastır. Ancak;

• Yanıcı ve patlayıcı maddelerin, ilaçların, gemilerin, uçakların ve bunlara ait depolama yerlerinin sigorta giderleri,

• Dış ülkelerdeki Devlete ait temsilcilik binaları ile Devlete ait eşyanın ve kira ile tutulan bina için yapılan kontratta sigorta zorunluluğu varsa kiralık binanın, Türk mülkiyetinde olan veya kira ile tutulan yerlerde organizatör şirket tarafından sigorta zorunluluğu konulmuşsa söz konusu yerlerin sigorta giderleri,

• Dış kuruluşlarla ilgili olarak taşıt sigortası (misyon şefinin uygun gördüğü hallerde tam kasko),

• Belgelerine göre ayrılması mümkün olmayan sigorta giderleri,

• Taşıtların zorunlu mali sorumluluk sigortası giderleri,

• İlgili mevzuatı gereği sigortalanması zorunluluğu bulunan bina, taşıt, malzeme vb. sigorta giderleri, bu bölüme gider kaydedilecektir.” Hükmü yer almaktadır.

Belediye Kanununun 60/ p maddesindeki gider konusu genel niteliktedir. Belediyeleri de bütçelerinin hazırlanma ve uygulanması yönüyle bağlayıp, konuya ilişkin detayları düzenleyen ve yukarıda konuya ilişkin hükmüne yer verilen Rehber ve yılı bütçe belgelerinde bir sınırlama getirilmemesi halinde bu genel ifadeler kapsamında bu türden giderlerin yapılması mümkündür. Oysa Analitik Bütçe Sınıflandırmasına İlişkin Rehberde konu sigorta giderleri açısından sınırlandırılarak, yapılacak sigorta giderleri yer ve türü itibariyle açıklanmıştır. Kasko sigorta giderleri yapılabilecek sigorta giderleri arasında sayılmamıştır.

Buna göre, kasko sigorta bedelinin ödenmesi yerinde olmadığından, temyiz talebinin reddi ile kararın tasdik edilmesi uygun olur.” Şeklinde görüş belirtmiştir.

03.07.2005 tarih ve 5393 sayılı Belediye Kanununun “Belediye Giderleri” başlıklı 60. maddesi (h) fıkrasında her ne kadar “h-Faiz borçlanmaya ilişkin diğer ödemeler ile sigorta giderleri,” harcama türünden bahsolunmuşsa da, burada kastedilen sigorta türü özel ve isteğe bağlı sigorta olmayıp, belediyelere ait motorlu araçlara yaptırılması gerekli görülen Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasıdır.

Nitekim 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 106. maddesinde;

“Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelere, İl Özel İdarelerine ve belediyelere, kamu iktisadi teşebbüslerine ve kamu kuruluşlarına ait motorlu araçların sebep oldukları zararlardan dolayı, bu Kanunun işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin hükümleri uygulanır. Bu kuruluşlar, 85 inci maddenin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere 101 inci maddedeki şartları haiz milli sigorta şirketlerine mali sorumluluk sigortası yaptırmakla yükümlüdürler.” denilerek Belediyenin sahip olduğu motorlu vasıtaların sadece mali sorumluluk sigortasının milli sigorta şirketlerine yaptırabileceği öngörülmüş olmaktadır.

Bunun yanı sıra 2009 Mali Yılı Bütçesinin “Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara ilişkin Esaslar” başlıklı E cetvelinin 25. maddesinde;

“Bütçelerin diğer tertiplerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri dışında Devlet mallarının sigorta edilmemesi esastır.

Ancak;

a) Yanıcı, patlayıcı maddeler, gemi, uçak ve ilaç depolama yerlerinin sigorta giderleri,

b) Dış ülkelerdeki Devlete ait temsilcilik binaları ile Devlete ait eşyanın ve kira ile tutulan bina için yapılan kontratta sigorta zorunluluğu varsa kiralık binanın, Türk mülkiyetinde olan veya kira ile tutulan yerlerde organizatör şirket tarafından sigorta zorunluluğu konulmuşsa söz konusu yerlerin sigorta giderleri,

c) Dış kuruluşlarla ilgili olarak taşıt sigortası (misyon şefinin uygun gördüğü hallerde tam kasko) giderleri,

d) Belgelerine göre ayrılması mümkün olmayan sigorta ve navlun giderleri,

e) Belediyelere ait itfaiye ve ambulans araçlarının kasko sigortası giderleri,

bütçelerinin ilgili tertiplerinden, Sağlık Bakanlığına ait 112 acil ambulanslarının kasko sigortası giderleri döner sermaye bütçelerinden, Türk Silahlı Kuvvetleri (Milli Savunma Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı dahil) envanterinde bulunan ve erbaş ve erler tarafından kullanılan teknik donanımı yüksek ve özel nitelikli askeri araçların kasko sigortası giderleri ise Askeri Kantin Yönetmeliğinde belirlenecek esaslar ve usuller çerçevesinde askeri kantin gelirlerinden ödenir.” denilmektedir.

Mevzuat gereği Devlet malının yukarıda sayılan istisnalar dışında sigorta edilmemesi esastır. Taşıtlar için yeterli görülen sigorta çeşidinin zorunlu mali sorumluluk sigortası olduğu “Bütçelerin diğer tertiplerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri” hükmünden sarih olarak anlaşılmaktadır.

Bununla birlikte, 08.07.2008 tarihli ve 26930 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayınlanan “2009-2011 Dönemi Bütçe Çağrısı”na ilişkin Maliye Bakanlığı Tebliği eki olan “2009-2011 Dönemi Bütçe Hazırlama Rehberinin giriş bölümünde, 5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II) ve (III) sayılı Cetvellerde yer alan idarelerin ödenek tekliflerini orta vadeli program orta vadeli mali plan ile bu Rehberde yer alan esaslara göre hazırlayacakları belirtilmiştir.

Söz konusu Rehberin, “Analitik Bütçe Sınıflandırması” başlıklı (B) bölümünün, Ekonomik sınıflandırmaya ilişkin açıklamaları içeren 5. Alt bölümünde, 2009-2011 dönemi bütçe hazırlıklarında esas alınacak olan, giderin ekonomik kodları ve açıklamalarının ekte yer aldığı; giderlerin ekonomik sınıflandırmasında bu açıklamaların esas alınacağı, ödenek tekliflerinin hazırlanmasında ve harcamaların gider kaydının yapılmasında bu açıklamalara titizlikle uyulması gerektiği açıklanmıştır.

Ekte yer alan Analitik Bütçe Sınıflandırmasına İlişkin Rehberin; “IV-Giderin ekonomik kodlarının açıklamaları” başlıklı bölümünün, “03-Mal ve hizmet alımı giderleri” harcama grubunda yer alan, “03.5.4.02-Sigorta giderleri” başlıklı detay kodunun açıklama kısmında;

“03.5.4.02 Sigorta Giderleri: diğer harcama kalemlerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri dışında devlet mallarının sigorta edilmemesi esastır. Ancak;

-Yanıcı ve patlayıcı maddelerin, ilaçların, gemilerin, uçakların ve bunlara ait depolama yerlerinin sigorta giderleri,

-Dış ülkelerdeki Devlete ait temsilcilik binaları ile Devlete ait eşyanın ve kira ile tutulan bina için yapılan kontratta sigorta zorunluluğu varsa kiralık binanın Türk mülkiyetinde olan veya kira ile tutulan yerlerde organizatör şirket tarafından sigorta zorunluluğu kanılmışsa söz konusu yerlerin sigorta giderleri,

-Dış kuruluşlarla ilgili olarak taşıt sigortası (misyon şefinin uygun gördüğü hallerde tam kasko),

-Belgelerine göre ayrılması mümkün olmayan sigorta giderleri,

-Taşıtların zorunlu mali sorumluluk sigortası giderleri,

-İlgili mevzuatı gereği sigortalanması zorunluluğu bulunan bina, taşıt, malzeme vb. Sigorta giderleri, bu bölüme gider kaydedilecektir.” denilmek suretiyle diğer harcama kalemlerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri dışında devlet mallarının sigorta ettirilmemesi ilke olarak kabul edilmiş ve bu temel ilkenin istisnaları da sayılmıştır. Buna göre taşıtların ancak zorunlu mali sorumluluk sigortası giderleri karşılanabilecektir. İsteğe bağlı sigorta türü olan kasko sigortası giderleri bu kapsamda yer almamıştır.

01.01.2006 tarihinden itibaren yürürlükte bulunan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin “Ekonomik Sınıflandırma” başlıklı 10. maddesinin 4. fıkrasında;

“(4) Kurumlar, Maliye Bakanlığınca Genel Bütçe için belirlenen dört düzey ekonomik kodlardan sadece ihtiyaç duydukları kodları kullanırlar.”,

Yine aynı Yönetmeliğin “Hüküm Bulunmayan Haller” başlıklı 464. maddesinin 1. fıkrasında;

“(1) Bütçeye ilişkin olarak bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan ve ihtiyaç duyulan hallerde, Maliye Bakanlığınca Genel Bütçe için yapılan düzenlemeler esas alınır.” denilmektedir.

Bu hükümler karşısında, yukarıda bahsi geçen “detay koduna ilişkin olarak “Analitik Bütçe Sınıflandırmasına İlişkin Rehber”de yer alan açıklamaların Belediyeler için de geçerli ve bağlayıcı olduğu anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri gereğince, belediye hizmetlerinde kullanılan araçların kasko sigorta bedellerinin belediye bütçesinden ödenmesi mümkün değildir.

Bu itibarla, dilekçi talebinin reddi ile 1082 sayılı İlamın 3 üncü maddesi ile 2.092,64 TL.’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 07.04.2015 tarih ve 40230 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.