Sayıştay 3. Dairesi 37225 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2009

• Daire: 3

• Dosya No: 37225

• Tutanak No: 38665

• Tutanak Tarihi: 25.03.2014

• Konu:

KARAR

Duruşma talep eden dilekçiler Erhan ÖZDEMİR ve Hüseyin Öner ESEN’e 11.03.2014 tarihinde duruşma günü bildirilmiş olmasına karşın duruşmaya katılmadıklarından, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369’uncu maddesi hükmü uyarınca dosya üzerinde ve gıyaplarında, gereği görüşüldü;

1016 sayılı İlamın 8. maddesi ile İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi ikinci öğretim tezsiz yüksek lisans ilanlarının 195 sayılı Basın İlan Kurumu Teşkiline Dair Kanununun 40’ıncı maddesinde belirtilen “Hususi İlan ve Reklam” olarak yayımlatıldığı gerekçesiyle 43.976,77 TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Dilekçiler ortaklaşa gönderdikleri temyiz dilekçesinde özetle;

1. Her ne kadar İlama esas teşkil eden İ. Ü. Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliğinin 7’nci maddesinde açıkça belirtilmemişse de günümüze kadar yapılan uygulamalardan da açıkça görüleceği üzere Tezli Yüksek Lisans ve Doktora Eğitim-Öğretimi yapan Sosyal Bilimler, Fen Bilimleri ve Sağlık Bilimleri Enstitüleri gibi enstitülerden doğrudan Rektörlüğe bağlı ve ilan giderleri katma bütçeden karşılanan kurumların kastedilmekte olduğunu, zira bu kurumların açtıkları maliyeti, sadece harç ücretinden ibaret olan dolayısıyla talebi de yüksek olan programlara ilişkin olarak sadece öğrenci kayıt tarihlerini, kabul koşullarını ve kontenjanlarını duyurmalarının yeterli görüldüğünü, burada reklam mahiyeti taşıyan ve birkaç kez tekrarlanan bir duyuru ve tanıtım stratejine gereksinim olmadığını, bu maddede programların açılacağı dönem başında bir kez ilan verilmesinin yeterli olacağının belirtildiğini, yine günümüze kadar olan uygulamada Rektörlüğün Enstitüye ait programların açılışına ilişkin olarak herhangi bir ilan vermediğini, lakin İşletme İktisadı Enstitüsünün, doğrudan Rektörlüğe bağlı olmayan ve İşletme Fakültesine bağlı yüksek lisans eğitim-öğretimi yapan istisnaî bir enstitü olduğunu, bu nedenle İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi İşletme İktisadı Enstitüsünün İkinci Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programlarını düzenleyen ayrı bir Yönetmeliğe sahip olduğunu, ilki 28. 02. 2000 tarihinde 23978 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi İşletme İktisadı Enstitüsü İkinci Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programları Yönetmeliğinin çeşitli nedenlerle birkaç kez yenilendiğini, son olarak 2008 yılında Enstitü Yönetimi tarafından önerilen değişikliklerin, İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Yönetim Kurulundan geçerek İstanbul Üniversitesi Senatosuna gönderildiğini ve oradan Yüksek Öğretim Kurulu'na (YÖK’e) sunulduğunu, YÖK'ten geçen değişikliklerin, daha sonra 19 Ekim 2008 tarihli, 27029 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdiğini, bu Yönetmeliğin 3’üncü maddesinden görüleceği üzere bu ilanlar verilirken rekabet gücünü arttırmak amacı ile "Yüksek Tirajlı'' gazetelerde ilan verileceğinden söz edilmekte olduğunu, bilindiği üzere "Resmi İlan" statüsünde ilan verilirken doğrudan gazete seçme olanağının bulunmadığını, 1954 yılından beri yüksek lisans eğitim-öğretim hizmeti veren kuruluşun, günümüzdeki zorlu rekabet koşulları içinde, geleneksel logoları kullanarak yazı, punto, sayfa, gazete ve tiraj tercihlerini kullanarak birkaç kez ilan vermek zorunda olduğunu, aksi taktirde diğer eğitim kurumlarının tam sayfa renkli ilan verdiği bir ortamda kuruluşlarına öğrenci cezbetmenin mümkün olmadığını, Enstitünün bu durumda "Resmi İlan" statüsünde ilan vermeye zorlanmasının haksız rekabet ortamına itilmesi anlamına geleceğini,

2. Verilen ilanların 4734 sayılı kanunun belirlediği resmi idareye mal, malzeme ve hizmet satın alma, yönetmelik, tüzük veya ihale ilanları niteliğinde olmayıp, tamamen İ. Ü. İşletme Fakültesi İşletme İktisadı Enstitüsü İkinci Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Bütçesi gelirlerini arttırmayı hedefleyen ilanlar niteliğinde olduğunu, bir başka deyişle, bunların resmi ilan niteliği taşımadıklarını, nitekim İşletme İktisadı Enstitü programları duyurulması ile ilgili olarak verilen ilanların Basın İlan Kurumu Teşkiline Dair Kanun'un 29, 40 ve 43’üncü maddeleri dikkate alındığında da; reklam mahiyeti taşıyan ilanlar olduklarının görüleceğini, bu konuda yasa ve yasal tanımlamalara uygun hareket edildiğini,

3. Tüm ilanlara yapılan ödemelerin katma bütçeden yapılmayıp, bu ilanlar sonucunda cezbedilen öğrencilerden elde edilen gelirlerden oluşan "İkinci Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Bütçesi" nden yapılmakta olduğunu, yönetimde oldukları bu dönemde, Enstitü Yönetim Kurulu olarak ilanlara bütçelerinin en çok % 4 veya % 5'ini aşmayacak bir bölümünün tahsis edilmesinin ilke edinildiğini, bu anlayışla hareket edilerek etkinliği mümkün olduğunca yüksek ancak maliyeti mümkün olduğunca düşük bir ilan ve tanıtım stratejisi izlenmeye çalışıldığını,

4. İlan ve duyuruların, yasa gereği Basın İlan Kurumu aracılığı ile yapılmakta olduğunu, bu nedenle, Sayıştay İlamında belirtildiği üzere kamuyu zarara uğratma iddiasına ilişkin olarak konunun, öncelikle esas muhatabı olan Basın İlan Kurumu'na iletilerek resmi bir kuruluş olarak taraflarınca verilen duyurulara "Kamu Reklamı Tarifesi" uygulanmasına ilişkin gerekçeli resmi açıklamalarının taraflarına iletilmesinin istenildiğini, Basın İlan Kurumunun, konuya ilişkin açıklamalarını İlan Hiz. D. 30-12/941-3844 sayılı 27. 06. 2012 tarihli yazı ile taraflarına bildirdiğini, Basın İlan Kurumu'nun gönderdiği resmi cevap yazısında, taraflarınca verilen ilanların "Kamu Reklamı Statüsünde" değerlendirildiğini ve resmi bir kurum olan Enstitünün de Basın İlan Kurumunun yukarıda verilen 43’üncü maddesinde belirtildiği üzere bu tip ilanlar verebileceğinden bahisle bu konuda kamu kaynaklarını ne kadar özenli kullanmaya gayret gösterdiklerinin de ayrıca belirtildiğini,

5. Enstitünün bu süreçte her kayıt döneminde tek kişinin keyfi kararlarına göre değil, Yönetmelikte de belirtildiği üzere Enstitü Yönetim Kurulu'nu toplayarak ilgili dönemde ilan verilecek periyot ve gazete sayısına karar vermekte ve bu dönemde en büyüğü 1/4 sayfayı geçmeyecek ölçüde ancak enstitü logosuna ve ayrıntılı açıklamalara yer veren, yayınlanacağı gazete ve sayfaya karar verilen mütevazı siyah beyaz ilanlar ile çetin rekabet ortamında öğrenci cezbetme yarışında yer almaya çalıştığını,

6. Kendilerinin yönetimde olduğu 2005-2011 döneminde yapılan ilanlar ve bu ilanlar sayesinde gazetelerden elde edilen yazı yazma hakları sayesinde yazılan yazılar sonucunda, mevcut öğrenci sayısının 225'den 985'e çıkarıldığını, öğrencilerden elde edilen yıllık gelirlerin ise 1. 400. 000,00 TL'den 5. 600. 000,00 TL'ye çıkarılarak devlete toplam 22. 000. 000,00 TL gelir sağlandığını, elde edilen bu gelirin % yaklaşık 30'luk 6. 679. 573,44 TL'sinin Üniversitenin Bilimsel Araştırma Birimine aktarılarak Üniversitenin bilimsel araştırmalarına büyük katkı sağlandığını, kazanılan bu gelirin diğer % 30'unun ders veren öğretim üyelerine ve idari personele fazla mesai ücreti olarak dağıtıldıktan sonra geri kalan % 40'ının (yaklaşık 8. 800. 000,00 TL’sinin) araç gereç alımına ayrılmakta ve bu fondan Enstitü ve Fakültenin çeşitli ihtiyaçlarının karşılandığını, dolayısıyla devlet bütçesinin yükünün hafifletilmiş olduğunu, bu reklam ve tanıtımlar sayesinde İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi İşletme İktisadı Enstitüsü, MBA ve MSc. Eğitim-Öğretiminde ülkemizde ilk sıraya çıktığını, reklam, ilan, duyuru ve gazetelerde yazılan yazılar olmasaydı Enstitünün, öğrenci cezbetme yarışında, bu kadar başarılı olacağını ve kamu gelirlerine bu ölçüde katkı sağlayabileceğini söylemenin oldukça zor olduğunu,

7. Bu ilanlar sırasında hiçbir kişi ve kuruma herhangi bir çıkar sağlanmamış olup, yapılan tüm duyuru ve ilan ödemelerinin, bir kamu kurumu olan İkinci Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Bütçesinden yine bir kamu kurumu olan Basın ve İlan Kurumuna yapıldığını,

8. Yukarıda belirtilen gerekçelere ek olarak, temyiz aşamasında önemle dikkate alınmasını talep ettikleri, bir Sayıştay Temyiz Kurulu Kararına dilekçe ekinde yer verdiklerini, Sayıştay Temyiz Kurulunun dilekçe ekinde arz edilen 25. 01. 2000 tarih ve 24642 numaralı bu Kararında, "195 sayılı Basın İlan Kurumu Teşkiline Dair Kanun'un 43'üncü maddesinde, kamu kurumlarının istekleri doğrultusunda özel ilan ve reklam yayınlanmasının mümkün olduğu belirtildiğinden, Türkiye genelinde dağıtımı yapılan yüksek tirajlı bir gazetede talep nedeniyle yayınlanan ilan için özel ilan tarifesi uygulanmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı" nın belirtildiğini, zira bu Kararın kendilerinin temyiz konusuyla yakından ilgili ve örnek teşkil edebilecek çok önemli bir karar olduğunu,

belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.

Başsavcılık karşılamasında özetle; ilgililerin dilekçelerinde; yapılan ilanların resmi ilan olmadığını, reklam olduğunu, tezsiz yüksek lisans programlarına ilişkin Yönetmeliğe göre reklam mahiyetinde ilan verdiklerini, Basın İlan Kurumundan Sayıştay İlamı üzerine yazılı görüş talep ettiklerini ve Kurumun 27.12.2012 tarih ve 38844 sayılı yazısında söz konusu ilanların resmi ilan statüsünde olmadığı ve resmi ilan fiyat tarifesinin uygulanmasına imkan olmadığını belirtmiş olduğu ifade edildikten sonra İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi İşletme İktisadı Enstitüsü İkinci Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programları Yönetmeliğinin 3’üncü maddesinde yer alan “İstanbul Üniversitesi Rektörlüğü, öğrenci kabul edilecek MBA/MS programlarının adlarını, kontenjanlarını uygun göreceği bir takvime bağlı olarak yüksek tirajlı üç gazetede ilan vererek duyurur. Bu ilanda başvuru ve kabul koşulları, son başvuru ve sınav tarihleri ile sınav konuları belirtilir. Söz konusu ilan, her yarıyıl başında Enstitü yönetimi tarafından uygun görülecek sayıda verilebilir.” hükmü ve Basın İlan Kurumunun dilekçe ekinde yer alan görüşüne göre verilen ilanlara ilişkin ödemelerde ilişecek bir husus olmadığı değerlendirilmiş, bu nedenlerle, savunmaların yeterli görülerek tazmin kararının kaldırılmasının uygun olacağı mütalaa edilmiştir.

Basın İlan Kurumu Teşkiline Dair 195 sayılı Kanunun 29’uncu maddesinde:

"a) Kanun, tüzük ve yönetmeliklerde yayınlanması mecburi olan (özel dernekler hariç) veya,

b) Genel ve katma bütçeli dairelerle il özel idareleri, belediyeler, köyler ve iktisadi devlet teşekkülleri ve sermayesinin yarısından fazlası kamu hukuku tüzel kişilerine ait bulunan teşekküllerinin verdikleri,

Reklam mahiyetini taşımayan ilanlar resmi ilan sayılır." denilerek resmi ilanın tanımı yapılmış,

40’ıncı maddesinde:

"Resmi ilan sayılmayan ve gerçek ve tüzel kişiler tarafından gazete ve dergilerde yayınlanmak üzere verilip de reklam mahiyetinde bulunmayan ilanlar, hususi ilan sayılır.

Satışı artırmak gibi ticari gayelerle veya bir şeye veya bir fikre rağbet sağlamak gibi maddi veya manevi bir menfaat temini maksadıyla gazete ve dergilerde yazı, resim veya çizgilerle yapılan ilanlar, reklam sayılır." denilerek hususi ilanlar tanımlanmış,

43’üncü maddesinde ise:

"Hususi ilan ve reklamlar, bunları veren gerçek veya tüzel kişilerin isteklerine uygun olarak gazete ve dergilerde yayınlanır.” denilmiştir.

Buna göre, 195 sayılı Kanunun 43’üncü maddesi hükmüne göre kamu kurumlarının Basın İlan Kurumu aracılığı ile özel ilan yayınlatmaları imkan dahilindedir.

İlama konu olayda tezsiz yüksek lisans eğitim programlarının duyurulması ile ilgili olarak verilen ilanların, Basın İlan Kurumu Teşkiline Dair Kanunun yukarıda bahsedilen 29, 40 ve 43’üncü maddeleri dikkate alındığında; resmi ilan niteliği taşımadıkları, 4734 sayılı kanunun belirlediği resmi idareye mal, malzeme ve hizmet satın alma, yönetmelik, tüzük veya ihale ilanları niteliğinde olmayıp, tamamen İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi İşletme İktisadı Enstitüsü İkinci Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Bütçesi gelirlerini arttırmayı hedefleyen ilanlar oldukları anlaşılmaktadır. Bu itibarla, Türkiye genelinde dağıtımı yapılan yüksek tirajlı bir gazetede yayınlanmasına ilişkin talep nedeniyle, bu ilanların resmi ilan olarak değerlendirilmesi mümkün olmadığından, özel ilan tarifesi uygulanmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Ayrıca, ilgili idare tarafından Basın İlan Kurumundan "Kamu Reklamı Tarifesi" uygulanmasına ilişkin gerekçeli resmi açıklamalarının kendilerine iletilmesi istenilmiş olup Basın İlan Kurumu, konuya ilişkin açıklamalarını İlan Hiz.D.30-12/941-3844 sayılı 27.06.2012 tarihli yazı ile bildirmiştir. Basın İlan Kurumu'nun gönderdiği söz konusu resmi cevap yazısında da, ilgili idarece verilen ilanların "Kamu Reklamı Statüsünde" değerlendirildiği ve resmi bir kurum olan Enstitünün de Basın İlan Kurumu Teşkiline Dair 195 sayılı Kanunun yukarıda bahsedilen 43’üncü maddesinde belirtildiği üzere bu tip ilanlar verebileceği ifade edilmiş bulunmaktadır.

Sonuç olarak tüm bu açıklamalar çerçevesinde, İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi İşletme İktisadı Enstitüsü İkinci Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programları Yönetmeliğinin 3’üncü maddesi kapsamında yapılan uygulamada mevzuata aykırı bir husus bulunmadığından dilekçi iddialarının kabulü ile 1016 sayılı İlamın 8. maddesi ile verilen 43.976,77 TL’nin tazminine ilişkin hükmün KALDIRILMASINA,

Karar verildiği 25.03.2014 tarih ve 38665 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.