Sayıştay 3. Dairesi 37136 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2009

• Daire: 3

• Dosya No: 37136

• Tutanak No: 39921

• Tutanak Tarihi: 13.01.2015

• Konu:

KARAR

TEMYİZ KURULU KARARI

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

1108 sayılı ilamın 2. maddesiyle, Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi ikinci öğretimde görevli öğretim elemanlarına ödenen ek ders ve sınav ücretleri ile personele ödenen fazla çalışma ücretlerinin toplamının, toplanan ikinci öğretim ücretlerinin % 70’ini aştığı gerekçesiyle 75.270,57 TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Dilekçi, gönderdiği temyiz dilekçesinde özetle; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunun 11’inci maddesi hükmü ile üst yöneticinin sorumluluğu belirlenmiş olup, bu düzenleme ile üst yöneticinin idari sorumluluğunun bulunduğunu, mali sorumluluğunun bulunmadığını, 5018 sayılı Kanuna göre üst yöneticilerin harcama sürecinin dışında bırakılmış olup, harcama sürecinde üst yöneticinin doğrudan bir sorumluluğu bulunmadığını, başka bir ifadeyle, üst yöneticilerin harcama sürecinden doğan mali sorumluluğunun bulunmadığını, ayrıca, 14/06/2007 tarihli ve 5189/1 sayılı Sayıştay Genel Kurul Kararında; üst yöneticilerin, işlemlerin hukuka uygun olarak yürütülmesinden sorumlu olacakları ya da olmayacakları yönünde bir görüş belirtilmesinin uygun bulunmadığına karar verildiğini, üst yöneticilerin işlerin gidişatından harcama yetkililerinin ve diğer görevlilerin bilgilendirmeleri ile bilgi sahibi olabildiğini, bu kapsamda, Rektörlük Makamının 21.06.2010 tarihli Olur'ları gereğince, Eğitim Fakültesi "İkinci Öğretim Gelirlerinden Finanse Edilen Ek Çalışma Karşılıkları (fazla çalışma, ek ders ve sınav) İşlemleri"nin denetiminin Üniversite İç Denetçisi Turgut IRMAK tarafından 25.06.2010 - 28.07.2010 tarihleri arasında gerçekleştirildiğini ve denetim sonucunda 03.09.2010 tarih ve 2010-1442/3 sayılı İç Denetim Raporu düzenlenmiş olup, söz konusu raporda belirtilen öneriler doğrultusunda söz konusu sürece ilişkin önlemlerin harcama birimine aldırıldığını, ilama konu edilen kamu zararının çıkartılmasında bu raporda yer alan bulgulardan yararlanıldığını, diğer yandan, üst yönetici olarak görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmeyerek, kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucunda söz konusu kamu zararına oluşmasına neden olan görevliler hakkında idari soruşturma açtırdığını, 02.08.2010 tarih ve 2010/70038-1 sayılı Sayıştay Sorgusunun 9’uncu maddesinde, Fakülte Yönetim Kurulu Üyeleri Prof. Dr. Turan AKBAŞ, Prof. Dr. S. Sonay GÜÇRAY, Prof. Dr. Tahir BALCI, Prof. Dr. Yaşare AKTAŞ ARNAS, Doç. Dr. Hatice SOFU, Doç. Dr. Suat KARAASLAN ve Yrd. Doç. Dr. H. Osman ASLAN’ın söz konusu kamu zararından sorumlu tutulmalarına ve bu kişilerden bazılarının savunma vermelerine rağmen, kamu zararına ilişkin ilamda bu kişilerin savunmalarına yer verilmemiş olduğu gibi sorumlu olarak da haklarında tazmin kararı verilmediğini, bu haliyle, kamu zararına ilişkin sorumlular listesinden fakülte yönetim kurulu üyelerinin çıkartılarak, üst yönetici olarak sorumlu tutulmasının 5018 sayılı Kanun’un sorumluluk ilkelerine aykırı olduğunu belirttikten sonra 5018 sayılı Kanun’un 11’inci maddesindeki sorumluluğunun gereği yukarıda belirtildiği şekilde iç denetçiler aracılığıyla yerine getirilmiş olup, üst yönetici olarak söz konusu kamu zararından dolayı mali ve idari sorumluluğunun bulunmadığı gerekçesiyle tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık karşılamasında özetle; ilgilinin dilekçesinde; üst yönetici olarak söz konusu gidere ilişkin harcama sürecinde yer almadığını, mevzuatı gereği yapması gerekenler bağlamında konuyu iç denetçisine incelettiğini ve gerekli önlemleri aldığını, yönetim kurulu üyelerinin sorumlu tutulmadığı bu işlemden kendisinin de üst yönetici olarak sorumlu tutulamayacağını belirttiği ifade edildikten sonra üst yönetici olarak harcama sürecinde yer almadığından sorumluluğu olmayacağı gibi, söz konusu ödemeye ilişkin ikinci öğretim ders ve fazla çalışma programının bir planlama olup, doğrudan bir harcama talimatı olmadığı, diğer taraftan ödemeye ilişkin gelirlerin yetersizliği nedeniyle bir sonraki yıl/ay gelirlerinden ödenmesine yönelik üst yönetici olarak verilmiş ayrı bir onayın/talimatın da olmadığının anlaşıldığı, bu haliyle üst yöneticinin mali sorumluğunu gerektiren bir hususun mevcut olmadığı, bu nedenlerle, savunmanın kabulü ile tazmin hükmünün kaldırılmasının uygun olacağı mütalaa edilmiştir.

Dilekçi, ikinci temyiz dilekçesinde; ilk dilekçesinde ayrıntılı olarak açıkladığı gerekçelerle ve Başsavcılığın konuya ilişkin görüşleri doğrultusunda savunmasının kabulü ile ilamdaki tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık ikinci karşılamasında; dilekçede adı geçen tarafından ileri sürülen hususların önceki mütalaada belirtilen görüşlerin değiştirilmesini sağlayacak bir mahiyet taşımadığı anlaşıldığından, yargılamanın söz konusu mütalaaya göre karara bağlanmasının uygun olacağı ifade edilmiştir.

Sadece Sorumluluk Yönünden İnceleme (*Sadece Sorumluluk Yönünden İtirazda Bulunulduğu İçin):

İlamda ikinci öğretimde görevli öğretim elemanlarına ödenen ek ders ve sınav ücretleri ile personele ödenen fazla çalışma ücretlerinin toplamının, toplanan ikinci öğretim ücretlerinin % 70’ini aştığı gerekçesiyle verilen tazmin hükmünde Üst Yönetici sıfatıyla (Rektör) Prof. Dr. Alper AKINOĞLU’nun, Harcama Yetkilisi sıfatıyla (Dekan) A. Necmi YAŞAR ve Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla (Fakülte Sekreteri) Halil İbrahim AYKAN ile birlikte sorumlu tutulduğu görülmektedir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun 32’nci maddesinde; “Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”,

33’üncü maddesinde; “Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.

Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler. …

Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar. …”

hükümleri yer almaktadır.

Sayıştayca yapılan incelemeler sonucunda kamu zararı tespit edildiğinde ve kamu kaynağının verimli, etkin ve ekonomik kullanılmadığı saptandığında, 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde sorumlu tutulacak görevli ve yetkililerin belirlenmesi hususundaki tereddütleri gidermeye yönelik 14.06.2007 tarih ve 5189/1 karar No’lu Sayıştay Genel Kurul Kararı’nda da; harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının ve buna konu olan harcamaların bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu olduklarına; aslî bir gerçekleştirme belgesi olan ödeme emri belgesini düzenleyen sıfatıyla imzalayan gerçekleştirme görevlisinin, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulması gerektiğine karar verilmiştir.

Bu bağlamda, tazmine konu olayda yasal mevzuatlara uygun olarak gerçekleştirilmeyen işlemde ilama esas ödeme emri belgelerinde harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi sıfatlarıyla imzası bulunanlara sorumluluk yüklenmesi yerinde olup 5018 sayılı Kanun ve 5189/1 sayılı Sayıştay Genel Kurulu Kararı’nda yer alan mali sorumluluk hükümlerine aykırı bir husus bulunmamaktadır.

Diğer taraftan, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun Üst yöneticiler başlıklı 11’inci maddesinde; "Bakanlıklarda müsteşar, diğer kamu idarelerinde en üst yönetici, il özel idarelerinde vali ve belediyelerde belediye başkanı üst yöneticidir. Ancak, Millî Savunma Bakanlığında üst yönetici Bakandır. Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve bu Kanunda belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahallî idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar. Üst yöneticiler, bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirirler." hükmü yer almaktadır.

Bunun yanı sıra Sayıştay Genel Kurulu'nun "Sayıştayca yapılan incelemeler sonucunda kamu zararı tespit edildiğinde ve kamu kaynağının verimli, etkin ve ekonomik kullanılmadığı saptandığında 5018 sayılı Kanun çerçevesinde sorumlu tutulacak görevli ve yetkililerin belirlenmesi" hususundaki tereddütleri gidermek için yaptığı inceleme neticesinde verdiği 14.06.2007 tarih ve 5189/1 sayılı Kararında "sorumlular" başlıklı III. Bölümün 2. Alt başlığında üst yöneticilerin sorumlulukları incelenmiştir. Buna göre;

“Üst yöneticiler işlerin gidişatından harcama yetkililerinin ve diğer görevlilerin bilgilendirmeleri ve raporları ile bilgi sahibi olmaktadırlar. Bununla birlikte üst yöneticilerin özel kanunlardan doğan Sayıştaya karşı mali sorumlulukları olabileceği gibi, münferit bir olayda sorumluluklarına hükmedilmeleri de gerekebilir. Bu husus, meselenin Sayıştay yargısında görüşülmesi sırasında hükme bağlanacak bir konudur.

Dolayısıyla bu aşamada bir genelleme yaparak üst yöneticilerin, işlemlerin hukuka uygun olarak yürütülmesinden sorumlu olacakları ya da olmayacakları yönünde bir görüş belirtilmesi uygun bulunmamaktadır.”

şeklinde karara bağlanmıştır.

Mevzu bahis olayda, Rektörlük Makamının 21.06.2010 tarihli Olur'ları gereğince, Eğitim Fakültesi "İkinci Öğretim Gelirlerinden Finanse Edilen Ek Çalışma Karşılıkları (fazla çalışma, ek ders ve sınav) İşlemleri"nin denetiminin Üniversite İç Denetçisi Turgut IRMAK tarafından 25.06.2010 - 28.07.2010 tarihleri arasında gerçekleştirilmiş ve denetim sonucunda 03.09.2010 tarih ve 2010-1442/3 sayılı İç Denetim Raporu düzenlenmiş olup, söz konusu raporda belirtilen öneriler doğrultusunda söz konusu sürece ilişkin önlemlerin harcama birimine aldırılmış, ilama konu edilen kamu zararının çıkartılmasında bu raporda yer alan bulgulardan yararlanılmış, diğer yandan, üst yönetici tarafından görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmeyerek, kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucunda söz konusu kamu zararına oluşmasına neden olan görevliler hakkında idari soruşturma açtırılmıştır.

Bu minvalde; ilamda adı geçen Rektör, üst yönetici olarak harcama sürecinde yer almadığından sorumlu olmayacağı gibi, söz konusu ödemeye ilişkin ikinci öğretim ders ve fazla çalışma programının bir planlama olup, doğrudan bir harcama talimatı olmadığı, diğer taraftan ödemeye ilişkin gelirlerin yetersizliği nedeniyle bir sonraki yıl/ay gelirlerinden ödenmesine yönelik üst yönetici olarak verilmiş ayrı bir onayın/talimatın da olmadığı anlaşıldığından, bu haliyle üst yöneticinin mali sorumluğunu gerektiren bir husus mevcut değildir.

Sonuç itibariyle, üst yönetici olarak, işlerin gidişatından harcama yetkililerinin ve diğer görevlilerin bilgilendirmeleri ile bilgi sahibi olabilen Rektöre ilgili fakülte tarafından gerçekleştirilen söz konusu ilama konu öğretim elemanlarına ek ders ve sınav ücretleri ile personele fazla çalışma ücreti ödemelerinde üst yönetici sıfatıyla mali sorumluluk yüklenmesinde ise mevzuata uyarlık bulunmamaktadır.

Bu itibarla, sorumluluğa ilişkin dilekçi iddialarının kabulü ile tazmin hükmünün sorumluluk yönünden BOZULMASINA ve yukarıda belirtilen hususlar doğrultusunda; (Rektör) Prof. Dr. Alper AKINOĞLU’nun uhdesinden kaldırılmasını teminen yeniden hüküm tesisi için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE,

Karar verildiği 13.01.2015 tarih ve 39921 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.