Sayıştay 3. Dairesi 37135 Kararı - Yüksek Öğretim Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Yüksek Öğretim Kurumları

• Yılı: 2009

• Daire: 3

• Dosya No: 37135

• Tutanak No: 42098

• Tutanak Tarihi: 21.06.2016

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Doğrudan Gelir Getirici Katkı Döner Sermaye Katkı Payı Ödemesinde Yönetim Kurulu Kararına Uyulmaması;

2. 941 sayılı İlam’ın 4. maddesiyle; Üniversite Yönetim Kurulu Kararı ile mesai doğrudan gelir getirici gelir katkılarından dolayı her öğretim üyesinin bir aylık döner sermaye payının aylık (ek gösterge dahil), ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (makam, temsil ve görev tazminatları hariç) toplamının altı katını geçemeyeceği hüküm altına alınmışken, söz konusu sınıra uyulmayarak döner sermaye payı ödendiği gerekçesiyle … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

İlam hükmüne karşı ilgili sorumlu, (1.) temyiz dilekçesinde özetle; gerek 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58’inci maddesinde gerekse Yükseköğretim Kanunu ve Yükseköğretim Personel Kanunu Genel Tebliği (Seri No: 18)’nde belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca; döner sermaye gelirleri üzerinden yapılacak döner sermaye (katkı) payına ilişkin olarak;

• Gayrisafi hâsılat üzerinden öğretim elemanlarına, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personele ve sözleşmeli personele yapılacak döner sermaye payı oranlarının belirlenmesi,

• Doğrudan gelir getirici katkı kapsamında değerlendirilecek hizmetlerin (işlemlerin) belirlenmesi,

• Doğrudan gelir getirici katkıya dayalı döner sermaye payı kapsamında değerlendirilen işlemlerin hangilerinden hangi oran ya da miktarda hasta katılım payı alınacağı veya alınmayacağı, başka bir ifadeyle, hangi işlemlerin hasta katkılı ve hasta katkısız yapılabileceği ve hasta katkı paylarının hangi miktar ve oranlarda alınacağının belirlenmesi,

• Bu işlemlerden öğretim üyesine hangi oranda veya miktarda döner sermaye payı dağıtımı yapılacağının belirlenmesi,

konularında Üniversite Yönetim Kuruluna yetki tanınmış olduğunu, bu konulara ilişkin olarak … Üniversitesi Yönetim Kurulunun aşağıda belirtilen düzenlemeleri yaptığını;

1. 06.01.2009 tarih ve 01/02 sayılı Üniversite Yönetim Kurulu Kararı ile tüm döner sermaye işletme birimlerini kapsayacak şekilde "… Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2009 Mali Yılı Katkı Payı Dağıtım İlkeleri" nin belirlendiğini, bu İlke Kararında; gayrisafi hasılat üzerinden öğretim elemanlarına, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personele ve sözleşmeli personele yapılacak döner sermaye payı oranları (öğretim elemanları için döner sermaye gayrisafi gelirlerinden bir ayda ayrılacak payın tutarı döner sermaye payı matrahının % 200'ü olarak) belirlendiğini ve öğretim üyelerine saat 14.00 den sonra döner sermayeye yaptıkları doğrudan gelir getirici katkılarından dolayı ilave olarak, döner sermaye payı matrahının on katına kadar pay verileceğinin belirtildiğini,

2. … Üniversitesi Tıp Fakültesi … Hastanesinde ise 2009 yılında uygulanan "Doğrudan Gelir Getirici Katkı Sistemi" ne ilişkin olarak;

a) 12.08.2008 tarih ve 31/01 sayılı Üniversite Yönetim Kurulu Kararı ekindeki "… Üniversitesi Öğretim Üyeleri Doğrudan Gelir Getirici Katkı Sistemi İlkeleri" ile; Hastanede saat 14.00'den sonra ve tatil günlerinde hasta katkısız olarak yürütülen işlemlerin hangilerinin doğrudan gelir getirici katkı kapsamında değerlendirileceğinin ve bu işlemlerin katkı oranlarının belirlendiğini, ayrıca bu işlemlerden elde edilen gelirlerden döner sermaye payı matrahının 6 katı geçilemeyecek şekilde döner sermaye payı verileceğinin belirtildiğini, ilke kararlarında "Hasta Katkılı" ve "Hasta Katkısız" ifadelerine yer verilmemekle birlikte, bu düzenlemenin tamamen hasta katkısız işlemleri içermekte olduğunu, hasta katkılı (özel) tanı ve tedavi hizmetlerine ilişkin hiçbir düzenlemeye yer verilmediğini, daha sonra söz konusu İlke Kararında; 14.07.2009 tarih ve 25/3 sayılı Üniversite Yönetim Kurulu Kararı ile bazı işlemlerin 01.07.2009 tarihinden geçerli olmak üzere kapsam dışına çıkartılmak suretiyle değişiklik yapıldığını, 25.08.2009 tarih ve 31/4 sayılı Üniversite Yönetim Kurulu Kararı ile de 01.09.2009 tarihinden itibaren İlke Kararının uygulamadan kaldırıldığını,

b) Değişiklik ve yeniden bir düzenleme olmadığı için 2009 yılında da uygulamada olan 19.02.2008 tarih ve 08/2 sayılı Üniversite Yönetim Kurulu Kararı ekindeki "Tıp Fakültesi Öğretim Üyelerinin Doğrudan Gelir Getiren Özel Tanı ve Tedavi Hizmetleri 2008 Yılı ilkeleri" nde ise; hangi özel tanı ve tedavi hizmetlerinden hangi miktar veya oranda hasta katılım payı alınacağı ve bu hizmetler karşılığında yapılacak döner sermaye (katkı) payı miktarının belirlendiğini, "… Üniversitesi Öğretim Üyeleri Doğrudan Gelir Getirici Katkı Sistemi İlkeleri" 01.09.2008 tarihinden itibaren uygulamadan kaldırılmasına rağmen, bu ilke kararlarının daha sonraki tarihlerde de uygulandığını, diğer yandan, Üniversite iç denetçileri tarafından 2008 yılında … Uygulama ve Araştırma Hastanesinde uygulanmakta olan "Doğrudan Gelir Getirici Katkı Sistemi" nin denetlemesi sonucunda düzenlenen 16 Aralık 2008 tarih ve 2008-1442/6, 1196/5 sayılı İç Denetim Raporunun 12’nci Bulgusunda; doğrudan gelir getirici katkı sistemi kapsamındaki pay dağıtımının hasta katkılı (özel) işlemler için ayrı, hasta katkısız işlemler için ayrı bordro düzenlenmek suretiyle ödendiği belirtilmek suretiyle, gayrisafi gelir üzerinden hesaplanan döner sermaye payı ile hasta katkılı ve hasta katkısız işlemler üzerinden hesaplanan katkı paylarını kapsayacak şekilde tek bir üniversite yönetim kurulu kararı (yönerge veya esaslar) ile düzenlenme yapılmasının önerildiğini,

Netice itibariyle; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58’inci maddesi ve 18 Seri Nolu Yükseköğretim Kanunu ve Yükseköğretim Personel Kanunu Genel Tebliğleri ile Üniversite Yönetim Kurulunun yetkisine bırakılan döner sermaye payı dağıtımına ilişkin hususların … Üniversitesi Yönetim Kurulu tarafından yukarıda belirtilen üç ayrı düzenleme (İlke Kararları) ile yapılmış olduğunu ve 2009 yılı döner sermaye payı ödemelerinin de bu düzenlemelere uygun olarak üç ayrı bordro ile tahakkuk ettirildiğini, oysa, sadece 12 Ağustos 2008 tarih ve 31/1 sayılı Kararı ekinde yer alan "… Üniversitesi Öğretim Üyeleri Doğrudan Gelir Getirici Katkı Sistemi İlkeleri" dikkate alınarak tazmin kararı verildiğini, konuya ilişkin olarak ilamda belirtilen 12 Ağustos 2008 tarih ve 31/1 sayılı Kararı ekinde yer alan "… Üniversitesi Öğretim Üyeleri Doğrudan Gelir Getirici Katkı Sistemi İlkeleri" nin sadece "Hasta Katkısız" işlemlerini kapsamayıp, ilke kararları ve ilke kararlarında yer alan 6 kat sınırlamasının "Hasta Katkılı" ve "Hasta Katkısız" işlemlerinin tamamını kapsadığı şeklindeki iddianın tamamen dayanaktan yoksun olduğunu, zira, "Tıp Fakültesi Öğretim Üyelerinin Doğrudan Gelir Getiren Özel Tanı ve Tedavi Hizmetleri 2008 Yılı İlkeleri" nin öğretim üyelerinin saat 14.00 den sonra ve tatil günlerindeki hasta katkılı işlemlerini düzenlemekte olup, bu işlem gelirlerinden öğretim üyelerine yapılacak döner sermaye payı dağıtımında genel sınırlamanın (on katı) dışında bir sınırlama getirilmediğini, "… Üniversitesi Öğretim Üyeleri Doğrudan Gelir Getirici Katkı Sistemi İlkeleri" nin ise öğretim üyelerinin saat 14.00 den sonra ve tatil günlerinde hasta katkısız yaptığı işlemlere ilişkin döner sermaye payı düzenlemelerini kapsamakta olup, bu ilke kararında "Hasta Katkısız" işlemelere ilişkin olduğunun açıkça belirtilmemiş olmasının hasta katkılı ve katkısız tüm işlemleri kapsadığı anlamına gelmemekte olduğunu, ilke kararının tamamen hasta katkısız işlemlere ait düzenlemeleri içermekte olduğunu, hasta katkılı işlemlere hiç değinilmediğini, hasta katkılı işlemlere ilişkin düzenlemelerin ve işlemlerin farklı ve ayrı yürütülmesinden dolayı bu ilke kararlarının hasta katkısız işlemlere ait olduğunu belirtilme gereği duyulmadığını, kaldı ki, 06.01.2009 tarih ve 01/02 sayılı Üniversite Yönetim Kurulu Kararı ile tüm döner sermaye işletme birimlerini kapsayacak şekilde "… Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2009 Mali Yılı Katkı Payı Dağıtım İlkeleri" nde öğretim üyelerine saat 14.00 den sonra döner sermayeye yaptıkları doğrudan gelir getirici katkılarından dolayı ilave olarak, döner sermaye payı matrahının on katına kadar pay verileceğinin açıkça belirtildiğini, diğer taraftan, "… Üniversitesi Öğretim Üyeleri Doğrudan Gelir Getirici Katkı Sistemi İlkeleri" nin 01.09.2009 tarihinden itibaren uygulamadan kaldırılmasına ve "Tıp Fakültesi Öğretim Üyelerinin Doğrudan Gelir Getiren Özel Tanı ve Tedavi Hizmetleri 2008 Yılı İlkeleri" kararının ise bu tarihten sonra da uygulanarak öğretim elemanlarına döner sermaye payı ödenmesine devam edilmesine rağmen, bu ödemelerin tazmine konu edilmemesinin, söz konusu ilke kararlarının sadece hasta katkısız işlemlere ait olduğunu ve tazmin hükmü verilirken Üniversite Yönetim Kurulu tarafından döner sermaye payı ödemelerine ilişkin olarak alınan tüm kararların dikkate alınmadığını göstermekte olduğunu,

Belirterek tüm bu gerekçelerle tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Sorumlu, ikinci temyiz dilekçesinde özetle; 2009 yılında öğretim üyelerinin saat 14.00'den sonra döner sermayeye yaptıkları doğrudan gelir getirici katkılarının iki şekilde oluştuğunu, bunlardan birincisinin saat 14.00'den sonra hasta katkısız yaptıkları işlemler, diğerinin ise saat 14.00'den sonra hasta katkılı (özel muayene) yaptıkları işlemler olduğunu, öğretim üyelerine saat 14.00'den sonra döner sermayeye yaptıkları doğrudan gelir getirici katkılarından dolayı ödenecek katkı paylarına ilişkin olarak; 12.08.2008 tarih ve 31/01 sayılı Üniversite Yönetim Kurulu Karan ekindeki "hasta katkısız" işlemlere ait katkı paylarını düzenleyen "… Üniversitesi Öğretim Üyeleri Doğrudan Gelir Getirici Katkı Sistemi İlkeleri" (01.09.2009 tarihinden itibaren uygulamadan kaldırılan) ve 19.02.2008 tarih ve 08/2 sayılı Üniversite Yönetim Kurulu Karan ekindeki "hasta katkılı özel muayene" işlemlerine ait katkı paylarını düzenleyen "Tıp Fakültesi Öğretim Üyelerinin Doğrudan Gelir Getiren Özel Tanı ve Tedavi Hizmetleri 2008 Yılı İlkeleri" (2009 yılında da uygulanan) olmak üzere iki ayrı karar bulunduğunu, Rektör olarak hastanede doğrudan gelir getirici katkı sisteminden yararlanmak için öğretim üyelerinin saat 14.00'den önce yapılabilecek bir hizmeti saat 14.00'den sonraya bırakmalarını önlemek ve hastane hizmetlerinin saat 14.00'den önce ve saat 14.00'den sonra dengeli ve etkin yürütülmesi sağlamak sorumluluğunun bulunduğunu, ayrıca, on katlık doğrudan gelir getirici katkıya dayalı döner sermaye payının sadece hasta katkısız işlemlerden karşılanmasının döner sermaye bütçesine yük getirmekte olduğunu, bu olumsuz uygulamaları ortadan kaldırmak üzere on katlık tavan miktarın, söz konusu ilke kararı ile altı katına kadar hasta katkısız işlemlerden on katına kadar da hasta katkılı (özel muayene) işlemlerinden karşılanmasının öngörüldüğünü, 12.08.2008 tarih ve 31/01 sayılı Üniversite Yönetim Kurulu Karan ekindeki "… Üniversitesi Öğretim Üyeleri Doğrudan Gelir Getirici Katkı Sistemi İlkeleri" incelendiğinde de görüleceği üzere hasta katkılı (özel muayene) işlemlere yönelik herhangi bir hususun bulunmadığını, sadece hasta katkısız işlemlere ilişkin döner sermaye payı dağıtımlarını düzenlediğini, bu nedenlerle, yukarıdaki ve daha önceki temyiz dilekçesinde savunduğu hususlar dikkate alınarak tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir.

Bu itiraz üzerine Temyiz Kurulu, 01.10.2013 tarih ve 37679 tutanak sayılı Kararı’nın 2. maddesiyle; özetle; “2009 yılı için hukuken geçerli bir yönetim kurulu kararı mevcut olup hastanede görevli öğretim üyelerine 14.00’den sonra doğrudan gelir getirici katkılarına dayalı olarak ödenen döner sermaye paylarının esasları bu karar doğrultusunda belirleniyor iken kararda belirtilen [‘Hasta Katkısız İşlemler’ için olduğu belirtilen ancak tüm işlemleri kapsadığı anlaşılan 6 (altı) katlık] sınırın aşılması suretiyle döner sermaye payı ödenmesinde mevzuata uyarlık bulunmadığı” gerekçe göstererek sorumlunun temyiz savunmasındaki iddialarının reddi ile tazmin hükmünün tasdikine karar vermiştir.

Bu defa yine aynı sorumlu, karar düzeltilmesi kanun yoluna başvurarak gönderdiği dilekçede; ilama ilişkin olarak daha önce Sayıştay Temyiz Kuruluna vermiş olduğu dilekçede bütün olayların ve yapılan işlemlerin açık bir şekilde belirtildiğini, buna rağmen Temyiz Kurulu Kararı ile tazmin hükmünün tasdikine karar verildiğini, Temyiz Kurulu İlamının 21’inci sayfasının ilk paragrafındaki; "Hasta Katkısız İşlemler için 6 (altı) kat sınırı aşılmak suretiyle ilamda adı geçen kişilere döner sermaye payı ödemesinde bulunulmuştur." ifadesi dışındaki tüm değerlendirmelere katıldığını, söz konusu ifade dışındaki tüm değerlendirmelerin Temyiz Kuruluna verdiği itiraz dilekçesindeki öne sürdüğü hususların anlaşıldığını ve kabul edildiğini göstermekte olup, Üniversite Yönetim Kurulu Kararlarının ve bu kararlarda yapılan sınırlamaların amacı ve döner sermaye katkı payı sisteminin çok güzel bir şekilde ifade edildiğini, 2009 yılında … Hastanesinde uygulanan döner sermaye katkı payı sistemi ve katkı payını düzenleyen Üniversite Yönetim Kurulu Kararlarının şemada belirtilmiş olup, Rektör olarak hastanede doğrudan gelir getirici katkı sisteminden yararlanmak için öğretim üyelerinin saat 14.00'den önce yapılabilecek bir hizmeti saat 14.00'den sonraya bırakmalarını önlemek ve hastane hizmetlerinin saat 14.00'den önce ve saat 14.00'den sonra dengeli ve etkin yürütülmesi sağlamak sorumluluğunun bulunduğunu, ayrıca söz konusu dönemde, on katlık doğrudan gelir getirici katkı payının sadece hasta katkısız işlemlerden karşılanarak döner sermaye bütçesine yük getirilmekte olduğunu, bu olumsuz uygulamaları ortadan kaldırmak üzere on katlık tavan miktarın, söz konusu ilke kararı ile altı katına kadar hasta katkısız işlemlerden on katına kadar da hasta katkılı (özel muayene) işlemlerinden karşılanmasının amaçlandığını, yoksa öğretim üyelerinin hasta katkılı işlemlerinin bu sınırlamaya tabi tutulmadığını, bu hususun Temyiz Kurulunca da bu şekilde değerlendirildiğini, oysa, Sayıştay Denetçisinin sorgusunda ve Sayıştay 3. Dairesi tarafından hazırlanan ilamda, 12.08.2008 tarih ve 31/01 sayılı Üniversite Yönetim Kurulu Kararı ekindeki "… Üniversitesi Öğretim Üyeleri Doğrudan Gelir Getirici Katkı Sistemi İlkeleri"’ndeki; hastanede saat 14:00' den sonra ve tatil günlerinde (hasta katkısız) olarak yürütülen işlemler için getirilen 6 (altı) kat sınırı, öğretim üyelerine doğrudan gelir getirici katkı payı çerçevesinde dağıtılan "hasta katkılı" ve "hasta katkısız" işlemlerden dağıtılan katkı payının toplamlarının 6 (altı) kat sınırlaması olarak değerlendirilerek sınırlamanın bu şekilde olduğu varsayımıyla zimmet hesaplaması yapıldığını, tazmin hükmüne dayanak oluşturan hesaplama ve ilgi belgeler incelendiğinde görüleceği üzere, Temyiz Kurulu İlamında belirtildiği şekilde hastanede saat 14:00' den soma ve tatil günlerinde (hasta katkısız) olarak yürütülen işlemlerden 6 (altı) kat sınırı aşılmak suretiyle döner sermaye katkı payı ödemesinde bulunulmadığını, 2009 yılında "hasta katkısız" işlemlerde 6 (altı) kat sınırlamasına uyulduğunu, "hasta katkılı" işlemlerden sınırsız olmakla birlikte her iki işlem toplamından 10 (on) kat sınırlamasına uyularak döner sermaye katkı payı ödemesinde bulunulduğunu belirterek bu nedenlerle, yukarıdaki ve daha önceki temyiz dilekçesinde savunduğu hususlar da dikkate alınarak karar düzeltilmesi yapılarak tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi gerektiğini dile getirmiştir.

Karar düzeltilmesine ilişkin Başsavcılık karşılamasında özetle; ilgilinin dilekçesinde; doğrudan gelir getirici işlemlerde altı katı sınırlamasının yalnızca hasta katkısız doğrudan gelir getirici işlemleri kapsadığını, hasta katkılı doğrudan gelir getirici işlemlerin altı kat sınırlamasına tabi olmadığını belirttiği ifade edildikten sonra ileri sürülen hususlar hem asıl ilamda, hem de Temyiz Kurulu İlamında karşılandığı gerekçesiyle karar düzeltmesine mahal bulunmadığı yönünde karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa edilmiştir.

Sorumlu, Başsavcılık Karşılamasına yanıt olarak gönderdiği ikinci karar düzeltilmesi dilekçesinde farklı olarak özetle; katkı payı bordroları ve 10 ve 6 kat sınırlamalarına ilişkin kontrol listelerinin dilekçe ekinde sunulduğunu, bu belgelerden; Öğretim Üyelerine yapılan Doğrudan Gelir Getirici Katkı Payı Ödemelerinde, 2009 yılında “hasta katkısız” işlemlerde 6 (altı) kat sınırlamasına, “hasta katkılı” ve “hasta katkısız” her iki işlem toplamında ise 10 (on) kat sınırlamasına uyulduğunu, tazmin olarak hükmedilen tutarların özel muayene işlemlerine (hasta katkılı işlemlere) ait olduğunu, başka bir ifadeyle, hastalar tarafından doğrudan öğretim üyesi adına yapılan işlemler için yatırılan paranın kamu zararı olarak tazmine konu edildiğinin görüleceğini belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Karar düzeltilmesine ilişkin Başsavcılık ikinci karşılamasında özetle; dilekçede adı geçen tarafından ileri sürülen hususların önceki mütalaada belirtilen görüşlerin değiştirilmesini sağlayacak bir mahiyet taşımaması hasebiyle yargılamanın söz konusu mütalaaya göre karara bağlanmasının uygun olacağı mütalaa edilmiştir.

İşbu dosyayla duruşmalı karar düzeltilmesi talebinde bulunan sorumlu …, aynı ilam maddesi ile ilgili sorumlulukları bulunan ve kendi gündem sıralarında görüşülen dosyalarıyla duruşmalı karar düzeltilmesi talebinde bulunan sorumlular; … ve … ile Sayıştay Başsavcı Vekilinin sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü:

Mali hesap yılı olan 2009 yılında yürürlükte olan 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58’inci maddesinin (a) fıkrasının dördüncü paragrafında (24/07/2008 tarihli ve 5793 sayılı Kanunun 4’üncü maddesiyle yapılan değişikliklerden sonra) aynen:

“Her eğitim-öğretim, araştırma veya uygulama birimi veya bölümü ile ilgili öğretim elemanlarının katkısıyla toplanan döner sermaye gayrisafi hasılatının en az yüzde 35'i o kuruluş veya birimin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçlarına ayrılır. Kalan kısmı ise üniversite yönetim kurulunun belirleyeceği oranlar çerçevesinde bağlı bulunduğu üniversitenin bilimsel araştırma projeleri ile döner sermaye gelirinin elde edildiği fakülte, enstitü, yüksek okul, konservatuar ile uygulama ve araştırma merkezlerinde görevli öğretim elemanları ve aynı birimlerde görevli 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tâbi personel (döner sermaye işletme müdürlüğü ve döner sermaye saymanlık personeli dahil) ile aynı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) bendine göre sözleşmeli olarak çalışan personel arasında katkıları da dikkate alınmak suretiyle paylaştırılır. Öğretim üyeleri ile Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine Yükseköğretim Kurulunca kabul edilen sağlık, teknik ve sanatla ilgili birimlerde görevli öğretim elemanlarına döner sermayeden bir ayda ayrılacak payın tutarı, bunların bir ayda alacakları aylık (ek gösterge dahil), yan ödeme, ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (makam, temsil ve görev tazminatı hariç) toplamının yüzde 200’ünü, diğer öğretim elemanları ile 657 sayılı Kanuna tâbi personel için ise yüzde 100'ünü geçemez. Bu oran; tıp ve diş hekimliği fakülteleri uygulama ve araştırma merkezlerinde (hastaneler dahil) görev yapan 657 sayılı Kanuna tâbi personelden başhemşire için yüzde 200, diğerleri için yüzde 150, işin ve hizmetin özelliği dikkate alınarak yoğun bakım, doğumhane, yeni doğan, süt çocuğu, yanık, diyaliz, ameliyathane, kemik iliği nakil ünitesi ve acil serviste çalışan sağlık personeli için yüzde 200 olarak uygulanabilir. Sözleşmeli personele yapılacak ödeme tutarı, sözleşmeli personelin çalıştığı birim ve bulunduğu pozisyon unvanı itibariyle aynı veya benzer unvanlı memur kadrosunda çalışan, hizmet yılı ve öğrenim durumu aynı olan emsali personel dikkate alınarak belirlenir. Emsali bulunmayan sözleşmeli personele yapılacak ödeme tutarı ise brüt sözleşme ücretlerinin yüzde 25’ini geçemez. Rektörler ve rektör yardımcıları, üniversite veya yüksek teknoloji enstitülerindeki döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerin birinden katkılarına bakılmaksızın bu maddedeki esaslara göre her ay pay alabilirler ve bunlara bir ayda ödenebilecek pay, bir ayda alacakları aylık (ek gösterge dahil), ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (makam, temsil ve görev tazminatları hariç) toplamının iki katını geçemez. Öğretim üyelerine saat 14.00’den sonra döner sermayeye yaptıkları doğrudan gelir getirici katkılarından dolayı ilave olarak, almakta oldukları aylık (ek gösterge dahil), ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (makam, temsil ve görev tazminatları hariç) toplamının on katına kadar pay verilebilir. Rektör ve rektör yardımcıları ile bu kapsamdaki gelirin elde edildiği fakültelerin dekan ve dekan yardımcıları ile başhekim ve başhekim yardımcılarına doğrudan gelir getirici katkılarına bakılmaksızın bu kapsamda elde edilen gelirlerden karşılanmak üzere, bir ayda alacakları aylık (ek gösterge dahil), ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (makam, temsil ve görev tazminatları hariç) toplamının yüzde 10’una (*24/07/2008 tarihli ve 5793 sayılı Kanunun 4’üncü maddesiyle yapılan değişiklikten önce dört katına) kadar ayrıca pay verilebilir. Bu fıkra uyarınca 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununa tabi personele yapılan ödemeler, 4505 sayılı Sosyal Güvenlikle İlgili Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması ve Temsil Tazminatı Ödenmesi Hakkında Kanunun 5 inci maddesinin (c) fıkrası ile 631 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Mali ve Sosyal Haklarında Düzenlemeler ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 16 ncı maddesi hükümlerinin uygulanmasında dikkate alınmaz.”

Denilmek suretiyle yükseköğretim kurumları bünyesindeki döner sermaye birimlerinde görevli akademik ve idari personele ödenecek döner sermaye paylarına ilişkin esaslar açıklanmıştır.

Maliye Bakanlığınca 09.07.2005 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanan Yükseköğretim Kanunu ve Yükseköğretim Personel Kanunu Genel Tebliği’nin (Seri No: 18) 6’ncı maddesinde ise aynen:

“Doğrudan katkıdan; resmi çalışma günlerinde saat 8.00-14.00 arasındaki zaman dilimi dışındaki zamanlarda ve tatil günlerinde, öğretim üyesinin hizmet sürecinde bilfiil yer alarak mal ve hizmet oluşumunda birebir bulunması ile döner sermaye gelirlerine sağladıkları katkının anlaşılması gerekmektedir. Hangi işlemlerin doğrudan gelir getirici katkı kapsamında değerlendirileceği, belirtilen koşulların bulunması ve genel iş akışı içerisinde gerçekleştirilen mal ve hizmet üretimlerini içermemesi kaydıyla üniversite yönetim kurullarının yetki ve sorumluluğundadır.

Öğretim üyelerine saat 14.00’den sonra ve tatil günlerinde doğrudan katkılarından dolayı dağıtılacak katkı payının hesabında üniversite yönetim kurulları;

a) Sadece hizmetten yararlananların bağlı olduğu kurum veya kuruluşlara mevzuatı uyarınca gönderilen fatura tutarlarını veya,

b) Hizmetten yararlananların bağlı olduğu kurum veya kuruluşlara mevzuatı uyarınca gönderilen fatura tutarlarını dikkate almadan sadece hizmetten özel olarak yararlananların ödediği bedeli veya,

c) Hizmetten yararlananların bağlı olduğu kurum veya kuruluşlara mevzuatı uyarınca gönderilen fatura tutarları ile hizmetten özel olarak yararlananların ödediği bedelin toplamını,

dikkate alabileceklerdir.

Doğrudan gelir getirici katkı payı kapsamında değerlendirilen işlemlerin hangilerinden hangi oranda (veya miktarda) hasta katılım payı alınacağına veya alınmayacağına ve bu işlemlerden öğretim üyesine hangi oranda (veya miktarda) dağıtım yapılacağına üniversite yönetim kurulları yetkilidir.

ÖRNEK: Bir öğretim üyesi tarafından saat 14.00’den sonra Bütçe Uygulama Talimatındaki resmi fiyat karşılığı 500 YTL. olan bir ameliyat yapılması durumunda, eğer bu işlem doğrudan gelir getirici katkı olarak değerlendirilen bir işlem ise;

a) Hastadan hasta katılım payının alınmaması durumunda, sadece resmi işlem bedeli olan 500 YTL. üzerinden veya,

b) Bu işlem için hasta, ilgili öğretim üyesi adına üniversite yönetim kurulunun belirlediği oran veya tutarın karşılığı olan 600 YTL. katılım payı yatırmış ise sadece 600 YTL. üzerinden veya,

c) Bu işlem için hasta, ilgili öğretim üyesi adına üniversite yönetim kurulunun belirlediği oran veya tutarın karşılığı 600 YTL. katılım payı yatırmış ise resmi işlem bedeli 500 YTL. ile hasta katılım payı olarak ödenen 600 YTL.’nin toplamı olan 1.100 YTL. üzerinden

üniversite yönetim kurulunun belirlediği oranda ilgili öğretim üyesine döner sermaye payı dağıtılabilecektir.”

İfadeleriyle 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58’inci maddesinin (a) fıkrasında yapılan değişiklikler nedeniyle döner sermaye payının dağıtımında oluşan tereddütler açıklığa kavuşturulmuştur.

Bu mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesi neticesinde, yasal kesintilerden arta kalan döner sermaye gelirlerinin kapsama dahil personel arasında üniversite yönetim kurulunun belirleyeceği oranlar çerçevesinde dağıtılmasının öngörüldüğü anlaşılmaktadır. Yukarıda görüleceği üzere öğretim üyelerine; yapılacak normal (mesai içi) döner sermaye payı dağıtımından başka, ilave olarak, saat 14.00’den sonra ve tatil günleri döner sermayeye yaptıkları doğrudan gelir getirici katkılarından dolayı yasal kesintilerden arta kalan döner sermaye gelirlerinden almakta oldukları aylık (ek gösterge dahil), ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (makam, temsil ve görev tazminatları hariç) toplamının on katına kadar pay verilebilmesi imkanı sağlanmıştır.

Öğretim üyelerinin saat 14.00’den sonra döner sermayeye yaptıkları doğrudan gelir getirici katkıları ise ‘resmi çalışma günlerinde saat 8.00-14.00 arasındaki zaman dilimi dışındaki zamanlarda ve tatil günlerinde, öğretim üyesinin hizmet sürecinde bilfiil yer alarak mal ve hizmet oluşumunda bizzat bulunması ile döner sermaye gelirlerine sağladıkları katkılar’ şeklinde tanımlanmıştır. Anılan Tebliğ kapsamında Üniversitelerin yönetim kurullarına genel iş akışı içerisinde gerçekleştirilen mal ve hizmet üretimlerini içermemesi kaydıyla doğrudan gelir getirici katkının ne tür işlemler olduğunun tespiti yetkisi verilmiştir. Aynı şekilde, Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü’nün 14.08.20006 tarih ve 15722 sayılı Özelgesinde, döner sermaye işletmesinin gerçekleştirdiği iş ve hizmetlerden hangilerinin genel iş akışı içerisinde yapılması gerektiğine yönelik planlamanın üniversite yönetim kurulunun yetkisinde olduğu belirtilmiştir.

Doğrudan gelir getirici işlemlerin neler olduğunun yönetim kurulunca belirlenmesinden sonra üç alternatifli uygulama yöntemlerinden birinin seçimi de üniversite yönetim kurulunun tercihine bırakılmıştır.

Verilen bu yetkilere istinaden … Üniversitesi Yönetim Kurulu’nun 06.01.2009 tarih ve 01/02 sayılı Üniversite Yönetim Kurulu Kararı ile tüm döner sermaye işletme birimlerini kapsayacak şekilde ve sadece genel hatlarıyla "… Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2009 Mali Yılı Katkı Payı Dağıtım İlkeleri" belirlenmiştir.

… Üniversitesi Tıp Fakültesi … Hastanesinde "Doğrudan Gelir Getirici Katkı Sistemi"ne ilişkin olarak ise; daha önceden alınmış olan 19.02.2008 tarih ve 08/2 sayılı Üniversite Yönetim Kurulu Kararı ekindeki "Tıp Fakültesi Öğretim Üyelerinin Doğrudan Gelir Getiren Özel Tanı ve Tedavi Hizmetleri 2008 Yılı İlkeleri" ve 12.08.2008 tarih ve 31/01 sayılı Üniversite Yönetim Kurulu Kararı ekindeki "… Üniversitesi Öğretim Üyeleri Doğrudan Gelir Getirici Katkı Sistemi İlkeleri" 2009 yılında da uygulanmaya devam ettirilmiştir. (*14.07.2009 tarih ve 25/3 sayılı Üniversite Yönetim Kurulu Kararı ile bazı işlemlerin 01.07.2009 tarihinden geçerli olmak üzere kapsam dışına çıkartılması suretiyle değişiklik yapılmış, 25.08.2009 tarih ve 31/4 sayılı Üniversite Yönetim Kurulu Kararı ile de 31/01 sayılı Karar, 01.09.2009 tarihinden itibaren uygulamadan tamamıyla kaldırılmıştır.)

Yukarıda belirtilen yönetim kurulu kararlarının ekinde yer alan ilke kararlarından; -"hasta katkılı" ve "hasta katkısız" ifadelerine yer verilmemiş olsa da-; sorumlunun temyiz ve karar düzeltilmesi savunmalarında ifade ettiği gibi öğretim üyelerine yapılan doğrudan gelir getirici katkıya dayalı döner sermaye payı ödemelerinin kaynağının iki temel unsura dayandığı anlaşılmaktadır. Bunlar sadece hizmetten özel tanı ve tedavi hizmetlerinden yararlananların ödediği (özel katılım paylı) bedeller ve hizmetten yararlananların bağlı olduğu kurum veya kuruluşlara mevzuatı uyarınca gönderilen (özel katılım paysız) fatura tutarlarıdır. Diğer bir deyişle, sorumlunun iddia ettiği şekliyle “hasta katkılı” ve “hasta katkısız” olmak üzere iki tip gelirden söz etmek mümkündür.

Uygulamada da her iki unsurdan elde edilen gelirlerden ayrı ayrı yasal kesintiler yapıldıktan sonra (% 35 malzeme payı kesintisi, % 15 hazine payı kesintisi, % 5 üniversite bilimsel araştırma projelerine ayrılan pay) kalan gelirin; “hasta katkısız işlemler” için yönetim kurulunca belirlenen 6 (altı) kat sınırlaması dâhilinde, “hasta katkılı özel tanı ve tedavi hizmetleri” için ise herhangi bir sınır belirlenmeden, toplamda ise bu iki unsurdan oluşan doğrudan gelir getirici katkıları karşılığı olarak öğretim üyelerine kanunen müsaade edilen 10 (on) kat sınırlaması dâhilinde döner sermaye payı ödemesi yapıldığı iddia edilmekte olup buna ilişkin daha önce ne sorgu aşamasında ne de temyiz aşamasında ibraz edilmeyen “Hasta Katkısız İşlemlere Esas Ödeme Listeleri”, “Hasta Katkılı İşlemlere Esas Ödeme Listeleri” ve bu iki işlemin toplamı sonucunda yapılan ödemelerin 10 (on) katlık sınırı aşmadığına ilişkin “Kontrol Listeleri” karar düzeltilmesi dilekçesi ekinde (duruşma sırasında tekrardan) ibraz edilmiştir.

Ancak, tazmin hükmü, 31/01 sayılı Yönetim Kurulu Kararı eki ilkelerde, doğrudan gelir getirici katkı kapsamında değerlendirilecek işlemler ve katkı oranlarının belirlenmiş olduğu; bu işlemlerden elde edilen gelirlerden döner sermaye payı matrahının 6 (altı) katını geçemeyeceğinin belirtildiği; söz konusu karar eki ilkelerde, hasta katkısız-hasta katkılı şeklinde bir ayrım bulunmaması bir yana, sorumlu tarafından sadece “hasta katkısız işlemleri” kapsadığı belirtilen 6 (altı) katlık sınırın ilkelerin adından da anlaşılacağı üzere tüm doğrudan gelir getirici katkı sistemini etkilediği; dolayısıyla, tüm işlemleri kapsadığı düşüncesi üzerine kurulmuş olup dilekçe ekinde gönderilen listelerden sonra yukarıda belirtilen 10 (on) katlık fiili uygulama karşısında anılan yönetim kurulu kararının hangi işlemleri kapsadığı (hasta katkılı işlemleri de kapsayıp kapsamadığı) ve kamu zararına sebebiyet verilip verilmediği konusunda tereddüt hâsıl olmuştur.

Her ne kadar karar düzeltilmesi talebinde bulunan sorumlu, daha önce sorguya ve Temyiz Kuruluna vermiş olduğu savunmalarında da belirttiği üzere; Yükseköğretim Kanunu ve Yükseköğretim Personel Kanunu Genel Tebliği’nin (Seri No: 18) 4’üncü maddesinde yer alan; “Saat 14.00’den önce yapılabilecek bir hizmetin saat 14.00’den sonraya bırakılmamasına özen gösterilmesi gerekli olup, döner sermaye işletmesi bünyesindeki hizmetlerin (özellikle tıp fakültelerinde) saat 14.00’den önce ve saat 14.00’den sonra dengeli ve etkin yürütülmesinden birim yöneticileri, bu hususun gözetilmesinden ise üniversite yönetim kurulları sorumludur.” hükmüne istinaden “hasta katkısız işlemler”in saat 14.00’den önce (mesai içinde) de yoğun bir şekilde olması ve bu sebeple öğretim üyelerince bu işlemlerin sürekli saat 14.00’den sonraya kaydırılabilecek olması ihtimaline karşı böyle bir uygulamaya başvurulduğunu ve Üniversite Yönetim Kurulunun, bu yolla, “hasta katkısız işlemler”den elde edilen gelirlerden öğretim üyelerine döner sermaye matrahına esas maaşlarının 6 (altı) katına kadar döner sermaye payı ödenmesine müsaade etmeyi, diğer yandan kanunen elde edebilecekleri döner sermaye matrahına esas maaşlarının 10 (on) katına kadar döner sermaye payı ödenmesine ise “hasta katkılı özel tanı ve tedavi hizmetleri”nden elde edilen gelirlerden erişebilme imkânı sağlamayı amaçladığını; yönetim kurulunun iradesinin sadece bundan ibaret olduğunu (hatta hasta katkısız işlemlerdeki 6 katlık sınırın önceki seneler için 2 kat bile olduğunu) dile getirmekte ise de; yukarıda belirtilen listeler incelenmeden söz konusu bu tereddüdün ortadan kaldırılması mümkün görünmemektedir.

Bu itibarla, sorumlunun karar düzeltilmesi dilekçesindeki iddialar ve yukarıdaki açıklamalar dikkate alınmak suretiyle 01.10.2013 tarih ve 37679 tutanak sayılı/21862 ilam sayılı TEMYİZ KURULU KARARININ (2. MADDESİNİN) DÜZELTİLMESİNE MAHAL OLDUĞUNA ve 941 sayılı İlam’ın 4. maddesiyle verilen … TL tutarındaki tazmin hükmünün BOZULMASINA ve karar düzeltilmesi dilekçesi ekinde gönderilen (duruşma sırasında tekrardan sunulan) listeler doğrultusunda kamu zararı değerlendirmesinin yeniden yapılmasını teminen yeni hüküm tesisi için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE,

Karar verildiği 21.06.2016 tarih ve 42098 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.