Sayıştay 3. Dairesi 365 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 3

• Karar Tarihi: 24.11.2020

• Karar No: 365

• İlam No: 26

• Madde No: 4

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2019

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Asgari Ücret Destek Tutarı / Katma Değer Vergisi

…......... ihale kayıt numarası ile ihale edilen ve …......... Ltd. Şti - …......... Ltd. Şti. İş Ortaklığı ile sözleşmeye bağlanan “…......... Kiralanması” işinde;

A) Anılan yüklenicinin, yararlanmış bulunduğu asgari ücret destek tutarlarının hakedişlerden mahsup edilmemesi sonucu …......... TL,

B) Hakedişlerden mahsup edilmeyen tutarlar dolayısıyla Katma Değer Vergisi ödenmesi sonucu …......... TL,

olmak üzere toplam …......... TL tutarında kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasıyla ilgili olarak dosyada mevcut bilgi ve belgeler değerlendirilmiştir.

A)

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun Geçici 78 inci maddesinde;

“Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında haklarında uzun vadeli sigorta kolları hükümleri uygulanan sigortalıları çalıştıran işverenlerce;

a) 2018 yılının aynı ayına ilişkin Kuruma verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde prime esas günlük kazancı 102 Türk lirası ve altında bildirilen sigortalıların toplam prim ödeme gün sayısını geçmemek üzere, 2019 yılında cari aya ilişkin verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde bildirilen sigortalılara ilişkin toplam prim ödeme gün sayısının,

b) 2019 yılı içinde ilk defa bu Kanun kapsamına alınan işyerlerinden bildirilen sigortalılara ilişkin toplam prim ödeme gün sayısının,

2019 yılı Ocak ila Aralık ayları/dönemi için bu maddede belirtilen tutarlar ile çarpımı sonucu bulunacak tutar, bu işverenlerin Kuruma ödeyecekleri sigorta primlerinden mahsup edilir ve bu tutar İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanır. (…)

4734 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bentlerinde sayılan idareler tarafından ilgili mevzuatı uyarınca yapılan ve sözleşmesinde fiyat farkı ödeneceği öngörülen hizmet alımlarında, ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler için birinci fıkra uyarınca İşsizlik Sigortası Fonu tarafından karşılanacak tutarlar bu idarelerce işverenlerin hak edişinden kesilir. (…)

Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve Türkiye İş Kurumunun görüşleri alınmak suretiyle Kurum tarafından belirlenir.”

hükmü yer almakta ve mezkur Kanunun Geçici 75 inci maddesi, söz konusu teşvik uygulamasının, 2018 yılının Ocak ile Eylül ayları arasındaki döneme tatbik edilmesine ilişkin hükümler içermektedir.

Yukarıda yer verilen Geçici 78 inci madde hükmü uyarınca yayımlanan 22.03.2019 tarihli ve 2019/8 sayılı SGK Genelgesinin “İhale Makamlarınca Destekten Yararlanan İşverenlerin Hakedişlerinden Yapılacak Kesintilere İlişkin Usul ve Esaslar” başlıklı 6 ncı bölümünde de;

“Bilindiği üzere, 5510 sayılı Kanunun Geçici 78 inci maddesinde 4734 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bentlerinde sayılan idareler tarafından ilgili mevzuatı uyarınca yapılan ve sözleşmesinde fiyat farkı ödeneceği öngörülen hizmet alımlarında, ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler için birinci fıkra uyarınca Hazine tarafından karşılanacak tutarlar bu idarelerce işverenlerin hak edişinden kesilir hükmü yer almaktadır.

Bu bakımdan, Geçici 78 inci madde kapsamında destekten yararlanan işverenlerin yararlandıkları destek tutarlarının ihale makamlarınca hakedişlerden kesilebilmesi için, söz konusu destek kapsamında yararlanılan tutar –İdarelerce e-borç sorgulama- ekranından görüntülenerek kesinti yapılacaktır.” denilmektedir.

Ayrıca, İdare tarafından …......... ihale kayıt numarası ile ihale edilen işin İdari Şartnamesinin “Fiyat farkı” başlıklı 46 ncı maddesinde;

“46.1. İhale konusu iş için sözleşmenin uygulanması sırasında aşağıdaki esaslara göre fiyat farkı hesaplanacaktır.

46.1.1. 2013/5215 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 6. maddesi gereğince çalışacak olan personeller için fiyat farkı verilecektir.” denilmiş ve bu hükme işin Sözleşmesinde de aynen yer verilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde; 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa göre gerçekleştirilen ve sözleşmesinde fiyat farkı ödeneceği öngörülen hizmet alımlarında, ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler için Hazine tarafından karşılanacak destek tutarlarının idarelerce işverenlerin hakedişlerinden mahsup edilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, rapora konu iş kapsamında yüklenicinin yararlandığı asgari ücret destek tutarlarının hakedişlerden mahsup edilmemesinin kamu zararına sebebiyet verdiği anlaşılmış, ancak …......... TL tutarındaki söz konusu kamu zararı, …......... tarihli ve …......... numaralı Muhasebe İşlem Fişi ile yüklenicinin alacağından mahsuben tahsil edildiğinden, bu tutar için ilişilecek husus kalmadığına ve yapılan tahsilatın ilamda gösterilmesine, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle,

B)

31.08.2013 tarihli ve 28751 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esasların “İşçilik maliyetlerindeki değişiklik” başlıklı 6 ncı maddesinde;

“(1) İhale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler için, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca çalıştırılan işçinin idari şartnameye göre ihale tarihi itibarıyla hesaplanan brüt maliyeti ile uygulama ayındaki brüt maliyeti arasındaki fark, 5 inci madde uygulanmaksızın ödenir veya kesilir.

(2) İhale dokümanında sözleşme kapsamında çalıştırılacak personele brüt asgari ücretin belli bir yüzde fazlası oranında ücret ödenmesi öngörülmüş ise, uygulama ayında fiilen ödenen ücret üzerinden fiyat farkına esas olacak brüt maliyet bulunur ve fiyat farkı, bu maliyete asgari ücretteki brüt artış oranı uygulanarak hesaplanır. Ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma ücretiyle ilgili olarak bu fıkraya göre belirlenen ücret esas alınarak fiyat farkı hesaplanır.

(3) Uygulama ayına ilişkin aylık ücret bordrosunda belirtilen kısa vadeli sigorta kolları prim oranı ile idari şartnamede idarece öngörülen kısa vadeli sigorta kolları prim oranı arasında farklılık olması halinde, bu değişiklik fiyat farkı hesabında dikkate alınır.

denilmektedir.

Yukarıda yer verilen hüküm uyarınca, işçinin ihale tarihi itibarıyla hesaplanan brüt maliyeti ile uygulama ayındaki brüt maliyeti arasındaki fark, fiyat farkı olarak yükleniciye ödenmekte veya kesilmektedir.

5510 sayılı Kanunun Geçici 78 inci ve Geçici 75 inci maddesinde hükmedilen asgari ücret destek tutarları, işverenlerin ödeyecekleri sigorta priminden mahsup edilmek suretiyle uygulanmaktadır. Söz konusu uygulama, yüklenicilerin fiyat farkı hesabında dikkate alınan brüt maliyetleri azaltmaktadır. Başka bir deyişle Hazine tarafından karşılanan ve yüklenicinin uygulama ayında yararlanmış bulunduğu asgari ücret destek tutarları; fiyat farkı hesabında dikkate alınan SGK primlerinin azalmasına ve buna bağlı olarak yüklenicinin uygulama ayında daha düşük bir maliyete katlanmasına neden olmaktadır. Bu işlem de yükleniciye ödenecek olan fiyat farkının tutar olarak azalması anlamına gelmektedir. Öte yandan İdare tarafından düzenlenen hakedişlerin formatı gereği katma değer vergisi matrahı, hesaplanan iş tutarına fiyat farkı eklenerek bulunmaktadır. Dolayısıyla yukarıda anılan destek tutarlarının hakedişlerden mahsup edilmesi sonucunda azalması gereken fiyat farkı tutarı, katma değer vergisi matrahının da azalmasına sebebiyet verecektir.

Bu itibarla, rapora konu iş kapsamında Yüklenicinin yararlandığı asgari ücret destek tutarlarının hakedişlerden mahsup edilmemesi sonucunda ortaya çıkan daha yüksek fiyat farkının, KDV matrahını artırdığı, dolayısıyla da Yükleniciye ödenmesi gerekenden daha yüksek tutarda KDV ödenerek kamu zararına sebebiyet verdiği anlaşılmış, ancak …......... TL tutarındaki söz konusu kamu zararı, …......... tarihli ve …......... numaralı Muhasebe İşlem Fişi ile Yüklenicinin alacağından mahsuben tahsil edildiğinden, bu tutar için ilişilecek husus kalmadığına ve yapılan tahsilatın ilamda gösterilmesine, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.