Sayıştay 3. Dairesi 35674 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2008

• Daire: 3

• Dosya No: 35674

• Tutanak No: 37676

• Tutanak Tarihi: 24.09.2013

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

1. ) 1284 sayılı İlam’ın 1’inci maddesi ile, Tüpraş Türkiye Petrolleri A.Ş. ye asfalt alımı karşılığında yapılan ödemelerden damga vergisi kesintisi yapılmaması nedeniyle 789,00. TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçiler göndermiş oldukları ortak dilekçede, herhangi bir gerekçe belirtmeden ilam konusu olayda kusur ve sorumluluklarının olmadığını iddia etmiş ve ilamın kaldırılmasını talep etmişlerdir.

Başsavcılık karşılama yazısında; Daire kararının onanması ve ayrıca muhasebe yetkilisi konumunda bulanan sorumlunun 5018 sayılı Kamu Mali Yöntemi ve Kontrol Kanununun 61 inci maddesi gereğince sorumluluğunun bulunmadığına, karar verilmesi yönünde görüş bildirmiştir.

Dilekçilerden Harcama Yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan Necmettin AKMAZ tek başına göndermiş olduğu ikinci dilekçesinde özetle, Sayıştay Genel Kurulunun 14.06.2007 Tarih ve 5189/1 sayılı kararında belirtildiği üzere ödeme emirlerinin, muhasebe birimine geliş tarihinden itibaren, en geç dört iş günü içinde inceleneceğini, uygun bulunanların muhasebeleştirilerek tutarlarının hak sahiplerinin banka hesabına aktarılacağını; eksik veya hatalı olan ödeme emri belgesi ve eki belgelerin düzeltilmek veya tamamlanmak üzere en geç hata veya eksikliğin tespit edildiği günü izleyen iş günü içinde gerekçeleriyle birlikte harcama yetkilisine yazılı olarak gönderileceğini; hata veya eksikliklerin tamamlanarak tekrar muhasebe birimine verilenlerin en geç iki iş günü sonuna kadar incelenerek muhasebeleştirme ve ödeme işleminin gerçekleştirileceğini;

İlama konu ödeme belgelerinde damga vergisi, KDV tevkifatı ve gelir vergisi tevkifatına ilişkin eksikliklerin muhasebe yetkilisince tespit edilerek gerekçeleriyle birlikte harcama yetkilisi olarak tarafına yazılı olarak bildirilmediğini; bu nedenle yapılan ödemeden Muhasebe yetkilisinin sorumlu olduğunu belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun;

“Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32. maddesinde;

“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.

Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”

“Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33. maddesinde;

“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. (Değişik son cümle: 22/12/2005-5436/10 md.) Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.

Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.

(Ek üçüncü fıkra: 22/12/2005-5436/10 md.) Elektronik ortamda oluşturulan ortak bir veri tabanından yararlanmak suretiyle yapılacak harcamalarda, veri giriş işlemleri gerçekleştirme görevi sayılır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin esas ve usuller Maliye Bakanlığınca belirlenir.

Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.” Denilmektedir.

14.06.2007 tarih ve 5189/1 sayılı “5018 sayılı Kanun Çerçevesinde Sorumlu Tutulacak Görevli ve Yetkililerin Belirlenmesi Hakkında Sayıştay Genel Kurul Kararı”nın “Sorumlular” başlıklı 3. bölümünde de, harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının ve buna konu olan harcamaların bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu olduklarına; aslî bir gerçekleştirme belgesi olan ödeme emri belgesini düzenleyen sıfatıyla imzalayan gerçekleştirme görevlisinin, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulması gerektiğine karar verilmiştir.

Anılan hususlar birlikte değerlendirildiğinde; harcama yetkililerinin, gerçekleştirme görevlileri ile birlikte harcama talimatlarının ve buna konu olan harcamaların bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu tutulmaları gerekmektedir.

Bununla birlikte,

5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 61 Maddesinde;

“…..

Muhasebe yetkilisi bu hizmetlerin yapılmasından ve muhasebe kayıtlarının usulüne uygun, saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasından sorumludur.

Muhasebe yetkilileri ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde;

a) Yetkililerin imzasını,

b) Ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını.

c) Maddi hata bulunup bulunmadığını.

d) Hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri.

Kontrol etmekle yükümlüdür.

Muhasebe yetkilileri, ilgili mevzuatında düzenlenmiş belgeler dışında belge arayamaz. Yukarıda sayılan konulara ilişkin hata veya eksiklik bulunması halinde ödeme yapamaz.

…..” denilmektedir.

Yine 5189/1 sayılı Sayıştay Genel Kurul Kararının “Muhasebe Yetkilisinin Görev ve Sorumlulukları” başlıklı 5’inci bölümünde muhasebe yetkilisinin görev ve sorumlulukları ayrıntılı bir şekilde belirtilmiş olup, burada da muhasebe yetkilisinin ödemenin mevzuata uygunluğunu kontrol etme sorumluluğu bulunduğuna ilişkin bir ifadeye yer verilmemiştir.

Buradan da anlaşılacağı üzere muhasebe yetkililerinin yapılan ödemenin içeriğinin mevzuata uygun olup olmadığını inceleme yetkileri olmadığı gibi, yetkilerinin olmadığı bir hususta sorumlu tutulmaları da mümkün değildir. Burada vergi tevkifatı yapılması gerektiği, mevzuatın bilinip doğru uygulanmasıyla ilgilidir. Dolayısıyla muhasebe yetkilisinin yapılan ödemenin mevzuata uygunluğu ile ilgili sorumluluğu bulunmamaktadır.

Bu nedenle, Tüpraş Türkiye Petrolleri A.Ş. ne asfalt alımı karşılığında yapılan ödemelerden damga vergisi kesintisi yapılmaması hususunda harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin sorumluluğu bulunmakla birlikte, muhasebe yetkilisinin herhangi bir sorumluluğu bulunmamaktadır.

Bu itibarla, yukarıda belirtilen gerekçelerle sorumlulukların yeniden belirlenmesini teminen 1287 sayılı İlam’ın 1’inci maddesi ile verilen tazmin hükmünün usulden Bozularak sorumlulukların yeniden belirlenmesi için dosyanın kararı veren DAİREYE TEVDİİNE,

2. ) 1284 sayılı İlam’ın 2’nci maddesi ile, Atık Su Arıtma Tesisi Projesi ile ilgili satın alınan mühendislik hizmeti karşılığında Meram Çevre Tek.Ltd.Şti. ne yapılan ödemelerden katma değer vergisi tevkifatı yapılmaması nedeniyle 342,00. TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçiler göndermiş oldukları ortak dilekçede, herhangi bir gerekçe belirtmeden ilam konusu olayda kusur ve sorumluluklarının olmadığını iddia etmiş ve ilamın kaldırılmasını talep etmişlerdir.

Başsavcılık karşılama yazısında; Daire kararının onanması ve ayrıca muhasebe yetkilisi konumunda bulanan sorumlunun 5018 sayılı Kamu Mali Yöntemi ve Kontrol Kanununun 61 inci maddesi gereğince sorumluluğunun bulunmadığına, karar verilmesi yönünde görüş bildirmiştir.

Dilekçilerden Harcama Yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan Necmettin AKMAZ tek başına göndermiş olduğu ikinci dilekçesinde özetle, Sayıştay Genel Kurulunun 14.06.2007 tarih ve 5189/1 sayılı kararında belirtildiği üzere ödeme emirlerinin, muhasebe birimine geliş tarihinden itibaren, en geç dört iş günü içinde inceleneceğini, uygun bulunanların muhasebeleştirilerek tutarlarının hak sahiplerinin banka hesabına aktarılacağını; eksik veya hatalı olan ödeme emri belgesi ve eki belgelerin düzeltilmek veya tamamlanmak üzere en geç hata veya eksikliğin tespit edildiği günü izleyen iş günü içinde gerekçeleriyle birlikte harcama yetkilisine yazılı olarak gönderileceğini; hata veya eksikliklerin tamamlanarak tekrar muhasebe birimine verilenlerin en geç iki iş günü sonuna kadar incelenerek muhasebeleştirme ve ödeme işleminin gerçekleştirileceğini;

İlama konu ödeme belgelerinde damga vergisi, KDV tevkifatı ve gelir vergisi tevkifatına ilişkin eksikliklerin muhasebe yetkilisince tespit edilerek gerekçeleriyle birlikte harcama yetkilisi olarak tarafına yazılı olarak bildirilmediğini; bu nedenle yapılan ödemeden Muhasebe yetkilisinin sorumlu olduğunu belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Usul Yönünden İnceleme;

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun;

“Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32. maddesinde;

“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.

Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”

“Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33. maddesinde;

“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. (Değişik son cümle: 22/12/2005-5436/10 md.) Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.

Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.

(Ek üçüncü fıkra: 22/12/2005-5436/10 md.) Elektronik ortamda oluşturulan ortak bir veri tabanından yararlanmak suretiyle yapılacak harcamalarda, veri giriş işlemleri gerçekleştirme görevi sayılır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin esas ve usuller Maliye Bakanlığınca belirlenir.

Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.” Denilmektedir.

14.06.2007 tarih ve 5189/1 sayılı “5018 sayılı Kanun Çerçevesinde Sorumlu Tutulacak Görevli ve Yetkililerin Belirlenmesi Hakkında Sayıştay Genel Kurul Kararı”nın “sorumlular” başlıklı 3. bölümünde de, harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının ve buna konu olan harcamaların bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu olduklarına; aslî bir gerçekleştirme belgesi olan ödeme emri belgesini düzenleyen sıfatıyla imzalayan gerçekleştirme görevlisinin, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulması gerektiğine karar verilmiştir.

Anılan hususlar birlikte değerlendirildiğinde; harcama yetkililerinin, gerçekleştirme görevlileri ile birlikte harcama talimatlarının ve buna konu olan harcamaların bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu tutulmaları gerekmektedir.

Bu nedenle, dilekçilerin sorumluluk yönündeki itirazlarının REDDİNE, Oybirliği ile, karar verildikten sonra konunun esasına geçildi.

28.02.2004 tarih ve 25387 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 91 seri nolu KDV Genel Tebliğinin “3- Tevkifat Uygulanacak İşlemler” başlıklı düzenlemesine göre; danışmanlık ve denetim hizmetlerine ait ödemelerden katma değer vergisinin 1/3’ü oranında tevkifat yapılması gerekmektedir.

Yine, 91 seri nolu KDV Genel Tebliğinin 5/a maddesinde, yapım işleri olarak kabul edilen işler sayıldıktan sonra, yapım işleri ile birlikte ifa edilen mimarlık ve mühendislik, etüt ve proje, harita ve kadastro, imar uygulama, her ölçekte imar planı hizmetleri ve benzeri hizmetlere de tevkifat uygulanacağı, ancak bu hizmetlerin yapım işlerinden ayrı olarak danışmanlık ve benzeri hizmetler adı altında verildiği takdirde söz konusu Tebliğin A/5-f bölümü kapsamında değerlendirileceği belirtilmiştir. Anılan Tebliğin A/5-f bölümünde ise, danışmanlık ve denetim hizmetleri düzenlenmiştir ve söz konusu kapsamda yapılan hizmet alımlarından 1/2 oranında katma değer vergisi tevkifatı yapılması gerektiği hükme bağlanmıştır.

Tebliğ hükmü uyarınca, yapım işleri ile birlikte ifa edilen mühendislik-mimarlık ve etüt-proje hizmetlerinde 1/3 oranında katma değer vergisi tevkifatı yapılması gerekmekte iken, yapım işlerinden bağımsız olarak ifa edilen mühendislik-mimarlık ve etüt-proje hizmet alımları danışmanlık ve denetim hizmeti olarak değerlendirilmekte, bu nedenle de söz konusu hizmet alımlarına ilişkin ödemelerden 1/2 oranında katma değer vergisi tevkifatı yapılması gerekmektedir.

Ancak, yapım işlerinden bağımsız olarak piyasadan danışmanlık ve benzeri hizmetler adı altında temin edilen mühendislik-mimarlık ve etüt-proje hizmetlerine ilişkin olarak hizmeti yerine getiren kişilere yapılan ödemelerden, anılan Tebliğ hükmüne aykırı olarak 1/2 oranında katma değer vergisi tevkifatı yapılmamıştır.

Bu itibarla, dilekçi iddialarının reddedilerek 1284 sayılı İlam’ın 2’nci maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

3. ) 1284 sayılı İlam’ın 3’üncü maddesi ile, Mühendis Abdullah Tekin TURANOĞLU’na yapılan ödemelerden gelir vergisi tevkifatı yapılmaması nedeniyle 600,00. TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçiler göndermiş oldukları ortak dilekçede, herhangi bir gerekçe belirtmeden ilam konusu olayda kusur ve sorumluluklarının olmadığını iddia etmiş ve ilamın kaldırılmasını talep etmişlerdir.

Başsavcılık karşılama yazısında; Daire kararının onanması ve ayrıca muhasebe yetkilisi konumunda bulanan sorumlunun 5018 sayılı Kamu Mali Yöntemi ve Kontrol Kanununun 61 inci maddesi gereğince sorumluluğunun bulunmadığına, karar verilmesi yönünde görüş bildirmiştir.

Dilekçilerden Harcama Yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan Necmettin AKMAZ tek başına göndermiş olduğu ikinci dilekçesinde özetle, Sayıştay Genel Kurulunun 14.06.2007 tarih ve 5189/1 sayılı kararında belirtildiği üzere ödeme emirlerinin, muhasebe birimine geliş tarihinden itibaren, en geç dört iş günü içinde inceleneceğini, uygun bulunanların muhasebeleştirilerek tutarlarının hak sahiplerinin banka hesabına aktarılacağını; eksik veya hatalı olan ödeme emri belgesi ve eki belgelerin düzeltilmek veya tamamlanmak üzere en geç hata veya eksikliğin tespit edildiği günü izleyen iş günü içinde gerekçeleriyle birlikte harcama yetkilisine yazılı olarak gönderileceğini; hata veya eksikliklerin tamamlanarak tekrar muhasebe birimine verilenlerin en geç iki iş günü sonuna kadar incelenerek muhasebeleştirme ve ödeme işleminin gerçekleştirileceğini;

İlama konu ödeme belgelerinde damga vergisi, KDV tevkifatı ve gelir vergisi tevkifatına ilişkin eksikliklerin muhasebe yetkilisince tespit edilerek gerekçeleriyle birlikte harcama yetkilisi olarak tarafına yazılı olarak bildirilmediğini; bu nedenle yapılan ödemeden Muhasebe yetkilisinin sorumlu olduğunu belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Usul Yönünden İnceleme;

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun;

“Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32. Maddesinde,

“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.

Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”

“Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33. maddesinde,

“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. (Değişik son cümle: 22/12/2005-5436/10 md.) Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.

Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.

(Ek üçüncü fıkra: 22/12/2005-5436/10 md.) Elektronik ortamda oluşturulan ortak bir veri tabanından yararlanmak suretiyle yapılacak harcamalarda, veri giriş işlemleri gerçekleştirme görevi sayılır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin esas ve usuller Maliye Bakanlığınca belirlenir.

Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.” Denilmektedir.

14.06.2007 tarih ve 5189/1 sayılı “5018 sayılı Kanun Çerçevesinde Sorumlu Tutulacak Görevli ve Yetkililerin Belirlenmesi Hakkında Sayıştay Genel Kurul Kararı”nın “sorumlular” başlıklı 3. bölümünde de, harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının ve buna konu olan harcamaların bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu olduklarına; aslî bir gerçekleştirme belgesi olan ödeme emri belgesini düzenleyen sıfatıyla imzalayan gerçekleştirme görevlisinin, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulması gerektiğine” karar verilmiştir.

Anılan hususlar birlikte değerlendirildiğinde; harcama yetkililerinin, gerçekleştirme görevlileri ile birlikte harcama talimatlarının ve buna konu olan harcamaların bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu tutulmaları gerekmektedir.

Bu nedenle, dilekçilerin sorumluluk yönündeki itirazlarının REDDİNE, Oybirliği ile, karar verildikten sonra konunun esasına geçildi.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun “Vergi Tevkifatı” başlıklı 94. maddesinde Kamu İdare ve Müesseselerinin, aynı kanunun 2 numaralı bendine göre yaptıkları serbest meslek işleri dolayısıyla bu işleri icra edenlere yapılan ödemelerden % 20 tevkifat yapmaya mecbur oldukları ifade edilmiştir. Dolayısıyla burada yapılan iş de serbest meslek faaliyeti olduğu için bu faaliyetten dolayı yapılan ödemeden % 20 oranında tevkifat yapılması gerekmektedir.

Ancak, uygulamada Sarayönü Belediyesi tarafından serbest meslek erbabına yapılan ödemelerden gelir vergisi tevkifatı yapılmamıştır.

Rapor dosyası ve ekli belgeler incelendiğinde, Abdullah Tekin TORUNOĞLU’nun 600,00 TL’nin Sarayönü Belediyesince tevkif edilmek suretiyle tahsil edildiğini yıllık gelir vergisi beyannamesinde kesinti yoluyla ödenen vergilere ilişkin listede vergi dairesine beyan ettiği ve bu miktarın dönem gelirlerinden mahsup edildiği görülmüştür.

Bu itibarla, dilekçi iddialarının reddedilerek 1284 sayılı İlam’ın 3’üncü maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

4. ) 1284 sayılı İlam’ın 4’üncü maddesi ile, Avukat Şaban ÖNAL’ a yapılan ödemelerden gelir vergisi tevkifatı yapılmaması nedeniyle 6.779,00. TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçiler göndermiş oldukları ortak dilekçede, herhangi bir gerekçe belirtmeden ilam konusu olayda kusur ve sorumluluklarının olmadığını iddia etmiş ve ilamın kaldırılmasını talep etmişlerdir.

Başsavcılık karşılama yazısında; Daire kararının onanması ve ayrıca muhasebe yetkilisi konumunda bulanan sorumlunun 5018 sayılı Kamu Mali Yöntemi ve Kontrol Kanununun 61 inci maddesi gereğince sorumluluğunun bulunmadığına, karar verilmesi yönünde görüş bildirmiştir.

Dilekçilerden Harcama Yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan Necmettin AKMAZ tek başına göndermiş olduğu ikinci dilekçesinde özetle, Sayıştay Genel Kurulunun 14.06.2007 tarih ve 5189/1 sayılı kararında belirtildiği üzere ödeme emirlerinin, muhasebe birimine geliş tarihinden itibaren, en geç dört iş günü içinde inceleneceğini, uygun bulunanların muhasebeleştirilerek tutarlarının hak sahiplerinin banka hesabına aktarılacağını; eksik veya hatalı olan ödeme emri belgesi ve eki belgelerin düzeltilmek veya tamamlanmak üzere en geç hata veya eksikliğin tespit edildiği günü izleyen iş günü içinde gerekçeleriyle birlikte harcama yetkilisine yazılı olarak gönderileceğini; hata veya eksikliklerin tamamlanarak tekrar muhasebe birimine verilenlerin en geç iki iş günü sonuna kadar incelenerek muhasebeleştirme ve ödeme işleminin gerçekleştirileceğini;

İlama konu ödeme belgelerinde damga vergisi, KDV tevkifatı ve gelir vergisi tevkifatına ilişkin eksikliklerin muhasebe yetkilisince tespit edilerek gerekçeleriyle birlikte harcama yetkilisi olarak tarafına yazılı olarak bildirilmediğini;

Avukat Şaban ÖNAL’a yapılan ödemeye ilişkin 08.01.2008 Tarih ve 001693 Nolu Serbest Meslek Makbuzunda 6.779,00-TL’lik Gelir Vergisi Tevkifatı gösterildiği halde ödeme emrinde bu durumun dikkate alınmadığını; dolayısıyla burada bariz bir maddi hatanın söz konusu olduğunu; ödeme emrinde oluşan bariz maddi hatanın muhasebe yetkilisince belirlenerek ödeme işleminin yapılmaması ve hatalı olan ödeme emri belgesinin harcama yetkilisi olarak tarafıma bildirilmesi gerektiği halde bunun yapılmadığını; bu nedenle yapılan ödemeden Muhasebe yetkilisinin sorumlu olduğunu belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Usul Yönünden İnceleme;

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun;

“Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32. Maddesinde,

“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.

Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”

“Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33. Maddesinde,

“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. (Değişik son cümle: 22/12/2005-5436/10 md.) Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.

Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.

(Ek üçüncü fıkra: 22/12/2005-5436/10 md.) Elektronik ortamda oluşturulan ortak bir veri tabanından yararlanmak suretiyle yapılacak harcamalarda, veri giriş işlemleri gerçekleştirme görevi sayılır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin esas ve usuller Maliye Bakanlığınca belirlenir.

Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.” Denilmektedir.

14.06.2007 tarih ve 5189/1 sayılı “5018 sayılı Kanun Çerçevesinde Sorumlu Tutulacak Görevli ve Yetkililerin Belirlenmesi Hakkında Sayıştay Genel Kurul Kararı”nın “sorumlular” başlıklı 3. bölümünde de, harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının ve buna konu olan harcamaların bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu olduklarına; aslî bir gerçekleştirme belgesi olan ödeme emri belgesini düzenleyen sıfatıyla imzalayan gerçekleştirme görevlisinin, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulması gerektiğine karar verilmiştir.

Anılan hususlar birlikte değerlendirildiğinde; harcama yetkililerinin, gerçekleştirme görevlileri ile birlikte harcama talimatlarının ve buna konu olan harcamaların bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu tutulmaları gerekmektedir.

Bununla birlikte,

5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 61 Maddesinde;

“…..

Muhasebe yetkilisi bu hizmetlerin yapılmasından ve muhasebe kayıtlarının usulüne uygun, saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasından sorumludur.

Muhasebe yetkilileri ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde;

a) Yetkililerin imzasını,

b) Ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını.

c) Maddi hata bulunup bulunmadığını.

d) Hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri.

Kontrol etmekle yükümlüdür.

Muhasebe yetkilileri, ilgili mevzuatında düzenlenmiş belgeler dışında belge arayamaz. Yukarıda sayılan konulara ilişkin hata veya eksiklik bulunması halinde ödeme yapamaz.

…..” denilmektedir.

Muhasebe Yetkililerinin Eğitimi, Sertifika Verilmesi ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 29’uncu maddesinin dördüncü fıkrasında; “Muhasebe yetkililerinin maddi hataya ilişkin sorumlulukları; bir mali işlemin muhasebeleştirilmesine dayanak teşkil eden karar, onay, sözleşme, hakediş raporu, bordro, fatura, alındı ve benzeri belgelerde; gelir, alacak, gider ya da borç tutarının tespit edilmesine esas rakamların hiçbir farklı yoruma yer vermeyecek biçimde, bilerek veya bilmeyerek yanlış seçilmesi, oranların yanlış uygulanması, aritmetik işlemlerin yanlış yapılması ve muhasebeleştirmeye esas toplamlarının muhasebeleştirme belgesinde ilgili hesaplara noksan veya fazla kaydedilmek suretiyle yapılan yersiz ve fazla alma, verme, ödeme ve gönderilmesiyle sınırlıdır. Teknik nitelikteki belgelerde, bu niteliğe ilişkin olarak yapılmış maddi hatalardan bu belgeleri düzenleyen ve onaylayan gerçekleştirme görevlileri sorumlu olup, muhasebe yetkililerinin bu belgelere ilişkin sorumlulukları aritmetik işlemlerdeki yanlışlıklarla sınırlıdır.” hükmü bulunmaktadır.

14.06.2007 tarih ve 5189/1 sayılı “5018 sayılı Kanun Çerçevesinde Sorumlu Tutulacak Görevli ve Yetkililerin Belirlenmesi Hakkında Sayıştay Genel Kurul Kararı”nın “Muhasebe Yetkilisinin Görev ve Sorumlulukları” başlıklı 5’inci bölümünde de, giderin taahhüt ve tahakkuk aşamalarına ait olup çeşitli gerçekleştirme görevlilerinin kendi yasal görevleri çerçevesinde düzenledikleri ve imzaladıkları belgelerdeki açık ve kolayca görülebilen ve yorum gerektirmeyen maddi hatalardan muhasebe yetkilisinin, harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisiyle birlikte sorumlu tutulması gerektiğine karar verilmiştir.

Rapor dosyası ve ekli belgelerin incelenmesi neticesinde; Avukat Şaban ÖNAL’a yapılan ödemeye ilişkin 08.01.2008 tarih ve 1693 Nolu Serbest Meslek Makbuzunda 6.779,00-TL’lik Gelir Vergisi Tevkifatı gösterildiği halde ödeme emrinde bu durumun dikkate alınmadığı görülmüştür.

Bu durumda, söz konusu maddi hatadan dolayı muhasebe yetkilisinin, harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi ile birlikte sorumlu tutulmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Bu nedenle, dilekçilerin sorumluluk yönündeki itirazlarının REDDİNE, Oybirliği ile, karar verildikten sonra konunun esasına geçildi.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun “Vergi Tevkifatı” başlıklı 94. maddesinde Kamu İdare ve Müesseselerinin, aynı kanunun 2 numaralı bendine göre Yaptıkları serbest meslek işleri dolayısıyla bu işleri icra edenlere yapılan ödemelerden % 20 tevkifat yapmaya mecbur oldukları ifade edilmiştir. Dolayısıyla burada yapılan iş te serbest meslek faaliyeti olduğu için bu faaliyetten dolayı yapılan ödemeden % 20 oranında tevkifat yapılması gerekmektedir.

Ancak, uygulamada Sarayönü Belediyesi tarafından serbest meslek erbabına yapılan ödemelerden gelir vergisi tevkifatı yapılmamıştır.

Rapor dosyası ve ekli belgeler incelendiğinde, Şaban ÖNAL’ın 6.779,00 TL nin Sarayönü Belediyesince tevkif edilmek suretiyle tahsil edildiğini yıllık gelir vergisi beyannamesinde kesinti yoluyla ödenen vergilere ilişkin listede vergi dairesine beyan ettiği ve bu miktarın dönem gelirlerinden mahsup edildiği görülmüştür.

Bu itibarla, dilekçi iddialarının reddedilerek 1284 sayılı İlam’ın 4’üncü maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 24.09.2013 tarihli ve 37676 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.