Sayıştay 3. Dairesi 35535 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2008

• Daire: 3

• Dosya No: 35535

• Tutanak No: 39238

• Tutanak Tarihi: 17.06.2014

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşüldü:

1. 1080 sayılı ilamın 2.maddesi ile;

A-Samsun Atakum Belediyesine ait elektrik faturaları ödemelerinde çok zamanlı elektrik tüketim ölçümü yapabilen elektrik sayaçları kullanılmasına rağmen tek zamanlı tarife üzerinden fiyatlandırma yapılması,

B-Sosyal tesisler ile spor tesislerine ait faturaların belediye bütçesinden ödenmesi nedeniyle toplam 30.751,93 TL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle;

Sayıştay'ın Sayı:2008-55-3-705 ile 2008 yılına ait Samsun-Atakum Belediyesi'nin incelenmesi sonucu savunmalarının istendiği sorgu kağıdında Madde No:2 için verdikleri savunmada ;

“ Belediyemize ait elektrik faturalarının incelenmesinden ;

A-) Çok zamanlı elektrik tüketim ölçümü yapabilen elektrik sayaçları kullanılmasına rağmen tek zamanlı tarife üzerinden fiyatlandırma yapıldığından bahisle kamu zararına sebebiyet verildiği ifade edilmektedir.Cevap ekindeki 2008 yılına ait elektrik fiyat tarifelerinin incelenmesinde ,

Gündüz (06:00 - / 7:00 saatleri arası)

Puant (I7:00 ~ 22:00 saatleri arası)

Gece (22:00 -06:00 saatleri arası)

olduğu görülmektedir.Belediye gibi resmi kurumların kışın 08:00 -17:00 saatleri arasında, yazın 08:30 - 17:30 saatleri arasında mesaisi olduğundan yazın tamamen 'gündüz tarifesi' içinde kalmakta, kışın ise 17:00 den sonraki 30 dakika 'puant tarifesi' içinde kalmaktadır. Bu 30 dakika, çift tarifeli abonelik olması durumunda gündüz tarifesinden puant tarifesi ile ücretlendirilerek gereksiz bir ödemeye sebep olunacaktır.Bu itibarla fiyat indiriminin uygulandığı saat 22:00 den sonra hiçbir faaliyetin olmadığı Belediye Hizmet binası, atölye gibi Belediyeye ait tüm binalarda tek tarifeli abonelik, Kamu Yararınadır.

Ayrıca, Diğer belediyelerde de olduğu gibi tek terim çok zamanlı tarife sistemine belediyemizin kullanım şekli tam olarak uymamaktadır. Çünkü yaz ve kış saati uygulamasını da göz önünde bulundurursak 17 ila 22 arası belediyemiz tesis ve hizmet binalarının elektrik enerjisini en çok kullandığı zaman dilimi içerisinde yer almaktadır, bu zaman dilimi de çok zamanlı tarife sisteminde normal zaman tarife değerinin üzerinde bir bedel ile fatura edilmektedir. Ayrıca zaman zaman çok zamanlı tarife sistemi bir miktar uygun gibi gözükse de sürekli takip ve tarife değişikliği talebinde bulunarak elektrik sisteminde ve fatura düzenlemesinde takip ve denetim açısından bir standart yakalama zorluğu doğacaktır. Resmi Elektrik kurumunun genel anlamda bizim durumumuzda olan yerler için önerdiği ve ilk anda uyguladığı tarife sistemi tek terimli tek zamanlı tarife sistemidir.

B-) Sosyal Tesisler, Eğitim ve Eğlence Merkezi ve spor tesislerine ait elektrik faturalarının belediye bütçesinden ödendiğinden bahisle 'kamu zararı' oluştuğu ifade edilmiştir.

Belediyemize ait bir sosyal tesisin bulunmadığı, aslında sosyal tesis adı ile geçen elektrik faturalarının Belediye hizmetlerinde kullanılan binaların abonesi olduğu, Abone isminin faturaya yanlış müracaatımız ile ilgili kurum tarafından yazıldığından, yapmış olduğumuz bu yanlışlığın düzeltileceğini tarafınıza bildiririz.

Bahse konu tesisler belediye tarafından işletilmekte ve geliri Belediyemizce tahsil edilmektedir.Eğitim ve Eğlence Merkezi adındaki tesisimiz Atakum Belediyesi 1326/2400 hisse paylı, Samsun Büyükşehir Belediyesi 1074/2400 hisse paylı taşınmaz üzerine cevap ekinde belgelerden de anlaşılacağı üzere, Samsun Büyükşehir Belediyesi Meclisinin 15.07.2005 tarih, 14 birleşim nolu ve 45 nolu kararı ile muvakat sonrası Belediyemizce ihale edilerek yaptırılmış, 04.10.2007 tarih ve 408 sayı ile yapı kullanma izin belgesi almış, Atakum Belediye Meclisi'nin 02.04.2007 tarih, 6 birleşim nolu ve 17 nolu kararı ile Atakum Belediyesi ve Nikah Salonu ve Kültür Merkezindeki (Eğitim ve Eğlence Merkezi ) düğün salonları için fiyat tarifesi belirlenmiştir.Fiyatlardan da anlaşılacağı üzere, binası ve hizmeti ile rakipsiz düğün salonları ihtiva etmesi ve düğün salonu ücretlerinin de Belediyemizce tahsil edilmesi ile Belediyemize bırakın yük olarak kamu zararına sebebiyet vermesini, ciddi gelir getirerek kamunun kara geçmesi sağlanmıştır. Elektrik abonesinin çok zamanlı tarife yerine tek zamanlı tarifenin tercih edilmesi sebebiyle Kamu zararı oluştuğu ifade edilse de yukarıda anlatıldığı şekilde Atakum Belediyesi ve Nikah Salonu ve Kültür Merkezindeki (Eğitim ve Eğlence Merkezi )'nin çalışma saatleri 08:00 ile 23:00 saatleri arasında olup 17:00 -22:00 saatleri arasındaki toplam 5 (beş) saatleri arasında (puant) gündüze göre yüksek fiyattan fatura edilecek, 22:00 -23:00 saatleri arasında saat gündüze göre düşük fiyattan fatura edilecek ama toplamda Belediye 4 saat boyunca gündüz tarifesindeki fiyattan yüksek fiyat tarifesinden hesaplanmış faturayı ödemek zorunda kalacağından Kamu zararına sebep olunacak idi. Resmi Kurumlar için en uygun tarife, çalışma saatleri düşünüldüğünde tek zamanlı tarifedir.

Sosyal tesislere, eğitim ve eğlence merkezi ile spor tesislerine ait faturaların belediye bütçesinden ödendiği; denilmektedir.

Belediyemize ait bir sosyal tesisin bulunmadığı, aslında sosyal tesis adı ile geçen elektrik faturalarının Belediye hizmetlerinde kullanılan binaların abonesi olduğu, Abone isminin faturaya yanlış müracaatımız ile ilgili kurum tarafından yazıldığından, yapmış olduğumuz bu yanlışlığın düzeltileceğini tarafınıza bildiririz.”

şeklindeki savunmalarının kısmen kabul edildiğini, kısmen de kabul edilmediğini,

Yukarıdaki savunmaya ek olarak aşağıdaki savunmanın yapıldığını;

5393 sayılı Belediye Kanununun Belediyenin görev ve sorumluluklarını düzenleyen 14. maddesinde;

“Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;

a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafi ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor; sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır.”

15. maddesinde;

“Belediyenin yetkileri ve imtiyazları şunlardır:

a) Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki İhtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak.” hükmünün bulunduğunu,

“Eğitim ve Eğlence Merkezi” adıyla işletilmiş olan tesisin, zemin katta kütüphane ve seminer salonları ile Belde Eğitimine katkı sunan, üst katında ise vatandaşların ihtiyacına göre kiralama ücretleri de farklı olacak şekilde, büyük ve küçük olmak üzere iki adet nikah salonu ve personelin hizmet verdiği birimleri ve ihtiyaca kolayca cevap veren açık otoparkları ile 'Belde sakinlerinin müşterek nitelikteki' ihtiyacına cevap vermekte olduğunu,

Dilekçe ekindeki evraklardan anlaşılacağı üzere çoğunluğu Atakum Belediyesi olmak üzere Samsun Büyükşehir Belediyesi ile hisseli arsa üzerine ruhsatlı olarak yapılmış olduğunu,

Atakum Belediyesi Mali Hizmetler Müdürlüğünün 25.08.2011 tarih ve 285 sayılı yazısından görüleceği üzere 2008 yılında büyük salondan 145.500.- TL., küçük salondan 75.900.- olmak üzere toplam 221.400.- TL., gelir elde ederek hem yukarıda hüküm altına alınmış görev ve sorumlulukların yerine getirildiğini hem de Belediye bütçesine katkı sağlanarak kamu zararına sebebiyet verilmediğini,

Belediyece işletilen Su Oyunları Havuzundan (Aquapark), spor tesislerinin işletilmesinden Atakum Belediyesi Mali Hizmetler Müdürlüğünün 25.08.2011 tarih ve 286 sayılı yazısında ifade edildiği üzere 2008 yılında Su Oyunları Havuzundan 5.641.- TL gelir elde edilerek Belediye bütçesine katkı sağlandığını belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Savcılık; “1080 sayılı ilamın 2. maddesi ile ilgili olarak;

İleri sürülen gerekçeler Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun “Perakende Satış Tarifesi usul ve Esasları” hakkında aldığı 284/2 sayılı kararın “Tarife Sınıfının Seçilmesi” başlıklı 3. maddesi ile 2008 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nun Kamu İdarelerince işletilen Sosyal Tesisler başlıklı 26. maddesinde belirtilen hükümlere uygun bulunmadığından temyiz itirazının reddi ile mevzuata uygun Daire Kararının tasdikine karar verilmesi uygun olur.” şeklinde görüş bildirmiştir.

A- Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 8/1/2004 tarihli toplantısında, 1 Ocak 2004 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş., Meram Elektrik Dağıtım A.Ş., Körfez Elektrik Dağıtım A.Ş., Trakya Elektrik Dağıtım A.Ş., Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş., Başkent Elektrik Dağıtım A.Ş., Sakarya Elektrik Dağıtım A.Ş., Karaelmas Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından uygulanacak olan perakende satış tarifelerine ilişkin “Perakende Satış Tarifesi Usul ve Esasları” hakkında aldığı 284/2 sayılı Karar’ın “Tarife Sınıfının Seçilmesi” başlıklı 3. maddesinde:

“1) Müşteri, kendi abone grubu içinde kalmak, aşağıda belirtilen şartlar ve istisnalara uygun olmak kaydıyla tek veya çift terimli tarifelerden birini seçmekte serbesttir.

A-Tek Terimli Tarife: Tüketilen elektrik enerjisi için kilowattsaat (KWh) miktarı üzerinden bedel alma esasına dayalı tarife sınıfıdır.

a) Tek terimli tarifeden elektrik enerji alan müşteriye, yazılı müracaatı halinde gündüz, gece ve puant (elektrik enerjisi tüketiminin en yüksek olduğu dönem) dönemleri için ayrı ayrı belirlenen çok zamanlı tarife uygulanır.

b) Tek terimli tarifeden elektrik enerjisi alan ve çok zamanlı tarife uygulanacak olan müşterinin çok zamanlı ölçüm yapabilen sayacı, kendisi tarafından veya talebi halinde dağıtım şirketi tarafından bedeli karşılığında sağlanarak monte edilecek/ettirilecektir. Uygulama sayacın takıldığı tarihten itibaren geçerli olacaktır.

c) Çok zamanlı tarifelerin uygulanması bakımından;

Puant dönemi : Saat 17.00-22.00

Gece dönemi : Saat 22.00-06.00

Gündüz dönemi : Saat 06.00-17.00

arasındaki dönemdir.

B-Çift Terimli Tarife: Tüketilen elektrik enerjisi için kilowattsaat (KWh) miktarı üzerinden alınan bedel ile buna ek olarak sözleşme gücü karşılığı kilowatt (KW) miktarı üzerinden alınan bedel alma esasına dayalı tarife sınıfıdır.

a) Çift terimli tarifeden elektrik enerjisi alacak müşteri, çekilen gücün en yüksek anlık değerinin belirlenmesi için demandmetreli sayaç monte etmek zorundadır. Bu sayaç müşterinin kendisi tarafından veya talebi halinde dağıtım şirketi tarafından bedeli karşılığında sağlanarak monte edilecek/ettirilecektir.

b) Çift terimli tarifeden enerji alan müşteriye yazılı müracaatı halinde gerekli ölçüm sistemini kurmaları koşuluyla gündüz, gece ve puant (elektrik enerjisi tüketiminin en yüksek olduğu dönem) dönemleri için ayrı ayrı belirlenen çok zamanlı tarife uygulanır.

c) Çift terimli ve çok zamanlı tarifeden enerji alacak müşterinin çok zamanlı ölçüm yapabilen ve demantmetreli sayacı kendisi tarafından veya talebi halinde dağıtım şirketi tarafından bedeli karşılığında sağlanacak ve monte edilecek/ettirilecektir. Uygulama sayacın takıldığı tarihten başlayarak geçerli olacaktır.

d) Çok zamanlı tarifelerin uygulanması bakımından;

Puant dönemi : Saat 17.00-22.00

Gece dönemi : Saat 22.00-06.00

Gündüz dönemi : Saat 06.00-17.00

arasındaki dönemdir.

…”

denilmektedir.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 30/12/2004 tarihli toplantısında da, 413 sayılı karar doğrultusunda Ocak 2004 tarihli ve 25339 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 31/12/2003 tarihli ve 274-281 sayılı Kurul Kararları ile onaylanan perakende satış tarifeleri ile 15 Ocak 2004 tarihli ve 25347 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 8/1/2004 tarihli ve 284/2 sayılı Kurul Kararı ile onaylanan Perakende Satış Tarifesi Usul ve Esaslarına ilişkin mevcut uygulamaya devam edilmesine karar verilmiştir.

Öte yandan Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu tarafından alınan kararla her yılbaşından geçerli olmak üzere onaylanan 21 Dağıtım Şirketi İçin Tarife Uygulamalarına İlişkin Usul Ve Esasların konuyla ilgili “3) Perakende Satış Tarifesi Kapsamındaki Uygulamalar” bölümünde:

“Tedarikçisi dağıtım şirketi olan tüketicileri kapsar.

A-Tek Zamanlı Tarife: Günün tüm zamanlarında tüketilen elektrik enerjisi için, ilgili bileşenlerden oluşan ve tek fiyat olarak uygulanan tarifedir.

B-Çok Zamanlı Tarife: Günün belirlenmiş olan farklı zaman dilimlerinde tüketilen elektrik enerjisi için, ilgili bileşenlerden oluşan ve farklı zaman dilimleri için farklı fiyat uygulanan tarifedir.

Çok zamanlı tarifelerin uygulanması bakımından;

Gündüz dönemi : Saat 06-17

Puant dönemi : Saat 17-22

Gece dönemi : Saat 22-06

arasındaki dönemlerdir.

Müşteri aşağıda belirtilen şartlar dahilinde tek veya çok zamanlı tarifelerden birini seçebilir.

Çift terimli tarife sınıfını seçip, sözleşme gücü 0,7 MW (dahil) ve üzeri olan sanayi abonelerine çok zamanlı tarife uygulanır.

Çok zamanlı tarifenin uygulanabilmesi için, müşterinin çok zamanlı ölçüm yapan sayacının bulunması zorunludur. Çok zamanlı sayacı bulunan müşterilerin, çok zamanlı tarifeyi seçmeleri zorunlu olmayıp, tek zamanlı tarifeyi seçebilirler.

Müşteri, tek veya çok zamanlı tarifeye geçme talebini yazılı olarak yapar. Tarife değişikliği, yazılı talep tarihinin içinde bulunduğu dönem sonundaki endeks tespitleri ile çıkarılacak faturayı takip eden ilk fatura döneminde yerine getirilir.”

hükümleri yer almaktadır.

284/2 sayılı Karar hükümlerinden de anlaşılacağı üzere çok zamanlı tarifeden yararlanmak isteyen müşterinin ancak talebi halinde çok zamanlı ölçüm yapabilen sayaçlar monte edilecek ve bu doğrultuda çok zamanlı tarife (gündüz, puant ve gece) üzerinden elektrik fiyatlandırması yapılacaktır. Bu nedenle ilamda belirtilen şekliyle hesaplama yapılabilmesi için idarenin yazılı bir talebinin olması gerekmektedir. Ayrıca, 21 Dağıtım Şirketi İçin Tarife Uygulamalarına İlişkin Usul Ve Esaslar gereğince çok zamanlı sayacı bulunan müşterilerin, çok zamanlı tarifeyi seçmeleri zorunlu olmayıp, tek zamanlı tarifeyi seçebilmeleri imkan dahilindedir.

Uygulamada, gündüz, puant ve gece tüketimlerinin olduğu bir başka deyişle bu dönemlerde sayaçlar tarafından ölçüm yapılabildiği (sayaçların çalıştığı) faturalardan açıkça gözüktüğü halde her bir dönem (gündüz, puant ve gece) için elektrik fiyat tarifesinde belirtilen (fonlu) tarifeler üzerinden fiyatlandırma yapılmamış aksine bu dönemlerdeki (gündüz, puant ve gece) tüketim miktarları (KWh cinsinden) toplanmış ve toplam tutara tek zamanlı (fonlu) fiyat tarifesi üzerinden fiyatlandırma uygulanmıştır.

Ancak çoklu sisteme ilişkin sayacın/sayaçların takıldığında yeni tarife talebinde bulunulmasının, çok zamanlı tarife sistemi kurulmasına karar veren makamın sorumluluğunda olduğu, bunun geç yapılması veya hiç yapılmamasının iç kontrol sisteminin yetersizliğini göstermekte olduğu ve bundan kaynaklanan sorumluluğun da doğrudan bir mali sorumluluktan ziyade idari sorumluluk gerektirdiği sabit olduğundan 1080 sayılı ilamın 2(A) bendine konu olan ödemede (6.010,98 TL.) mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

B) 2008 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nun Kamu İdarelerince işletilen sosyal tesisler başlıklı 26.maddesinde;

“Merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerince işletilen eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, kreş, spor tesisi ve benzeri sosyal tesislerin giderleri, münhasıran bu tesislerin işletilmesinden elde edilen gelirlerden karşılanır. Bu yerlerde, merkezi yönetim bütçesi ile döner sermaye ve fonlardan ücret ödenmek üzere 2008 yılında ilk defa istihdam edilecek yeni personel görevlendirilmez.” denilmektedir.

Bu maddeye göre, merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri, döner sermayeli kuruluşlar, kamu iktisadi teşebbüsleri, kamu bankaları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının tasarrufunda bulunan eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, spor tesisi, kreş ve benzeri sosyal ve destek amaçlı tesislerden dinlenme amacıyla veya diğer amaçlarla yararlanacaklardan alınacak yemek, konaklama ve diğer hizmet bedellerinin tespitinde ve elde edilen gelirlerin kullanımında esas ve usulleri belirlemek üzere Maliye Bakanlığı’nca çıkartılan ve 23 Şubat 2008 tarihli 26796 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebliğ’in (Sayı : 2008-1) “Ortak Hususlar” başlıklı V numaralı bölümünde:

“ 1–Kamu kurum ve kuruluşlarının tasarrufunda bulunan eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, spor tesisi, kreş, çocuk bakımevi ve benzeri sosyal tesislerin işletme giderleri için ilgili kurum ve kuruluşların bütçelerinden herhangi bir katkıda bulunulmaması esastır. ” hükmü yer almaktadır.

Yukarıda yer alan hükümlerde kanun koyucunun amacı sosyal tesislerin kendi gelir ve giderleri ile işletilmesi, idare bütçelerinden herhangi bir kaynak aktarılmadan kendi gelirleri ile giderlerini gerçekleştirmesidir.

Belirtilen mevzuat gereği işletme giderleri için ilgili kurum ve kuruluşların bütçelerinden herhangi bir katkıda bulunulmayacağı gibi gelirlerinin kullanımının da sosyal tesislerce sağlanması gerekmektedir.

Dilekçi tarafından Atakum Belediyesi Mali Hizmetler Müdürlüğünün 25.08.2011 tarih ve 285 sayılı yazısında 2008 yılında büyük salondan 145.500.- TL., küçük salondan 75.900.- olmak üzere toplam 221.400.- TL. gelir elde edilerek Belediye bütçesine katkı sağlandığı,

Yine Mali Hizmetler Müdürlüğünün 25.08.2011 tarih ve 286 sayılı yazısında 2008 yılında Su Oyunları Havuzundan 5.641.- TL gelir elde edilerek Belediye bütçesine katkı sağlandığı ileri sürülmekte ise de;

Eğitim ve Eğlence Merkezi (Nikah salonu ve kültür merkezi)’ne ait elektrik bedelleri yargılama aşamasında kamu zararı tablosundan çıkarılmış ve bu yerlere ait ödenen elektrik bedelleri için tazmin denilmemiştir.

Küçük havuz elektrik bedelleri, ilam maddesinin (A) bendinde işlenmiş olup elektrik bedelleri “neden bütçeden ödendi” diye sorguya konu olmamış, ödenen elektrik bedelleri “Çok zamanlı elektrik tüketim ölçümü yapabilen elektrik sayaçları kullanılmasına rağmen tek zamanlı tarife üzerinden fiyatlandırma yapıldığı” gerekçesi ile sorgulanmıştır.

İlam maddesinin (B) bendi kamu zararı tablosuna ise sadece “sahil sosyal tesisleri” ile “spor tesislerinin” belediye bütçesinden ödenen elektrik bedelleri konu edilmiştir.

Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda Samsun-Atakum Belediyesi sahil sosyal tesisleri ve spor tesislerinin elektrik faturalarının belediye bütçesinden ödenmesi (24.740,95 TL.) mevzuata uygun değildir.

Sonuç olarak 1080 sayılı ilamın 2.maddesi ile tazmin hükmü verilen 30.751,93 TL.den mevzuata uygun olan (A) bendindeki 6.010,98 TL.nin düşülerek geriye kalan (B) bendindeki 24.740,95 TL.nin;

22.478,25 TL.sinin gerçekleştirme görevlisi Sinan BEKTAŞ (Fen İşl.Md.Yar.) ile harcama yetkilisi Vehbi DEMİR (Fen İşl.Md.V.)’in,

967,80 TL.sinin gerçekleştirme görevlisi Sinan BEKTAŞ (Fen İşl.Md.Yar.) ile harcama yetkilisi Türker DİZDAR (İnş.teknikeri)’ın,

1. 294,90 TL. sinin gerçekleştirme görevlisi Sinan BEKTAŞ (Fen İşl. Md. Yar. ) ile harcama yetkilisi Zekai MURZİOĞLU’nun

uhdelerinde kalmak üzere DÜZELTİLMEK SURETİ İLE TASDİKİNE,

2. 1080 sayılı ilamın 4.maddesi ile; İbrahim AYDIN (İnşaat Mühendisi) yükleniminde bulunan 180.000,00 TL bedelli “ Yeşildere Mah. Semt Parkı Yapımı” işinde; süre uzatım kararıyla işin yıllara sirayet eden bir büyük onarım inşaatı işi haline geldiği anlaşıldığı tarihten sonra düzenlenen 2 (iki) numaralı hakediş bedeli üzerinden gelir vergisi tevkifatı yapılmadığı için 470,25 TL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle;İbrahim AYDIN (İnşaat Mühendisi) yükleniminde bulunan "Yeşildere Mah. Semt Parkı Yapımı" işinde işyeri teslim tarihinin 12.06.2008, sözleşmeye göre işin süresinin 60 takvim / iş günü ve bu doğrultuda sözleşmeye göre işin bitim tarihinin 11.08.2008 tarihi olduğunu,

Bu itibarla ihale edilen veriler doğrultusunda işin yıllara sirayet eden bir onarım işi niteliği taşımadığını ancak idarece görülen aksaklıklar üzerine (idarece uygulama sahasının hazırlanması, parsel sınır ayarlamalarının yetişmemesi, arazi koşulları vb. sebepler nedeniyle) işe öncelikle 11.08.2008 tarih ve 24624 sayılı süre uzatım kararı ile 15.09.2008 tarihine kadar, daha sonra 15.09.2008 tarih ve 3803 sayılı süre uzatım kararı ile 20.10.2008 tarihine kadar ve en son olarak 17.10.2008 tarih ve 4438 sayılı süre uzatım kararı ile 30.01.2009 tarihine kadar ek süre verildiğini,

En son verilen süre uzatım kararı nedeniyle başlangıçta yıllara sari bir nitelik taşımayan bu onarım işinin sırf mücbir sebeplerle 30.01.2009 tarihine sarkması sebebiyle gelir vergisi kesilmesinin yüklenici adına haksızlık olduğunu,

Yıllara sari olmadan ihale edilmiş bir işin mücbir sebeplerle bir sonraki yılın 1. ayına uzamasından dolayı 'yıllara sari ihale hükümlerinin' uygulanarak tevkifat yapılmasının hukuka aykırı olduğu düşünüldüğünden tevkifat yapılmadığını belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Savcılık; “193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 42. maddesinde birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat ve onarım işlerinde kar veya zararın işin bittiği yıl kati olarak tespit edilerek, tamamının o yılın beyannamesinde gösterileceği, ayrıca aynı Kanunun 94. maddesinde ise 42.madde kapsamına giren işler dolayısıyla bu işleri yapanlara ödenen istihkak beldelerinden vergi tevkifatı yapılacağı hükmü yer almaktadır. Bu hükümlere aykırı işlem yapılarak kamu zararına sebebiyet verildiğinden temyiz itirazının reddi ile mevzuata uygun Daire Kararının tasdikine karar verilmesi” şeklinde görüş bildirmiştir.

Gelir Vergisi Kanunu 42. maddesine göre; yıllara sari inşaat, onarım ve yapım işlerinde kar veya zarar, işin bittiği yılda, o yılın beyannamesinde gösterilerek vergilendirilir. Vergilendirme açısından sağlanan bu avantajın karşılığı olarak da kaynağında Gelir ve Kurumlar Vergisi tevkifatı esası getirilmiştir.

Bir işin Gelir Vergisi Kanununun 42. maddesi kapsamında değerlendirilebilmesi için;

a) Faaliyet konusu inşaat ve onarım işi olmalı,

b) İnşaat ve onarım işi birden fazla yıla sirayet etmeli,

c) İnşaat ve onarım işi resmi veya özel taahhütlere bağlı olarak yapılmalıdır.

Yıllara sirayet etmesi ibaresinden; yapılan işin birden fazla takvim yılını ilgilendirmesi anlaşılmalıdır. Birden fazla yıl tanımı, 12 aylık zaman dilimlerini değil; işin başlanıldığı yıldan sonra gelen başka bir takvim yılında bitmesini ifade etmektedir.

Söz konusu işin taahhüde bağlı olarak yapılması ise; inşaat ve onarım işinin başkasının nam ve hesabına yapılması ve karşılığında hak edişe bağlı bir istihkak ödemesinin ortaya çıkması ile mümkündür.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununu Vergi Tevkifatı başlıklı 94. maddesinde aynen:

“Kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zirai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar. ” denilmekte,

Ayrıca 94.maddenin 3.fıkrasında ise; 42. madde kapsamına giren işler dolayısıyla bu işleri yapanlara (kurumlar dahil) ödenen istihkak bedellerinden vergi tevkifatının yapılacağı belirtilmektedir. Anılan Kanunun 42. maddesinde ise aynen:

“ Birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat (dekapaj işleri de inşaat işi sayılır) ve onarma işlerinde kar veya zarar işin bittiği yıl kati olarak tespit edilir ve tamamı o yılın geliri sayılarak, mezkur yıl beyannamesinde gösterilir… ” denilmektedir.

10.12.2003 tarihli ve 2003 / 6577 sayılı Kararnamenin eki Kararda 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununu 94. maddesinde yer alan kazanç ve iratlardan 42. madde kapsamına giren işler dolayısıyla bu işleri yapanlara (kurumlar dahil) ödenen istihkak bedellerinden % 5 oranında vergi tevkifatının yapılacağı Bakanlar Kurulunca kararlaştırılmıştır. Bu oran 1.1.2007 tarihinden itibaren ise 2006 / 11449 sayılı B.K.K. ile % 3 olarak uygulanacaktır.

Görüleceği üzere yıllara sari inşaat, onarım ve yapım işleri dolayısı ile bu işleri yapanlara (kurumlar dahil) ödenen istihkak bedellerinden 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 94. maddesinin 3. bendine göre % 5 (1.1.2007 tarihinden itibaren % 3) gelir vergisi tevkifatı yapılacağı hükmü yer almaktadır. Kesilen bu vergiler, işin bitiminde verilecek yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinde hesaplanan vergiden mahsup edilir.

Yıllara sari inşaat onarım ve yapım işlerinde işin başlangıç ve bitim tarihi önem arz etmektedir. İşin başlangıç tarihi konusunda Maliye Bakanlığı’nın 02.06.1998 tarihli özelgesinde; “ ………. Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde işin birden fazla yıla yaygın olması gerekli olup, bu kapsama giren işlerde işin başlangıç tarihi; yapılan sözleşmede işin yer teslimi öngörülmüş ise, yerin teslim tarihi, yer teslim tarihi belirtilmemiş ise işin fiilen başlangıç tarihi, sözleşmede bunlardan hiçbiri belirtilmemiş ise sözleşmenin imzalandığı tarihtir…. ” denilmektedir. İşin bitiş tarihi konusuna gelince ise; aynı yıl içerisinde bitirilmesi sözleşmeye bağlanan, ancak daha sonra her ne sebeple olursa olsun birden fazla takvim yılına taşan söz konusu işler dolayısıyla daha önce tevkifat yapılmaksızın ödenmiş istihkaklar nedeniyle (özellikli durumların haricinde) ayrıca tevkifat yapılmasına gerek bulunmamaktadır. Ancak inşaat yıllara sari hale geldikten sonra bu inşaatla ilgili yapılacak istihkak ödemelerinden (hakediş bedelleri üzerinden) tevkifat yapılması gerekmektedir.

Bir diğer önemli husus ise süre uzatımı nedeniyle yıllara sari inşaat ve onarma işi niteliği kazanan iş nedeniyle önceki dönemler için tevkifat yapılıp yapılmayacağı hakkındaki durumdur.Bu durum konu ile ilgili Maliye Bakanlığı Özelge Örnekleri incelendiğinde Maliye Bakanlığı GVK-42/12216 sayılı Özelgesi’nde açıklığa kavuşturulmuş ve şöyle denilmiştir:

“Süre uzatımı nedeniyle işin bir sonraki takvim yılına sarkacağı anlaşıldığı yıl içinde yapılacak istihkak ödemelerinin Gelir Vergisi Kanunu’na göre %3 oranında tevkifata tabi tutulması gerekmektedir. Sözleşmede işe başlama ve bitirme tarihleri ile süre uzatımına ilişkin bir hüküm bulunmadığı hallerde önceki dönemler için de gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekmektedir. ”

Yukarıdaki mukteza örneğindeki gibi sözleşmesinde işin başlangıcına, bitimine ve süre uzatımına ilişkin hüküm bulunmayan ve daha sonradan yıllara sari hüviyet kazanan her işin geçmişe yönelik stopaj yükümlülüğü de getirmeyeceği (mücbir sebepler ve haklı durum halleri) de muhakkaktır.

İbrahim AYDIN (İnşaat Mühendisi) yükleniminde bulunan “Yeşildere Mah. Semt Parkı Yapımı” işinde işyeri teslim tarihi 12.06.2008, sözleşmeye göre işin süresi 60 takvim / iş günü ve bu doğrultuda sözleşmeye göre işin bitim tarihi 11.08.2008’dir.

Bu veriler doğrultusunda iş yıllara sirayet eden bir onarım işi niteliğinde değildir. Ancak idarece görülen aksaklıklar üzerine (idarece uygulama sahasının hazırlanması, parsel sınır ayarlamalarının yetişmemesi, arazi koşulları vb. sebepler nedeniyle) işe öncelikle 11.08.2008 tarih ve 24624 sayılı süre uzatım kararı ile 15.09.2008 tarihine kadar, daha sonra 15.09.2008 tarih ve 3803 sayılı süre uzatım kararı ile 20.10.2008 tarihine kadar ve en son olarak 17.10.2008 tarih ve 4438 sayılı süre uzatım kararı ile 30.01.2009 tarihine kadar ek süre verilmiştir.

En son verilen süre uzatım kararı nedeniyle başlangıçta yıllara sari bir nitelik taşımayan bu onarım işi yıllara sari bir onarım inşaatı işi haline gelmiştir. Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden de açıkça anlaşılacağı üzere süre uzatım kararı ile işin yıllara sari hale geldiği anlaşılan tarihten itibaren düzenlenen hakedişlerde istihkak bedelleri üzerinden gelir/kurumlar vergisi tevkifatı yapılması gerekmektedir. Önceki hakedişler içinse sözleşmede bulunan işin başlangıcına, bitimine ve süre uzatımına yönelik hükümler ile mücbir sebepler dolayısıyla mükteza çerçevesinde herhangi bir stopaj yükümlülüğü bulunmamaktadır. Yani süre uzatım kararı ile işin yıllara sari hale geldiği tarihten önceki hakedişlerin istihkak bedelleri üzerinden stopaj yapılamayacak işin yıllara sari nitelik kazandığı tarihten (17.10.2008) itibaren düzenlenen hakedişlerin istihkak bedelleri üzerinden stopaj yapılacaktır. Ancak uygulamada 30.12.2008 tarihli 2 numaralı hak edişte bu hususa dikkat edilmediği görülmüştür.

Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda İbrahim AYDIN (İnşaat Mühendisi) tarafından taahhüt edilen “ Yeşildere Mah. Semt Parkı Yapımı” işine ilişkin 2 (iki) numaralı hakediş bedeli olan 15.675,15 TL üzerinden bu bedelin % 3’ü oranında (gelir vergisi) tevkifat yapılması gerekmektedir.

Bu nedenle 1080 sayılı ilamın 4.maddesi ile 470,25 TL.ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

3. 1080 sayılı ilamın 6.maddesi ile; Samsun. Atakum Belediyesince SASKİ’ye ödenen su faturalarından damga vergisi kesintisi yapılmaması nedeniyle 467,62 TL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi 1080 sayılı ilamın 6.maddesi ile 467,62 TL.nin tazminine dair hükme itiraz etmekte ise de; aynı tazmin hükmünde harcama yetkilisi sıfatıyla iştiraki bulunan Vehbi DEMİR’İn başvurusu üzerine düzenlenen 17.06.2014 tarih ve 39237 tutanak sayılı Temyiz Kurulu İlamı ile Kaldırılmış bulunduğu anlaşılmakla dilekçinin işbu madde ile ilgili itirazı üzerine Kurulumuzca yapılacak işlem olmadığına,

Karar verildiği 17.06.2014 tarih ve 39238 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.