Sayıştay 3. Dairesi 347 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 3

• Karar Tarihi: 19.12.2019

• Karar No: 347

• İlam No: 61

• Madde No: 1

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2018

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Derneğe Kaynak Aktarımı

…......... Belediyesinin görev, sorumluluk ve yetki alanı dışına çıkılarak …......... Derneği ile ortak hizmet projesi yapılması ve söz konusu proje uyarınca adı geçen Derneğe kaynak aktarımında bulunulması sonucu …......... TL tutarında kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasıyla ilgili olarak dosyada mevcut bilgi ve belgeler incelenmiştir.

10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Bütçelerden yardım yapılması” başlıklı 29 uncu maddesinin birinci fıkrasında;

“Gerçek veya tüzel kişilere kanunda veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde dayanağı olmadan kamu kaynağı kullandırılamaz, yardımda bulunulamaz veya menfaat sağlanamaz. Ancak, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla; kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabilir.”

04.11.2004 tarihli ve 5253 sayılı Dernekler Kanununun “Yardım ve işbirliği” başlıklı 10 uncu maddesinde de;

“Dernekler, tüzüklerinde gösterilen amaçları gerçekleştirmek üzere, benzer amaçlı derneklerden, siyasi partilerden, işçi ve işveren sendikalarından ve mesleki kuruluşlardan maddi yardım alabilir ve adı geçen kurumlara maddi yardımda bulunabilirler.

5072 sayılı Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları ile İlişkilerine Dair Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, dernekler kamu kurum ve kuruluşları ile görev alanlarına giren konularda ortak projeler yürütebilirler. Bu projelerde kamu kurum ve kuruluşları, proje maliyetlerinin en fazla yüzde ellisi oranında ayni veya nakdi katkı sağlayabilirler. …”

hükümlerine yer verilmiş,

03.07.2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75 inci maddesinde ise; “Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;

a) Mahalli idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait yapım, bakım, onarım ve taşıma işlerini bedelli veya bedelsiz üstlenebilir veya bu kuruluşlar ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir ve bu amaçla gerekli kaynak aktarımında bulunabilir. Bu takdirde iş, işin yapımını üstlenen kuruluşun tâbi olduğu mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırılır.

…

c) (Değişik: 12/11/2012-6360/19 md.) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.

…

(Ek fıkra: 12/11/2012-6360/19 md.) 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanununun 10 uncu maddesi; belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanmaz.”

denilmiştir.

Ayrıca, 5393 sayılı Kanunun “Belediyenin giderleri” başlıklı 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (m) bendinde de; “Yurt içi ve yurt dışı kamu ve özel kesim ile sivil toplum örgütleriyle birlikte yapılan ortak hizmetler ve proje giderleri” belediye giderleri arasında sayılmıştır.

5393 sayılı Kanunun 75 inci maddesi çerçevesinde gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için anılan maddenin birinci fıkrasında öngörülen “görev ve sorumluluk alanlarına giren konular” sınırlamasının tayini amacıyla aynı Kanunun 14 üncü maddesine bakıldığında da; belediyelere ait görev ve sorumlulukların ayrıntılı bir şekilde sayıldığı ve birinci fıkrasının (a) bendinde; “İmar, … konut; … sosyal hizmet ve yardım, … ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır.” denilerek konut yapmak/yaptırmak görevine de yer verildiği görülmektedir.

Yukarıda bahsedilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; Belediyelerin derneklere yardımda bulunmasının 12.11.2012 tarihli ve 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 19 uncu maddesiyle 5393 sayılı Kanunun 75 inci maddesine eklenen üçüncü fıkra uyarınca mümkün olmadığı, diğer taraftan 5393 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinde sayılan görevlerin, ortak hizmet projesi çerçevesinde derneklerle birlikte yerine getirilebileceği, ancak söz konusu projeler için belediye meclisince alınacak karara, bu karar üzerine dernekle yapılacak bir anlaşmaya ve ilgili derneğin kamu yararına çalışan dernek statüsü yoksa aynı zamanda mahallin en büyük mülki idare amirinin iznine gerek görüldüğü, dolayısıyla, ortak hizmet projesi kapsamında gerçekleştirilen kaynak aktarımının yardımdan farklı değerlendirildiği, nitekim, yardım yapılması halinde ortaya çıkan yükümlülük tek taraflı ve karşılıksız iken gerçekleştirilecek ortak hizmet projelerinde belediye ile dernek arasında bir iş bölümü yapılmakta ve taraflara ait hak ve yükümlülükler söz konusu projeye ilişkin olarak düzenlenecek sözleşme ile net bir şekilde ortaya koyulmaktadır.

…......... Belediyesince …......... Derneğine yapılan ve rapora konu edilen kaynak aktarım sürecine bakıldığında da;

Adı geçen Derneğin Başkan Yardımcısı tarafından Belediyeye sunulan 06.06.2018 tarihli dilekçede özetle; Arakanlı mültecilere ait barınakların aşırı yağmur ve fırtına sonrası yıkıldığı, bu nedenle de naylon çadırlarda yaşamak zorunda kalan mültecilerin ciddi bir barınma sıkıntısı yaşadığı belirtilerek söz konusu barınma ihtiyacının karşılanması amacıyla yapılacak bambu evler için destek talep edildiği, ayrıca destekte bulunulması halinde bambu evlerin üzerine …......... Belediyesi tarafından yaptırıldığını gösteren levhaların asılacağı notuna yer verildiği,

Bahse konu dilekçenin Başkanlık Makamı tarafından 13.06.2018 tarihinde Sosyal Yardım İşleri Müdürlüğüne havale edildiği ve Dernekle Belediye arasında ortak hizmet projesi yapılmasına ilişkin olarak anılan Müdürlükçe hazırlanan teklifin, 04.07.2018 tarihli ve 126 numaralı Belediye Meclis Kararı ile kabul edildiği,

Belediye Meclisince alınan söz konusu Kararın, 5393 sayılı Kanunun 75 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca …......... Valisi adına Vali Yardımcısı tarafından 16.07.2018 tarihinde onaylandığı,

Dernek üyelerinin terör örgütleri ile iltisak ve irtibatının bulunmadığına ilişkin olarak da Emniyet Müdürlüğünden 24.07.2018 tarihli yazı ile teyit alındığı,

Belediye ile Dernek arasında yürütülecek ortak hizmet projesine ilişkin olarak 16.07.2018 tarihinde bir Sözleşme imzalandığı ve söz konusu Sözleşmenin 4 üncü maddesinde Belediye ile Derneğin hak ve yükümlülüklerinin net bir şekilde belirlendiği, özellikle;

Derneğin, yapacağı proje ile ilgili bilgi ve belgeleri eksiksiz olarak Belediyeye sunacağı,

Proje ile ilgili tüm sorumluluğun Derneğe ait olacağı,

Ortak proje kapsamında yapılacak ödemelerin, amacı dışında kullanılamayacağı, kullanıldığı takdirde ise yine tüm sorumluluğun Derneğe ait olacağı,

şeklindeki yükümlülüklere yer verilmek suretiyle kamu kaynağının kötüye kullanılmasının önüne geçildiği,

Ayrıca, Sözleşmenin “Yapılacak Ortak Projenin Niteliği” başlıklı 3 üncü maddesinin üçüncü fıkrasındaki; “… Arakanlı mültecilerin barınma ihtiyaçlarını karşılamak üzere yaptırılıp, mültecilere gönderilecek olan bambu evlerin ücretinin KDV dahil ….........-TL’lik kısmının …......... Belediyesince ödenmek üzere …......... Derneğinin TR ….. iban nolu .... Bankası …......... hesabına hakediş bedelinin nakdi olarak aktarılması” hükmünün gereği olan …......... TL tutarındaki kaynak aktarımının;

• Sözleşmeye konu bambu evlerin Yükleniciden teslim alındığını gösteren ve Dernek Başkanı ile bir Dernek üyesinin imzasını taşıyan Muayene ve Kabul Komisyonu Tutanağı,

• Bambu evlere ait bedelin Dernek tarafından yapım işini üstlenen Yükleniciye ödendiğini gösteren makbuz,

• Üzerlerinde “Bu bambu ev …......... Belediyesi tarafından 2018 yılında ………... Yardım Hareketi’ne yaptırılmıştır.” yazılı levhaların asılı olduğu evlere ait fotoğraflar,

Belediyeye sunulduktan sonra gerçekleştirildiği,

Sonuç olarak, 5393 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinde sayılan konut yapmak/yaptırmak görevi kapsamında ve 75 inci maddesinde öngörülen ortak hizmet projesi çerçevesinde gerçekleştirilen kaynak aktarımının, adı geçen Derneğe karşılıksız bir yardım niteliğinde olmadığı, dolayısıyla da kamu zararına sebebiyet vermediği,

anlaşılmıştır.

Bu itibarla, Arakanlı mültecilere ait bambu evlerin yapımında kullanılmak üzere …......... Derneğine aktarılan …......... TL için ilişilecek husus bulunmadığına,

Üye ….........’in ilave görüşü ile Üye ….........’ün azınlık görüşüne karşı, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.

İlave Görüş:

Üye ….........’in ilave görüşü:

“Yukarıda yer verilen çoğunluk görüşüne katılmakla birlikte;

Ayrıca, dünyanın neresinde olursa olsun insanlık dışı olaylara (eziyete, işkenceye, savaş nedeniyle can ve mal kaybına vb.) maruz kalan veya çeşitli doğal afetlerden (deprem, sel vb.) zarar gören kişilere yardım ve destekte bulunarak bir nebze de olsa umut vermenin ve çaresizliklerine çözüm üretmenin toplum vicdanını rahatlatmak suretiyle manevi bir ihtiyacı karşılayacağı düşünüldüğünde de; şiddetli yağmur ve fırtına sonucu barınakları yıkılan ve naylon çadırlarda yaşamak zorunda kalan Arakanlı mültecilere ait bambu evlerin yapımı için …......... Belediyesince kaynak aktarılmasının; ülkemizdeki tüm vatandaşlarımızı olduğu gibi …......... Belediye sınırları dahilinde yaşayan vatandaşlarımızı da mutlu etmek ve vicdanlarında rahatlama sağlamak suretiyle müşterek bir ihtiyaca hizmet ettiğinin kabul edilmesi, dolayısıyla bu açıdan bakıldığında da rapora konu …......... TL tutarındaki kaynak aktarımı için ilişilecek husus bulunmadığına karar verilmesi gerekmektedir.”

Azınlık Görüşü:

Üye ….........’ün karşı oy gerekçesi;

“…......... Derneğine yapılan ve rapora konu edilen kaynak aktarımı için her ne kadar 5393 sayılı Kanunun 75 inci maddesinde öngörülen prosedürlerin tamamlandığı (bahse konu bambu evlerin yapımına ilişkin ortak hizmet projesi çerçevesinde kaynak aktarımı yapılması için Belediye Meclisince karar alındığı, …......... Derneğinin kamu yararına çalışan dernek statüsü olmaması nedeniyle söz konusu Kararın …......... Valisi adına Vali Yardımcısı tarafından onaylandığı ve adı geçen Dernekle Belediye arasında bir Sözleşme imzalanarak gerek yapılacak işin mahiyetine gerekse tarafların hak ve yükümlülüklerine söz konusu Sözleşmede yer verildiği) görülmüş ise de, 5393 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinde sayılan görev ve sorumlulukların mahalli müşterek nitelikteki ihtiyaçların karşılanmasına yönelik olma şartıyla yerine getirilebileceğinin aynı maddenin birinci fıkrasında açıkça belirtilmiş olduğu ve yine 14 üncü maddenin beşinci fıkrasında; “Belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanı belediye sınırlarını kapsar.” denilerek sadece yetki kullanımında değil görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinde de belediye sınırları dahilinde hareket edilebileceğinin öngörülmüş olduğu dikkate alındığında; Arakanlı mültecilere ait bambu evlerin inşasında kullanılmak üzere yapılan dolayısıyla da …......... Belediye sınırları içindeki mahalli müşterek nitelikli konut ihtiyacının karşılanmasına yönelik olmayan kaynak aktarımının “konu yönünden” anılan 75 inci madde hükmüne aykırılık teşkil ettiği, bu bağlamda da, 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesinde; “kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması” şeklinde tanımlanan kamu zararına sebebiyet verdiği anlaşılmıştır.

Bununla birlikte, söz konusu kamu zararından kaynaklı mali sorumluluğun tespiti için yapılan inceleme sonucunda, konunun sadece ortak hizmet projesine ilişkin Sözleşmeyi imzalayan Belediye Başkanı ve ilişikli ödeme emri belgesini imzalayan Harcama Yetkilisi ile Gerçekleştirme Görevlisi nezdinde sorguya alındığı, anılan Derneğe yapılacak kaynak aktarımı konusunda yetki veren 04.07.2018 tarihli ve 126 numaralı Belediye Meclis Kararını imzalayan üyelerin ise sorumluluğa dahil edilmediği görülmüştür.

Bu itibarla, sorumluluğa ilişkin eksikliğin giderilmesi suretiyle yeni bir sorgu yapılmasına ve alınacak savunmalar üzerine düzenlenecek ek raporun yargılanmasına değin konunun 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 50 nci maddesi uyarınca hüküm dışı bırakılmasına karar verilmesi uygun olur.”