Sayıştay 3. Dairesi 346 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler İhale Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 3

• Karar Tarihi: 12.12.2019

• Karar No: 346

• İlam No: 82

• Madde No: 9

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2018

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Fiyat Farkı

…………Belediyesi tarafından ………… AŞ’ye ihale edilen çöp toplama ve şehir temizliği hizmet alım işine ait ödemelerden 2018/11818 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının uygulandığı dönem için ortaya çıkan fiyat farkının hesaplanarak hakedişlerden kesilmemesi neticesinde ………… TL tutarındaki kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak dosyada mevcut bilgi ve belgeler incelenmiştir.

31.08.2013 tarihli ve 28751 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’na Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar”ın;

“Uygulama esasları” başlıklı 7 nci maddesinin on dördüncü fıkrasında; “Akaryakıt girdisinin nev’ine uygulanan Özel Tüketim Vergisinde değişiklik gerçekleşmesi halinde, bu değişikliğin bayi satış fiyatlarında yol açtığı artış veya azalış dikkate alınarak, b1 katsayısının hesaplanmasına esas alınan miktarın uygulama ayına karşılık gelen kısmı için bu vergide birim başına meydana gelen değişiklik miktarı, 5 inci maddeye göre yapılan fiyat farkı hesabından bağımsız olarak ayrıca ödenir veya kesilir.” denilmektedir.

Özel Tüketim Vergisi ile ilgili 14.05.2018 tarihli ve 2018/11818 sayılı Kararnamenin Eki Karar 17.05.2018 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Anılan Kararın 1 inci maddesinde;

“17/5/2018 tarihi itibariyle bu Karar eki listedeki malların Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunca ilan edilen akaryakıt bayi satış fiyatlarına esas alınan yurtiçi rafineri çıkış fiyatlarında, bu tarihten itibaren, uluslararası petrol fiyatları veya döviz kurlarına bağlı olarak meydana gelecek artış durumunda, söz konusu malların tabi olduğu özel tüketim vergisi tutarları, gerçekleşen artış tutarı kadar azalış yapılmak suretiyle; uluslararası petrol fiyatları veya döviz kurlarına bağlı olarak meydana gelecek azalış durumunda, söz konusu malların tabi olduğu özel tüketim vergisi tutarları, 17/05/2018 uygulanan özel tüketim vergisi tutarlarını geçmeyecek şekilde uygulanır.” hükmü yer almıştır.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinde; hizmet alım sözleşmelerindeki akaryakıt girdisinin nev’ine uygulanan özel tüketim vergisinde değişiklik gerçekleşmesi halinde, bu değişikliğin bayi satış fiyatlarında yol açtığı artış veya azalış dikkate alınarak, b1 katsayısının hesaplanmasına esas alınan miktarın uygulama ayına karşılık gelen kısmı için fiyat farkının ayrıca ödenmesi ya da istihkaktan kesilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

2018/11818 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Karar sonucu akaryakıt üzerinden alınan ÖTV’de eşel mobil sistemine geçilmiş ve Karar’ın yayımlandığı günkü ÖTV tutarları tavan olarak belirlenmiştir. Karar tarihi sonrası akaryakıt fiyatlarında meydana gelen değişiklikler pompa fiyatlarında herhangi bir değişmeye mahal vermemek için akaryakıt girdisinin nev’ine uygulanan ÖTV’den karşılanacağı ifade edilmiştir.

Belirtilen Bakanlar Kurulu Kararına istinaden Kamu İhale Kurumu tarafından 20.02.2019 tarihli ve 2019/DK.D-48 sayılı “2018/11818 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı Çerçevesinde Özel Tüketim Vergisindeki Değişikliklere Bağlı Fiyat Farkı Uygulaması” başlıklı düzenleyici karar verilmiştir. Bu kararda;

“…

2. Hizmet alımı ile yapım işi sözleşmelerinde, 2018/11818 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının uygulandığı dönem için akaryakıt girdisinin nev’ine uygulanan ÖTV’de meydana gelen değişikliklerden kaynaklanan fiyat farkı hesabının bu Kurul Kararında belirtilen kurallara göre yapılmasına ve Fiyat Farkına İlişkin Esasların 5 inci maddesine göre hesaplanan fiyat farkından bağımsız olarak kesilmesine; hesaplama neticesinde artı değer bulunması halinde herhangi bir işlem tesis edilmemesine,

3. Bu Kararın, 2018/11818 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının uygulandığı dönem için geçerli olmasına, bu dönemde ÖTV’de meydana gelen değişiklikler nedeniyle 6/5/2015 tarihli ve 2015/DK.D. 86 sayılı Kurul Kararının uygulanmamasına, anılan Bakanlar Kurulu Kararı hükümlerinin herhangi bir nedenle uygulanmaması durumunda 6/5/2015 tarihli ve 2015/DK.D. 86 sayılı Kurul Kararında yer verilen esasların dikkate alınmasına,

4. Bu Kararın yayımı tarihinden sonra 2018/11818 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca akaryakıt girdisinin nev’ine uygulanan ÖTV’de değişim meydana gelmesi halinde; yapılacak hesaplamalara esas olarak, anılan Bakanlar Kurulu Kararının yeniden uygulanmaya başladığı tarihten önce ihale edilen işlerde bu uygulamanın başladığı tarihe, söz konusu tarihten sonra ihale edilen işlerde ise ihale tarihine ait ilgili TÜİK endekslerinin ve akaryakıt bayi satış fiyatlarının dikkate alınmasına,

Oybirliği ile karar verildi.” denilmektedir.

Söz konusu Kamu İhale Kurumu Karar’ın yukarıda belirtilen hükümlerine göre, hizmet alım sözleşmelerinde, 2018/11818 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının uygulandığı dönem için akaryakıt girdisinin nev’ine uygulanan ÖTV’de meydana gelen değişikliklerden kaynaklanan fiyat farkı hesabının bu Kurul Kararında belirtilen kurallara göre yapılması gerektiği ve Fiyat Farkına İlişkin Esasların 5 inci maddesine göre hesaplanan fiyat farkından bağımsız olarak kesilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Belirtilen dönemde 6/5/2015 tarihli ve 2015/DK.D-86 sayılı Kamu İhale Kurul Kararı’nın uygulanmamasına ve bu kararda belirtilen hesaplama formülü ile fiyat farkının hesaplanarak yükleniciden kesilmesi gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca Bakanlar Kurulu Kararının yayımlandığı tarihten önce ihale edilen işlerde bu uygulamanın başladığı tarihe ait ilgili TÜİK endekslerinin ve akaryakıt bayi satış fiyatlarının dikkate alınması gerekmektedir.

Mezkûr Kamu İhale Kurumu düzenleyici kararına göre fiyat farkı hesaplaması şu şekilde yapılmalıdır;

“…

Bu çerçevede, sözleşmesinde fiyat farkı hesaplanacağı düzenlenen ve akaryakıt girdisine ilişkin olarak b1 veya b3 katsayısı belirlenen hizmet alımları ile yapım işleri sözleşmelerinde, 2018/11818 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının uygulandığı dönem için akaryakıt girdisinin nev’ine uygulanan ÖTV’de meydana gelen değişikliklerden kaynaklanan fiyat farkı, Fiyat Farkına İlişkin Esasların 5 inci maddesine göre hesaplanan fiyat farkından bağımsız olarak aşağıdaki esaslara göre hesaplanacaktır:

1. Fö = Fb – F

Fb = (An x B x b x k x D)/ S

F = An x B x b x k x ( Pn - 1 )

Pn = [Yn/Yo ]

Formülde geçen;

Fö: ÖTV’de meydana gelen değişikliğin bayi satış fiyatlarında meydana getirdiği değişiklik nedeniyle, Fiyat Farkına İlişkin Esasların 5 inci maddelerine göre hesaplanan fiyat farkından bağımsız olarak hesaplanan fiyat farkını,

Fb: Akaryakıt ürünlerinde bir önceki yıl gerçekleşen piyasa büyüklüklerine göre en büyük işlem hacmine sahip olan ilk sekiz akaryakıt şirketince ilgili akaryakıt ürünü için EPDK'ya bildirilen ve EPDK'nın internet sayfasında yayımlanan İstanbul İli, Avrupa yakası için geçerli bayi satış fiyatları esas alınarak hesaplanan ilgisine göre 2018/11818 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının yürürlüğe girdiği tarih veya ihale tarihi ile uygulama tarihi arasındaki fiyat farkını,

F: Fiyat Farkına İlişkin Esaslar dikkate alınarak b1 veya b3 katsayılarına bağlı hesaplanan fiyat farkını,

An: ÖTV’de meydana gelen değişikliğin yürürlüğe girdiği tarih ve sonrasında Fiyat Farkına İlişkin Esasların 5 inci maddelerine göre yapılan fiyat farkı hesabında esas alınan hakediş tutarını,

B: 0,90 sabit katsayısını,

b: Akaryakıtın ağırlık oranını temsil etmek üzere, ilgili yapım işi veya hizmet alımı sözleşmesinde belirtilen sabit katsayıyı (İşin sözleşmesinde akaryakıtın ağırlık oranını temsil eden birden fazla b katsayısı belirlenmiş olması durumunda ÖTV kaynaklı fiyat farkı ödenmesinde ilgili kısma ait b katsayısı kullanılacaktır.),

k: Akaryakıt girdisinin nispi ağırlığını gösteren düzeltme katsayısını (Yapım işi veya hizmet alımı sözleşmesi kapsamında, 2018/11818 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına ekli listede yer alan akaryakıt ürünleri haricinde petrol ürünleri bulunmasına rağmen ihale dokümanında herhangi bir ayrıma gidilmeksizin tek bir b katsayısının belirlendiği durumlarda idarece tespit edilecek olup, aksi halde 1,00 olarak dikkate alınacaktır. İdarece sözleşme bazında ayrı ayrı düzeltme katsayısı belirlenebileceği gibi, benzer nitelikteki işlerde kullanılmak üzere genel bir katsayı da belirlenebilir.),

D: Akaryakıt bayi satış fiyatlarında meydana gelen artış veya azalış tutarını (İhale tarihi 2018/11818 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının yürürlüğe girdiği tarih ve öncesinde olan sözleşmelerde, uygulama ayındaki akaryakıt bayi satış fiyatından 2018/11818 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının yürürlüğe girdiği tarihte ilan edilen bayi satış fiyatı çıkarılarak bulunacaktır. İhale tarihi 2018/11818 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının yürürlüğe girdiği tarihten sonra olan sözleşmelerde ise, uygulama ayındaki akaryakıt bayi satış fiyatından ihale tarihinde ilan edilen bayi satış fiyatı çıkarılarak bulunacaktır.),

S: İhale tarihinde ilan edilen bayi satış fiyatını,

Pn: Katı ve sıvı yakıtlara ilişkin fiyat farkı katsayısını,

Yo: İhale dokümanında katı ve sıvı yakıtlar için belirlenen ve Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan 19, 19.1 ve 19.2 numaralı endekslerden; ihale tarihi 2018/11818 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının yürürlüğe girdiği tarih ve öncesinde olan sözleşmelerde, 2018/11818 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının yürürlüğe girdiği 2018 yılı Mayıs ayına ait endeksi, ihale tarihi 2018/11818 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının yürürlüğe girdiği tarihten sonra olan sözleşmelerde ise ihale tarihinin içinde bulunduğu aya ait endeksi,

Yn: İhale dokümanında katı ve sıvı yakıtlar için belirlenen ve Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan 19, 19.1 ve 19.2 numaralı endekslerden; uygulama ayına ait endeksi,

ifade eder.

2. Akaryakıt bayi satış fiyatında uygulama ayı içerisinde birden fazla değişiklik meydana gelmesi durumunda, bu ay için esas alınacak hakediş tutarı (An), ayın kalan günleri dikkate alınarak orantı yoluyla belirlenir.

3. Bayi satış fiyatları olarak, akaryakıt ürünlerinde bir önceki yıl gerçekleşen piyasa büyüklüklerine göre en büyük işlem hacmine sahip olan ilk sekiz akaryakıt şirketince ilgili akaryakıt ürünü için EPDK'ya bildirilen ve EPDK'nın internet sayfasında yayımlanan İstanbul İli, Avrupa yakası için geçerli bayi satış fiyatları esas alınacaktır.

4. Bu esaslar 2018/11818 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının uygulandığı dönemde ÖTV’de meydana değişikliklere bağlı olarak uygulanacak olup, Bakanlar Kurulu Kararının herhangi bir nedenle uygulanmaması durumunda 6/5/2015 tarihli ve 2015/DK. D-86 sayılı Kurul Kararında yer verilen esaslar dikkate alınacaktır.

…” denilmektedir.

Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere; Bakanlar Kurulu tarafından akaryakıt girdisinin nev’ine uygulanan ÖTV miktarında yapılan düzenleme sonucu idareler aleyhine ortaya çıkan fiyat farkının belirtilen Kamu İhale Kurulu düzenleyici kararına istinaden yüklenicilerin hakedişlerinden ayrıca kesilmesi gerekmektedir.

………… Belediyesi tarafından ………… AŞ’ye ihale edilen çöp toplama ve şehir temizliği hizmet alım işine ait ödemelerde fiyat farkı hesaplanırken akaryakıt üzerinden alınan özel tüketim vergisini düzenleyen Bakanlar Kurulu Kararının uygulandığı dönem için ortaya çıkan fiyat farkının hesaplanmayarak yüklenicinin hakedişinden kesilmemesi kamu zararına sebebiyet vermektedir.

Ancak, mevzuata aykırı ödemeden kaynaklanan ve ayrıntısı aşağıda tabloda gösterilen toplam ………… TL kamu zararının ………… tarihli ve ………… yevmiye numaralı ödeme emrine ekli hakediş raporundan kesinti yapılmak suretiyle tahsil edildiği görüldüğünden, söz konusu tutar için ilişik kalmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliği tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.