Sayıştay 3. Dairesi 346 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 3

• Karar Tarihi: 12.12.2019

• Karar No: 346

• İlam No: 82

• Madde No: 8

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2018

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Kullanım Bedeli

…………Belediyesi ile …………A.Ş. arasında imzalanan sözleşme kapsamında; mülkiyeti belediyeye ait olan şehir reklam mobilyalarının reklam amaçlı kullanım haklarının tamamının 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na aykırı olarak ihale edilmeksizin ilgili reklam şirketine tahsis edilmesi, ek sözleşmeler yapılarak kullanım haklarının 2018 yılı sonuna kadar uzatılması, yapılan sözleşmeye aykırı olarak,

A) 2011-2016 yılları arası şehir reklam mobilyaları kullanım bedeli tutarlarının tarh ve tahsil işlemlerinin eksik yapılması ve 2011, 2012 ve 2013 yılı kullanım bedelinin zamanaşımına uğratılması sonucu ………..TL,

B) Şehir reklam mobilyaları kullanım bedelinin 2018 yılı için eksik belirlenmesi sonucu ………..TL,

olmak üzere toplam ………..TL kamu zararına sebebiyet verilmesi hususu ile ilgili olarak dosyada mevcut bilgi ve belgeler incelenmiştir.

A) ………..Belediyesi ile ………..A.Ş. arasında imzalanan sözleşme ile mülkiyeti belediye ait olan şehir reklam mobilyalarının iki kısma ayrıldığı,

Bir kısım şehir reklam mobilyalarının kullanım hakkının 27.02.2011 tarihine kadar, diğer kısım şehir reklam mobilyalarının kullanım hakkının ise 28.02.2016 tarihine kadar Reklam Şirketine verildiği,

görülmüştür.

…………Belediyesi ile …………A.Ş. arasında imzalanan sözleşmenin;

2. 2 nci maddesinde;

“ 45 adet Kapalı Minibüs/Otobüs durağı ( çift yüzlü 118,5 cm x 175 cm ölçülerinde raket )

11 adet Raket ( Çift yüzlü 118,5 cm x 175 cm ölçülerinde )

34 Billboard ( Tek yüzlü 350 cm x 200 cm ölçülerinde )

Toplam 90 adet ürünün; temizliğini, bakım ve onarım giderlerini, elektrik sarfiyat bedellerini karşılamak, ayrıca asılacak ilanların Belediye İlan ve Reklam Vergilerini, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 15 inci maddesindeki esaslar ile tarifenin 6 ıncı kısmına göre beyan edip ödemek ve 25 Şubat 2010 tarihine kadar peşin …………TL kullanım bedeli ödemek kaydı ile mülkiyeti Belediyeye ait şehir reklam mobilyalarının reklam amaçlı kullanım haklarının tamamını 27.02.2011 tarihine kadar münhasıran …………Reklam Şirketine ait olacaktır.”

2. 3 üncü maddesinde;

“Reklam kullanım alanı haklarının tamamı 28.02.2016 tarihine kadar ………..Reklam Şirketine ait olan mobilyaların son şekli;

31 adet Kapalı Minibüs/Otobüs durağı (çift yüzlü 118,5cm x 175cm ölçülerinde Raketli)

14 adet Raket ( Çift yüzlü 118,5 cm x 175 cm ölçülerinde )

15 adet Billboard ( Tek yüzlü 350 cm x 200 cm ölçülerinde )

3 adet Megalight ( Çift yüzlü 2 m x 3 m ölçülerinde )

Toplam 63 adet olarak belirlenmiştir.”

2. 4 üncü maddesinde;

“………..Reklam Şirketi, şehrimizdeki yeni yerleşim bölgesi olan TOKİ konutları başta olmak üzere, şehrimizin muhtelif cadde ve sokaklarına Belediyenin talebi üzerine 20 adet otobüs durağını bedelsiz olarak 28.02.2011 tarihine kadar imalat ve montajını yapacaktır. Ayrıca bu tarihten sonra talep halinde durak ve reklam panolarında ihtiyaca göre taraflarca tespit edilecek oranda artış yapabilecektir.”

hükümleri yer almıştır.

Sözleşmenin 2.2 nci maddesi gereği; 45 adet Kapalı Minibüs/Otobüs durağı, 11 adet Raket, 34 adet Billboard toplam 90 adet şehir reklam mobilyaları Reklam Şirketi tarafından 27.02.2011 tarihine kadar kullanılmış olup, 28.02.2011 tarihinde müşterek düzenlenen teslim tutanağı ile Belediyeye devredilmiştir. Ayrıca sözleşmenin 2.4 üncü maddesi gereği 20 adet otobüs durağı Reklam Şirketi tarafından imalat ve montajı yapılarak belediyeye teslim edilmiştir.

Sözleşmenin 2.3 üncü ve 2.4 üncü maddesi gereği; 51 adet Kapalı Minibüs/Otobüs durağı, 14 adet Raket, 15 adet Billboard ve 3 adet megalight toplam 83 adet şehir reklam mobilyası 28.02.2016 tarihine kadar aynı şirket tarafından kullanılmıştır. Ayrıca 15.01.2016 tarihinde …………Belediyesi ile Reklam Şirketi arasında imzalanan ek sözleşme ile şehir reklam mobilyaları kullanım hakkının 01.03.2016 tarihinden 31.12.2016 tarihine kadar uzatıldığı anlaşılmıştır.

Reklam Şirketi tarafından 28.02.2011 tarihinde …………Belediyesine devredilen Sözleşmenin 2.2 nci maddesinde yazan 45 adet Kapalı Minibüs/Otobüs durağı, 11 adet Raket, 34 adet Billboard toplam 90 adet şehir reklam mobilyalarının sonraki yıllarda da reklam şirketi tarafından kullanılmaya devam edildiği, kullanılan yıllar için Reklam Şirketi tarafından Belediyeye herhangi bir kullanım ücreti ödenmediği anlaşılmıştır.

29.05.1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun ilan reklam vergisini açıklayan ikinci bölümünün “Konu” başlıklı 12 nci maddesinde, Belediye sınırları ile mücavir alanları içinde yapılan her türlü ilan ve reklamın, ilan ve reklam vergisine tabi olduğu, “Mükellef ve Sorumlu” başlıklı 13 üncü maddesinde, ilan ve reklam işlerini mutat meslek olarak ifa edenlerin, başkaları adına yaptıkları ilan ve reklamlara ait vergileri mükellefler adına ilgili belediyeye yatırmaktan sorumlu olduğu ifade edilmiştir.

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu kapsamında …………Reklam Şirketinin farklı tarihlerde …………Belediyesine vermiş olduğu İlan ve Reklam Vergisi beyannamelerine göre kullanım hakkına sahip olduğu billboard sayısı 15 adettir. 2012 yılı Haziran beyannamesinde 09.06.2012-15.06.2012 tarihleri arasında bir haftalığına 38 adet billboarda reklam ilanı verildiği; 2013 yılı Mart beyannamesinde 09.03.2013-15.03.2013 tarihleri arasında bir haftalığına 45 adet billboarda reklam ilanı verildiği; 2014 yılı Temmuz beyannamesinde 05.07.2014-11.07.2014 tarihleri arasında bir haftalığına 38 adet billboarda reklam ilanı verildiği dolayısıyla …………Reklam Şirketi tarafından farklı tarihlerde verilen ilan ve reklam beyannamelerinde şehir reklam mobilya sayısının, sözleşmenin 2.3 üncü ve 2.4 üncü maddelerinde belirtilen şehir reklam mobilya sayısının üzerinde olduğu görülmüştür.

…………İlçe Seçim Kurulunun …………Belediyesine göndermiş olduğu …………tarihli ve…………sayılı yazısında ilgili Belediyeden reklam alanlarının kullanım hakkı ile ilgili bilgi istendiği, ………..Belediyesi’nin …………tarih ve …………sayılı cevabi yazısında ise; “Mülkiyeti Belediyemize ait Şehir Reklam Mobilyalarının kullanım haklarının tamamı 28.06.2016 tarihine kadar münhasıran ………..Reklam Şirketine tahsis edilmiş olup, söz konusu çizelge tanzim edilerek yazımız ekinde gönderilmiştir.” denilmek suretiyle ilgili çizelgede 57 adet Billboard, 29 adet Raket, 122 adet Otobüs/Minibüs durak raketinin Reklam Şirketine tahsis edildiği anlaşılmıştır.

………..Reklam Şirketinin ………..Belediyesine verdiği 29.05.2013 tarihli dilekçesinde; “Reklam veren kuruluşlar ile sıkça rastlanan Reklam Mobilyalarımıza vaki kırma, hırsızlık vd. zarar verici olaylarda, ilgili Kişi veya Kurumlara sunulmak üzere; …………Reklam Şirketinin, Belediyeniz hudutlarındaki reklam mobilyaları durak, raket, billboard, megalightın reklam amaçlı kullanım hakkına sahip olduğu tek firma olduğu yönünde bir yetki belgesi düzenlenmesini” talep ettiği ve ………..Belediyesi Mali Hizmetler Müdürlüğünün ise ilgili şirkete 10.06.2013 tarihinde şehir reklam mobilyalarının kullanım hakkının Reklam Şirketine ait olduğunu gösteren Yetki Belgesini verdiği görülmüştür.

Yukarıda açıklanan bilgiler doğrultusunda;

İlgili sözleşmenin 2.2 nci maddesinde yazan reklam alanlarının (45 adet Kapalı Minibüs/Otobüs durağı, 11 adet Raket, 34 adet Billboard) 27.02.2011 tarihinde kullanım hakkının sona erdiği, ancak 2011-2016 yılları arasında Reklam Şirketi tarafından kullanılmaya devam edildiği ve bu reklam alanlarının kullanım bedelinin Reklam Şirketi tarafından …………Belediyesine ödenmediği, ayrıca ………..Belediyesi tarafından da bu yıllara ait tahakkuk ve tahsilata ilişkin bir işlem yapılmadığı,

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun “Beş yıllık zamanaşımı” başlıklı 147 nci maddesinde; kira bedelleri, anapara faizleri ve ücret gibi diğer dönemsel edimlerin beş yıllık zamanaşımına tabi olduğunun hüküm altına alındığı, dolayısıyla 2011, 2012 ve 2013 yılı kullanım bedeli tutarlarının 31.12.2018 tarihi itibariyle beş yıllık zamanaşımına uğradığı,

Bu bağlamda, …………Belediyesinin………… Reklam Şirketinden 2011-2016 yılları arası için tahsil etmesi gereken kullanım bedeli tutarlarının tahsil edilmemesi sonucu Belediyenin gelir kaybına uğratıldığı, ayrıca 2011, 2012 ve 2013 yılı kullanım bedeli tutarları zamanaşımına uğratılarak kamu zararına sebep olunduğu,

anlaşılmıştır.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye başkanının görev ve yetkileri” başlıklı 38 inci maddesinde belediye başkanının görevleri arasında belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek yer almaktadır.

5018 sayılı Kanun’un “Gelirlerin toplanması sorumluluğu” başlıklı 38 inci maddesinde;

“Kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanlar, ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumludur.” ,

“Mali hizmetler birimi” başlıklı 60 ıncı maddesinde;

“Kamu idarelerinde aşağıda sayılan görevler, malî hizmetler birimi tarafından yürütülür:

…

e) İlgili mevzuatı çerçevesinde idare gelirlerini tahakkuk ettirmek, gelir ve alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yürütmek”

denilmektedir.

…………Belediyesi Emlak ve İstimlak Müdürlüğü 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’na göre Belediyeye ait taşınmazların kiraya verilmesi işlemlerini yürütmekle görevlidir.

Bu itibarla, üst yöneticinin, Mali Hizmetler Müdürlüğü birim amiri ve Emlak ve İstimlak Müdürlüğü birim amiri ile birlikte söz konusu kamu zararından sorumlu olması sebebiyle toplam …………TL kamu zararının (Belediye Başkanı)…………, (Emlak İstimlak Müdürü) ………..ve (Mali Hizmetler Müdür Vekili)…………’a müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53 üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faiziyle ödettirilmesine, anılan Kanun’un 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle,

B) ………..Belediyesi ile ………..Reklam şirketi arasında 12.01.2018 tarihinde yapılan ek sözleşme ile şehir reklam mobilyalarının kullanım hakkı 31.12.2018 tarihine kadar uzatılmıştır.

10.02.2010 tarihinde imzalanan sözleşmenin 3.8 inci maddesinde;

“Belediye gerekli gördüğü takdirde ………..Reklam Şirketi ile mutabakat sağlamak şartı ile Şehir Reklam Mobilyalarını artırabilir veyahut eksiltebilir. Artırılan mobilyaların mülkiyeti ……….Reklam Şirketine aittir.” hükmü yer almaktadır.

Buna göre ………..Reklam Şirketi, ………..Belediyesi ile mutabakat sağlanan yerlerde şehir reklam mobilyaları kurma hakkına sahip olup, yeni kurulacak olan şehir reklam mobilyalarının mülkiyeti ise Reklam Şirketine ait olacaktır. Bu kapsamda ilgili reklam şirketi sözleşmenin imzalandığı 10.02.2010 tarihinden 31.12.2016 tarihine kadar ilçenin değişik yerlerine toplam 32 adet (25 adet otobüs durağı, 6 adet raket ve 1 adet billboard) montajı yapmıştır.

…………Reklam Şirketinin ………Belediyesine 27.12.2016 tarihinde vermiş olduğu dilekçesinde, kendisine ait olan 25 adet otobüs durağı, 1 adet billboard ve 6 adet raketin mülkiyetinin belediyeye devredilmesi karşılığında şehir reklam mobilyalarının kullanım süresinin bir yıl daha uzatılması talebinde bulunmuştur. ………..tarih ve ………. sayılı Belediye Encümeni Kararında; “………..Reklam Şirketi ile Belediyemiz arasında yapılan 18.02.2010 tarihli ana protokolün (2.2,2.3,2.4 maddelerinde) belirtilen Belediyemiz malı olan ( 96 adet otobüs durağı, 25 adet raket, 49 adet billboard, 3 adet megalight ) olmak üzere toplam 173 adet reklam alanının, belirtilen ürünlerin temizlik, bakım ve onarım giderlerini karşılamak, asılacak ilanların ilan reklam vergilerini 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 15. Maddesindeki esaslar ile tarifenin 6. Kısmına göre beyan edip ödemek, ayrıca; fazladan montajı yapılan 25 adet otobüs durağının, 6 adet raket, 1 adet billboard olmak üzere, toplam ………..Reklam Şirketi malı olan ve yaklaşık değerleri Belediyemizce de araştırılan 32 adet ürünü sözleşme yenileme tarihinde Belediyeye bedelsiz terk etmek, buna ilave olarak ………..TL (KDV dahil) olarak tahsis bedeli ödenmesi şartıyla protokol süresinin 31.12.2017 tarihine kadar uzatılmasına oybirliği ile karar verilmiştir.” denilmektedir.

Anılan Encümen Kararıyla, Reklam Şirketi ile Belediye arasında ek sözleşme imzalandığı, şehir reklam mobilyalarının kullanım süresi 31.12.2017 tarihine kadar uzatıldığı, 84 adet (31 adet raket, 50 adet billboard, 3 adet megalight) reklam mobilyasının kullanım bedeli olarak da …………TL (KDV dâhil) + 32 adet reklam mobilyası mülkiyeti Belediyeye devredilmiştir.

Reklam Şirketinin …………Belediyesine 19.12.2017 tarihinde vermiş olduğu dilekçesinde, şehir reklam mobilyalarının kullanım süresinin uzatılması talebinde bulunduğu, ilgili dilekçenin Emlak İstimlak Müdürlüğü tarafından Belediye Encümenine havale edildiği, Encümenin ise reklam şirketinin talebini değerlendirmek ve kullanım bedelini tespit etmek için komisyon kurulmasına karar verildiği anlaşılmıştır.

Kurulan Komisyon tarafından; “ Sözleşme de adı geçen otobüs durakları belediyenin talebi üzerine imal montajının ………..Reklam Şirketi tarafından yapıldığı ve kamu hizmetinde kullanıldığından bu mobilyalar için kullanım bedeli yerine temizlik bakım ve onarım giderlerini, elektrik sarfiyat giderlerini karşılamak ve eskiyen durakların yenilenmesini sağlamak amacıyla ( Protokol 3.2) ve ayrıca; 84 adet ( 31 adet raket, 50 adet billboard, 3 adet megalight ) reklam alanının tahsis bedeli olarak 2017 yılı tahsis bedeli olan …………TL ( KDV dahil ) bedele Tüfe + 5, Aralık %11.92 Tüfe+5= 16.92 artırılarak …………TL ( KDV dahil ) olarak belirlenip, üç taksit halinde ödenmesi şartıyla protokol süresinin 31.12.2018’e kadar uzatılabileceği (Protokol 3.5) kanaatine varılmıştır.” denilmektedir.

Söz konusu komisyonun kararı doğrultusunda, Belediye Encümenin …………tarih ve ………… sayılı Kararıyla şehir reklam mobilyalarının kullanım hakkı, …………TL ( KDV dâhil) bedel ile 31.12.2018 tarihine kadar uzatılmıştır.

…………tarih ve …………sayılı Belediye Encümeni Kararında 2017 yılı için şehir reklam mobilyalarının kullanım bedeli sadece …………TL olarak belirlenmemiş, …………TL (KDV dâhil) + 32 adet (25 adet otobüs durağının, 6 adet raket, 1 adet billboard) reklam alanının mülkiyetinin belediyeye devredilmesi şeklinde belirlenmiştir.

Kurulan Komisyon tarafından şehir reklam mobilyalarının kullanım bedeli belirlenirken 2017 yılında mülkiyeti devredilen 32 reklam mobilyasının mülkiyet bedeli dikkate alınmadığı ve kullanım bedelinin 2018 yılı için eksik belirlendiği görülmektedir.

2018 yılı için şehir reklam mobilyalarının kullanım bedeli belirlenirken sadece …………TL bedele TÜFE+ %5 oranı uygulanmamalı, (32 adet reklam mobilyasının yaklaşık değeri) + …………TL bedele TÜFE+ %5 oranı uygulanmalıdır.

10.02.2010-31.12.2016 tarihleri arasında imal ve montajı yapılan 32 adet şehir reklam mobilyasının ( 25 adet otobüs durağı, 6 adet raket, 1 adet billboard) savunma ekinde alış faturaları gönderilmiş olup, 2012 yılına ait faturalarda 1 adet otobüs durağının …………TL, 1 adet billboardun …………TL, 1 adet raketin …………TL olduğu görülmüştür.

Sonuç olarak; gönderilen bu faturaların şehir reklam mobilyasının mülkiyet bedeli hesabında kullanılması ile belirlenen …………TL, bu tutara da Tüfe + %5 oranı uygulandığında bulunan …………TL’nin, 2017 yılı reklam mobilyalarının maliyet bedelinin altında olmasına rağmen, bahse konu şehir reklam mobilyasının tam olarak hangi tarihlerde yapıldığının tespit edilememesi ve aşınma payı nedeniyle, 2012 tarihli alış faturaları ile 2018 yılı 32 adet reklam mobilyasının mülkiyet bedeli olarak hesaplanması yerinde görülmüştür.

Bu itibarla, yukarıda belirtilen hususlar birlikte değerlendirildiğinde;

Rapora konu edilen toplam …………TL’nin;

…………TL’si için ilişilecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla,

Kalan …………TL’nin ise ………..tarih ve…………numaralı muhasebe işlem fişi ile tahsil edildiği görüldüğünden ilişilecek husus kalmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle,

…………

karar verildi.

Azınlık Görüşü:

Üye …………’nın karşı oy gerekçesi;

“………..tarih ve ………… sayılı Belediye Encümeni Kararında 2017 yılı için 10.02.2010-31.12.2016 tarihleri arasında imal ve montajı yapılan 32 adet şehir reklam mobilyalarının mülkiyeti Belediyeye devredilmiştir. Şehir reklam mobilyalarının mülkiyet devrinin gerçekleşmesinden sonra mülkiyeti Belediye’ye geçmiş olan şehir reklam mobilyalarının sadece maliyet bedellerinin esas alınarak 2017 ve 2018 yılı kullanım bedelinin belirlenmemesi ve sözleşme hükümleri uyarınca hesaplama yapılarak tahsil edilmesi gereken tutar ile tahsil edilen toplam tutar olan …………TL arasında oluşan ………..TL’nin kamu zararı olarak değerlendirilmesi ve sorumlulara müştereken ve müteselsilen ödetterilmesi gerekmektedir.”