Sayıştay 3. Dairesi 344 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler İhale Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 3

• Karar Tarihi: 26.11.2019

• Karar No: 344

• İlam No: 33

• Madde No: 1

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2018

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Gecikme Cezası

…......... Ltd. Şti. yükleniminde bulunan …......... ihale kayıt numaralı ve …......... TL bedelli akaryakıt alım işi kapsamındaki mal teslimlerinin gecikmesine rağmen Yükleniciden ceza kesintisi yapılmaması sonucu …......... TL tutarında kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasıyla ilgili olarak dosyada mevcut bilgi ve belgeler incelenmiştir.

Bahse konu akaryakıt alımına ait Sözleşmenin “Malın/İşin teslim alma şekil ve şartları ile teslim programı” başlıklı 10 uncu maddesinde; akaryakıt teslimlerinin, Sözleşmenin imzalanmasına müteakip 365 takvim günü içerisinde İdarenin istek ve ihtiyacı doğrultusunda peyder pey yapılacağı, Yüklenicinin, İdarece onaylanmış teslim programına aykırı davranamayacağı, ancak, zorunlu hallerde İdarenin uygun görüşü ile teslim programında değişiklik yapılabileceği, Teknik Şartnamenin 7 nci maddesinde de; akaryakıt talebinin İdare tarafından sözlü, yazılı veya faks yoluyla yapılacağı ve talep geldiği zaman Yüklenicinin 24 saat içinde depoya teslimi sağlamak zorunda olduğu hükme bağlanmış,

Ayrıca, Sözleşmenin “Gecikme halinde uygulanacak cezalar ve kesintiler ile sözleşmenin feshi” başlıklı 34 üncü maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında;

“…

34.2. Yüklenicinin, sözleşmeye uygun olarak malı süresinde teslim etmemesi halinde, gecikilen her takvim günü için sözleşme bedelinin onbindealtı oranında gecikme cezası uygulanır.

34.3. Gecikme cezası, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın yükleniciye yapılacak ödemelerden kesilir. Bu ceza tutarı; ödemelerden ve kesin teminat ile varsa ek kesin

teminatlardan karşılanamaması halinde Yükleniciden ayrıca tahsil edilir.

…”

denilmiştir.

Rapora konu akaryakıt alım sürecine bakıldığında ise, Belediye tarafından Sözleşmenin 10 uncu maddesi uyarınca peyder pey akaryakıt talebinde bulunulduğu, ancak, bazı akaryakıt teslimlerinin süresinde (Teknik Şartnamenin 7 nci maddesi ile öngörülen 24 saatlik süreden az olmayacak şekilde belirlenerek Yükleniciye bildirilen tarihte) yerine getirilmediği, diğer bir ifadeyle Sözleşme konusu mal teslimlerinde gecikmeler meydana geldiği halde Sözleşmenin 34 üncü maddesindeki hüküm uygulanmayarak Yükleniciye ödenen hakediş bedellerinden gerekli ceza kesintisinin (gecikilen her takvim günü için …......... x 0,0006 = …......... TL kesinti) yapılmadığı ve böylelikle de 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesinde; “kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması” şeklinde tanımlanan kamu zararına sebebiyet verildiği anlaşılmaktadır. Nitekim, mevzuat gereği düzenlenen Sözleşmeye aykırı hareket edilmesi hukuka aykırı bir işlem olup sonucunda oluşan mali kayıp kamu görevlilerinin sorumluluğunu doğurmaktadır.

Sorumlularca da akaryakıt teslimlerindeki gecikmenin varlığına ve ceza kesintisi yapılma gerekliliğine ilişkin herhangi bir itirazda bulunulmamış, ancak, hesaplanan cezanın tahsil edildiğini bildiren Sorumlu Harcama Yetkilisi dışında kalan diğer Sorumlular, gecikmeler hakkında bilgi sahibi olunmadığı şeklinde ortak bir gerekçe ileri sürerek kendilerine sorumluluk yüklenmemesi gerektiğini ifade etmişlerdir. Oysaki, 5018 sayılı Kanunun “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 üncü maddesinde;

“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.

Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için

gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.

…

Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.

…” denilmek suretiyle gerçekleştirme görevlilerinin görev ve sorumlulukları düzenlenmiştir. Söz konusu hükümden de anlaşılacağı üzere ödeme emri belgesini düzenleyen ve gerçekleştirme görevlisi sıfatıyla imzalayan kamu görevlisi ile birlikte, ödeme için düzenlenen hakediş raporunu imzalamak suretiyle söz konusu rapordaki tutarları (ceza kesintisini ihtiva etmeyen hakediş bedelini) ilgili mevzuat ve ihale dokümanı çerçevesinde uygun bulan görevliler de gerçekleştirme görevlisinin sorumluluğunu haizdir. Zira, Sayıştay Genel Kurulunun 14.06.2007 tarihli ve 5189/1 sayılı Kararının “Sorumlular” başlıklı üçüncü kısmının “Gerçekleştirme Görevlileri” başlıklı dördüncü bölümünde de;

Asli bir gerçekleştirme belgesi olan ödeme emri belgesini düzenleyen sıfatıyla imzalayan gerçekleştirme görevlisinin, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan,

Ödeme emri belgesine eklenmesi gereken taahhüt ve tahakkuk işlemlerine ilişkin fatura, beyanname, tutanak gibi gerçekleştirme belgelerini düzenleyen veya bu belgeleri kabul eden gerçekleştirme görevlilerinin, bu görevleriyle ilgili olarak yapmaları gereken iş ve işlemlerle sınırlı olarak,

harcama yetkilisiyle birlikte sorumluluğa dahil edilmesi gerektiği net bir şekilde ifade edilmiştir. Dolayısıyla, bahse konu akaryakıt alım işine ait ödeme emri belgelerini Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla imzalayan ….........’in, gerek ödeme emri belgelerine eklenen hakediş raporlarında gerekse “Düzenleyen” sıfatıyla ödeme emri belgelerinde imzası bulunan ….........’in ve yine hakediş raporlarında imzası bulunan ….........’un, akaryakıt teslimlerindeki gecikmeleri takip etmemeleri ve Sözleşmedeki ceza hükmünün uygulanmasını sağlamamaları nedeniyle kusurlu addedilerek Harcama Yetkilisi …......... ile birlikte kamu zararından sorumlu tutulmaları gerekmektedir.

Ancak, Sözleşme hükmüne aykırı davranılarak gerekli ceza kesintilerinin yapılmaması sonucu oluşan …......... TL tutarındaki kamu zararının (gecikilen günler için hesaplanan …......... TL fiyat farkı tutarıyla birlikte toplam …......... TL olarak) …......... tarihli ve …......... yevmiye numaralı Muhasebe İşlem Fişi ile Yüklenicinin alacağından mahsup edilmek suretiyle tahsil edildiği anlaşıldığından, konu hakkında ilişik kalmadığına ve söz konusu tahsilatın ilamda gösterilmesine, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.