Sayıştay 3. Dairesi 34175 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2007

• Daire: 3

• Dosya No: 34175

• Tutanak No: 35895

• Tutanak Tarihi: 11.12.2012

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü:

1287 sayılı ilamın 8.maddesiyle geçici görevle yurt dışına giden İZSU personelinin yurtdışı seyahat masraflarının tamamı kurum tarafından karşılandığı halde kendilerine ayrıca yurt dışı gündeliği ödendiği gerekçesiyle 2.920,44 TL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçiler dilekçelerinde özetle;

Anayasa Mahkemesinin 04.05.2005 tarih ve 2004/54 E. 2005/24 K. sayılı kararı ve Sayıştay 6. Dairesinin 11.04.2006 tarih ve 11310 sayılı kararlarında harcırahın;

• Kamu hizmetinin yürütülmesinden kaynaklanan ve bir kamu görevlisinin maddi açıdan belli bir maddi yükle karşı karşıya kalacak olması nedeniyle ortaya çıkan külfetin kamu adına paylaşımı olduğu,

• Statü hukukunun düzenlediği ve her zaman kullanılabilen öznel ve kazanılmış bir hak olmayıp gerektiğinde görevlendirilen kişilere, katlandıkları külfet karşılığı olarak yapılan bir ödeme olduğu,

• Hangi isim altında verilirse verilsin yolluğun, periyodik biçimde değil, hizmet yapılmasına gerek duyulması ve hizmetin yapılması koşuluyla ödendiği,

• Bir kamu görevlisinin kamu hizmetinin yürütülmesi amacıyla katlanmak zorunda kaldığı külfete, kamunun aktif katılımını sağlayan bir hukuksal argüman olduğu,

hususlarını açıklığa kavuşturmuş, dolayısıyla anılan Kanunda içeriğinin neler olduğu belirtilmeyen gündeliğin, birebir yemek/yatmak karşılığında verilmediğini,

kapsamındaki bir personelin başka mahalle gönderilmesinin karşılığı olduğunu sabitlemiştir.

Görüldüğü üzere, 6245 sayılı Kanununun 3/a maddesinde tanımlanan Harcırah/ Gündelik/Yevmiye kavramının temel dayanağı esas olarak bu Kanunun 5. maddesi olmaktadır. Bu tür bir ödemenin yapılabilmesi için gereken asli unsur, memurun ister yurt içi ister yurt dışı olsun memuriyet mahalli dışında görevlendirilmesidir. Her iki durumun birbirinden farklı sonuç doğurmayacağı açıktır.

Diğer yandan tazmin hükmüne esas alınan 6245 sayılı Kanunun 34. maddesinin son fıkrasındaki "Geçici görevle yabancı ülkelere gönderilenlere, özel anlaşmaları gereğince yabancı devlet, uluslararası kuruluş veya resmi diğer kuruluşlar tarafından ödeme yapıldığı takdirde bu ödemeler gündeliklerinden indirilir." ifadesinden anlaşılması gereken de; tıpkı 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 235/(2)-a bendinde yer verilen "Hileli davranışlarla" ifadesinde olduğu gibi "özel anlaşmaları gereğince" ifadesinin kendisinden sonra gelen her ibare başında yer alması gerektiğidir. Diğer bir anlatımla gündeliklerden indirim yapılabilmesi için, ortada, özel anlaşmaları gereğince yabancı devlet, özel anlaşmaları gereğince uluslararası kuruluş veya özel anlaşmaları gereğince resmi diğer kuruluşların varlığı gereklidir. Oysa tarafımıza, özel anlaşması gereğince Kıyı Ege Belediyeler Birliğince yapılmış bir ödeme bulunmamaktadır. Bu nedenlerle hem idarece bu birliğe ödenen tutar hem de bu sebeple yapılan harcırah ödemesi Kanunun 34. maddesi kapsamı dışındadır.

Demişlerdir.

Savcılık Daire kararının onanması yönünde görüş bildirmiştir.

Dilekçede belirtilen Anayasa Mahkemesinin 04.05.2005 tarih ve 2004/54 E. 2005/24 K. sayılı kararı 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 10. maddesinin (1) numaralı bendinde yer alan “Kendi yazılı talepleri üzerine gönderilenler hariç olmak üzere; Yurt içinde veya dışındaki daimi bir vazifeye naklen tayin olunanlarla yabancı memleketlerdeki memuriyet merkezi tebdil olunan veyahut bu yerlerden yurt içinde diğer bir daimi vazifeye tayin edilen memur ve hizmetlilere yeni vazife mahallerine kadar;” hükmündeki “Kendi yazılı talepleri üzerine gönderilenler hariç olmak üzere;” ibaresinin iptaline ilişkindir.

Söz konusu kararda, “Harcırah Kanunu, kamu hukuku alanında, çalışanla çalıştıranlar arasındaki istihdam ilişkilerini ve buna dayanan mali hakları düzenleyen bir Kanun değil, 1’inci maddesinde belirtildiği üzere, genel, katma ve özel bütçeli idarelerde, bunlara bağlı sabit ve döner sermayeli kurumlarda, özel kanunlarla kurulmuş banka ve teşekküllerde (…) yolluk ödenmesini gerektiren hizmet yapılması hallerinde uygulanacak kuralları içeren bir gider kanunudur.

Yolluk ödemesi, kamu hizmetinin gerektirdiği durumlarda, bu hizmet için görevlendirilen kişilerin katlanacakları giderleri karşılamak üzere yapılan parasal bir idari işlemdir. Başka bir deyişle, gerektiğinde görevlendirilen kişilere, katlandıkları zorunlu giderlerin karşılığı olarak yapılan bir ödemedir.

…

Nakil işlemi sonucunda, görev yeri değişen kamu görevlilerinin, maddi açıdan belli bir külfetle karşı karşıya kalmaları ve bu külfetin, kamu hizmetinin yürütülmesinden kaynaklanması nedeniyle, isteklerine dayalı olarak nakledilmiş bile olsalar, söz konusu külfetin kamuca karşılanması icap ettiğinden, iptali istenilen kural, Anayasa’nın 2. maddesiyle bağdaşmamaktadır.

…

Kendi yazılı talepleri üzerine nakledilen kamu görevlileri ile re’sen nakledilen kamu görevlilerinin, nakil işleminin hukuksal niteliği yönünden ve yer değiştirmeye bağlı olarak ödenen harcırah bakımından, aynı hukuksal konumda oldukları kuşkusuzdur. Aynı hukuksal konumda olanlar arasında farklı kurallar öngörülmesi Anayasa’nın 10. maddesindeki eşitlik ilkesine aykırılık oluşturur.

Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural, Anayasa’nın 2. ve 10. maddelerine aykırıdır. İptali gerekir.”

Denilmiştir.

Anayasa Mahkemesi kararında da belirtildiği üzere Harcırah Kanunu özlük haklarını düzenleyen bir kanun değildir. Harcırah, kamu hizmetinin gerektirdiği görev sebebiyle kişilerin katlandıkları zorunlu giderleri karşılamak için yapılan bir ödemedir. Dolayısıyla harcıraha hak kazanmada “görevlendirme” tek başına yeterli bir unsur olmayıp, aynı zamanda kamu görevlisinin bu “görevlendirme” nedeniyle maddi açıdan bir külfete katlanması gerekmektedir. Tazmin konusu olayda ise görevlilerin gidiş-dönüş uçak ücreti, konaklama, programdaki bütün transferler ile kahvaltı, öğle ve akşam yemekleri idarece karşılanmıştır.

Diğer taraftan 6245 sayılı Harcırah Kanununun 34.maddesinde “Geçici görev ile yabancı ülkelere gönderilenlere, özel anlaşmaları gereğince yabancı devlet, uluslararası kuruluş veya resmi diğer kuruluşlar tarafından ödeme yapıldığı takdirde bu ödemeler gündeliklerinden indirilir.” Hükmüne yer verilmiş olup ilamda tazmin gerekçesi olarak bu madde gösterilmiştir.

Dilekçiler ise söz konusu madde hükmüne ilişkin olarak, Kanunda içeriği belirtilmeyen gündeliğin birebir yemek/yatmak karşılığı verilmediğini ve geziyi düzenleyen Kıyı Ege Belediyeler Birliğine özel anlaşma gereğince yapılmış bir ödeme olmadığını belirtmişlerdir.

6245 sayılı Kanunun 34.maddesi 11.12.1981 tarih ve 2562 sayılı Kanunla yukarıdaki şekilde değiştirilmiştir. 2562 sayılı Kanunun gerekçesinde “… Ayrıca geçici görevle yurtdışına gönderilenlerden yemeleri ve yatmaları sağlanan ile yabancı devlet veya kuruluşlar tarafından kendilerine herhangi bir ödeme yapılanların gündeliklerin bu ödemelere karşılık yapılacak indirim oranları gösterilmiştir.” Denilmek suretiyle yeme ve yatmanın karşılanması halinde gündeliklerden indirim yapılması öngörülmüştür.

Kanunda ifade edilen “özel anlaşma” ibaresi ise herhangi bir şekil şartına işaret etmeyip, yabancı devlet, uluslararası kuruluş veya resmi diğer kuruluşlar tarafından gündelik ya da masrafların karşılanacağının beyan edilmiş olması “özel anlaşma”nın varlığını göstermektedir. Kaldı ki, tazmin konusu olayda gündeliğe karşılık gelen giderler zaten kurum bütçesinden ödenmiştir.

Bu itibarla dilekçi iddialarının reddiyle 1287 sayılı ilamın 8.maddesiyle verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 11.12.2012 tarih ve 35895 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.