Sayıştay 3. Dairesi 34155 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2007

• Daire: 3

• Dosya No: 34155

• Tutanak No: 36751

• Tutanak Tarihi: 12.03.2013

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

739 sayılı ilamın 25. maddesi ile Ensarioğlu İnş. Tic. A.Ş. yüklenimindeki 5.801.000.000.000 TL keşif bedelli D.Ü Radyoterapi Merkezi İnşaat İşine ilişkin 36 Ek nolu hakediş raporunda, CEPHE GİYDİRME TAŞIYICI SİSTEMİ (ÖFA) ve GRANİT SERAMİK İLE KLİPSLİ CEPHE KAPLAMASI (ÖFA) imalatlarının yeni birim fiyat tutanaklarında, kullanılan rayiçlere ait Sanayi ve Ticaret Odasından onaylı faturalarının bulunmamasına rağmen, yüklenici firmanın birim malzemeye ait faturasında yer alan rayiçler üzerinden yeni birim fiyat oluşturulduğu gerekçesiyle 858.012,33 TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Dilekçiler temyiz dilekçelerinde özetle;

1. Yüklenicinin taşeronuna ait olan ve Ticaret Odası onayı bulunmayan, taşıyıcı sistem ile dış cephe granit kaplama bedelin 110. 169,49 TL olduğunu gösteren 31. 05. 2003 tarih ve 64195 seri numaralı fatura fotokopisi esas alınarak hüküm tesis edilemeyeceğini, sorumlular olarak kendilerinin, yüklenici ile taşeronu arasında cereyan eden olayların dışında olduklarını, taşeronun, hangi gerekçelerle adı geçen faturayı düzenlediğini bilemeyeceklerini, aksi takdirde, fiyatı belli olmayan ve yeni birim fiyat yapılması gereken bütün işlerde taşeron faturalarına göre hareket edilme zorunluluğu ortaya çıkacağını, yeni imalatların birim fiyatının tespitinde, Bayındırlık İşleri Kontrol Yönetmeliği ve Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi hükümleri ile hareket etmek zorunda olduklarını, taşeron faturaları ile hareket edilmesi yerine, yapılan imalatın parasal tutarının ilgili Ticaret odasına, imalatın yapıldığı yıl fiyatları ile sormanın daha doğru bir yaklaşım tarzı olacağını,

2. Taşıyıcı sistem ile dış cephe granit kaplama bedelin 110. 169,49 TL olduğunu gösteren ve taşeron firmaya ait 31. 05. 2003 tarih ve 64195 seri numaralı faturada miktar belirtilmediğini, yani, KDV hariç 110. 169,49 TL olan fatura bedelinin hangi miktar imalat için düzenlendiği belli olmadığını, 01. 07. 2003 tarihli ve 14 nolu hak ediş raporuna, taşıyıcı sistem ile dış cephe granit kaplamanın 1. 259,575'er m2 olarak girdiğini, hâlbuki toplam imalat miktarının 3. 452,60'ar m2 olduğunu, 14 nolu hak ediş raporunun düzenlendiği tarih olan 01. 07. 2003 tarihine kadar 1. 259,575 m2 imalat gerçekleştirildiği tespit edildiğine göre, 31. 05. 2003 tarihli taşeron faturasında yer alan imalat bedelinin işin tamamına ait olduğunun iddia edilemeyeceğini,

3. Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine göre, fatura bedeli üzerinden birim fiyat düzenlenebilmesi için, faturanın rayice uygunluk açısından ticaret odasınca onaylanması gerektiğini, yeni birim fiyatlar tespit edilmeden önce dört ayrı firmadan fiyat alındığını ve bu fiyatların proforma faturaya bağlandığını, en uygun fiyatı veren firmanın fiyatlarının ticaret odasına sunulduğunu ve bu fiyatların ticaret odasınca onaylandığını, hükmün gerekçesinde yer alan "cephe giydirme taşıyıcı sistemi ve granit seramik ile klpsli cephe kaplaması imalatlarının yeni birim fiyat tutanaklarında, kullanılan rayiçlere ait Sanayi ve Ticaret odasından onaylı faturaların bulunmamasına rağmen, yüklenici firmanın birim malzemeye ait faturasında yer alan rayiçler üzerinden yani birim fiyat oluşturulmuştur. " görüşünün gerçeği yansıtmadığını, fiyat tespiti için alınan faturaların Ticaret ve Sanayi Odasınca onaylandığını,

4. Yapılan yeni imalatlara ait yeni fiyatların, imalatların gerçekleştirilmesinden önce tespit edilmesi zorunluluğu bulunduğunu, Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine göre, tespit edilen yeni birim fiyatın idarenin onayından sonra geçerlik kazandığını, Bayındırlık İşleri Kontrol Yönetmeliğine göre de kontrol amirinin, işin yapılması emredilmeden önce yüklenici ile birlikte o işe ait yeni birim fiyat tutanağını düzenlettireceğini ve idarenin onayına sunacağını, bu nedenle, henüz onaylanacağı belli olmayan fiyat için, işin tamamına ilişkin faturanın ibraz edilmesinin beklenemeyeceğini ve yeni birim fiyat tespit edilmeden yükleniciden iş yapmasının istenemeyeceğini, Sayıştay Temyiz Kurulunun 07. 10. 1997 tarih ve 24154 tutanak sayılı kararında da, Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 20. Maddesine göre onaylı fatura bedellerine istinaden yeni birim fiyat oluşturulması uygulamasında imalatın tümünü kapsayan fatura ibrazına gerek bulunmadığının belirtildiğini,

5. Fiilen yapılan "cephe giydirme taşıyıcı sistemi ve "granit seramik ile klipsli cephe kaplaması" imalatlarına ait toplam imalat tutarının, imalatı gerçekleştiren taşeron firmaya ait fatura tutarı kadar olduğu şeklindeki daire kararının, diğer Sayıştay Kararlarıyla da çelişmekte olduğunu, Sayıştay 3. Dairesinin 9. 4. 1991 tarih ve 143 sayılı kararında; malzeme ve işçilikler olarak ayrıştırılabilen ve bir imalat süreci içeren iş kalemlerinin tümünü kapsayan fatura bedellerine dayanılarak birim fiyat oluşturulamayacağının belirtildiğini, granit seramik ile klipsli cephe kaplaması imalatının, bir imalat süreci içeren iş kalemlerini içerdiğini, yapılan yeni fiyat analizlerinde bu durumun açıkça görüleceğini,

6. Sayıştay dairesince yapılan yargılamada; muhatap olunan yüklenici haricinde, yüklenici taşeronu tarafından düzenlenen faturaya istinaden hüküm tesis edildiğini, hâlbuki yüklenici ile taşeronu arasında cereyan eden olayların ve bunlar arasında düzenlenen faturaların kendilerini hiçbir şekilde ilgilendirmediğini, Bayındırlık İşleri Kontrol Yönetmeliği ve Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine göre yapılacak yeni imalatın fiyatının, imalata başlamadan önce idare ve yüklenici ile birlikte hazırlanarak tespit edilmesi gerektiğini, İdare olarak, Bayındırlık İşleri Kontrol Yönetmeliği ve Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi hükümleri doğrultusunda hareket edildiğini, yükleniciye iş yapan taşeronların düzenlediği faturalara istinaden idare tarafından yeni imalatlar için imalat bedeli ödenmesinin kabulünün, gerek sözleşme, gerek Bayındırlık İşleri Kontrol Yönetmeliği ve gerekse Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi hükümleri ile bağdaşmadığını,

belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.

Başsavcılık karşılamasında, sorumlular tarafından ileri sürülen iddialar, Dairece verilen kararın gerekçeleri karşısında tazmin hükmünün bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmadığından temyiz talebinin reddine mevzuata uygun ilam hükmünün onanmasına karar verilmesi mütalaa edilmiştir.

Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin Fiyatı Belli Olmayan İşler Başlıklı 20’inci maddesinde;

“Keşif özetinde veya birim fiyat cetvelinde fiyatı gösterilmemiş, olup da yapılması İdarece istenen yapım ve hizmet işlerinin yeni birim fiyatları tespit edilirken öncelik sırası ile aşağıdaki analizler kullanılır.

a. Sözleşme ve eklerindeki (birim fiyat cetvellerindeki) birim fiyatların tespitinde kullanılan analizler veya varsa o işe ait teklif analizler:

b. Sözleşme birim fiyatlarının tespitinde kullanılan analizlerle veya varsa o işe ait teklif analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler;

c. Diğer İdarelere ait benzer analizler;

d. Birim fiyata tespit edilecek iş kalemleri için o işin yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları ile işçi ve makinelerin çalışma saatleri esas alınarak oluşturulacak analizler;

Yeni birim fiyatların tespitinde, yukarıdaki analizlere öncelik sırası ile aşağıdaki rayiçler uygulanır:

1. Bayındırlık ve İskân Bakanlığınca tespit edilip yayımlanan rayiçler veya varsa o işe ait teklif rayiçler;

2. Diğer İdarelerce tespit edilmiş rayiçler;

3. İdarece kabul edilmek şartı ile Ticaret ve/veya Sanayi Odasınca onaylanmış memleket rayiçleri;

Bu usullerden hiç biriyle yeni birim fiyat tespiti mümkün olamıyorsa, o iş kalemine ait, Ticaret ve/veya Sanayi odasınca onaylanmış fatura bedelleri esas alınarak yeni birim fiyat tespit edilebilir.

Yeni birim fiyat, müteahhitle birlikte yukarıda belirtilen usullerden biri ile tespit edilerek bu hususta düzenlenen tutanak İdarenin onayına sunulur ve onaydan sonra geçerli olur. Yeni birim fiyat tespitinde müteahhitle uyuşulamaz ise anlaşmazlık, İdaresi tarafından en çok bir ay içerisinde Bayındırlık Kuruluna intikal ettirilir. Bayındırlık Kurulu tarafından tespit edilen fiyatın iki tarafça kabulü zorunludur.

Birim fiyat uyuşmazlığı hallerinde Müteahhit, Bayındırlık Kurulunun kararını beklemeden, İdare tarafından tespit edilmiş fiyatın uygulanması şartı ile işe devam etmek zorundadır.

Bu maddede belirlenen usullerle tespit edilen birim fiyatlara, sözleşme veya eklerindeki esaslara göre varsa ihale indirimi uygulanır.

İdare istediği takdirde, sözleşme ve ekleri kapsamında bulunmayıp ayrıca bir müteahhide yaptırılması mümkün olan işi başkasına yaptırabilir, bundan dolayı Müteahhit hiç bir istekte bulunamaz.” denilmektedir.

Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 20’inci maddesinde keşif özetinde ve birim fiyat cetvelinde bulunmayıp da idarece istenen yapım işlerinde uygulanacak usul ve esaslar belirlenmiş bu usul ve esaslara göre yeni fiyat oluşturulurken hangi analiz ve rayiçlerin kullanılacağından söz edilerek bu usullerin hiçbiri ile yeni fiyat tespitinin mümkün olmadığı durumda ise Ticaret ve/veya Sanayi odasınca onaylanmış fatura bedelleri esas alınarak yeni birim fiyat tespit edileceği ifade edilmiştir.

Dosyaya ilişkin belgelerden; D.Ü. Radyoterapi Merkezi İnşaatı İşinin 02.11.2000 tarihinde bedelle 5.801.000.000.000 TL (5.099.079.000.000 TL ihale bedeliyle) keşif bedeliyle Ensarioğlu İnş. Tic. A.Ş.’ye ihale edildiği, işe ait 2003 yılı yeni fiyat tutanaklarından ise ihaleye esas olan ilk keşfinde olmayan ve görülen lüzum üzerine yapılması gereken Cephe Giydirme İçin Taşıyıcı Sistem Yapılması imalat kalemi için 113.750.000 TL, Giydirme Sistem Dış Cephenin İzolasyonu imalat kalemi için 21.226.250 TL, 33x66 cm Parlak Granit Cephe Giydirmesi imalat kalemi için 125.385.813 TL birim fiyat tespit edildiği görülmektedir.

İlamda, İdarece 2003 yılında, Cephe Giydirme Taşıyıcı Sistemi Analizinde, Taşıyıcı Sistem Yapılması İşinin 91.000.000 TL, Granit Seramik Klipsle Cephe Kaplaması Analizinde ise yine 33x66 Granitin 72.000.000 TL, Klipsin de 1.050.000 TL olarak faturalı imalat olarak yer almış olmasına rağmen idarece söz konusu analizlerde Bayındırlık Genel Şartnamesinin 20’inci maddesi gereği Ticaret ve Sanayi odalarınca onaylanmış fatura bedellerinin kullanması gerektiği halde analize esas faturaların ihale dosyası içinde bulunamadığı ve yüklenicinin taşeronuna ait olan ve Ticaret Odası onayı bulunmayan, “mekanik sistem granit ve seramik dış cephe kaplama” bedelinin KDV hariç 110.169,49 TL olduğunu gösteren 31.05.2003 tarih ve 64195 seri numaralı faturasında yer alan imalat bedelinin işin tamamına ait olduğu gerekçe gösterilerek tazmin hükmü verilmiştir.

Öncelikli olarak ilamda, analize esas faturaların ihale dosyası içinde bulunamadığı belirtilmişse de yeni birim fiyatlar tespit edilmeden önce dört ayrı firmadan fiyat alınmış, bu fiyatlar proforma faturaya bağlanmış ve adı geçen faturalar Ticaret ve Sanayi Odası onaylı olarak dilekçe ekinde gönderilmiştir. Bu faturalardan yeni birim fiyatına esas alınan Avcılar İnş. Taah. Gıda. Otomotiv Day. Tük. Mal. Ve Turizm Ltd. Şti.’ye ait 28.01.2003 tarihli proforma faturada; 1 m2 33x66 Granit Seramik için 62.500.000 TL, 1 m2 Granit Seramik Filesi için 9.500.000 TL (filesiyle birlikte 1 m2 Granit Seramik için 72.000.000 TL), 1 Adet Granit Tespit Tk. (Klips) için 1.050.000 TL, 1 m2 Alüminyum Taşıyıcı Sistem için 91.000.000 TL, fiyat verildiği anlaşılmaktadır.

Öte yandan “mekanik sistem granit ve seramik dış cephe kaplama” bedelinin KDV hariç 110.169,49 TL olduğunu gösteren ve taşeron firmaya ait 31.05.2003 tarih ve 64195 seri numaralı faturada miktar belirtilmemiştir. Yani, KDV hariç 110.169,49 TL olan fatura bedelinin hangi miktar imalat için düzenlendiği belli olmadığı gibi, dış cephe kaplamasına ilişkin üç imalat kaleminin toplam imalat miktarı her bir imalat için 3.452,60'ar m2 olmasına rağmen, 01.07.2003 tarihli ve 14 nolu hakediş raporuna, taşıyıcı sistem ile dış cephe granit kaplaması 1.259,575'er m2 olarak girmiştir. 14 nolu hakediş raporunun düzenlendiği tarih olan 01.07.2003 tarihine kadar 1.259,575 m2 imalat gerçekleştirildiği tespit edildiğine göre, 31.05.2003 tarihli taşeron faturasında yer alan imalat bedelinin işin tamamına ait olduğuna hükmedilemeyeceği açık bir şekilde görülmektedir. Kaldı ki Yüklenicinin taşeronuna ait olan ve Ticaret Odası onayı bulunmayan, taşıyıcı sistem ile dış cephe granit kaplama bedelinin 110.169,49 TL olduğunu gösteren 31.05.2003 tarih ve 64195 seri numaralı fatura fotokopisi esas alınarak hüküm tesis edilmesi halinde, sorumluların, yüklenici ile taşeronu arasında cereyan eden olayların dışında olmaları, taşeronun, hangi gerekçelerle adı geçen faturayı düzenlediğini bilemeyecekleri dikkate alındığında fiyatı belli olmayan ve yeni birim fiyat yapılması gereken bütün işlerde taşeron faturalarına göre hareket edilme zorunluluğu ortaya çıkacaktır.

Ayrıca yapılan yeni imalatlara ait yeni fiyatların, imalatların gerçekleştirilmesinden önce tespit edilmesi zorunluluğu bulunduğu, Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine göre, tespit edilen yeni birim fiyatın idarenin onayından sonra geçerlik kazandığı, Bayındırlık İşleri Kontrol Yönetmeliğine göre de kontrol amirinin, işin yapılması emredilmeden önce yüklenici ile birlikte o işe ait yeni birim fiyat tutanağını düzenlettireceği ve idarenin onayına sunacağı göz önüne alındığında, henüz onaylanacağı belli olmayan fiyat için, işin tamamına ilişkin faturanın ibraz edilmesi beklenemeyeceğinden ve yeni birim fiyat tespit edilmeden yükleniciden iş yapması istenemeyeceğinden Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 20. maddesine göre onaylı fatura bedellerine istinaden yeni birim fiyat oluşturulması uygulamasında imalatın tümünü kapsayan fatura ibrazına da gerek yoktur.

Yukarıda yapılan açıklamalara doğrultusunda, Ensarioğlu İnş. Tic. A.Ş yüklenimindeki 5.801.000.000.000 TL keşif bedelli D.Ü Radyoterapi Merkezi İnşaat İşine ilişkin 36 Ek nolu hakediş raporunda, CEPHE GİYDİRME TAŞIYICI SİSTEMİ ve GRANİT SERAMİK İLE KLİPSLİ CEPHE KAPLAMASI imalatlarının yeni birim fiyatları, iş kalemine ait, Ticaret ve/veya Sanayi odasınca onaylanmış fatura bedelleri esas alınarak oluşturulduğundan yalnızca hakediş dosyası içerisinde bulunan “mekanik sistem granit ve seramik dış cephe kaplama” bedelinin KDV hariç 110.169,49 TL olduğunu gösteren ve taşeron firmaya ait 31.05.2003 tarih ve 64195 seri numaralı fatura doğrultusunda üç imalat kaleminden oluşan dış cephe kaplamasının tamamının bu bedel üzerinden yapıldığı iddia edilemeyeceği gibi yeni birim fiyatın oluşturulmasında mevzuata aykırılık da bulunmamaktadır.

Bu itibarla, dilekçi iddialarının kabulü ile 739 sayılı ilamın 25. maddesi ile verilen 858.012,33 TL’nin tazminine ilişkin hükmün KALDIRILMASINA,

Karar verildiği 19.03.2013 tarih ve 36751 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.