Sayıştay 3. Dairesi 33947 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2003

• Daire: 3

• Dosya No: 33947

• Tutanak No: 34503

• Tutanak Tarihi: 06.03.2012

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

1119 sayılı ilamın 3 üncü maddesiyle; Rehberlere yapılan harcırah ödemelerinin, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 24. maddesi gereğince vergiye tabi tutulması gerektiği gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde:

Sayıştay Başkanlığımın 25.06.2009 tarih ve 2003-06-1-3757 sayılı yazısı ekinde yer alan soru kağıtlarının 4 üncü maddesinde yer alan "Leonardo da Vinci Programı Hazırlık Önlemleri" kapsamında programın ülke genelinde tanıtımı için yapmak için görevlendirilen rehberlere ödenen ücretten vergi tevkifatı yapılmaması ile ilgili soruya 25.09.2009 tarihli dilekçem ekinde ayrıntılı olarak cevap vermiştim.

Ancak Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı Sayıştay Başkanlığımın 02 Ağustos 2010 tarihli yazısı ekinde 2003/1119 sayılı ilamı 20.08.2010 tarihinde şahsıma tebliğ etmiştir. İlamın şahsımı ilgilendiren Leonardo da Vinci Programı ile ilgili kısmı tarafımca incelenmiştir.

İlamın 27 sayfasının son paragrafında Bu rehberlere katıldıkları konferanslar için yol parası dışında ayrıca gündelik adı altında uluslararası anlaşmada belirtilen (50 € ) bir ödeme yapılmış ve yapılan bu ödemeden herhangi bir gelir vergisi tevkifatı yapılmamıştır" denilerek soru kâğıdındaki hata aynen tekrarlanmış ve verdiğimiz cevap adeta dikkate alınmamıştır. Soru kağıdında düşülen hataya ilam'da da düşülmüş ve sanki rehberlere yol parası dışında ayrıca gündelik adı altında 50 Avro ödendiği ifade edilmiştir. Oysa rehberlere yol parası ve yevmiye ayrı ayrı ödenmemiştir. Rehberlere ödenen günlük 50 Avro günlük üç öğün yeme içme, konaklama ve yol parasını oluşturmaktadır. Buna rağmen İlamda da konuya soru kâğıdındaki şekli ile yer verilmesi savunmamızın dikkate alınmadığını ve sadece konunun gelir vergisi mevzuatı ve çerçeve anlaşma yönü ile değerlendirildiğini ortaya koymaktadır.

Çünkü soru kâğıdına verdiğim cevapta da açıkça belirttiğim gibi "rehberlere konferanslara katıldıkları için değil, yaklaşık 42 ilde düzenlenen Bölge Bilgilendirme toplantılarına katıldıklarından dolayı her gün için yol, yeme-içme ve konaklama giderlerini karşılamak üzere 50 Avro ödeme yapılmıştır. Rehberlere her görev için bir sefere mahsus ödenen 25 Avro Avrupa Birliği kurallarına göre gece konaklaması yapılmayan günler için yarım yevmiye ödenmesi gerekliliğinden dolayı ödenen bedeldir. Bu da görevin son günü konaklama yapılmadan rehberlerin ikamet yerine hareket edecekleri varsayılarak ödenen yarım günlük iaşe ve ibate bedelidir. Yani bu yol parası değildir. Zaten hazırlık tedbirleri bütçesinde de rehberler için günlük 50 Avro dışında herhangi bir harcama kalemi yoktur. Kısaca ilamda ileri sürüldüğü gibi "rehberlere katıldıkları konferanslar için yol parası dışında ayrıca gündelik adı altında uluslararası anlaşmada belirtilen (50 € ) bir ödeme yapılması söz konusu değildir. Çünkü her rehbere yol, konaklama ve iaşe ve ibate bedeli olarak günlük 50 Avro ödenmiştir. Bunun dışında ayrıca ne yol parası ne de konaklama bedeli ödenmemiştir.

Burada dikkat edilmesi gereken husus bir rehberin her bir görev esnasında üç ilde Bölge Bilgilendirme Toplantısına katılmış olmasıdır.

Örneğin, Sayın Murat Gürkan ve Sayın Özlem Büyükakın, görevlerinden birisinde Edime, İstanbul ve Kocaeli'de düzenlenen Bölge Bilgilendirme toplantılarına katılmışlardır. Yani bu iki rehber görevlen esnasında Ankara'dan hareket etmişler, önce İstanbul'a varmışlar oradan Edirne'ye geçmişler gece konakladıktan sonra ertesi gün tanıtım programına katılmışlardır. Çevre illerden Edirne'de yapılacak tanıtım toplantısına katılacaklar göz önüne alınarak bu tanıtım toplantıları öğleden sonraları yapılmak üzere planlanmışlardır. Tanıtım programının öğleden sonra olması nedeniyle o günüde Edirne'de geçirmişler ve ertesi gün İstanbul'a hareket etmişlerdir. Salonun hazırlanması vb faaliyetlerden dolayı İstanbul’daki tanıtım toplantısı İstanbul'a gelişin ertesi günü yapılmıştır. İstanbul'daki tanıtım toplantısından sonra ekip o geceyi de İstanbul’da geçirmiş ve ertesi gün sabah Kocaeli'ne hareket etmiş ve aynı gün öğleden sonra Kocaeli'ndeki tanıtım toplantısına katılmışlardır. Ertesi gün sabah da ikamet yerlerine hareket etmişlerdir. Yani ertesi gün için kendilerine yarım yevmiye ödenmiştir.

Diğer rehberler de aynı şekilde bir görevde üç ile seyahat etmişler ve en az 4 sefer karayolu ulaşım aracı kullanmak zorunda kalmışlardır. Dolayısı ile bütün rehberlerin aynı şekilde değerlendirilmesi ve ulaşım ve konaklama giderlerinin de kendilerine ödenen günlük 50 Avro'nun içerisinden olduğunun göz önünde bulundurulması gerekir.

Bu kadar ulaşım aracının kullanıldığı ve rehberlerin konaklama zarureti göz ardı edilerek, kendilerine ödenen günlük 50 Avro'nun sadece yevmiye olarak değerlendirilmesi ve rehberlerin yol ve konaklama giderlerinin kendilerine ödenen günlük 50 Avro'nun dışında tutulması izahı mümkün olmayan bir durumdur.

Açıklamadan da anlaşılacağı gibi, herhangi bir rehbere ödenen günlük 50 Avro ücret ile o rehber üç ilde Bölge Bilgilendirme toplantılarına katılmış ve toplantılar bittikten sonra ikamet yerine geri dönmüştür.

Dolayısı ile rehberlere ödenen iaşe ibate ve yol parasını oluşturan 50 Avro her rehber için; İkamet yerinden birinci Bölge Bilgilendirme toplantısının yapılacağı ile seyahat, o ilde bir veya iki gece konaklama, İlk Bölge Bilgilendirme toplantısının yapıldığı ilden ikinci Bölge Bilgilendirme toplantısının yapılacağı ile seyahat, o ilde duruma göre bir veya iki gece konaklama, İkinci Bölge Bilgilendirme toplantısının yapıldığı ilden üçüncü Bölge Bilgilendirme toplantısının yapılacağı ile seyahat, o ilde bir gece konaklama ve üç bölge bilgilendirme toplantısı bittikten sonra ikamet yerlerine dönüş şeklinde hesaplanması gerekir.

İlamda rehberler için ödenmesi gereken 2003 yılı yurtiçi gündeliğinin 19.000 TL olduğu ve bunu aşan kısımdan vergi tevkifatı yapılması gerektiği belirtilmiş ancak rehberlerin yol ve konaklama giderleri dikkate alınmamıştır.

Rehberler imarethanelerde konaklamadıklarına ve bisikletle veya otostop yaparak seyahat etmediklerine göre, bunların her görev esnasında en az 4 tane şehirlerarası seyahat yaptıkları, en az 4-5 gece konaklama yaptıklarının neden dikkate alınmadığını anlamak mümkün değildir.

Edirne-İstanbul ve Kocaeli Bölge bilgilendirme toplantıları için bir rehberin:

1. İkamet yeri-İstanbul, 2. İstanbul-Edirne, 3. Edirne-İstanbul, 4. İstanbul-Kocaeli ve 5. Kocaeli-İkamet yerleri olmak üzere 5 (beş) adet şehirlerarası seyahat yaptığı bir gerçektir.

Bir başka örnek: Sayın Nilüfer Taşçı ve Sayın Oktay Yağlı Sivas, Malatya ve Elazığ'da yapılan bölge bilgilendirme toplantılarına katılmışlardır. Sayın Nilüfer Taşçı bu göreve Ankara'dan katıldığı için, Ankara-Sivas, Sivas-Malatya, Malatya-Elazığ ve Elazığ-Ankara arasında 4 kez karayolu ulaşım aracı kullanmış, aynı toplantılara görev yeri Bursa olan Sayın Oktay Yağlı da Bursa-Sivas, Sivas-Malatya, Malatya-Elazığ ve Elazığ-Bursa arasında yine en az 4 sefer karayolu ulaşım aracı kullanmıştır.

Rehberlere günlük 19.000 TL yurtiçi gündelik ödeyip bununla seyahatini yapacaksınız, üç öğün yiyip içeceksiniz ve konaklamalarınızı da bu ücret içerisinden yapacaksınız demek adil olurmuydu? Böyle bir uygulama yapılmaya kalkılsaydı rehberler bu görevlere giderlermiydi?

Sonuç olarak İlamda rehberler için, 2003 yılı yurtiçi gündelik olan 19.000 TL'nin düşüldükten sonra kalacak kısımdan vergi tevkifatı yapılması yöntemi yanlıştır. Vergi tevkifatı yapılacak bedelin 19.000+yol ücretleri+konaklama ücretleri toplamının 50 Avro'nun o günkü kur üzerinden Türk Lirasına dönüştürülmesinden sonra bu rakamdan çıkartılması ile bulunması gerektiği açık bir gerçektir.

Açıklamaların ışığında tarafımdan yasal faizi hariç 1.491,79 TL'lik bedelin tahsili yönündeki kararın bozulmasını, vergi tevkifatı yapılmayan bedelin 19.000+yol ücretleri+konaklama ücretleri toplamının 50 Avro'nun o günkü kur üzerinden Türk Lirasına dönüştürülmesinden sonra bu rakamdan çıkartılması ile bulunmasını ve buna göre yeniden hesaplama yapılmasının daha doğru sonuç vereceğini düşünmekteyim. Yukarıda — unsurda açık ve net bir şekilde ortaya konulduğu üzere Sayıştay 3. Dairesinin 05/01/2010 tarih ve 158 sayılı tutanakta yazılı 1119 sayılı kararının bozulmasını talep etmek gerekmiştir.

SONUÇ VE TALEP : Yukarıda arz ve izaha çalışılan ve Sayın Başkanlığınızın re'sen tespit edeceği sair sebeplerle, Sayıştay 3. Dairesinin 158 sayılı tutanakta yazılı 1119 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulmasını saygıyla arz ve talep ederim.”denilmiştir.

Sayıştay savcılığının karşılamasında daire kararının onanması yönünde mütalaada bulunmuştur.

30.06.2000 tarih ve 4590 sayılı Kanun ile uygun bulunan “Meda Programı Ve Avrupa Yatırım Bankasının Akdeniz Ülkelerindeki Diğer Malî Anlaşmaları Çerçevesinde Malî Ve Teknik İşbirliğinin Uygulanmasına İlişkin Çerçeve Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun” un "Vergi ve Gümrüğe İlişkin Hükümler" başlıklı 8'inci maddesinin 1 inci bendinde bu maddeye göre rehberlere yapılan ödemelerden herhangi bir gelir vergisi stopajı veya genel anlamda bir vergi kesintisi yapılamayacağı belirtilmiştir. Anlaşmanın 8'inci maddesinin 1 'inci bendinde;

"1. Türkiye’'de ödenecek vergiler, gümrük vergileri ve diğer yükümlülükler topluluk fonları tarafından karşılanamaz. " denilmektedir.

Türkiye Cumhuriyeti bütçesinin dolaylı olarak AB hibesinden finansmanı anlamına da gelen gelir vergisi stopajı uygulamasının kanun niteliğindeki söz konusu anlaşmanın hükümleri gereğince yapılamaması gerekmektedir. İdareyi bağlayan, kanuni niteliğe haiz ve asgari olarak iç hukuk niteliğinde uluslararası bir düzenleme mevcut ve yürürlükte iken, iç hukukun konuyla ilgili çelişik ve muğlak düzenlemelerine dayanarak yorum yoluyla bunun aksine bir uygulama yapmak hukuken ve fiilen mümkün değildir.

Gelir Vergisi Kanunun 24 üncü maddesinin 2 nci bendi hükümlerine göre gelir vergisi kesintisi yapılması gerektiği ifade edilse de, söz konusu hükümler öncelikle uluslararası anlaşma hükümlerine göre ve uluslararası harcama kurallarına göre yürütülen bir proje için bir kapsam veya uygulanabilirlik sorunu ortaya çıkarmaktadır. Söz konusu Çerçeve Anlaşmalar ve bunlara dayalı olarak ülkemiz ve AB arasında akdedilen yıllık finansman anlaşmaları ekinde yer alan projelerde harcama kuralları ve harcırah miktarları AB'nin uygulama kılavuzunda belirtilen usul ve esaslara göre yapılmaktadır. Ödemelerin dayandığı, 16.04.2004 tarih ve 25435 (mükerrer) sayılı Resmi Gazetede de yayınlanan, "Socrates Hazırlık Önlemleri ve Pilot Uygulamaları" projesi de bu nevi bir projedir. Ülkemizde Ulusal Ajansın kurulmasını, kapasite oluşturmasını, nihayetinde Ulusal Ajansın akredite edilmesini ve ülkemizin ilgili programlara katılarak vatandaşlarımızın program yararlanıcısı olabilmesini hedefleyen söz konusu proje uygulaması da AB uygulama kılavuzuna göre gerçekleştirilmektedir.

Yine uygulama dönemi itibarıyla ve projenin uygulamasını düzenleyen uygulama kılavuzunun koyduğu kurallar çerçevesinde rehberlerin yurtiçindeki geçici görevleriyle ilgili yemek, yatmak, ulaşım ve sair giderlerini belgelendirmek mecburiyeti bulunmamaktadır. Bu nedenle rehberlerden götürü usûlde yapılan ödemenin harcanmasına ilişkin belgeler talep edilmemektedir.

6245 sayılı Harcırah Kanununa tabi olmayan kurumların, çalıştırdıkları personele fiili yemek ve yatmak giderlerini belgelendirmeleri şartıyla bu giderlere karşılık olarak verdikleri gündelikler, Devlet memurlarına ödenen gündelikler ile karşılaştırılmaksızın tamamen vergiden müstesna tutulması gerekmektedir. Personele fiili yemek ve yatma giderleri dışında ayrıca gündelik de ödenmesi durumunda bu gündeliklerin tamamının ücret olarak vergiye tabi tutulması gerekmektedir. Ulusal Ajans 6245 sayılı Kanun hükümlerine tabi olmadığı ve harcama belgelerini arama zorunluluğu yoktur.

Rehberlere katıldıkları konferanslar için yol parası dışında ayrıca gündelik adı altında uluslararası anlaşmada belirtilen bir ödeme yapılmamış, her rehbere yol, konaklama ve iaşe ve ibate bedeli olarak günlük belirli bir tutar ödenmekte bunun dışında ayrıca ne yol parası ne de konaklama bedeli ödenmemiştir.

Ayrıca bu ödemeler AB fonundan karşılanmakta ve milli bütçeden de bir harcama söz konusu olmamaktadır. Rehberlere yapılan iaşe ve ibate giderleri proje konularında bölge bilgilendirme toplantılarına katılabilmeleri için yapılmıştır. Türkiye Cumhuriyeti bütçesinin dolaylı olarak AB hibesinden finansmanı anlamına da gelen gelir vergisi stopajı uygulamasının kanun niteliğindeki söz konusu anlaşmanın hükümleri gereğince yapılamayacağı açıktır.

Yukarıda açıklanan sebeplerle dilekçinin iddialarının kabulüyle 1119 sayılı ilamın 3. maddesiyle tazminine karar verilen 5.560,78.-TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

Karar verildiği 06.03.2012 tarih ve 34503 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.