Sayıştay 3. Dairesi 31549 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2006

• Daire: 3

• Dosya No: 31549

• Tutanak No: 32886

• Tutanak Tarihi: 22.02.2011

• Konu:

KARAR

TEMYİZ KURULU KARARI

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

1. 802 sayılı ilamın 3.maddesi ile;

A) Aydın Belediyesi Zabıta Müdürlüğü memur personelinden alınan yemek yardımı bedelinin eksik kesilmesi nedeniyle fazla ödemede bulunulduğu gerekçesi ile 44.636,85 YTL’ ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçiler dilekçelerinde özetle, özetle; A) Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin 3. maddesinde "yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı", 4. maddesinde ”yiyecek yardımının gerektirdiği giderler yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere kurum bütçelerine konulacak ödenekle karşılanacağı, bütçeden karşılanmayan kısmın yemek yiyenlerden alınacağı”, 5. maddesinde "kurum bütçelerine yiyecek yardımı için karşılığı olarak konulan ödenek memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödeneceği, yemek servisi için gerekli bina, tesis ve demirbaş eşyaların kurumlarca sağlanacağı, bunlara karşılık memurlardan ücret alınmayacağı", 9. maddesinde bu yönetmeliğin 4. maddesinin uygulanmasında, kurum kadrolarında olup, yemek servisinde görevlendirilen personel giderleri, kira, amortisman, su, elektrik ve havagazı giderlerinin yemek maliyetine dahil edilmeyeceğinin belirtildiğini,

B) 2006 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Talimatının (Sıra no:1) 1. maddesinde 2006 yılında öğle yemeği servisinden faydalanacak olanlardan günlük olarak en az alınacak yemek bedelinin kaç YTL olacağının tespit edildiğini,

3. maddesinde bu kuruluşların hizmetlerinin özelliği, yemek maliyetleri ve yemek servisinin farklı mahallerde daha iyi şartlarda sunulması gibi hususları dikkate alarak belirtilen miktarların üzerinde yemek bedeli tespit edebileceklerinin hüküm altına alındığını,

Yönetmeliğin ve Talimatın bu maddeleri dikkate alındığında; Belediye memurlarının öğle tatilinin 12:00-13:00 veya 12:00-13:30 (Valilikten gelen uygulamaya göre) arasında olduğunu, Belediyelerinde görevli çalışan toplam 243 adet memura birden tek bir yerde yemek verilmesinin, sıra beklenmesi yüzünden uzun kuyruklara, zaman kaybına ve yemek kalitesinin düşmesine sebep olacağını, birkaç yerde yemek yeme alternatifinin olmasının ise tüm bunların aksine memurların daha az zamanda daha kaliteli yemek yemesini sağladığını, memurun ise kısa zamanda kendi seçimine göre ucuz yemek yediğini, ayrıca belediyenin memurlarının sadece bir binada değil çalışma alanları farklı yerlerde olduğundan toplanmalarının da sıkıntı yarattığını, tek bir lokantada verilen yemeklerde firmaların ilk günlerde iyi yemek çıkardığını daha sonra ise kalitenin düştüğünü,

Belediyelerinde yemek yardımının yemek verme şeklinde yapılabilmesi için belediyenin bulunduğu bina veya yakınında yemekhane için uygun yer bulunması gerektiğini, ancak kurumun işleyişi için gerekli olan binanın kira olduğunu ve bu binanın, bir iş hanının iki katı ile bir bloğun kira karşılığında kullanıldığını, ayrıca çalışma ortamı olarak fiziki şarlarının bile uygun olmadığının aşikar olduğunu, Belediyelerinde öğle yemeği verebilecek yemekhaneye uygun yer bulunmaması sebebi ile yürürlülükteki ihale mevzuatı çerçevesinde öğle yemeği verme işinin ihale edildiğini, bu ihalenin tüm müdürlüklerde bulunan memur personeli kapsadığını, yıl içinde yemek yardımından faydalanan memurlardan 2006 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Talimatına göre kesintilerin yapıldığını, Yemek İhalesinin Mali Hizmetler Müdürlüğü tarafından yapıldığını, 2006 yılına ait 243 adet 657 sayılı devlet memurları yasasına tabi memur personele Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği gereği verilecek olan öğle yemeği hizmetinin satın alınması işi yılı ödeneğinin 660.000,00 YTL olduğunu, 82.756,08 YTL ve 387.828,00 YTL olmak üzere yapılan iki ihale toplam tutarının 470.584,08 YTL (KDV dahil 555.289,21 YTL) olduğunu, memurların ilgili firma tarafından verilen aylık yemek fişleri ile firmanın göstermiş olduğu anlaşmalı yerlerden yemek yediklerini, ay sonunda yemek faturası karşılığı firmaya ödeme yapıldığını, buna karşılık Belediye personeline fiş karşılığı nakit ödeme yapılmadığını, memurların verilen fişlerle yemek yediğini, 2006 yılı sonu itibarı ile yüklenici firmalara bu hizmet alımı için toplam 538.672,84 YTL (KDV dahil) ödeme yapıldığını, yemek bedeli olarak her yıl yayımlanan Bütçe Uygulama Talimatı gereği ek göstergeler karşılığı belirtilen en az tutarların her ay memurların maaşından kesildiğini, yıl içinde kesilen toplam 57.163,10 YTL’ nin bütçeye gelir kaydedildiğini, Belediye’ye Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği gereği verilen öğle yemeği hizmetinin maliyetinin (538.672,84 YTL - 57.163,10 YTL =) 481.509,74 YTL (KDV dahil) olduğunu, dolayısı ile yıl içinde yiyecek yardımı için ödenen miktarın bütçedeki miktarı aşmadığının görülmekte olduğunu,

Belediyelerinde yemekhane olmadığından ve yemek servisi hizmeti de yapılmadığından ayrıca bina tesis, demirbaş eşya, gelir-gider kayıtlarını tutacak personel, yemek yapacak personel (aşçı, aşçı yrd., servis, bulaşıkçı, temizlik gibi), kira amortisman, su, elektrik ve havagazı giderleri de bulunmadığını, kirada olan Belediyelerinin yemekhanesi olduğunu düşünürsek sadece 2006 mali yılı hesaplarına göre çalıştırılacak sözleşmeli ve kadrolu 7 kişinin maliyetinin 7 kişi* 2.431,76YTL*12 ay = 204.267,84 YTL, geçici işçi ve sözleşmeli 7 kişinin 2006 yılı maliyeti 7 kişi1.577,17YTL12 ay = 132.482,28 YTL olduğunu, personel giderlerine demirbaş eşya, kira, elektrik gibi giderlerde eklenince memurdan talep edilen rakamın çok üstünde olacağını, bundan dolayı talimatın 1. maddesinde belirtilen miktarlardan günlük bedel tahsil edildiğini, ayrıca talimatın 3. maddesinde 1. maddede belirtilen günlük yemek bedelinden daha fazla belirleme yetkisini kuruma bıraktığını,

Belirtilen hususlardan da anlaşılacağı üzere yemek verme işinin mevcut yasalar çerçevesinde fiş karşılığında yemek verme şeklinde yapıldığını, yemek yardımı yönetmeliğindeki amaca ters olmadığını ve belediyenin de diğer maliyetleri karşılamadığından kurumun da zara uğratılmadığının düşünüldüğünü,

Konu ile ilgili olarak Sayıştay 4.Dairesinin 28945 nolu 13.04.2000 tarihli kararı, Sayıştay Temyiz Kurulunun 24760 nolu 23.05.2000 tarihli, 29215 nolu 20.03.2007 tarihli, 30039 nolu 25.03.2008 tarihli kararlarının bulunduğunu, bu kararlarının savunmalarını desteklediğini belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.

Sayıştay Savcılığının karşılama yazısında; sorumluların da belirttiği gibi konu ile ilgili Temyiz Kurulu’nun Balıkesir Bandırma Belediyesi memurlarının yemek yardım bedelinin eksik kesilmesinden dolayı fazla ödeme yapılmasına ilişkin 25.03.2008 tarih ve 30039 tutanak nolu dosya ile beraat kararının bulunduğunu, bu emsal karar uyarınca beraat kararı verilmesinin uygun olacağı belirtilmiştir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 212. maddesine dayanılarak çıkarılan Devlet memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği'nin Yemek Servisi Giderleri başlıklı 4. maddesinde;

“Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere, bu yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konacak ödeneklerle karşılanır.

Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır. Yemek bedelinin bütçeden karşılanmayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. 2155 sayılı Bazı Kamu personeline Tayın Bedeli verilmesi Hakkındaki Kanuna göre tayın bedeli verilen personel ile sözleşmeli olarak çalıştırılanların, bu yönetmeliğe göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemeleri halinde yemek bedelinin tamamı kendilerinden alınır.” denilmektedir.

Bu madde hükmüne göre, kurum bütçesinden kadrolu memurların her gün yiyebileceği ihtimaline karşılık konulan yiyecek yardımı ödeneğini aşmamak üzere harcama yapılabilecektir.

Yemek maliyetinin bütçeden karşılanamayacak olan kısmı yemek yiyenlerden karşılanacaktır. Yemek yiyenlerden alınacak yemek ücretleri tarifesi ise, her yılbaşında Bütçe Uygulama Talimatı ile asgari rakamlar üzerinden belirlenmekte olup, kurumlar yemek maliyetinin kalan yarısını karşılayacak şekilde bu rakamların daha üstünde fiyatlar tespit edebileceklerdir.

Bütçeye konulan ödenekler gerçek anlamda bir maliyet olmayıp bütçe hazırlama rehberine göre personel sayısı dikkate alınarak hazırlanan standart maliyeti ifade etmektedir. Dolayısıyla bütçeye ödenek, yemek maliyetinin yarısını aşmayacak şekilde tespit edilip konulmaktadır.

Tazmin hükmü, Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin 4. maddesinde yer alan, “Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetinin yarısını aşmamak üzere bu yönetmelik kapsamına dahil memur adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır. Yemek bedelinin bütçeden karşılanmayan kısmı yemek yiyenlerden alınır.” Hükmüne dayanmaktadır.

Yönetmeliğin 5, 6 ve 7. maddelerinden yemek yardımının, memurlara kurumlarca oluşturulacak veya oluşturulmuş yemek servisleri aracılığıyla verilmesine göre düzenlendiği anlaşılmakta; servisler aracılığıyla verilen ve yarısı yemek yiyenlerden alınacağı belirtilen yemek maliyetinin nasıl belirleneceği ise anılan Yönetmeliğin 9. maddesinde açıklanmaktadır. Yönetmeliğin anılan 9. maddesinde ise; “Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin uygulanmasında, kurum kadrolarında olup, yemek servisinde görevlendirilen personel giderleri kira, amortisman, su, elektrik ve havagazı giderleri yemek maliyetine dahil edilmez.” Hükmü yer almakta; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 4. maddesine göre de yemek ihtiyacının ihale yolu ile temini mümkün bulunmaktadır. Bu hükümler birlikte değerlendirildiğinde, yemek yiyenlerden yarısının alınacağı belirtilen yemek bedelinden, Yönetmeliğin 9. maddesi ile yemek maliyetine dahil edilmeyecek unsurların düşülmesi, kalan tutarın yarısının yemek yiyenlerden alınması gerekir. İhale yolu ile yapılan yemek alımlarında ise bu unsurlara tekabül eden payın hesabı mümkün bulunmamaktadır. Bu nedenle yemek maliyetinin büyük kısmını oluşturan bu unsurlara tekabül eden tutardan sonra kalan kısmın yarısına tekabül edeceği düşünülen Maliye Bakanlığı’nca yayımlanan asgari yemek bedellerinin yemek yiyenlerden alınması yeterli bulunmaktadır.

Dosyada mevcut belgelerin incelenmesinde; Aydın Belediyesinde yıl içinde memurların öğle yemeği ihtiyacının, yemek ihalesi sonucunda ihaleyi kazanan Dilek lokantası Nuri Dilek adlı yemek firmasından karşılandığı,

Yapılan 1. ihale sözleşmesine göre 1 öğün yemek bedelinin 7,74 YTL. (KDV DAHİL: 9,13 YTL), 2. ihale sözleşmesine göre 1 öğün yemek bedelinin 7,60 YTL. (KDV DAHİL: 8,96 YTL) olarak belirlendiği, her ay düzenlenen hak edişler ile ay içinde yemek yiyen memurların fiilen çalıştığı iş günü sayısı dikkate alınarak, bu rakam üzerinden adı geçen firmaya ödeme yapıldığı,

Bunun karşılığında memurlara yapılan maaş ödemelerine esas bordrolardan, yemek adedine göre yemek katkı payı kesildiği,

Kesintilerin ise 14.01.2006 tarih ve 26049 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1 sıra Nol’u 2006 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Talimatında yer alan ek göstergelere göre değişen en az yemek bedelleri üzerinden yapıldığı görülmüştür.

Söz konusu olayda Yiyecek Yardımı Yönetmeliğindeki amaç, konulan ödeneğin belediyenin yılı bütçesine, belediye bütçe muhasebe usul ve yönetmeliğine uygun olarak ihale yolu ile alım yapılmak suretiyle yerine getirilmiş olup konulmuş ödenek aşılmadığından ve Bütçe Uygulama Talimatında belirtilen tutarlar yemek yiyen memurlardan tahsil edildiğinden dilekçilerin iddialarının kabulü ile 802 sayılı ilamın 3. maddesinin A fıkrasıyla 44.636,85 YTL’ ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

B) Aydın Belediyesi zabıta kadrosunda olup fiilen bu görevi yerine getirmeyen personele yersiz olarak maktu fazla çalışma ücretinin ödendiği gerekçesi ile 958,53 YTL’ ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçiler dilekçelerinde özetle; Tayhur Sabancı’nın Belediyelerinin zabıta kadrosunda olup Belediye Veteriner İşleri Müdürlüğü emrinde, yine Ahmet Başurgan’nın zabıta kadrosunda olup İdari İşler ve Güvenlik Biriminde Birim Amiri olarak, yine Ülkü Avcar’ın zabıta kadrosunda olup Başkan Yardımcısı sekreteryasında Başkanlık Makamı Olurlarınca görevlendirildiğini, Belediyelerinde yeterli sayıda 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi zabıta memurunun bulunmaması ve açık bulunan boş zabıta memuru kadrolarının doldurulamaması, 2005/9207 Sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik yürürlüğe girdiğinden Genel Hükümler 1. Bölüm Madde 2'ye göre Sıhhi ve Gayrısıhhi İşyerleri ile Umuma Açık İstirahat ve Eğlence Yerlerinin ruhsatlandırılması ve denetlenmesine dair işlemler belediyelere verildiğinden, ayrıca şehirlerinde (Pazartesi günü hariç) haftanın her günü açık semt pazarı kurulduğu dikkate alındığında yeterli sayıda personelin olmamasından dolayı zabıta hizmetlerinin aksamaması için adı geçen personellerin tecrübeli deneyimli birer personel olmaları nedeniyle yeni görevlendirildikleri görev haricinde diğer zabıta memurları ile birlikte hafta sonları ve gece denetimleri sırasında görev verilerek, belediye zabıta hizmetleri ifa edilmiş olduğundan, kendilerine 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personele ödenen maktu fazla mesai ücreti ödemesi gerçekleştirildiğini belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.

31.12.2005 tarih ve 26040 sayılı Mükerrer Resmi Gazete'de yayımlanan 5437 sayılı 2006 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa ekli “Ek Ders, Konferans ve Fazla Çalışma Ücretleri ile Diğer Ücret Ödemelerini Gösterir Cetvel” başlıklı ( K ) Cetvelinin , III Fazla Çalışma Ücreti başlıklı bölümünün ( B) Aylık Maktu Fazla Çalışma Ücreti başlıklı bendinin 2’nci sırasında “Belediyeler ile bunlara bağlı müstakil bütçeli kamu tüzel kişiliğine haiz kuruluşlarda ( iktisadi işletmeler hariç )

Görevlerinin niteliği gereği 657 sayılı kanunda belirtilen çalışma ve süre saatlerine bağlı olmaksızın zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personel (destek hizmeti yürüten personel hariç) ile kadrolu olarak fiilen çalışan koruma ve güvenlik personeline belediye meclisi kararı ile tespit edilen miktar, fazla çalışma ücreti olarak maktuken ödenir.

Ancak bunlara ödenecek aylık fazla mesai ücreti en son yapılan resmi nüfus sayımına göre belediye nüfusu;

• 250.000 'e kadar olanlar için 116 Yeni Türk Lirasını,

• ........

Geçemez.

.........

Diğer hallerde ise maktu fazla çalışma ücretleri, fiilen çalıştığı sürece ve bu süre ile orantılı olarak ödenir.” denilmektedir.

Görüldüğü gibi, bu ücret günün 24 saatinde devamlılık gösteren zabıta ve itfaiye hizmetlerinde çalışan personele ödenmekte zabıta ve itfaiye birimlerinde görevli olmakla birlikte destek hizmeti yürüten personele ödenmemektedir.

Dilekçiler, Zabıta Memurları Tayhur Sabancı’nın Belediye Veteriner İşleri Müdürlüğü emrinde, yine Ahmet Başurgan’ın İdari İşler ve Güvenlik Biriminde Birim Amiri olarak, Ülkü Avcar’ın Başkan Yardımcısı sekreteryasında yeni görevlendirildikleri görev haricinde diğer zabıta memurları ile birlikte hafta sonları ve gece denetimleri sırasında görev verilerek, Belediye Zabıta hizmetleri ifa edilmiş olduğundan bu nedenle adı geçenlerin fazla çalışma ücretine hak kazandıklarını ileri sürmüş iseler de; bu personellerin zabıta görevini fiilen yaptığına ilişkin belge de sunmamışlardır.

Bütçe Kanunu ile ödenmesi öngörülen fazla çalışma ücreti kadroları zabıta ve itfaiye birimlerinde bulunan personele değil, bu hizmetlerde çalışan personele ödenecek bir ücrettir. Adı geçen personeller zabıta memuru kadrosunda bulunmalarına karşın bu kadronun gerektirdiği hizmeti fiilen yapmadıklarından kendilerine fazla çalışma ücreti ödenmemesi gerekir.

Bu itibarla dilekçilerin iddialarının reddi ile 802 sayılı ilamın 3. maddesinin B fıkrasıyla 958,53 YTL’ ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

2. 802 sayılı ilamın 26.maddesi ile Aydın Belediyesi Otogar Müdürlüğü memur personelinden alınan yemek yardımı bedelinin eksik kesilmesi nedeniyle fazla ödemede bulunulduğu gerekçesi ile 542,64 YTL’ ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçelerden Aslı Kavruk’a 802 sayılı ilam 11.08.2009 tarihinde tebliğ edilmiş olup, bu tarihe nazaran 832 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin son fıkrasında yazılı 90 günlük temyiz süresi 09.11.2009 tarihinde (Pazartesi) sona ermiş bulunduğu halde, dilekçi bu tarihten sonra 11.11.2009 tarihinde postaya verdiği 2.dilekçe ile başvurmuş olduğundan ilamın 26.maddesine ilişkin talebinin süre aşımı yönünden REDDİNE, karar verilerek konunun esasına geçilmesine karar verildi.

Dilekçi Serdar Adanır’ın dilekçesi, savcılık karşılaması bu ilamın 1/A maddesinde belirtildiği gibi olup bu maddedeki gerekçelerle dilekçi iddialarının kabulü ile 802 sayılı ilamın 26. maddesiyle 542,64 YTL’ ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

3. 802 sayılı ilamın 27. maddesi ile Aydın Belediyesi Çevre Müdürlüğü memur personelinden alınan yemek yardımı bedelinin eksik kesilmesi nedeniyle fazla ödemede bulunulduğu gerekçesi ile 1.577,71 YTL’ ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçelerden Aslı Kavruk’a 802 sayılı ilam 11.08.2009 tarihinde tebliğ edilmiş olup, bu tarihe nazaran 832 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin son fıkrasında yazılı 90 günlük temyiz süresi 09.11.2009 tarihinde (Pazartesi) sona ermiş bulunduğu halde, dilekçi bu tarihten sonra 11.11.2009 tarihinde postaya verdiği 2.dilekçe ile başvurmuş olduğundan ilamın 27.maddesine ilişkin talebinin süre aşımı yönünden REDDİNE, karar verilerek konunun esasına geçilmesine karar verildi.

Dilekçi Serdar Adanır’ın dilekçesi, savcılık karşılaması bu ilamın 1/A maddesinde belirtildiği gibi olup bu maddedeki gerekçelerle; dilekçi iddialarının kabulü ile 802 sayılı ilamın 27. maddesiyle 1.577,71 YTL’ ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

4. 802 sayılı ilamın 33. maddesi ile Aydın Belediyesi Terminal Biriminde görevli geçici işçi personele yersiz olarak fazla çalışma ücreti ödendiği gerekçesi ile 13.793,97 YTL’ ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçelerden Aslı Kavruk’a 802 sayılı ilam 11.08.2009 tarihinde tebliğ edilmiş olup, bu tarihe nazaran 832 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin son fıkrasında yazılı 90 günlük temyiz süresi 09.11.2009 tarihinde (Pazartesi) sona ermiş bulunduğu halde, dilekçi bu tarihten sonra 11.11.2009 tarihinde postaya verdiği 2.dilekçe ile başvurmuş olduğundan ilamın 33.maddesine ilişkin talebinin süre aşımı yönünden REDDİNE, karar verilerek konunun esasına geçilmesine karar verildi.

Diğer dilekçi Serdar Adanır dilekçesinde özetle; Terminal Müdürlüğü hizmetlerinde çalışmakta olan 4857 Sayılı İş Kanununa tabi olarak görevli personelin yıllık fazla çalışma yaptırılması ile ilgili işçi personelin muvafakatlarının yılbaşında alınarak özlük dosyalarında muhafaza edildiğini, İş Kanunu 41.maddesindeki düzenlemenin fazla çalışma yaptırılmamasına ilişkin olduğunu, fazla çalışma yaptırılması durumunda ücret ödenmemesine yönelik olmadığını, İş Kanununun, genel yapısı gereği işçiyi korumaya yönelik düzenlemeleri içerdiğini, fazla çalışmaya ilişkin düzenlemenin de bu sebeple yapıldığını, burada korunan yararın işçinin fazla çalıştırılmaması olduğunu, yasal sınırların aşılması ve fazla çalışmanın yapılması durumunda ücret ödenmesinin İş Kanunun 41.maddesine aykırı olarak değerlendirilemeyeceğini, esas kuralın işçinin çalıştırılmaması olmakla birlikte çalıştırıldığı takdirde ücretinin ödenmesi olduğunu, işyeri açısından değerlendirme yapıldığında ise yapılan işin karşılığı olarak ücret ödenmesinin söz konusu olduğunu, bu anlamda fazla bir ödeme olmadığı gibi kurumun zararı da söz konusu olmadığını, fazla çalışma karşılığı bir hizmet alınmış ve karşılığının ödenmiş olduğunu,

5393 sayılı Belediye Kanunun Belediye Başkanının Görev ve Yetkileri başlıklı 38. maddesinin a bendinde; "Belediye teşkilatının en üst amiri olarak belediye teşkilatını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak" b bendinde " Belediyeyi stratejik plana uygun olarak yönetmek, belediye idaresinin kurumsal stratejilerini oluşturmak, bu stratejilere uygun olarak bütçeyi, belediye faaliyetlerinin ve personelinin performans ölçütlerini hazırlamak ve uygulamak, izlemek ve değerlendirmek, bunlarla ilgili raporları meclise sunmak" belediye başkanının görev ve yetkileri arasında yer aldığını, ayrıca 5018 sayılı kamu maliye yönetimi kontrol kanununda belirtildiği gibi Belediye başkanları üst yönetici durumunda olduğunu,

Yapılan fazla çalışmalar ile ilgili olarak her ay Belediye Başkanı'ndan Terminal Birimi (Müdürlüğü) emrinde çalışan işçi personelin vardiya, gece, cumartesi, pazar ve bayramlarda mesai yaptırılmasına ve ücretlerinin hak kazanan işçilere ödenmesi hususunda olur alındığını, yıl içerisinde bütçede yeterli ödenek ayrıldığını, işçilerden de fazla çalışma yaptırılması hususunda onaylarının alındığını, yapılan çalışmalara hiç bir işçi personelden yazılı ya da sözlü bir itiraz gelmediğini,

4857 sayılı İş Kanununun İkinci Bölüm: İş Sözleşmesi, Türleri ve Feshi Tanım ve Şekil Madde 8 - "İş sözleşmesi, bir tarafın (işçi) bağımlı olarak iş görmeyi, diğer tarafın (işveren) da ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşmedir. İş sözleşmesi, Kanunda aksi belirtilmedikçe, özel bir şekle tabi değildir. Süresi bir yıl ve daha fazla olan iş sözleşmelerinin yazılı şekilde yapılması zorunludur. Bu belgeler damga vergisi ve her çeşit resim ve harçtan muaftır. Yazılı sözleşme yapılmayan hallerde işveren işçiye en geç iki ay içinde genel ve özel çalışma koşullarını, günlük ya da haftalık çalışma süresini, temel ücreti ve varsa ücret eklerini, ücret ödeme dönemini, süresi belirli ise sözleşmenin süresini, fesih halinde tarafların uymak zorunda oldukları hükümleri gösteren yazılı bir belge vermekle yükümlüdür. Süresi bir ayı gelmeyen belirli süreli iş sözleşmelerinde bu fıkra hükmü uygulanmaz. İş sözleşmesi iki aylık süre dolmadan sona ermiş ise, bu bilgilerin en geç sona erme tarihinde işçiye yazılı olarak verilmesi zorunludur."denildiğini, işçi çalıştırmanın prosedürlerinin başında temel ücret başta olmak üzere, genel ve özel çalışma kuralları, çalışma süresi, varsa ücret ekleri ile ilgili mutlaka bir sözleşme imzalanmasının gerekliliğinin 4857 sayılı İş Kanununda belirtildiğini,

4857 Sayılı İş Kanunu ve 5393 sayılı Belediye Kanununa göre Aydın Belediyesi Başkanlığı ve işçi çalışanlar adına Belediye İş sendikası arasında 15.01.2004-14.01.2007 tarihleri arasında geçerli olmak kaydı ile toplu iş sözleşmesi imzalandığını,

Bu sözleşmede 4857 sayılı iş kanununun madde 8 ine göre genel ve özel çalışma koşulları, günlük, haftalık çalışma süresini temel ücreti ve eklerinin belirtildiğini, bu bağlamda sözleşmenin 18.maddesinde;" haftalık normal çalışma süresi kadrolu işçilerde cumartesi ve Pazar tatil olmak üzere (40) saattir.geçici işçilerde Pazar tatil olmak üzere (45) saattir……….. kadrolu işçilerde (40) saatlik süre haftada (5) is gününe bölünerek, geçici işçilerde (45) saatlik süre haftada (6) iş gününe bölünerek çalıştırılır" denildiğini, fazla çalışma, tatilde çalışma ve ücretleri ile ilgili ise sözleşmenin 39.maddesinde;” Hafta tatili Pazar günüdür. A) İşin icabı bu günlerde rızası alınmaksızın çalıştırılan işçilere sonraki hafta içinde bir gün izin verilmezse çalıştığı tatil günleri için (3) ilave yevmiye ödenir. B) Ulusal bayram, genel tatil ve hafta tatillerinde işçilerin çalışmaları halinde çalıştırılan her gün için (3)ilave yevmiye ödenir. C) a) ve (b) bentlerindeki ödemeler için haftalık çalışma süresi aranmaz. D) Toplu is sözleşmesi ile belirtilen haftalık ve günlük çalışma süresini aşan çalışma fazla çalışma olarak tanımlanır. Yapılan fazla çalışmanın ücreti normal çalışma ücretinin %100 fazlasıyla ödenir. Fazla çalışma günde 3 saatten fazla olamaz. E) İşin gereği 24 saat süreklilik arz eden hizmetlerin yürütülmesinde görev yapanlar, vardiyalı çalışanlar ile nöbet tutanlara (a) ve (b) bentlerinin (2)ilave yevmiye olarak uygulamasına” denildiğini, ayrıca İşçi çalışanlar yapılan toplu iş sözleşmesinin 4.Bölüm Madde 20 de;” Yıllık Ücretli İzinler: A)hizmetİ 1-5 yılı olanlar için 25 iş günü; hizmeti 6-20 olanlar için 33 iş günü; hizmeti 20 yıldan fazla olanlar için 38 iş günü, ücretli izin verilir. İşçi yıllık ücretli izinde hastalık nedeniyle rapor aldığı takdirde rapor süresi kadar izin durur ve izine ilave edilir. B) Yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemez ve ücreti ödenerek izin hakkı kaldırılamaz (işçinin,zorunlu hallerde yıllık ücretli iznine mahsuben izin kullanması mümkündür……. C) Ücretli izne rastlayan hafta tatili Pazar günleri ile Ulusal bayram ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz, ücretli izne ilave edilir……………….."denildiğini,

4857 sayılı kanunun Ücret İle İlgili Hükümlere Aykırılık Madde 102:"Bu Kanunun; a) (Değişik bent: 17/04/2008-5754 S.K./85.mad.) 32 nci maddesinde belirtilen ücret ile işçinin bu Kanundan veya toplu iş sözleşmesinden veya iş sözleşmesinden doğan ücret ödemelerini süresi içinde kasten ödemeyen veya eksik ödeyen, kanunun 8 inci maddesinde belirtilen komisyonun belirlediği asgari ücreti işçiye ödemeyen veya noksan ödeyen, ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakını zorunlu tutulduğu halde özel olarak açılan banka hesabına ödemeyen işveren, işveren vekili ve üçüncü kişiye bu durumda olan her işçi ve her ay için yüz Yeni Türk Lirası idari para cezası ……………………………"verilir denildiğini,

Bu yüzden yapılan işçi maaş hesaplarında yanlış veya kanun dışı bir ödeme yapılmadığının görüldüğünü, puantajların müdürlüklerce hazırlanıp maaş bordro hesaplaması için İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürlüğüne gönderildiğini, Terminal Birimi (Müdürlüğü) puantaj hesaplamasının Aydın Belediyesi Başkanlığı ve isçi çalışanlar adına Belediye İş sendikası arasında 15.01.2004-14.01.2007 tarihleri arasında geçerli olmak kaydı ile toplu is sözleşmesinin 18, 20 ve 39.maddesine göre hesaplama yapıldığını, puantaja yazılmadığı takdirde, bedeli işçinin ekonomik olarak sözleşmeye dayalı kanuni hakkı olduğundan ödenmediği veya eksik ödendiği takdirde 4857 sayılı iş kanunun 102.maddesindeki cezai müeyyide ile karşılaşmak durumunda kalacaklarını,

Belediye Meclisinin 17.10.1983 tarih, 54 sayılı Kararı ile Belediye Otobüs Terminali Yönetmeliğinin 3. Bölümü Görev, Yetki ve Sorumluluklar 4. maddesinde "Kuruluşu 24 saat görev yapacak şekilde düzenlemek", 8. madde "Toplanan gelirlerin Belediye Saymanlığına intikal ettirmek" hükümleri gereğince Terminal Müdürlüğünün çalışmalarını yürüttüğünü, Aydın Belediyesi Otobüs ve Minibüs Terminalinin günün 24 saati aktif olarak hizmet vermesi nedeniyle Terminal giriş ve çıkışlarının kontrolü denetimi ve araç çıkış ücretlerinin tahsili için vardiya sistemiyle görevli bulundurmak zorunda olduğunu, Belediyenin 2 adet minibüs terminali, 1 adet otobüs terminali bulunduğunu, bu terminallerde hizmetin devamlılığı açısından vezne hizmeti veren personelin günde 8 saat 3 vardiya; meydancı personelin ise günde 9 saat olmak üzere 2 vardiya şeklinde çalıştırıldığını,

Otogar Vardiya Çizelgesinde Bilet Kontrol Vardiya saatleri incelendiğinde, vezneci personelin günlük 8 saatten haftada 6 gün toplam 48 saat, meydancı personelin günlük 9 saatten 2 vardiya sisteminde çalıştırıldığı, hafta da bir gün izin verildiği ve toplamda 54 saat çalıştırıldıklarının görüldüğünü,

İlamda (sayfa 116 - 127) yer alan Fazla-Pazar mesaisi bölümünde belirtilen saatlerin fazla mesai ve Pazar mesaisi toplamı olarak hesaplandığını, Toplu İş Sözleşmesi 39. madde c bendine göre Pazar çalışmalarında haftalık çalışma süresi aranmaz dendiğinden ödenmesi gereken fazla mesai ile farkın (Pazar mesaisi) birbirinden ayrılması gerektiğini,

Yapılan mesailerin puantajlarının tam tutulduğunu, iş yapmadan bu mesailerın yazılmadığını, bu nedenle devleti zarara uğratmalarının kesinlikle söz konusu olmadığını, sonuçta bir kamu hizmeti yerine getirilip karşılığının ödendiğini belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Savcılık karşılama yazılarında Daire Kararının onanması yönünde görüş bildirmiştir.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 41’inci maddesinde ''Fazla çalışma, Kanunda yazılı koşullar çerçevesinde, haftalık kırkbeş saati aşan çalışmalardır. 63’üncü madde hükmüne göre denkleştirme esasının uygulandığı hallerde, işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık iş süresini aşmamak koşulu ile, bazı haftalarda toplam kırkbeş saati aşsa dahi bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz.'' denilmektedir.

Aydın Belediyesi ile Belediye-İş sendikası arasında bağıtlanan Toplu İş Sözleşmesinin 18’inci maddesinde, haftalık normal çalışma süresinin geçici işçilerde pazar tatil olmak üzere 45 saat olduğu, geçici işçilerin 45 saatlik sürenin haftada 6 iş gününe bölünerek çalıştırılacağı karalaştırılmıştır.

Fazla çalışma, Tatilde Çalışma ve Ücretleri ile ilgili Toplu İş Sözleşmesinin 39.maddesinde:

”Hafta tatili Pazar günüdür.

A) İşin icabı bu günlerde rızası alınmaksızın çalıştırılan işçilere sonraki hafta içinde bir gün izin verilmezse çalıştığı tatil günleri için (3) ilave yevmiye, izin verilirse (2) ilave yevmiye ödenir.

B) Ulusal bayram, genel tatil ve hafta tatillerinde işçilerin çalıştırılmaları halinde çalıştırılan her gün için (3)ilave yevmiye ödenir.

C) a) ve (b) bentlerindeki ödemeler için haftalık çalışma süresi aranmaz.

D) Toplu iş sözleşmesi ile belirlenen haftalık ve günlük çalışma süresini aşan çalışma fazla çalışma olarak tanımlanır. Yapılan fazla çalışmanın ücreti normal çalışma ücretinin %100 fazlasıyla ödenir. Fazla çalışma günde 3 saatten fazla olamaz.

E) İşin gereği 24 saat süreklilik arz eden hizmetlerin yürütülmesinde görev yapanlar, vardiyalı çalışanlar ile nöbet tutanlara (a) ve (b) bentlerinin (2) ilave yevmiye olarak uygulamasına” denilmektedir.

İlamda tazmin hükmü, Belediyenin Terminal biriminde çalışan geçici işçilerin vardiya usulü ile günlük 3 posta halinde, haftada 6 gün çalışıp 1 gün dinlenmelerinden ve ayrıca çalıştıkları Pazar günlerine ait yevmiyenin zaten zamlı ödendiğinden hareketle bu sistemde fazla (haftada 45 saati aşan) çalışma yapmalarının fiilen mümkün bulunmadığı dolayısıyla puvantaj bildirim cetvelinde yapıldığı belirtilen fazla çalışma ücretlerinin yersiz ödendiği gerekçesi ile verilmiştir. İlama ekli hesap tablosunda yer alan ödenen “Pazar mesaisi” bölümü işçilerin bütün fazla çalışmalarını yani hem “Pazar fazla çalışma”larını hem de “diğer fazla çalışma”larını kapsamakta, Pazar günü yapılan fazla çalışmalar dışındaki günlük fazla çalışmalar yersiz olarak değerlendirilerek tazmin hükmüne konu edilmiştir.

Dilekçi, Aydın Belediyesi Otobüs ve Minibüs Terminalinin günün 24 saati aktif olarak hizmet vermesi nedeniyle Terminal giriş ve çıkışlarının kontrolü denetimi ve araç çıkış ücretlerinin tahsili için vardiya sistemiyle görevli bulundurmak zorunda olduklarını, Belediyenin 2 adet minibüs terminali, 1 adet otobüs terminali bulunduğunu, bu terminallerde hizmetin devamlılığı açısından vezne hizmeti veren personelin günde 8 saat 3 vardiya; meydancı personelin ise günde 9 saat olmak üzere 2 vardiya şeklinde çalıştırıldığını, otogar vardiya çizelgesinde bilet kontrol vardiya saatleri incelendiğinde, vezneci personelin günlük 8 saatten haftada 6 gün toplam 48 saat, meydancı personelin günlük 9 saatten 2 vardiya sisteminde çalıştırıldığı, hafta da bir gün izin verildiği ve toplamda 54 saat çalıştırıldıklarını dolayısıyla geçici işçilerin haftalık çalışma süresi olan 45 saati doldurduklarını belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Yapılan incelemede; Belediyenin 2 adet minibüs terminali, 1 adet otobüs terminali bulunduğu, bu terminallerde hizmetin devamlılığı açısından vezne hizmeti veren personelin günde 8 saat 3 vardiya; meydancı personelin ise günde 9 saat olmak üzere 2 vardiya şeklinde çalıştırıldığı, vezneci personelin günlük 8 saatten haftada 6 gün toplam 48 saat, meydancı personelin günlük 9 saatten haftada 54 saat çalıştırıldıkları dolayısıyla geçici işçilerin haftalık çalışma süresi olan 45 saati doldurduklarından kendilerine Birim Yetkilisi tarafından tanzim ve Birim Amiri tarafından tasdik edilen puvantaj bildirim cetvelinde yapıldığı belirtilen fazla çalışma saatleri üzerinden fazla çalışma ücreti ödenmesinde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

İlamda puvantaj bildirim cetvelinde yapıldığı belirtilen fazla çalışmaların fiilen yapılmadığı tespit edilmeden sadece vardiya usulünden hareketle fazla ödeme hesaplanması yasal açıdan mümkün bulunmamaktadır.

Öte yandan toplu iş sözleşmesinin 39/C maddesinde hafta tatili olan Pazar gününde çalışma yapılması durumunda haftalık çalışma süresinin aranmayacağı belirtilmiştir. Dolayısıyla vardiyalı işlerde Pazar günü çalışılması halinde, ücretinin toplu iş sözleşmesinin 39/E maddesine göre ödeneceği tabiidir.

Bu itibarla dilekçi iddialarının kabulü ile 802 sayılı ilamın 33. maddesiyle 13.793,97 YTL’ ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

Karar verildiği 22.02.2011 tarih ve 32886 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.