Sayıştay 3. Dairesi 31339 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2006

• Daire: 3

• Dosya No: 31339

• Tutanak No: 32323

• Tutanak Tarihi: 02.11.2010

• Konu:

KARAR

TEMYİZ KURULU KARARI

Dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşüldü:

547 sayılı ilamın 1.maddesiyle, mülkiyeti İzmir İl Özel İdaresine ait Çeşme Turistik Tesislerinin sigorta bedelinin bütçeden ödenmesi nedeniyle 24.636,00 YTL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle; 5302 sayılı İl özel idaresi Kanununun 3/a maddesinde; il özel idaresinin, İl halkının mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan, idarî ve malî özerkliğe sahip kamu tüzel kişisi olarak tanımlandığını,

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrolü Kanununun 3/e maddesinde de; İl Özel İdaresinin tanımının, Yetkileri belirli bir coğrafi alan ve hizmetlerle sınırlı olarak kamusal faaliyet gösteren belediye, il özel idaresi ile bunlara bağlı veya bunların kurdukları veya üye oldukları birlik ve idareleri, şeklinde yapıldığını,

5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun "İl Özel İdaresinin Giderleri" başlıklı 43. maddesinin (g) bendinde, "sigorta giderleri" ile ilgili herhangi bir kısıtlama getirilmediğini, bununla birlikte, İdarenin 2006 yılı bütçesinin 03.5.4.02 Genel Kamu Hizmetleri adı altında, Sigorta Giderleri tertibinde sigorta giderleri için ödenek ayrılırken burada özel sigorta yaptırılamaz diye herhangi bir ibare konulmadığını,

Sayıştay ilamının konusunun devlet malı olduğunu, Özel İdarenin devlet idaresi olmadığını, Devletten maksadın, Bakanlık ve onun taşra uzantıları olduğunu, bunun tek istisnasının 5302 sayılı Kanununun 7/3. maddesinde ifadesini bulan "Özel İdaresinin mallarına karşı suç işleyenler Devlet malına karşı suç işlemiş sayılır..." ibaresi olduğunu,

özel idarenin kendisinin devlet kuruluşu olmadığını, sadece malına karşı işlenen suçlarda devlet gibi muameleye tabi tutulduğunu, nitekim 5302 sayılı Kanunun 7. maddesinin 3. fıkrasına 5538 sayılı Kanununun 26. maddesi ile eklenen fıkranın yürürlük tarihinden önce İl Özel İdaresi mallarının dahi Devlet malı kapsamında değerlendirilmediğini,

İlama konu, mülkiyeti İl Özel İdaresine ait otel kompleksinin, 22.550 m2 alan üzerinde kurulduğunu, Bu alan içerisinde büyük bölümlerin ahşap ve camdan oluşan 64 adet apartın yanı sıra, otel alanı içerisinde İdare adına kayıtlı makine, teçhizat ve diğer tesisat grupları bulunduğunu, ayrıca tesis mahallinde 17.01.2006 tarihinde çıkan yangınla ilgili sunulan bilgi ve belgeler ışığında tesisin yangın riski altında olduğunu, bununla birlikte tesisin konum itibariyle üst kısmında bulunan orman kampının da yangın riski faktörünü artırıcı bir unsur taşıdığını, tesisin geniş bir alana yayılmasından dolayı güvenlik amacı ile elektrikle aydınlatılarak korunmaya çalışıldığını, elektrikle ilgili oluşabilecek herhangi bir arıza durumunda istenmeyen sonuçların ortaya çıkmaması ve yangına karşı korunması amacıyla sigorta ettirildiğini,

Bu itibarla ilamda sözü edilen 2006 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun, "Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara İlişkin Esaslar" başlıklı "E" cetvelinde "Bütçelerin diğer tertiplerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri dışında Devlet mallarının sigorta edilmemesi esastır" denilmesi ile birlikte cümlenin devamında "Ancak, yanıcı, patlayıcı maddeler, gemi, uçak ve ilaç depolama yerlerinin sigorta giderleri" denildiğinden, çoğunluğu ahşap ve camdan oluşan ve yanıcı madde özelliği taşıdığı düşünülen otel alanında bulunan apartların sigorta edilmesinin bu madde kapsamında değerlendirildiğini,

1997 yılından bu yana resmi olarak "Türk Hukuk Sitesi" adı altında hizmet vermekte olan internet sitesinde, "İdare Hukukunda Kamu Malları" konusu ile ilgili teorik açıklamaların yer aldığı bir makalede, kamu mallarına ilişkin bir çok açıklama yapıldıktan sonra, 10. sayfada bulunan "Kamu Özel Malları" başlıklı son bölümünde "Kamu tüzel kişilerinin özel malları, kamunun mülkiyetinde bulunan ancak kamu yararına tahsis edilmemiş mallardır. İdarenin kamu malı niteliğindeki mallarının dışında kalan mallardır. İdarenin sahip olduğu özel mallar, özel hukuk kuralları ile idare edilir. Çıkan uyuşmazlıklarda adli yargıda çözülür. İdare özel mallar üzerindeki mülkiyet hakkını, özel kişiler gibi kazanır ve kullanır. Özel malların yönetimi için yapılan işlemlerde idari işlemlerdir. Dolayısıyla bunların denetimi idari yargı mercilerinde yapılır." denildiğini,

Bu bağlamda gerçekleştirilmiş olan söz konusu sigorta işlemine esas otel alanının ticari amaçla kullanılan bir kamu alanı olduğunu dolayısıyla ticari getirisi olan bir alanın kamusal alan olarak değerlendirilemeyeceğini, Kanunların kamuya ait taşınmazların korunması amacı ile, devletin kolluk kuvvetlerinden faydalanmak yerine özel güvenlik firmalarından hizmet satın aldığını buna karşılık özel sigorta yapılmasına müsaade etmiyor olması ile tezatlık oluşturduğunu,

Kamu mallarının sigorta edilmesi işlemleri ile ilgili Sayıştay Başkanlığı Temyiz Kurulu'nun 07.11.1989 tarih ve 22025 sayılı, 22.06.1993 tarih ve 23083 sayılı kararlarında tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verildiğini belirterek 547 sayılı ilamın 1.maddesiyle verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Savcılık, Daire kararının onanması yönünde görüş bildirmiştir.

İl özel idaresi, belediye, bağlı idare ve mahalli idare birliklerinin bütçe ve muhasebe kayıt ve işlemlerini kapsayan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği 10.03.2006 tarih ve 26104 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak 01.01.2006 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir. Söz konusu yönetmelikte mülkiyeti idareye ait turistik tesislerin sigorta giderinin ödeneceğine dair açık bir hüküm bulunmadığı gibi “Hüküm Bulunmayan Haller” başlıklı 464.maddesinde de;

“Bütçeye ilişkin olarak bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan ve ihtiyaç duyulan hallerde, Maliye Bakanlığınca Genel Bütçe için yapılan düzenlemeler esas alınır.”denilmektedir.

Buradan hareketle 2006 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa bakıldığında Bütçe Kanununa bağlı (E) cetvelinin 26. sırasında;

“Bütçelerin diğer tertiplerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri dışında Devlet mallarının sigorta edilmemesi esastır.

Ancak,

a) Yanıcı, patlayıcı maddeler, gemi, uçak ve ilaç depolama yerlerinin sigorta giderleri,

b) Dış ülkelerdeki Devlete ait temsilcilik binaları ile Devlete ait eşyanın ve kira ile tutulan bina için yapılan kontratta sigorta zorunluluğu varsa kiralık binanın, Türk mülkiyetinde olan veya kira ile tutulan yerlerde organizatör şirket tarafından sigorta zorunluluğu konulmuşsa söz konusu yerlerin sigorta giderleri,

c) Sağlık Bakanlığına ait 112 acil ambulanslarının kasko sigortası ile dış

kuruluşlarla ilgili olarak taşıt sigortası (misyon şefinin uygun gördüğü hallerde tam kasko) giderleri,

d) Belgelerine göre ayrılması mümkün olmayan sigorta ve navlun giderleri,

bütçelerin ilgili tertiplerinden ödenir.”hükmünün yer aldığı görülmektedir.

587 sayılı Zorunlu Deprem Sigortasına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin 2.maddesinde ise:

“Kamu kuruluşlarına ait binalar ile köy yerleşik alanlarında yapılan binalar bu kanun hükmünde kararname kapsamında zorunlu deprem sigortasına tabi değildir.”denilmektedir.

5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 7.maddesinde de, il özel idaresinin mallarına karşı suç işleyenler, Devlet malına karşı suç işlemiş sayılır, ibaresi bulunmaktadır.

Buna göre, Merkezi Yönetim kapsamındaki idarelere ait devlet mallarının bazı istisnalar hariç ilke olarak sigorta ettirilmemesi esası benimsenmiştir. Mahalli idareler, merkezi yönetim kapsamında olmamakla birlikte malları Devlet malı niteliğindedir. İstisna olarak sayılan giderler dışında Devlet mallarının sigorta giderlerinin bütçeden karşılanması yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine uygun olmadığından 547 sayılı ilamın 1.maddesiyle 24.636,00 YTL.ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 02.11.2010 tarih ve 32323 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tazmin kılındı.