Sayıştay 3. Dairesi 30112 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2005

• Daire: 3

• Dosya No: 30112

• Tutanak No: 30653

• Tutanak Tarihi: 17.02.2009

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü.

456 sayılı ilamın 1.maddesiyle;Makine İkmal Bakım Onarım Müdürlüğü bünyesinde bulunan üç adet otobüsün kasko ve zorunlu koltuk ferdi kaza sigortalarının bütçeden karşılanması nedeniyle 11.375,19 YTL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle; tazmin hükmüne gerekçe oluşturan 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 106. maddesinde, aralarında belediyelerin de bulunduğu kamu kuruluşlarının, kendilerine ait motorlu araçların sebep oldukları zararları karşılamak üzere bu Kanunun işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin hükümlerinin uygulanacağının belirtildiğini, anılan Kanunun işletenin sorumluluğu başlıklı 85.maddesinin 1.fıkrasında "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olur" denildiğini ve aynı Kanunun 91.maddesinde, "İşletenlerin, bu Kanunun 85 inci maddesinin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur." ifadesine yer verildiğini,

Yukarıda yer verilen hükümlere göre, mali sorumluluk sigortasının, bir kimsenin ölümüne ve yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasından doğan sorumluluğun karşılanması amacıyla yaptırıldığını, kamu kuruluşlarının yaptırmakla zorunlu kılındıkları sigorta çeşidinin yasaya göre bu sigorta olduğunu,

Kasko sigortanın, 2918 sayılı Kanunun 106. maddesinde yer alan zorunlu mali sorumluluk sigortasından farklı amaçlarla yaptırıldığından bu sigorta türünü mali sorumluluk sigortası kapsamında değerlendirmenin mümkün olmayacağını, çünkü kasko sigorta ile; sigortalının veya aracı kullanan kişinin iradesi dışında, ani ve harici etkiler sonucunda, sigortalı aracın devrilmesi, düşmesi, yuvarlanması, sabit ve hareketli bir cismin çarpması veya böyle bir cisme çarpma gibi kazalar sonucu oluşan hasar ve kayıplar, karayollarında hareket edebilen her türlü nakil aracının gerek hareket gerekse durma halindeyken uğrayabileceği zararları güvence altına alması yanında, kasko sigortasıyla, bir hasarın araç sahibinin kendi hatası sonucu meydana gelmiş olsa bile hasarı karşılamakta ve üçüncü şahısların, kötü niyetli davranışları sonucu oluşan hasarlar ile sigortalı aracın çalınması ve çalınmaya teşebbüs sonucunda meydana gelen hasar ve kayıplarda bu sigortanın kapsamı içinde kaldığını,

Farklı işlevleri nedeniyle, kasko sigorta ile mali sorumluluk sigortasının, aynı özelliklere sahip sigorta çeşidi olarak değerlendirilemeyeceğini,

Belediyeye ait 16 GY 721, 16 BLD 15 ve 16 BLD 17 plakalı 3 adet otobüsün Belediye Spor Kulübünde, Yerel Gündem 21 çalışmalarında ve kültürel etkinliklerde ita amiri onayı ile genel olarak şehirlerarası görevlendirilmeler, zaman zamanda yurtdışı görevlendirmelerde kullanıldığını,

Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası ile ilgili olarak ödeme evrakında Karayolu Taşıma Kanununun 17. ve 18. maddelerinin ilgi tutulduğunu, çünkü Karayolu Taşıma Kanununun kapsam kısmında Madde 2 / II. bendinde "Ancak, özel otomobillerle ve bunların römorklarıyla yapılan taşımalar, genel ve katma bütçeli dairelerle, il özel idareleri, belediyeler, üniversiteler ve kamu iktisadî teşebbüslerine ait otomobillerle yapılan taşımalar, Türk Silahlı Kuvvetlerine ait motorlu taşıt ve bunların römorkları ile yapılan taşımalar, lastik tekerlekli traktörlerle çekilen römorklarla yapılan taşımalar bu Kanun hükümlerine tâbi değildir" denildiğini, dolayısıyla belediyelerde sadece otomobillerle yapılan taşımaların bu kanunun dışında tutulduğunu, belediyeye ait üç otobüsle yapılan yurtdışı görevlendirmelerde (taşımalarda) Ulaştırma Bakanlığının da Ferdi Kaza Koltuk Sigorta Poliçesi olmasını şart koştuğunu,

5393 sayılı Belediye Kanununun 60. maddesinde yer alan "Belediyenin giderleri" başlıklı düzenlemenin (h) fıkrasında, "sigorta giderlerini" belediyenin giderleri arasında saymakla, belediyenin sigortalama işlemleri için herhangi bir kısıtlamaya tabi olmaksızın harcama yapabileceğinin açıkça ifade edildiğini, Kanun hükmünde yer alan sigorta deyiminden sadece mali sorumluluk sigortasını anlamanın olası olmadığını, Kanun koyucunun herhangi bir sınırlamaya tabi olmaksızın belediye mallarının sigortalanmasına izin vermiş bulunduğunu belirtmekte,

Diğer taraftan;

Belediyenin 2005 mali yılı bütçesinin R cetveli 340 tarifeye bağlı ödemeler ayrıntı kodundaki hükmü dikkate alınarak;

Kasko bedeli olarak Belediye bütçesinden ödenmesi sebebiyle fazla ödeme olarak belirlenen 8.030,94 YTL ve Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigorta bedeli olarak Belediye bütçesinden ödenmesi sebebiyle fazla ödeme olarak belirlenen 3.344,25 YTL.nin yasal faizleriyle birlikte hesaplanarak toplam 12.512,70 YTL.nin Belediye kasasına yatırıldığını,

Ancak yukarıda açıklanan nedenlerden ötürü belediye araçlarının Zorunlu Ferdi Kaza Koltuk Sigortası nedeniyle ödenen 3.344,25 YTL. (yasal faizleriyle birlikte) için verilmiş olan tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Dilekçi tazmin miktarına ilişkin olarak tahsilat bildirmekle birlikte kasko ve zorunlu ferdi koltuk kaza sigortasının, 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu çerçevesinde yapıldığını ve mevzuat yönünden buna bir engelin olmadığını belirterek itirazda bulunduğundan yapılan tahsilatın kabul anlamına gelmediği anlaşılmaktadır.

4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununun 1.maddesinde;

“Bu Kanunun amacı; karayolu taşımalarını ülke ekonomisinin gerektirdiği şekilde düzenlemek, taşımada düzeni ve güvenliği sağlamak, taşımacı, acente ve taşıma işleri komisyoncuları ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği ve benzeri hizmetlerin şartlarını belirlemek, taşıma işlerinde istihdam edilenlerin niteliklerini, haklarını ve sorumluluklarını saptamak, karayolu taşımalarının, diğer taşıma sistemleri ile birlikte ve birbirlerini tamamlayıcı olarak hizmet vermesini ve mevcut imkânların daha yararlı bir şekilde kullanılmasını sağlamaktır.” denilerek amacı belirlenmiş,

2. maddesinde ise;

“Bu Kanun kamuya açık karayolunda motorlu taşıtlarla yapılan yolcu ve eşya taşımalarını, taşımacıları, taşıma acentelerini, taşıma işleri komisyoncularını, nakliyat ambarı ve kargo işletmecilerini, taşıma işlerinde çalışanlar ile taşımalarda yararlanılan her türlü taşıt, araç, gereç, yapıları ve benzerlerini kapsar.

Ancak, özel otomobillerle ve bunların römorklarıyla yapılan taşımalar, genel ve katma bütçeli dairelerle, il özel idareleri, belediyeler, üniversiteler ve kamu iktisadî teşebbüslerine ait otomobillerle yapılan taşımalar, Türk Silahlı Kuvvetlerine ait motorlu taşıt ve bunların römorkları ile yapılan taşımalar, lastik tekerlekli traktörlerle çekilen römorklarla yapılan taşımalar bu Kanun hükümlerine tâbi değildir.

İl sınırları içerisindeki taşımalar ile yüz kilometreye kadar olan şehirlerarası taşımaların düzenlenmesi il ve ilçe trafik komisyonları ile işbirliği yapılmak suretiyle ilgili valiliklere, belediye sınırları içerisindeki şehir içi taşımalar belediyelere bu Kanuna göre düzenlenecek yönetmelik esasları dahilinde bırakılabilir.

Uluslararası anlaşmalar ile savaş hali, sıkıyönetim, olağanüstü hal ve doğal afet durumlarında uygulanacak hükümler saklıdır.” denilerek kapsamı çizilmiştir.

Aynı Kanunun 3.maddesinde ise Tanımlamalara yer verilmiştir.

“ Bu Kanunda geçen;

Bakanlık : Ulaştırma Bakanlığını,

Taşıma işleri : Taşımacılık, acentelik, taşıma işleri komisyonculuğu, nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliğini,

Taşıma işleri işletmecisi : Taşıma işlerinde faaliyette bulunacak taşımacı, acente, taşıma işleri komisyoncusu, nakliyat ambarı ve kargo işletmecisini,

Sorumluluk sigortası : Bu Kanunun 18 inci maddesiyle ihdas edilen zorunlu karayolu taşımacılık malî sorumluluk sigortasını,

Taşıma : Yolcunun taşıta bindiği veya eşyanın taşımacıya teslim edildiği yerden varış noktasına götürülmesini,

Taşımacı : Taşımacı yetki belgesine sahip olan ve kendi nam ve hesabına taşımayı bir ücret karşılığı üstlenen gerçek veya tüzel kişiyi,

……”

17 ve 18. maddelerinde de ‘Sorumluluk ve Sigorta’ konuları işlenmiştir.

“Sorumluluk

MADDE 17: Şehirlerarası ve uluslararası yolcu taşımacıları; duraklamalar dahil olmak üzere yolcunun kalkış noktasından, varış noktasına kadar geçecek süre içinde meydana gelecek bir kaza nedeniyle yolcunun ölümü, yaralanması ya da eşyasının zarara uğramasından dolayı sorumludur.

Zorunlu karayolu taşımacılık malî sorumluluk sigortası

MADDE 18: Taşımacılar, yolcuya gelebilecek bedenî zararlar için bu Kanunun 17 nci maddesinden doğan sorumluluklarını sigorta ettirmek zorundadır. Ancak, Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanlık gerekli gördüğü takdirde, tespit edeceği yabancı ülkelerde ortaya çıkabilecek zararları teminat kapsamı dışında tutabilir.

Zorunlu karayolu taşımacılık malî sorumluluk sigortasını yaptırmakla yükümlü olan taşımacı; kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bir bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın, kazanın bir mücbir sebepten veya hak sahibinin veya bir üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulur.

Sorumluluktan kurtulamayan taşımacı, kazanın oluşunda zarar görenin kusurunun bulunduğunu ispat ederse, durum ve şartlara göre tazminattan indirim yapılabilir.

Sorumluluk sigortasına ilişkin sigorta genel şartları Hazine Müsteşarlığınca onaylanır. Sorumluluk sigortası tarife ve talimatları Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanlıkça tespit edilir ve Resmî Gazetede yayımlanır. Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanlık tarifeyi serbest bırakmaya yetkilidir.

Bu Kanunda öngörülen karayolu taşımacılık malî sorumluluk sigortası Türkiye'de karayolu motorlu araçlar zorunlu malî sorumluluk sigortası branşında ruhsatı bulunan sigorta şirketleri tarafından yapılır.”

2004/6789 sayılı “Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Hakkında Karar”ın yürürlüğe konulması; Devlet Bakanlığının 7/1/2004 tarihli ve 00755 sayılı yazısı üzerine, 7397 sayılı Sigorta Murakabe Kanunu’nun değişik 29 uncu maddesine göre, Bakanlar Kurulu’nca 22.01.2004 tarihinde kararlaştırılmış ve 25 Şubat 2004 tarih ve 25384 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır.Söz konusu Kararın 1.maddesinde;

“10/7/2003 tarihli ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu hükümleri çerçevesinde yolcu taşımacılığı yapan taşımacılar, yurtiçi ve uluslararası yolcu taşımalarında görevlendirecekleri sürücüler ile bunların yardımcıları ve taşıyacakları yolcular için "Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası" yaptırmak zorundadır.

Karayolu yolcu taşımacılığı zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası bulunmayan motorlu kara taşıtlarıyla yolcu taşımacılığı yapılamaz.

Denetimler sırasında, başlamış bulunan bir taşıma için karayolu yolcu taşımacılığı zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası yapılmadığının tespit edilmesi durumunda, denetim elemanlarınca, en yakın yerleşim noktasına kadar taşımanın devamına izin verilir. Bu yerleşim noktasında gerekli sigortanın yaptırılması halinde taşımaya devam edilir ve ayrıca ilgili makamlarca durum Ulaştırma Bakanlığına bildirilir.”hükmüne yer verilmiştir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 106. maddesinde de “Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelere, il özel idarelerine ve belediyelere, kamu iktisadi teşebbüslerine ve kamu kuruluşlarına ait motorlu araçların sebep oldukları zararlardan dolayı, bu Kanunun işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin hükümleri uygulanır. Bu kuruluşlar, 85 inci maddenin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere 101 inci maddedeki şartları haiz milli sigorta şirketlerine mali sorumluluk sigortası yaptırmakla yükümlüdürler.” denilmek suretiyle belediyelere ait motorlu araçlara sadece mali sorumluluk sigortası yaptırma zorunluluğu getirilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanununun 60.maddesinin (h) bendinde “faiz, borçlanmaya ilişkin diğer ödemeler ile sigorta giderleri” denilerek sigorta giderleri, belediyenin giderleri arasında sayılmıştır.Ancak burada ifade edilen sigorta giderleri mevzuatın izin verdiği sigorta giderlerini kapsamaktadır.

19.02.1994 tarih ve 21854 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Belediye Bütçe ve Muhasebe Usulü Yönetmeliği” nin Harcamalara İlişkin Formül başlıklı R- Cetveli’ nin “340 Tarifeye Bağlı Ödemeler” Ayrıntı Kodu’ nun (b) bendinde aynen;

“Sigorta giderleri: Diğer harcama kalemlerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri dışında belediye mallarının sigorta edilmemesi esastır.

Ancak;

ba) Yanıcı, patlayıcı maddeler, gemi ve ilaç depolama yerlerinin sigorta giderleri,

bb) Evrakı müsbitelerine göre ayrılması mümkün olmayan sigorta ve navlun giderleri” denilmek suretiyle istisna olarak sayılan giderler dışında belediye mallarının sigorta edilmemesinin esas olduğu ilkesi kabul edilmiştir.

Bu nedenle “Belediye Bütçe ve Muhasebe Usulü Yönetmeliği” nin tarifeye bağlı ödemeler ayrıntı kodunun (b) bendinde istisna olarak sayılan giderler dışında belediye mallarının sigorta edilmemesinin esas olduğu ifade edildiğinden ve Belediye hizmet araçlarına ait kasko sigortası giderleri istisnalar arasında sayılmadığından kasko sigortası bedellerinin belediye bütçesinden ödenmesine imkan bulunmamaktadır.

4925 sayılı Kanun ile 2004/6789 sayılı Kararın yukarıya alınan hükümleri değerlendirildiğinde;

Yolcu taşımacılığı yapan taşımacıların, yurtiçi ve uluslararası yolcu taşımalarında görevlendirecekleri sürücüler ile bunların yardımcıları ve taşıyacakları yolcular için "Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası" yaptırmak zorunda oldukları,

4925 sayılı Kanunun, kamuya açık karayolunda motorlu taşıtlarla yapılan yolcu ve eşya taşımalarını, taşımacıları, taşıma acentelerini, taşıma işleri komisyoncularını, nakliyat ambarı ve kargo işletmecilerini, taşıma işlerinde çalışanlar ile taşımalarda yararlanılan her türlü taşıt, araç, gereç, yapıları ve benzerlerini kapsadığı,

Ancak, özel otomobillerle ve bunların römorklarıyla yapılan taşımalar, genel ve katma bütçeli dairelerle, il özel idareleri, belediyeler, üniversiteler ve kamu iktisadî teşebbüslerine ait otomobillerle yapılan taşımalar, Türk Silahlı Kuvvetlerine ait motorlu taşıt ve bunların römorkları ile yapılan taşımalar, lastik tekerlekli traktörlerle çekilen römorklarla yapılan taşımaların bu Kanun hükümlerine tâbi olmadığı dolayısıyla 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu hükümleri çerçevesinde yolcu taşımacılığı yapan taşımacılar, görevlendirecekleri sürücüler ile bunların yardımcıları ve taşıyacakları yolcular için getirilmiş olan zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası yükümlülüğünün belediyeleri kapsamadığı anlaşılmaktadır.

Dilekçe ekinde gönderilen ve Belediyeye ait otobüsün Bulgaristan’a heyet götürmesi nedeniyle Ulaştırma Bakanlığından alınan Yurtdışı çıkış-giriş izin talebinde karayolu yolcu taşımacılığı zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası poliçesinin aranması yapılan sigorta giderinin, mevzuata uygun olduğu anlamına gelmemektedir.Çünkü 4925 sayılı Kanun ve bu kanun çerçevesinde çıkarılan Kararda, zorunlu koltuk ferdi kaza sigortasının kapsamı açıkça belirtilmiştir.

Yukarıda yer alan Kanun hükümleri ve açıklamalar çerçevesinde belediyeye ait otobüslerin kasko ve zorunlu koltuk ferdi kaza sigortasının yaptırılması mevzuata uygun olmadığından 456 sayılı ilamın 1.maddesiyle 11.375,19 YTL.ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 17.02.2009 tarih ve 30653 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilâm tanzim kılındı.