Sayıştay 3. Dairesi 30093 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2005

• Daire: 3

• Dosya No: 30093

• Tutanak No: 30655

• Tutanak Tarihi: 17.02.2009

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü.

433 sayılı ilamın 4.maddesiyle;kamulaştırılan gayrimenkuller için bedelin artırılması (tezyid-i bedel) davası açılmak suretiyle gayrimenkulun artırılmış tutarı ile gecikme faizi, vekalet ücreti, yargılama giderleri vs.için yapılan ödemelerden gayrimenkulün bedeli hariç diğer kalemlerin ödenmesinden dolayı damga vergisi kesilmediği için 64.219,64 YTL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle;

2005 yılı içerisinde ödenen ve tazmine konu Tezyidi bedel davaları sonucunda mahkemelerce tespit edilen bedellerin ödenmesi sırasında hesaplanan gecikme faizlerinin ödenmesinde damga vergisi kesintisinin yapılmadığını, tazminine hükmedilen meblağın 44.983,35 YTL.sinin, davalıların dosyaları icra kanalı ile tahsil etmek istediklerinden Saymanlıkça icra müdürlüklerinin hesaplarına gönderildiğini ve bu bedellerin icra müdürlüklerince ödendiğini,

488 sayılı damga vergisi kanununun 3.maddesinde " Damga vergisi mükellefi kağıtları imza edenlerdir. Resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların damga vergisini kişiler öder” denildiğini, İcra kanalıyla ödenen tutarlara ait listenin dilekçeye eklendiğini, İcra müdürlüklerince Danıştay Başkanlığına açılmış olan dava sonucunda Danıştay 7. Dairesi 28.02.2000 tarih ve 2000/648 sayılı kararında " itiraz üzerine kesinleşen kamulaştırma bedelinin daha sonra ödenmesi işlemlerini de kapsadığı sonucuna varılmış ödeme sırasında düzenlenecek makbuz vs. kağıtların damga vergisi istisnasına giren kağıtlar olarak kabulü gerektiğine karar verildiğini,

Danıştay kararında belirtildiği gibi asıl veya gecikme faizi olarak herhangi bir ayrım yapılmamış konu ile ilgili düzenlenecek bütün kağıtların istisna kapsamında olmasından dolayı damga vergisi kesintisi yapılmamış olduğunu,

Yine Sayıştay'ın 04.11.1999 tarih ve 4938/1 sayılı Sayıştay Genel Kurulu kararında " kamulaştırma bedelleriyle açılan Tezyidi bedel davaları sonucunda tespit edilen bedellerin ödenmesi sırasında damga vergisi kesintisi yapılmaması gerektiği ve içtihadın bu yönde birleştirilmesine" denildiğini,

Mahkemece hükme bağlanan tezyidi bedele uygulanan gecikme faizinin aslının mütememmim - cüzi olup aslından ayrı düşünülmesinin hukuka ve mevzuata uygun olmayacağını aslına damga vergisi uygulanmazken gecikme faizine damga vergisi uygulanması ve tazmine konu olmasının mevzuata uygun olmadığını,

Tezyidi bedellere uygulanan damga vergisi istisnasının Sayıştay Genel Kurulu kararı ve Danıştay 7.Dairesi kararı doğrultusunda bu konuda düzenlenecek bütün kağıtlara uygulanması gerektiğini,

Tazmin konusu olan miktardan 44.983,35 YTL.nin davalıların icra kanalıyla paralarının tahsili yönüne gitmeleri nedeniyle icra müdürlüklerinin hesaplarına gönderildiğini bu tutarların icra müdürlüklerince şahıslara ödendiğini,damga vergisini kesmekle sorumlu olanların icra müdürleri olduğunu, Mersin Vergi Dairesi Başkanlığının kurumlarına yazdığı 21.10.2008 tarih ve 2062 sayılı yazıda da, “icra dairesine gönderilen ve icra dairelerince de kurum namına şahıslara ödenen tezyidi bedel, gecikme faizi, icra masrafı ve vekalet ücretlerinden ödemeyi yapan icra dairesince 488 sayılı Kanuna ekli (1) sayılı tablonun IV/1-d bendi uyarınca binde 6 nispetinde damga vergisi kesintisi yapılması gerektiği”nin belirtildiğini ifade ederek şahıslara yapılan herhangi bir ödeme olmadığından adlarına tazmin hükmedilmemesi gerektiğini ve verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

İlamda tazmin hükmü, resmi daireler lehine yapılan kamulaştırmalarda kamulaştırma bedelleri ile tezyidi bedel davaları sonucunda tespit edilen bedellere ilişkin olmayıp bu bedeller düşüldükten sonra faiz, vekalet ücreti, yargılama gideri olarak yapılan ödemelerden damga vergisi kesilmemesi nedeniyle verilmiştir.

Dilekçede emsal gösterilen 28.02.2000 tarihli 648 Karar 2300 Esas numaralı Danıştay 7.Daire kararında ise; “…mahkeme kararıyla artırılan kamulaştırma bedellerinin icra müdürlüğünce ödenmesi sırasında damga vergisi hesaplanmamasında yasaya aykırılık bulunmadığı..”denilerek kamulaştırma bedeli üzerinden damga vergisi kesilip kesilmeyeceği üzerinde durulmuştur.

4938/1 sayılı Sayıştay Genel Kurul Kararında da, resmi daireler lehine yapılan kamulaştırmalar sonucu ortaya çıkan kamulaştırma bedelleri ile açılan tezyidi bedel davaları sonucunda tespit edilen bedellerin ödenmesine ilişkin düzenlenen belgelerin, Damga Vergisi Kanununa ekli 2 sayılı Tablonun I.A.9 sırasında yer alan “Resmi daireler lehine yapılan istimlaklerde düzenlenen kağıtlar” şeklindeki istisna hükmünün kapsamında olduğu dolayısıyla damga vergisi kesintisi yapılmaması gerektiğine karar verilmiştir.

Rapor dosyası ve eki belgeler incelendiğinde ödemelerin, 702.06.4.1.07 (yol için arazi alım ve kamulaştırma giderleri) ekonomik hesap ayrıntı kodundan yapıldığı, verile emirlerinin bir kısmında direk idare tarafından şahıslara (banka hesap numaralarına) ödeme yapılırken bir kısmında ise icra emri üzerine şahıslara ödenmek üzere icra dairelerine aktarıldığı görülmüştür.

488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 1. maddesinde; Bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtların Damga Vergisine tabi olacağı; 3. maddesinde, Damga Vergisinin mükellefinin kağıtları imza edenler olduğu, resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların Damga Vergisini kişilerin ödeyeceği belirtilmiş, Kanuna ekli (1) sayılı Tablonun, ''IV-Makbuzlar ve diğer kağıtlar'' başlıklı bölümünün 1/a fıkrasında, resmî daireler tarafından yapılan mal ve hizmet alımlarına ilişkin ödemeler (avans olarak yapılanlar dahil) nedeniyle kişiler tarafından resmî dairelere verilen ve belli parayı ihtiva eden makbuz ve ibra senetleri ile bu ödemelerin resmî daireler nam ve hesabına, kişiler adına açılmış veya açılacak hesaplara nakledilmesini veya emir ve havalelerine tediyesini temin eden kâğıtların binde 7,5 nispetinde; 1/d fıkrasında ise, İcra dairelerince resmî daireler namına şahıslara ödenen paralar için düzenlenen makbuzların binde 6 nispetinde damga vergisine tabi tutulacağı hükme bağlanmıştır.

Yukarıda sözü edilen Kanun hükümlerine göre; resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemler nedeniyle düzenlenen ve Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yer alan kağıtlara ilişkin damga vergisinin kişiler tarafından ödenmesi, resmi daireler tarafından kişilere yapılacak ödemeler sırasında düzenlenen kağıtlardan sadece mal ve hizmet alımlarına ilişkin olanların Kanuna ekli (1) sayılı Tablonun IV/1-a bölümüne göre binde 7,5 nispetinde, resmi dairelerin icra borçlusu olması durumunda icra dairesince resmi daireler namına ödeme yapılmasına ilişkin olarak düzenlenen kağıtların ise (1) sayılı Tablonun IV/1-d bölümüne göre binde 6 nispetinde damga vergisine tabi tutulacağı açıktır.

İlam hükmünde, idare tarafından direk şahıslara yapılan ödemelerle idare adına şahıslara ödenmek üzere icra dairelerine aktarılan tutarların ayırımı yapılmadan tamamı için bir fazla ödeme hesaplandığı görülmektedir. İcra emrinde ayrıntılı hesaplaması yapılan ve tezyidi bedel davası sonucu tespit edilen kamulaştırma bedeli ile birlikte icra dairelerine aktarılan gecikme faizi, yargılama gideri ve vekalet ücretinin şahıslara ödenmesi sırasında bunlara ilişkin damga vergisi icra dairelerince kesileceğinden, İlamdaki tazmin tutarından icra dairelerine aktarılan miktarlara ilişkin kesintinin düşülmesi gerekmektedir.

Tezyidi bedel davası sonucu tespit edilen bedel hariç gecikme faizi, yargılama gideri ve vekalet ücreti ödemeleri, Damga Vergisi Kanununun belirtilen hükümlerine göre, ödeme idare tarafından yapılıyorsa idare tarafından, ödeme icra dairesince yapılıyorsa icra dairesi tarafından kesintiye tabi tutulacaktır. Ancak İdare tarafından icra dairelerine gönderilen ve icra dairelerince de resmi kurum namına şahıslara ödenen gecikme faizi, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinden ödemeyi yapan icra dairesince Damga Vergisi Kanununa ekli I sayılı tablonun IV/1-d bendi uyarınca damga vergisi kesintisi yapılması gerektiğinden bu hususun göz önünde bulundurulmak suretiyle yeniden hüküm tesisinin temini için bozularak Daireye gönderilmesine,

Karar verildiği 17.02.2009 tarih ve 30655 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilâm tanzim kılındı.