Sayıştay 3. Dairesi 28672 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2003

• Daire: 3

• Dosya No: 28672

• Tutanak No: 29203

• Tutanak Tarihi: 21.03.2007

• Konu:

KARAR

1. İlamın 8. maddesi ile verilen tazmin hükmüne ilişkin olarak ibraz edilen belgelerin incelenmesi temyiz konusu olmadığından bu hususta Kurulumuzca yapılacak işlem olmadığı ve sözü edilen belgeler yargılamanın iadesini gerektiren nitelikte görüldüğü takdirde bu yolda işlem ifasını teminen dosyanın daireye tevdiine,

2. İlamın 12. maddesinde, Müteahhit Albeton İnş.. Altınbaşak İnş. yükleniminde bulunan Isparta. Eğridir Yolu İnşaatı işine ait hakediş raporlarında 07.006/K poz nolu prefabrik eleman nakli birim fiyatına esas nakliye mesafesinin hatalı alınması nedeniyle fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi temyiz dilekçesinde özetle, prefabrik beton parke imali ve yerine döşenmesi ile prefabrik beton bordür imali ve yerine döşenmesi birim fiyatlarına ilişkin analizler oluşturulurken bu malzemelerin nakliyeleri için ortalama taşıma mesafeleri tespit edilerek nakliye bedellerinin hesaplandığını, prefabrik parke ve bordürün döşendiği yere naklinin birim fiyata dahil olmayan masraflardan olduğunu ve taşıma mesafesi konusunda bir kısıtlama bulunmadığını, işin 1. keşfinde ortalama taşıma mesafesinin 450 km. alınarak taşıma birim fiyatının hesaplandığını, işe ait sözleşmede nakliye mesafesinin 500 km.yi geçemeyeceği konusunda bir kısıtlama bulunduğunu, ödemelerde de bu sınırın geçilmediğini belirtmiş ve Kurulumuzun 28201 tutanak nolu kararındaki gerekçelerin de göz önüne alınarak tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

7504 poz nolu Prefabrik Beton Bordür Yapılması ve Yerine Döşenmesi (Yarım Kesik Bordür) birim fiyatının tanımı: “Y.F.Ş.nin 55. kısmındaki esaslar dahilinde prefabrik beton eleman yapma tesisinde beton bordürlerin imal edilmesi ve yerine döşenmesi” şeklinde yapılmış.

Birim Fiyata Dahil Olan Masraflar:

“Gerekli makine ve (Tesis ve Santralın) temini, montajı ve demontajı, bordür ve harç için gerekli çimento ve suyun tesis ve döşendiği yerde temini, depolanması, nakli ve muhafazası, bordür ve harç için gerekli kum ve kırmataşın ocak veya derelerden çıkarılması, depolanması, kırılması, granülometrisine göre elenmesi, yıkanması, vasıtalara yüklenmesi, taşınması, boşaltılması, beton santralı ve prefabrik beton eleman yapma tesisinde şartnamesine uygun bir şekilde eğilme dayanımı 45 kgf/cm² olmak üzere beton bordürlerin imali, kürü, imalat yerinde yüklenmesi, inşaat ve imalat yerindeki her türlü yatay ve düşey taşıma ve boşaltmalar, numune alınması ve laboratuvar deneylerinin yapılması, aşağıda “Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar” başlığı altında sayılanlar dışında kalan diğer bütün işlerin yapılabilmesi için lüzumlu her türlü işçilik, malzeme, makine, alet ve edevat masrafları ile müteahhit kârı ve genel masraflar.”

Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar:

Bordür temel betonu, bordürlerin imalar yerinden döşendiği yere kadar taşınması.”olarak belirtilmiştir.

Birim fiyat tariflerinden de anlaşılacağı gibi söz konusu prefabrik beton elemanların, idarenin göstereceği uygun ve iş yerine yakın bir yerde kurulacak bir beton santrali ile prefabrik eleman yapma tesisinde imal edilmesi ve bu imal yerinden döşeneceği yere kadar bedeli ödenerek taşınması gerekmektedir. Aynı zamanda, prefabrik beton elemanlarının temin şeklinin sadece “imalat” olduğu da tariflerde belirlenmiştir.

Birim fiyat tariflerinde belirtildiği üzere santral ve tesisin temin, montaj ve demontaj bedelleri ile imal yerinde yapılması halinde gerekli çimento, kum, çakıl veya kırmataşın imal yerine kadar taşıma bedelleri birim fiyata dahil edilmiştir. Nasıl ki 7504 poz numaralı imalatın birim fiyat tarifine uygun bir şekilde tespit edilmiş birim fiyat cetvellerindeki birim fiyatlarından bedeli ödeniyorsa, bu prefabrik elemanların 07.006/K pozundan ödenen taşıma bedellerinin de aynı şekilde, idarece gösterilen beton santrali yanında imal ediliyormuş gibi bu santral ile döşeneceği yer arasındaki mesafeye göre hesap edilerek ödenmesi gerekir.

Asıl olan söz konusu prefabrik elemanların imali için idare tarafından müteahhide yer gösterilmesi, bu elemanların imal yerinden döşenecekleri yere kadar taşıma bedellerinin hesap edilerek ödenmesidir. İmalat yapılmadığından böyle bir yer ve mesafe tespit edilmemiştir. Bu durumda, bu iş için kurulmuş beton santrali doğal olarak prefabrik beton parke ve bordür imali içinde kullanılacağından, bu mesafenin 07.006/K pozundan bedeli ödenen taze beton nakline ait ortalama mesafe olması gerekir. Bu da hakedişin “Sanat Yapıları” kısmının 43 üncü sırasında gösterildiği üzere 29,794 km’dir. Bu mesafe gerçek mesafe olmayıp, hesaplamaya esas olmak üzere kıyas yolu ile belirlenmiş bir mesafedir.

Birim Fiyat Tariflerinde, beton tesisi yanında kurulacak prefabrik eleman yapma tesisinde imalat yapılacağı belirtilmiştir. Dolayısıyla üretim yeri belirlenmiş olup, serbest bırakılmamıştır. Sözleşmede belirlenen taşıma mesafesinin, şartnameye uygun üretim yapan yerlerin ortalama mesafesi olduğu belirtilmektedir. Bu piyasa için üretim yapan yerleri işaret etmektedir ki bu durum Birim Fiyat Tariflerine aykırıdır. Taşıma mesafesi üretim yerinden hesaplanacaktır, buda beton santralinin kurulduğu yer olmalıdır. Şartnameye uygun olmak koşulu ile müteahhit istediği metotla imal edebilir veya istediği yerden temin edebilir.

Bu kendi tercihi olmalıdır ancak bu tercih ek bir ödemeye neden olmamalıdır. Malzemenin Ankara’dan alınarak iş yerine taşındığı buna göre taşıma bedeli ödendiği belirtilmektedir. Ancak malzemenin anılan yerden satın alındığına veya üretildiğine ilişkin fatura veya taşıma irsaliyesi gibi herhangi bir kanıtlayıcı belge ibraz edilmemiştir.

Belirtilen nedenlerle 7504 poz numaralı imalatta kullanılan prefabrik beton parke ve prefabrik beton bordürlerinin birim fiyat tariflerine aykırı olarak temin edilmesi sonucu daha uzun mesafe baz alınarak taşıma bedeli hesaplaması nedeniyle yerinde olan tazmin hükmünün tastikine,

3. İlamın 15. maddesi ile verilen tazmin hükmüne ilişkin olarak ibraz edilen belgelerin incelenmesi temyiz konusu olmadığından bu hususta Kurulumuzca yapılacak işlem olmadığı ve sözü edilen belgeler yargılamanın iadesini gerektiren nitelikte görüldüğü takdirde bu yolda işlem ifasını teminen dosyanın ilgili daireye tevdiine,

4. İlamın 17. maddesinde; Müteahhit Doğuş+Polat Ortak Girişimi yükleniminde bulunan Araklı. İyidere Yolu İnşaatına ait hakediş raporunda, ankraj çubuğu ve ankraj çubuğu aksesuarının yerleştirildiği ankaj deliklerinin bedelinin 14.009/1 poz nolu Ankraj ve Kaya Bulonu Deliği Açılması birim fiyatından ödenmesi gerekirken, 9000 poz nolu Delgi Makinesiyle Her Türlü Zeminde/Kayada, Her Uzunlukta, Her Çapta ve Her Açıda Ankraj, Zemin Çivisi ve Barbakan Deliği Delinmesi birim fiyatından ödeme yapıldığı gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi temyiz dilekçesinde özetle; söz konusu işte çalışmalara başlandıktan sonra jeolojik ve topoğrafik yapısı nedeniyle yarma şevlerinde stabilite problemi olan kesimlerde zemini tanımak için sondajlar ve buna göre stabilite analizleri yapılıp destekleme sistemleri projelendirildiğini, kullanılacak destekleme sistemine, jeolojik yapı, kullanılacak yük gibi etkenlere göre karar verildiğini, zemin çivileri ile kaya bulanları arasında şekil olarak bir benzerlik olsa da, uygulandıkları zemin cinsi, çapı, kullanılan ekipman, makine ve işçilik yönlerinden bir çok farklılıklar bulunduğunu, aynı şekilde kaya bulonu tesisi ile zemin çivisi tesisi arasında da farklılıklar bulunduğunu, zemin çivisi çapları ve boylarının büyük olması nedeniyle 14.009/1 nolu pozun yeterli olmadığını, bu pozun ancak hasır çelik gibi stabilite sağlayacak elemanların zemine tutturulmasını sağlayacak saptama amaçlı kullanımlar için uygun olduğunu, zemin çivisi uygulamalarının yüksek ve şev eğimi dik olan yarmalarda yapıldığını, projesi gereği yaptırılmakta olan zemin çivesi imalatlarının fiyatının tespiti için Karayolları Genel Müdürlüğünde bir komisyon oluşturulduğunu, çalışmasını Nisan 2003 de tamamlayan komisyonca oluşturulan analizler ve birim fiyat tariflerinin ihale edilecek işlerde kullanılmak üzere onaylandığını, ancak zemin çivileri delgisinin yapılmasına ilişkin başkaca bir tarif ve analiz bulunmadığından 09.04.2003 tarihli Genel Müdürlük Olur’u ile onaylanan 9000 poz nolu birim fiyatın esas alınarak yapılan imalat bedellerinin 18 nolu hak edişe sokulduğunu, zemin çivisi deliğinin delinmesi işinin 14.009/1 nolu pozdan ödenmemesi gerektiğini, 18 nolu hakkedişte bu imalatın Poz no 9000’e göre dönüştürülmesi suretiyle 537 nolu ilamda herhangi bir kesinti yapılmaması gerektiğini belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

14.009/1 poz nolu Ankraj ve Kaya Bulonu Deliği Açılması birim fiyatının tanımında; “Projesine, teknik şartnamelere ve idarenin talimatına uygun olarak ankraj ve kaya bulonu deliği açılması” denilmekte her cins ve klastaki zeminde, her çap ve uzunluktaki ankraj deliklerinin açılması masraflarının da birim fiyata dahil olduğu belirtilmektedir.

9000 poz nolu Delgi Makinası ile Her Türlü Zeminde/Kayada, Her Uzunlukta, Her Çapta ve Her Açıda Ankraj Zemin Çivisi ve Barbakan Deliği Delinmesi birim fiyatının tanımında; “Projesine, teknik şartnamelere, idare ve/veya mühendis talimatına uygun olarak delgi makinesiyle her türlü zeminde/kayada her uzunlukta, her çapta ve her açıda ankraj, zemin çivisi ve barbakan deliği delinmesi” denilmekte, her cins ve klastaki zeminde/kayada, her çapta, her uzunlukta ve her açıda ankraj, zemin çivisi ve barbakan deliklerini açılması masraflarının birim fiyata dahil olduğu belirtilmektedir.

Görüldüğü gibi 14.009/ poz nolu birim fiyat ankraj ve kaya bulonu deliği açılması birim fiyatı, 9000 poz nolu birim fiyat ankraj, zemin çivisi ve barbakan deliği delinmesi birim fiyatıdır. Dilekçi, 14.009/1 poz nolu birim fiyatın projelendirilen ve onaylanan destekleme sistemi dahilinde yapılan imalatlar için yeterli olmadığını, ancak çelik hasır gibi stabilite sağlayacak elemanların zeminine tutturulmasını sağlayacak saptama amaçlı kullanımlar için uygun olduğu belirtilmiştir.

Ankraj, zemin çivisi, bulon gibi destekleme sistemlerine ait delik delinmesi ve tesis edilmesi işlemlerinin analizinin oluşturulması amacıyla 09.11.2001 tarih B091TCK06501-21-710/4802 sayılı Genel Müdürlük Olur’u ile oluşturulan ve çalışmalarını 09.04.2003 tarihinde sonuçlandıran analiz komisyonunun kararında söz konusu işlere ilişkin analiz ve birim fiyat tariflerinin hazırlandığı bu birim fiyatların devam eden ve ihalesi yapılacak işlerde kullanılmasının uygun olacağının düşünüldüğü, ayrıca yapılan çalışmalar sırasında 14.009/1 poz nolu Ankraj ve Kaya Bulonu Deliği Açılması birim fiyatının uygulanmasında bazı problemler yaşandığının görüldüğü, birim fiyatın tarifinde ve analizinde her boy ve çapta ankraj ve kaya bulonu deliği delinmesi denilmekte birlikte burada delinen deliğin sadece hortumları ve el tabancasıyla birlikte kompresörle yapılabildiğinin ve delik çapının maksimum 40 mm olabildiğinin, delik boyunun ise çap büyüdükçe çok kısıtlandığının belirlendiği, bu nedenle 14.009/1 pozunda tanımlanan işin saplama kapsamında olduğu, ankraj kaya bulonu gibi destekleme sistemi olmadığı, bu bakımdan 14.009/1 poz nolu birim fiyatın adının “Saplama Deliği Açılması” olarak değiştirilmesini uygun olduğu kararına varıldığı belirtilmiştir. Komisyon kararında, hazırlanan birim fiyatların yapımı devam eden ve ihalesi yapılacak işlerde kullanılmasının uygun olacağı belirtilmesine karşın Genel Müdürlük Olur’unda ihale edilecek işlerde kullanılacağı belirtilmiştir.

İşin 1. keşfinde ve sözleşme eklerinden birim fiyat listesinde zemin çivisi ve destekleme istemine ait birim fiyatların yer almaması, komisyonca hazırlanan analiz ve tanımların yeni ihale edilecek işlerde kullanılmasının kararlaştırılması ve yapılan işlerin karşılığı olarak başkaca bir tarif ve analizin bulunmaması nedeniyle, 2001 yılı sonu tespit tutanağına giren ancak fiyat oluşturulamadığından 2001 ve 2002 yıllarında ödenmeyen imalat bedelleri 9000 poz nolu birim fiyattan hesaplanarak 2003 yılı sonunda 18 nolu hakedişle ödenmiştir.

Söz konusu ödeme konusunda idare ile müteahhit arasında anlaşmazlık meydana gelmesi üzerine Bayındırlık ve İskan Bakanlığından 09.04.2003 tarihli olur ile onaylanan analiz ve tarifler üzerinden ödeme yapılıp yapılmayacağı konusunda görüş istenmiş, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yüksek Fen Kurulu Başkanlığınca 10.05.2004 tarih ve 2-A/573 sayılı yazı ile uygun görüş verilmiştir.

Karayolları Genel Müdürlüğünün 09.04.2003 tarihli Olur’unda tespit edilen birim fiyat ve analizlerinin ihale edilecek işlerde uygulanacağı belirtilmesine karşın 14.009/1 poz nolu birim fiyatın yapılan imalatları karşılamaması, T.C.K. Genel Müdürlüğünce oluşturulan analiz ve birim fiyat tespit komisyonunca 14.009/1 pozunda tanımlanan işin ankraj ve kaya bulonu gibi destekleme sistemi olmadığı kabul edilerek pozun adının “saplama deliği açılması” olarak değiştirilmesi, bu işlerin karşılığı olarak başka bir birim fiyat bulunmaması ve yapılan ödemeden sonra da olsa Yüksek Fen Kurulu tarafından uygun görüş bildirilmesi nedenleriyle ankraj, zemin çivisi ve barbakan deliği delinmesi bedelinin 9000 poz nolu birim fiyattan ödenmesinde mevzuata aykırı bir husus bulunmamaktadır.

Yukarıda sayılan gerekçelerle dilekçi isteminin kabulü ile ilamın 17. maddesi ile verilen TAZMİN HÜKMÜNÜN KALDIRILMASINA,

5. İlamın 18. maddesinde, Müteahhit Karyol İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. yükleniminde bulunan Elazığ. Mazgirt(Uzunçayır Baraj Varyantı) Devlet Yolu İnşaatı işinde ilamın 17. maddesinde belirtilen gerekçelerle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi temyiz dilekçesinde, ilamın 17. maddesi hakkında öne sürdüğü temyiz gerekçelerini tekrarlamış, bu gerekçelere ek olarak; 09.04.2003 tarihli Genel Müdürlük Olur’undaki “ihale edilecek işlerde kullanılması” ifadesinin bu pozun yeni ihale edilecek işlerin 1. keşfine direkt olarak dahil edilmesi, devam eden işlerde ise Yeni Fiyat Tutanağı şekline dönüştürülerek yürürlüğe konması şeklinde anlaşılması gerektiğini, eğer uygun bir poz bulunmuyorsa yeni pozun olur’daki ifadeye takılarak uygulanmamasının mümkün olmadığını belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Yapılan iş ilamın 17. maddesinde belirtilen işle aynı mahiyette olup, 17. madde hakkında belirtilen gerekçelerle ilamın 18. maddesi ile verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına,

6. İlamın 20. maddesinde, Cengiz İnşaat yükleniminde bulunan Hopa. Kemalpaşa. Sarp Yolu İnşaatı işine ait hakediş raporunda; yarma şevleri iyileştirme işleri bünyesinde ödenen Şev Özel/1 poz nolu HSK Şevlerde Özel Bulan Deliği Açılması, Şev Özel/2 poz nolu HSK Şevlerde Nervürlü Donatı ile İksa Yapılması, Şev Özel/3 poz nolu HSK Şevlerde Hasır Çelik Yapılması ve Şev Özel/4 poz nolu HSK Şevlerde Püskürtme Betonu Yapılması birim fiyatlarının hatalı uygulandığı gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi temyiz dilekçesinde özetle, söz konusu yolun projesine göre üst yapı seviyesinde inşaat imalatlarının tamamlandığını, ancak bazı kesimlerdeki şevlerde heyelanlar, kaya kopmaları, şev döküntülerinin meydana geldiğini, bu durumun tamamlanmış olan kesimlerde mevcut inşaat imalatlarına zarar vererek trafik güvenliğini ortadan kaldırdığını, trafik güvenliğinin sağlanması ve şev stabilite çözüm bulunması amacıyla çalışmalar yapıldığını, bu çalışmalar sonucunda, ulaşılabilen yüksekliklere kadar kaya bulonu, hasır çelik ve püskürtme betonu uygulanarak stabilitenin sağlanması, ulaşılamayan kesimlerde ise tamamen insan gücü ve manivelalarla düşmesi muhtemel blokların temizlenmesi, esasına dayanan bir proje hazırlandığını ve uygulanmasına karar verildiğini, yapılan imalatların sadece proje bünyesindeki bir sorunun çözümüne yönelik olduğunu bu nedenle bu yükseklikteki şevlerde yapılan imalatlarla 14.009/1, 23.245/1, 23.245/2 ve 16.581/1 poz numaralı birim fiyatların tariflerinde yer alan imalatların aynı maliyette olmadığını, belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

İlamda yarma şevleri iyileştirme işleri bünyesinde ödenen Şev Özel/1, Şev Özel-2, Şev Özel-3 ve Şev Özel-4 poz nolu birim fiyatların hatalı uygulandığı,bu birim fiyatların Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından yayınlanan sırasıyla 14.009/1, 23.245/2, 23.245/1 ve 16,581/1 poz nolu birim fiyatlarla aynı mahiyette olduğu belirtilmektedir.

Bu iş için hazırlandığı bildirilen özel birim fiyatlarla, aynı olduğu ileri sürülen Karayolları birim fiyatlarının analizlerinin incelenmesinde birim fiyatların aynı mahiyette olmadığı anlaşılmaktadır.

a) Şev Özel-1 poz nolu birim fiyat (10-35 m) yükseklikteki şevlerde meydana gelen heyelanların, kaya kopmalarının, şev döküntülerinin önlenerek stabilitenin sağlanması amacı ile iksa sistemlerinin tesisi için kompresörle delik açılması olup, analizinde, delme, bit, shankler rot ve caplin karşılığı kompresör , 0.800 saat düz işçi ve 130 Hp gücünde 8-25 bum uzunluğunda ortalama 25 ton kaldırma kapasiteli lastik tekerlekli hidrolik vinç yer almaktadır. Aynı mahiyette olduğu bildirilen 14.009/1 poz nolu ankraj ve kaya bulonu deliği açılması birim fiyatının analizinde ise sadece kompresör ve 0.200 saat düz işçi yer olmaktadır. b) Şev Özel-2 poz nolu Hasır çelik ile iksa yapılması birim fiyatı ile 23.245/2 poz nolu Hasır çelikten iksa yapılması birim fiyatının analizlerinde malzeme ve işçilik girdileri benzerlik göstermekle birlikte Şev Özel-2 poz nolu birim fiyatın analizinde Şev Özel-1 poz nolu birim fiyatın analizinde yer alan hidrolik vinç yer almaktadır.

c) Şev Özel-3 poz nolu nervürlü donatı çubuğu ile iksa yapılması birim fiyatı ile 23.245/1 poz nolu 0-10 m uzunlukta kaya bulonu tesisi birim fiyatının analizinde malzeme ve işçilik girdilerinde benzerlikler bulunmakla birlikte Şev Özel-3 pozunda fazladan enjeksiyon makinası ve hidrolik vinç yer almaktadır.

d) Şev Özel-4 poz nolu püskürtme betonu (Shotcrate) ile iksa yapılması ve 16.581/1 poz nolu püskürtme betonu yapılması birim fiyat analizlerinde de malzeme ve işçilik girdilerinin benzerlik taşıması yanında Şev Özel-4 nolu pozda hidrolik vinç yer almaktadır.

Öte yandan söz konusu Karayolları birim fiyatlarının tanımlarında, gerekli makina teçhizatın iş yerinde temini, montajı, demontajı ve gerekli iş iskelelerinin çalışma platformlarının yapılması ve iş sonunda sökülmesinden bahsedilmektedir. Bu ifadelerden de özel poz nolu birim fiyatlarla Karayolları birim fiyatlarının hem içerik hem de tanım olarak farklı olduğu anlaşılmaktadır. Karayolları birim fiyatlarının uygulandığı imalatlar işyerinde montajı ve demontajı yapılabilen makina ve tesisatlarla ve iş iskelesi kurarak yapılabilecek imalatlar olduğu halde fiilen yapılan imalatlar 130 Hp gücünde, 8-25 m bum uzunluğunda ve ortalama 25 ton kaldırma kapasiteli hidrolik vinçler yardımı ile yapılabilecek işlerdir.

Temyiz dilekçesinde, trafik güvenliğinin sağlanması amacı ile şev stabilite problemleri ile karşılaşılan kesimler için bir proje hazırlandığı, bu proje doğrultusunda imalatları BSK seviyesinde tamamlanmış yol platformu üzerinden şevlerde çalışma yapılabilmesi için yüksek bum uzunluğu olan vinçlerin kullanılmasının gerektiği, çünkü bu yükseklikte söz konusu imalatların yapılabilmesi için gerekli makina ve teçhizatı taşıyabilecek kapasitede iskele ve çalışma platformlarının teşkil edilemeyeceğini, uygulanan yöntemin daha önce uygulanmayan tamamen bu işe özel bir yöntem olduğu belirtilmiştir.

Yapılan işlemin birim fiyatları keşif özetinde ve birim fiyat cetvellerinde yer almadığından Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 20. maddesine uygun olarak tespit edilerek uygulanmıştır. Yapılan uygulamada ve ödemede mevzuata aykırı bir husus bulunmadığından fazla ödeme söz konusu değildir.

Yukarıda belirtilen gerekçelerle dilekçi isteminin kabulü ile ilamın 20. maddesi ile verilen TAZMİN HÜKMÜNÜN KALDIRILMASINA,

7. İlamın 21. maddesinde, MAPA İnşaat ve Tic. A.Ş. yükleniminde bulunan Çarşıbaşı. Trabzon. Araklı (Trabzon Sahil Geçişi) Yolu İnşaatı işinde sanat yapıları bünyesinde yaptırılan tahkimat İşlerinde 34.006/K. 34.010/K ve 34.006, 34.008,34.009/1. 2 ve 34.010/1. 4 poz nolu birim fiyatlarla bedeli ödenen imalatlarda kullanılan makinaların sarf ettiği akaryakıt miktarı için fiyat farkı ödendiği gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi temyiz dilekçesinde özetle; verilen tazmin hükmünün hukuki dayanağının bulunmadığını, fazla ödeme iddiasının sözleşme hükmünün lafzi ve amacı yansıtmayan yorumundan kaynaklandığını, sözleşme hükmünün akaryakıt fiyat farkı ödenmesini engelleme amacı taşımadığını, sadece hükmün lafzi yorumu ile doğru sonuca ulaşılamayacağını, hükmün gerçek anlamını tespit etmek için tarafların gerçek iradelerine başvurmak gerektiğini, 34.006/K-34.010/K poz nolu imalatların analizleri içerisinde makine kullanımına yer verilen iş kalemleri olduğunu, bu yönüyle genel sözleşme kuralları çerçevesinde bu iş kalemleri için de akaryakıt fiyat farkı ödenmesi gerektiğini makine kullanımının bulunduğu tüm iş kalemlerinde akaryakıt fiyat farkı verilmesinin sözleşme ilişkisine hakim genel bir ön kabul olarak karşımıza çıktığını, bir genel kurula bir istisna getirilmiş olsaydı bunun madde hükmünde çok açık bir ifadenin kullanılması gerektiğini, ancak sözleşmede bu yönde açık bir hüküm bulunmadığını, söz konusu sözleşme hükmünün genel bir uygulama olduğunu devam eden işlerde hala uygulandığını, fazla ödeme iddiasının bir yönden hukuka, hakkaniyete ve gerçeğe aykırı olduğunu, fazla ödemenin söz konusu olmadığını belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Söz konusu işe ilişkin onay belgesinde, fiyat farkı verilme koşullarının sözleşmenin 19. maddesinde düzenlendiği, ödemenin buna göre yapılacağı belirtilmiştir.

İdare ve müteahhit arasında imzalanan konu ile ilgili sözleşmenin 19. maddesinde sözleşme konusu işlerin malzeme ve birim fiyatlarında meydana gelecek değişiklikler nedeniyle eğer ödenecekse fiyat farkının nasıl ödeneceği hususu düzenlenmiştir. Madde 19.6.2(4) de mazot (motorin) fiyat farkına esas alınacak motorin miktarının:

A) Alt yapı işleri (Tünel kazısı dahil)

B) Sanat yapısı ve köprü işleri (tünel kazısı dışındaki tünele ilişkin diğer işler)

C) Üst yapı işleri için ayrı ayrı belirlenmesi gerektiği ve bu belirlemenin nasıl yapılacağı açıklanmıştır. Maddenin (II) fıkrasında, sanat yapısı ve köprü işlerinde motorin miktarının tespiti ile ilgili olarak:

"II- Sanat Yapısı ve Köprü İşleri İçin (Tünel kazısı dışındaki tünele ait diğer işler dahil): Sanat yapısı ve köprü işlerinde (tünel kazısı dışındaki tünele ait diğer işler dahil) fiyat farkına tabi mazot miktarı; birim fiyat tariflerinde taşıma bedellerinin ayrıca ödeneceği belirtilen malzemelerin (kum, çakıl, kırmataş, prefabrik imalatlar, taze beton, sanat yapılarından çıkan kazılar (60 m. den fazlaya taşınan), çimento, her türlü demir ve çelik vs. dahil, su hariç) karayolu ile taşınmasında, taşıma mesafelerine göre 1 ton x km. için 0.0788 kg. mazot sarfedildiği kabul edilerek (1 ton x km için akaryakıt sarfiyatının saptanmasında vasıtanın boş dönüşü dikkate alındığından ayrıca hesaba katılmaz) ve fore kazık yapımında kullanılan makinaların sarfettiği akaryakıtın fiyat farkına tabi mazot miktarı, sözleşmeye ekli akaryakıt cetvelleri esas alınarak hesaplanacak ve ödemeler buna göre yapılacaktır. Müteahhidin bu konuda herhangi bir itirazı bahis konusu olamaz.

Taşınan malzeme miktarları ve taşıma mesafeleri, Birim Fiyat Tarifindeki esaslara göre tespit olunur.

M3 cinsinden ölçülen malzemelerin ton'a dönüştürülmesinde Birim Fiyat Tarifindeki yoğunlukları esas alınır.

Sanat yapısı ve köprü işlerinde (tünel kazısı dışındaki tünele ait diğer işler dahil) yukarıda belirtilen malzemelerin karayolu ile taşınması dışında kalan her türlü taşıma işleri ile fore kazık yapımı dışında kalan diğer iş kalemlerindeki akaryakıt sarfiyatları için herhangi bir fiyat farkı ödenmesi bahis konusu olmadığından, bunlar için ayrıca tespit yapılmaz." hükmü yer almıştır.

Görüldüğü gibi madde metninde hangi işler için akaryakıt fiyat farkı ödeneceği ve akaryakıt miktarı tespit edileceği, hangi işler için ödenmeyeceği, bu nedenle miktar tespitine gerek olmadığı açıkça belirtilmiş bulunmaktadır. Buna göre sanat yapısı ve köprü işlerinde:

a) Birim fiyat tariflerinde taşıma bedellerinin ayrıca ödeneceği belirtilen malzemelerin (kum, çakıl, kırmataş, prefabrik imalatları demir ve çelik vs. dahil su hariç) karayolu ile taşınmasında sarfedilen akaryakıt (mazot) ve,

b) Fore kazık yapımında kullanılan makinaların sarfettiği akaryakıt için fiyat farkı ödenecek, akaryakıt miktarı da maddede belirtilen usullerle tespit edilecektir.

Sözleşme hükmünde, yukarıda belirtilen işler dışındaki sanat yapısı ve köprü işlerinde sarfedilen akaryakıt için fiyat farkı ödenmeyeceği gibi genel bir ifade kullanılmamış,

a) Yukarıda belirtilen malzemelerin karayolu ile taşınması dışında kalan her türlü taşıma işleri (birim fiyat tariflerinde taşıma bedelinin ayrıca döneceği belirtilen malzemeler dışında kalan malzemelerin taşınması) ile,

b) Fore kazık yapımı dışında kalan diğer iş kalemlerindeki akaryakıt sarfiyatları için fiyat farkı ödenemeyeceği, fiyat farkı ödenmesi söz konusu olmadığından bu işlerde sarfedilen akaryakıt miktarının tespitine de gerek olmadığı belirtilmiştir.

Dosyada mevcut hakediş raporlarıyla ekli belgelerin incelenmesinde, 34.006/K, 34,008/K, 34.009/K ve 34.010/K poz nolu işlerde kullanılan makinaların sarfettiği akaryakıt için de fiyat farkı ödendiği anlaşılmıştır. Sözkonusu işler, Karayolları Genel Müdürlüğü yayınlarından Birim Fiyat Tarifi (Yol, Köprü, Sanat Yapıları ve Tünel İşleri) kitabının "Sanat Yapılan" bölümünde yer alan ve ocak taşı ile yapılan tahkimat işleridir.

Yukarıda da belirtildiği üzere sözleşmede sadece fore kazık yapımında kullanılan makinaların sarfettiği akaryakıt için fiyat farkı ödeneceği, fore kazık yapımı dışında kalan iş kalemlerindeki akaryakıt sarfiyatı için fiyat farkı ödenmesinin söz konusu olmadığı belirtildiğinden, tahkimat işleri için sarfedilen akaryakıt için fiyat farkı ödenmesi mümkün değildir. Verilen tazmin hükmü mevzuata uygundur.

Açıklanan gerekçelerle, dilekçi isteminin reddi ile ilamın 21. maddesi ile verilen TAZMİN HÜKMÜNÜN TASDİKİNE,

Karar verildiği 21.03.2007 tarih ve 29203 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilâm tanzim kılındı.