Sayıştay 3. Dairesi 28590 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2001

• Daire: 3

• Dosya No: 28590

• Tutanak No: 29199

• Tutanak Tarihi: 13.03.2007

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü.

1. 882 nolu ek ilamın 2. maddesinde, Müteahhit Ağsar İnş. Tic. ve San. A.Ş. taahhüdünde bulunan Kızılcahamam. Güdül. Ayaş Yol Yapımı işine ait 42 nolu hakediş raporunda;

A-7501 ve 7504 poz numaralı imalatlarda kullanılan prefabrik beton parke ve prefabrik beton bordürlerin birim fiyat tariflerine uygun olarak beton tesisi yanında kurulacak prefabrik beton eleman yapma tesisinde imal edilmesi gerekirken, Ankara’dan satın alınarak Ankara-işyeri arası daha uzun mesafe üzerinden nakliye bedeli hesaplandığı,

B-08.007/K Kum-Çakıl Yıkanması imalatında hesaplanan kum-çakıl miktarının, içerisinde yıkaması gereken kum-çakıl bulunan imalatlarda kullanılan kum-çakıl miktarından fazla alındığı, dolayısıyla kum-çakıl yıkama bedelinin fazla ödendiği,

C-İmalata giren kum-çakıl miktarına göre nakliye bedeli ödenen kum-çakıl miktarının fazla alınması nedeniyle 07.005/K ve 07.006/K poz nolu nakliye bedelinin fazla ödendiği gerekçeleriyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi temyiz dilekçesinde özetle, prefabrik beton parke ve bordürün imal yerinden döşendiği yere taşınmasının 7501 ve 7504 poz nolu birim fiyatlara dahil olmadığını, ayrıca sözleşmenin 77.2 maddesinde prefabrik elemanların nakliye mesafelerinin hiçbir şekilde 300 km. yi geçemeyeceği, 300 km’den fazla olursa 300 km.’nin esas alınacağı, daha az mesafeden taşınırsa fiili mesafenin esas alınacağı hükmünün yer aldığını, aynı konunun 2000 yılına ilişkin 1354 nolu ek ilamda yer aldığını ve 28201 tutanak nolu ilamla tazmin hükmünün kaldırıldığını, aynı gerekçelerle 882 nolu ek ilamın 2. maddesi verilen tazmin hükmünün de kaldırılması gerektiğini,

-Maddenin (B) fıkrasında yer alan fazla ödemenin 44 nolu kesin hakedişte kesildiğini, bu nedenle tazmin hükmünün kaldırılmasını gerektiğni,

-Adı geçen yolda sanat yapılarında kullanılan kum çakılın ruhsatlı Kışlak Dere ocağından sağlandığını, Ankara 1. İdare Mahkemesinin yürütmeyi durdurma kararı vermesi üzerine depo yerinde bulunan kum-çakıl malzemesinin kullanılabilmesi için şantiye sahasına taşınması talimatı verildiğini, malzemenin bir kısmının doğrudan ocaktan yola çekildiğini, bir kısmının şantiyeye oradan da yola çekildiğini, bir kısım malzemenin de beton imalatlarında kullanılmak üzere şantiyeye (beton tesisine) taşındığını, 44 nolu kesin hakedişin incelenmesinde ocaktan şantiyeye 91.453 m³, ocaktan yola ise 101.926 m³ malzeme nakledildiğinin görüleceğini, dolayısıyla herhangi bir fazla ödeme söz konusu olmadığını, belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

A-7501 poz nolu prefabrik Beton Parke İmali ve Yerine Döşenmesi (8 cm) kalınlıkta) birim fiyatının tanımı: “Hazırlanmış ve tesviyesi tamamlanmış temeller üzerine Y.F.Ş. nin 56. kısmındaki esaslar dahilinde prefabrik beton eleman yapma tesisinde imal edilen beton parkenin projesinde belirtilen şekil, eğim ve kesitlerde yerine konulması” olarak yapılmış, birim fiyata dahil olan ve olmayan masrafların poz no 7500 deki gibi olduğu belirtilmiştir.

Poz no 7500 de birim fiyata dahil olan masraflar:

“Gerekli makine ve teçhizatın (Tesis ve Santralın) temini, montajı ve demontajı, gerekli çimento ve suyun tesis yerine temini, depolanması, nakli ve muhafazası, kum ve kırmataşın ocak veya dereden çıkarılması, depolanması, kırılması, granülomtresine göre elenmesi, yıkanması, vasıtalara yüklenmesi, taşınması, boşaltılması, beton santralı ve prefabrik beton eleman yapma tesisinde şartnamesine uygun bir şekilde beton parkelerin imali, kürü, imalat yerinde yüklenmesi, yatak kumunun işbaşında temini, elenmesi, İdarece istenilen ve projesinde gösterilen kalınlıkta serilmesi ve düzeltilmesi, parkelerin şartnamesine göre döşenmesi, inşaat ve imalat yerindeki her türlü yatay ve düşey taşıma ve boşaltmalar, numune alınması ve laboratuvar deneylerinin yapılması, aşağıda “Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar” başlığı altında sayılanlar dışında kalan diğer bütün işlerin yapılması için lüzumlu her türlü işçilik, malzeme, makine, alet ve edevat masrafları ile müteahhit kârı ve genel masraflar.”

Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar:

“Prefabrik beton parkelerin imalat yerinden döşendiği yere kadar taşınması.”olarak, belirtilmiştir.

Birim fiyat tariflerinden de anlaşılacağı gibi söz konusu prefabrik beton elemanların, idarenin göstereceği uygun ve iş yerine yakın bir yerde kurulacak bir beton santrali ile prefabrik eleman yapma tesisinde imal edilmesi ve bu imal yerinden döşeneceği yere kadar bedeli ödenerek taşınması gerekmektedir. Aynı zamanda, prefabrik beton elemanlarının temin şeklinin sadece “imalat” olduğu da tariflerde belirlenmiştir.

Birim fiyat tariflerinde belirtildiği üzere santral ve tesisin temin, montaj ve demontaj bedelleri ile imal yerinde yapılması halinde gerekli çimento, kum, çakıl veya kırmataşın imal yerine kadar taşıma bedelleri birim fiyata dahil edilmiştir. Nasıl ki 7502 ve 7504 poz numaralı imalatların birim fiyat tarifine uygun bir şekilde tespit edilmiş birim fiyat cetvellerindeki birim fiyatlarından bedeli ödeniyorsa, bu prefabrik elemanların 07.006/K pozundan ödenen taşıma bedellerinin de aynı şekilde, idarece gösterilen beton santrali yanında imal ediliyormuş gibi bu santral ile döşeneceği yer arasındaki mesafeye göre hesap edilerek ödenmesi gerekir.

Asıl olan söz konusu prefabrik elemanların imali için idare tarafından müteahhide yer gösterilmesi, bu elemanların imal yerinden döşenecekleri yere kadar taşıma bedellerinin hesap edilerek ödenmesidir. İmalat yapılmadığından böyle bir yer ve mesafe tespit edilmemiştir. Bu durumda, bu iş için kurulmuş beton santrali doğal olarak prefabrik beton parke ve bordür imali içinde kullanılacağından, bu mesafenin 07.006/K pozundan bedeli ödenen taze beton nakline ait ortalama mesafe olması gerekir. Bu da hakedişin “Sanat Yapıları” kısmının 43 üncü sırasında gösterildiği üzere 51,026 km’dir. Bu mesafe gerçek mesafe olmayıp, hesaplamaya esas olmak üzere kıyas yolu ile belirlenmiş bir mesafedir.

Birim Fiyat Tariflerinde, beton tesisi yanında kurulacak prefabrik eleman yapma tesisinde imalat yapılacağı belirtilmiştir. Dolayısıyla üretim yeri belirlenmiş olup, serbest bırakılmamıştır. Sözleşmede belirlenen taşıma mesafesinin, şartnameye uygun üretim yapan yerlerin ortalama mesafesi olduğu belirtilmektedir. Bu piyasa için üretim yapan yerleri işaret etmektedir ki bu durum Birim Fiyat Tariflerine aykırıdır. Taşıma mesafesi üretim yerinden hesaplanacaktır, buda beton santralinin kurulduğu yer olmalıdır. Şartnameye uygun olmak koşulu ile müteahhit istediği metotla imal edebilir veya istediği yerden temin edebilir.

Bu kendi tercihi olmalıdır ancak bu tercih ek bir ödemeye neden olmamalıdır. Malzemenin Ankara’dan alınarak iş yerine taşındığı buna göre taşıma bedeli ödendiği belirtilmektedir. Ancak malzemenin anılan yerden satın alındığına veya üretildiğine ilişkin fatura veya taşıma irsaliyesi gibi herhangi bir kanıtlayıcı belge ibraz edilmemiştir.

Belirtilen nedenlerle 7502 ve 7504 poz numaralı imalatlarda kullanılan prefabrik beton parke ve prefabrik beton bordürlerinin birim fiyat tariflerine aykırı olarak temin edilmesi sonucu daha uzun mesafe baz alınarak taşıma bedeli hesaplaması nedeniyle yerinde olan TAZMİN HÜKMÜNÜN TASTİKİNE,

B) 08.007/K Kum-Çakıl Yıkanması imalatında hesaplanan kum-çakıl miktarının, içerisinde yıkanması gereken kum-çakıl bulunan imalatlarda kullanılan ve analizlere göre hesaplanan kum-çakıl miktarlarından fazla alınması nedeniyle kum-çakıl yıkama bedeli fazla ödenmiştir.

B- B-Maddenin B ve C fıkraları ile verilen tazmin hükmüne ilişkin olarak dilekçi tarafından tahsilat bildirilmekte ise de, hüküm tarihinden önce yapılmış olan sözkonusu tahsilat temyiz konusu olmayıp yargılamanın iadesiyle ilgili bulunduğundan, bu hususta Kurulumuzca yapılacak işlem olmadığına ve gereğinin ifasını teminen dosyanın ilgili daireye tevdiine,

2. Ek ilamın 5. maddesinde, Müteahhit MB Yapı yükleniminde bulunan (Bitlis. Tatvan) Ayr. Muş Yolu İnşaatı işinde 07.006/K poz nolu kazıdan başka inşaat malzemesi taşınması (Prefabrik Box) birim fiyatına esas nakliye mesafesinin hatalı alındığı gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi temyiz dilekçesinde özetle; taşınan malzemenin 7600 poz nolu prefabrik kutu menfez yapılaması ve yerine konulması olduğunu, işler ihale edilirken iş ile ilgili keşif özetleri hazırlandığını, o işte kullanılacak imalat kalemleri dikkate alınarak gerekli malzemelerin temin edileceği, işleneceği tesis alanları ve kullanılacağı yerlerin ihalen önce tespit edilerek, bu tespitler dahilinde nakliye mesafelerinin hesaplandığını ve keşif özeti hazırlandığın, işe ait sözleşmenin 23.2 maddesinde prefabrik elemanların taşıma mesafesinin hiçbir şekilde 300 km’yi geçemeyeceği konusunda hüküm bulunduğunu, 1. keşif özetinde söz konusu malzemenin ortalama 200 km’den taşınmasının öngörüldüğünü, hakedişte gerçek taşıma mesafesi olan 161 km. üzerinden ödeme yapıldığını, sözleşme ve ekleri hilafına yanlış bir işlem ve fazla ödeme yapılmadığını belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

7600 poz nolu prefabrik menfez yapılması ve yerine konulması birim fiyatın tanımı:

“Yollar Fenni Şartnamesindeki esaslar dahilinde BS 35 Betonu ile projesine göre prefabrik Menfez Yapılması ve Yerine Konulması” olarak yapılmış

Birim Fiyata Dahil Olan Masraflar:

“Gerekli makine ve teçhizatın (Tesis ve Santralın) temini, montajı ve demontajı, gerekli çimento ve suyun tesis yerinde temini, depolanması ve muhafazası, kum-çakıl vs. agreganın ocak veya derelerden çıkarılması, depolanması, granülometresine göre elenmesi, gerektiğinde kırılması, vasıtalara yüklenip tesis yerine taşınması, boşaltılması, tartılarak gereken miktardaki çimento ve su ile birlikte beton tesisine verilmesi, gerekli kalıp malzemesinin iş başında temini, gerekli kalıpların yapılması, yağlanması, kurulması, sökülmesi ve temizlenmesi, betonun beton tesisinden alınıp kalıplara dökülmesi, beton numuneleri üzerinde gerekli deneylerin yapılması, betonun vibratörle sıkıştırılması, beton yüzeylerinin düzeltilmesi, priz müddetince zararlı tesislerden korunması ve kür yapılması, imalatın yatay ve düşey taşınması, istifi ve taşıtlara yüklenmesi, boşaltılması, mekanik vasıtalarla hazırlanmış temel üzerine projesine göre yerleştirilmesi, ek yerlerini bitümlü izalasyon maddeleri ile kapatılarak geçirimsizliğin sağlanması suretiyle prefabrik menfez yapılması; aşağıda “Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar” başlığı altında sayılanlar dışında kalan diğer bütün işlerin yapılması için lüzumlu her türlü işsizlik, malzeme, makine, alet ve edevat masrafları ile müteahhit karı ve genel masraflar”

Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar:

“Temel kazısı, temel altına konulan grobeton ve/veya kum şilte malzemesi, demirin işçiliği, zati bedeli ve imalat yerine taşınması, prefabrik elemanların imalat yerinden inşaat yerine taşınması olarak belirtilmiştir.

Yapılan imalat prefabrik menfez yapılması ve yerine konulması imalatıdır. Birim fiyat tarifinde prefabrik menfez için gerekli tesislerin montaj ve demontajı ile, “… gereken miktarda çimento ve su ile birlikte beton tesisine verilmesi, gerekli kalıp malzemenin iş başında temini… betonun beton tesisinden alınıp kalıplara dökülmesinin” birim fiyata dahil olduğu belirtilmiştir. Prefabrik menfez yapılması işi bir imalat olup, imalatın işyerinde yapılması gerekir. Çünkü “kalıp malzemesinin iş başında temini” ile “betonun beton tesisinden alınıp kalıplara dökülmesi” bedeli birim fiyata dahildir. Bu itibarla prefabrik menfezin piyasadan temini veya iş yeri dışındaki başka bir mahalde örneğin Van’da üretilmesi sözkonusu değildir. Anılan işe ilişkin hakedişlerin incelenmesinden beton santralinin iş yerinde kurulduğu, prefabrik menfezin ise Van’dan nakledildiği anlaşılmıştır. Sözleşmede iş yeri olarak (Bitlis-Tatvan) Ayr-Muş yolu olarak belirtildiği için buraya 161 km uzaklıktaki Van’ın işyeri olarak değerlendirilmesi mümkün değildir. Bu açıdan birim fiyat tarifinde belirtilen “kalıbın iş yerinde temininden” Van ilinin anlaşılmasının mümkün olmadığı gibi, betonun “beton tesisinden alınıp kalıplara dökülmesi”nden de hazır betonun Van’a taşınmasının da anlaşılması mümkün değildir.

Birim fiyat tarifinde birim fiyata dahil olmadığı belirtilen “imalat yerinden inşaat yerine taşınması”nın da bu çerçevede değerlendirilmesi gerekir. Yani iş yerinde imal edilen prefabrik menfezlerin8 inşaat yerine taşınması bedelinin ödenmesi gerekir. İş yeri dışındaki herhangi bir yerden nakliye bedelin ise ödenmemesi gerekir. Anılan işte prefabrik menfez imali ile ilgili herhangi bir yer gösterilmediğinden fazla ödeme hesabına esas olarak beton tesisi ile prefabrik menfezlerinin döşendiği yer arasındaki mesafe, prefabrik menfezlerin “imalat yerinden döşendiği yere” kadar ki mesafe olarak alınmıştır. Bu mesafe ortalama 42 Km.’dir.

Yukarıda açıklanan ve bu ilamın 2/A maddesinde belirtilen gerekçelerde dikkate alınmak suretiyle 07.006/K poz nolu prefabrik menfez nakli bedelinin hesaplanmasında, beton tesisi ile prefabrik menfezlerin döşendiği yer arasındaki nakliye mesafesinin esas alınması gerekirken Van ile prefabrik menfezlerinin döşendiği yer arasındaki nakliye mesafesinin esas alınması soncu fazla ödeme yapılması nedeniyle verilen tazmin hükmünün tastikine,

Karar verildiği 13.03.2007 ve 21.03.2007 tarihler ve 29199 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilâm tanzim kılındı.