Sayıştay 3. Dairesi 27857 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2001

• Daire: 3

• Dosya No: 27857

• Tutanak No: 28739

• Tutanak Tarihi: 30.05.2006

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü.

738 sayılı ilamın 1. maddesinde, Özmerkez Binasının Güvenlik ve Temizlik işlerini yapan Mis-Bak Temizlik Sanayi ve Tic.Ltd.Şirketine asgari ücret farkının hatalı olarak ödendiği gerekçesiyle 18.644.980.000. liranın tazminine karar verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde, yıllara sari olarak ihale edilmesi mümkün olmayan işlerden olan temizlik ve güvenlik hizmeti alımı ihalesinin yetkili kurullarca yapılan değerlendirme neticesinde süreklilik arz eden işlerden olması dikkate alınarak ihale şartnamesi ve sözleşmesinde gerekli düzenlemeler yapılarak işin yıllara sari olmasının ortadan kaldırıldığını, ihalenin yapıldığı yılı takip eden yıllarda fiyat hususunda anlaşma sağlanması halinde fiyat yenilenerek sözleşmenin yıllar itibariyle devamına imkan sağlanacak şekilde gerekli düzenlemelerin yapıldığını, ihalenin 23.12.1998 tarihinde 1 yıl üzerinden yapılan ihale neticesinde yıllık 34.750.000.000.- lira bedelle ihale edildiğini, sözleşmenin bir yıl üzerinden yapıldığını, yılı bütçe kanununda Sayıştay tescili için öngörülen 40.000.000.000.- liralık limit aşılmadığından tescile gönderilmediğini, Bakanlar Kurulunun 28.11.1990 tarih ve 90/1216 sayılı Kararının 1. maddesinin ( c ) fıkrasında asgari ücret tespit komisyonlarınca ihalenin yapıldığı tarihte mevcut olan asgari ücretin arttırılması halinde eski ve yeni asgari ücret saat ücretleri arasındaki fark, ayrıca bu farktan doğan işverence karşılanması gereken SSK primleri ile tasarrufu teşvik pirim kesintilerinde meydana gelecek artış farkının ödenmesi hususunda hüküm konulabileceğinin hükme bağlandığını, İhale şartnamesi ve sözleşmesinde gerek 84/7958 sayılı Kararname ve 90/1216 sayılı Bakanlar Kurulu Kararlarında belirtilen düzenlemeler doğrultusunda düzenlemeler yapılarak ihale anındaki yürürlükte olan asgari ücret ile ödeme anında yürürlükte olan asgari ücret farkının ödeneceği hususuna sözleşmenin 19. maddesinde yer verildiğini, asgari ücret farklarının yasa ve yönetmeliklere uygun yapıldığını, ikinci dilekçesinde de Yargıtay kararlarını örnek göstererek yapılan işlemin doğru olduğu iddiasını tekrar etmiş ve söz konusu tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

832 sayılı Sayıştay Kanununun 30. maddesinin 1. fıkrasında, Sayıştay’ın denetimine tabi daire ve kurumlarca harcamaya ilişkin olarak yapılan sözleşmelerle her türlü bağıtların tescile tabi olduğu, 3. fıkrasında, sözleşmeler ile bağıtların dayanakları ile birlikte bağıt tarihinden itibaren üç gün içinde Sayıştay'a gönderilmelerinin zorunlu olduğu, bu sözleşme ve bağıtların Sayıştay'ca tescil edilmedikçe uygulanmayacağı; 4. fıkrasında ise, 1050 sayılı Muhasebe-i- Umumiye Kanununun 64 üncü maddesi uyarınca ve Bütçe Kanunları ile vizeden istisna edilen sözleşmelerle ivedilik ve gizlilik sebebi ile eksiltmeden istisnasına Bakanlar Kurulunca karar verilen hususlar ve yabancı memleketlerde yapılan satın almalara ilişkin sözleşmelerin bu hükmün dışında olduğu belirtilmiştir.

31.12.1998 tarihinde akdedilen sözleşmenin 3. maddesinde, temizlik ve güvenlik hizmetlerinin 1 aylık bedelinin KDV hariç 2.895.833.000 lira olup, yıllık tutarının 34.750.000.000 lira olduğu, yıllık artış oranlarının Devlet İstatistik Enstitüsünün belirleyeceği enflasyon oranlan dikkate alınarak İl Daimi Encümenince belirleneceği; 4. maddesinde, işin süresinin sözleşme tarihinden itibaren 5 yıl olduğu, 19. maddesinde ise, sözleşme süresi içinde işçi asgari ücretinde artış olur ise sözleşme imzalandığı tarihteki brüt asgari ücret ile yeni brüt asgari ücret arasındaki farkın çalıştırılan işçi sayısı nispetinde aylık ücrete ilave edileceği belirtilmiştir.

Temizlik ve güvenlik hizmetlerinin bir aylık bedelinin 2.895.833.000 lira, işin süresinin de 5 yıl olduğu dikkate alındığında sözleşme bedeli KDV hariç 173.749.980.000 lira olmaktadır.

Tutar ve konusu itibariyle tescilden istisna edilen sözleşmeler kapsamında bulunmayan söz konusu sözleşmenin Sayıştay'a tescil için gönderilmeden uygulamaya konulması-mevzuata aykırıdır.

1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanununun 51 .maddesinde, hükmü müteaddit senelere sari (yaygın) inşaat ve imalat taahhüdatı, her yıl sarfedilecek miktarın karşılığı o sene bütçesine vazolunmak suretiyle bir kanun istihsaline bağlıdır denilmek suretiyle, gelecek yıllara sari yüklenmelere sadece inşaat ve imalat için izin verilmektedir.

Mis-Bak firması ile 23.12.1998 tarihinde yapılan Özmerkez Binasının Güvenlik ve Temizlik işlerine ait sözleşmenin 4.maddesinde, işin süresinin sözleşme tarihinden itibaren 5 yıl olduğu yazılmıştır.

1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanununun 51 .maddesinde sadece inşaat ve imalat işleri için gelecek yıllara sari yüklenmelere izin verildiği anlaşıldığından temizlik ve güvenlik işlerinin yıllara sari olarak ihale edilmesi yasal olarak mümkün değildir. Dolayısıyla yapılan ihale kanuna aykırıdır.

Yukarıda yapılan açıklamalardan da anlaşılacağı üzere sorumluların bu konudaki yasal dayanaktan yoksun savunmalarını kabul etsek bile, ödemesi yapılan asgari ücret artış farkının hesaplanmasında ve ödenmesinde hata yapılmıştır ki, fazla ödeme ve dolayısıyla tazmin kararı da bu gerekçeyle verilmiştir. Şöyle ki, asgari ücret artış farkı hesaplanırken, ödemenin yapıldığı tarihte geçerli olan asgari ücret ile ilk sözleşmenin yapıldığı tarihte geçerli olan 47.839.500.-liralık asgari ücret arasındaki fark alınmıştır.

Oysa, ihalenin yapıldığı tarihteki 2.895.833.000.-liralık aylık temizlik ücretine 2000 yılında % 25, 2001 yılında % 20 zam yapılmak suretiyle söz konusu sözleşme her yıl yenilenmiş yani "yıllara sari" olmaktan çıkarılmış bulunduğundan (hizmet işlerini yıllara sari ihale etmek zaten mümkün değildir.) 2001 yılında yapılan asgari ücret fiyat farkı ödemelerinde, baz asgari ücret olarak Aralık 2000 döneminde geçerli olan 118.000.000.- lira asgari ücretin esas alınması gerekmektedir. Çünkü, sözleşmeye esas 47.839.500.-lira asgari ücretin 2001 yılı ile herhangi bir bağlantısı kalmamıştır. Dolayısıyla, asgari ücret fiyat farkı ödemesinde, ödemenin yapıldığı tarihte geçerli olan asgari ücret ile zam yapılarak sözleşmenin yenilendiği dönemde geçerli olan asgari ücret arasındaki farkın esas alınması gerekmektedir.

Yukarıda yapılan açıklamaya göre 2001 yılında temizlik hizmetleri bedeli, 1 Ocak 2001 tarihinde yenilenen 4.288.498.604. lira üzerinden hesaplanmıştır. Tespit edilen bu tutara ilave olarak ödenebilecek fiyat farkı da; Ocak-Haziran 2001 dönemi için Aralık 2000 döneminde geçerli olan 118.800.000. lira ile, Ocak 2001 döneminde geçerli olan 139.050.000 lira arasındaki fark, Temmuz-Aralık 2001 dönemi için ise Aralık 2000 tarihinde geçerli olan 118.800.000.lira ile, Temmuz 2001 döneminde geçerli olan 146.947.500 lira arasındaki farka göre hesaplanacak tutar kadar olmalıdır. Uygulamada ise; Aralık 2000 döneminde geçerli olan 118.800.000 lira, Ocak 2001 döneminde geçerli olan 139.050.000 lira ve Temmuz-Aralık 2001 döneminde geçerli olan 146.947.500 lira yerine, Aralık 1998 döneminde geçerli olan 47.839.500. liranın baz fiyat olarak alınması neticesi 18.644.980.000. liralık fazla ödemeye sebebiyet vermiştir.

Dilekçi her ne kadar ilamdaki gerekçeye göre yapılan hesapla, kendilerinin yaptığı ödemenin miktarı arasında fazla fark olmadığını iddia etmişse de, yapmış olduğu hesaplama doğru değildir. Şöyle ki, 2000 yılındaki aylık ödeme Encümen Kararıyla 3.619.791.250.- lira olarak tespit edilmiştir. 2001 yılındaki aylık ödeme ise Encümen Kararıyla 2000 yılındaki sözleşme tutarı % 25 oranında artırılarak 4.288.498.604.- lira olarak tespit edilmiştir. İlamda öngörülen hesaplamaya göre 2001 yılının ilk altı ayı için bir aylık ödeme fiyat farkları dahil (4.288.498.604 + (139.050.000 – 118.000.000 x 20 =) 421.000.000 = 4.545.608.052.- (fiyat farkı dahil) lira olması gerekirken, dilekçinin ilama göre yapmış olduğu hesaplamada bu miktar 5.850.677.317.- lira olarak hesaplanmış (her iki hesaplama arasında 1.305.069.265 .-lira fark vardır) diğer aylara ait hesaplamalarda da bu 5.850.677.317.- lira rakamı esas alındığından aynı hatalı durum artarak devam etmiştir. Dolayısıyla, sorumlunun ilamda öngörülen ödeme ile kendilerinin yaptığı ödemenin miktarı arasında fazla fark olmadığını iddiasının kabulü mümkün değildir.

Yukarıda açıklanan sebeplerle, dilekçi talebinin reddiyle, 738 nolu ilamın 1. maddesiyle tazminine karar verilen 18.644.980.000.- liraya ilişkin tazmin hükmünün TASDİKİ’ ne,

Karar verildiği 30.05.2006 tarih ve 28739 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.