Sayıştay 2. Dairesi 49307 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2019

• Daire: 2

• Dosya No: 49307

• Tutanak No: 55730

• Tutanak Tarihi: 13.09.2023

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Belediyenin Tanıtım ve Reklam Giderleri

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

4. 76 sayılı İlamın 14’üncü maddesi ile; ... Mahalli İdareler Genel Seçimleri öncesinde aday olan mevcut Belediye Başkanının tanıtımına yönelik yapılan program, haber, afiş ve ilan bedellerinin belediye bütçesinden ödenmesi sonucu oluşan … TL kamu zararının tazminine karar verilmiştir.

... mahalli idareler genel seçimleri öncesine ait haber programı, gazete-dergi haber, görsel, afiş ve ilan giderlerinin Belediye bütçesinden ödenmesi ile ilgili olarak;

Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri ile Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin “Görev ve yetkilerin menfaat sağlamak amacıyla kullanılmaması” başlıklı 14’üncü maddesinde;

“…Kamu görevlileri, seçim kampanyalarında görev yaptığı kurumun kaynaklarını doğrudan veya dolaylı olarak kullanamaz ve kullandıramazlar.”

298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun’un “Matbua dağıtımı” başlıklı 62’nci maddesinde;

“…Devlet, katma bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyelerle bunlara bağlı daire ve müesseseler, İktisadi Devlet teşekkülleri ve bunların kurdukları müesseseler ve ortaklıkları ile diğer kamu tüzel kişiliklerinde memur ve hizmetli olarak çalışanlar, ilan dağıtamazlar.”

“Seçim süresince yapılamayacak işler” başlıklı 63’üncü maddesinde;

“62 nci maddede sayılanlarla, umumi menfaatlere hadim cemiyetler ve bunlarda görev almış bulunan memur ve hizmetliler seçimlerde de tarafsızlıklarını muhafaza etmek zorundadırlar.

Yukarıda yazılı olanların, 5830 sayılı kanunda yazılı yasak hükümleri saklı kalmak üzere seçim süresince:

a) Siyasi partilere veya adaylara her ne nam ile olursa olsun bağış ve yardımlarda bulunmaları,

b) Memur ve hizmetlileriyle her türlü araç ve gereç ve imkânlarını siyasi bir partinin veya adayın emrinde veya herhangi bir siyasi faaliyette çalıştırmaları, kullanmaları veya kullandırmaları yasaktır.

Birinci fıkrada yazılı olanlarla, Bankalar Kanununa tabi teşekküllerin, siyasi bir partinin lehinde veya aleyhinde veya vatandaşın oyuna tesir etmek maksadiyle her türlü yayınlarda bulunmaları yasaktır.

Daha önce basılmış ve yayınlanmış ve yukarıki fıkradaki mahiyeti taşıyan her türlü kitap, broşür, afiş ve bunlara benzer yayınlar da aynı hükme tabidir.”

2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun “Devletçe yardım” başlıklı Ek 1 inci maddesinde;

“Yüksek Seçim Kurulunca son milletvekili genel seçimlerine katılma hakkı tanınan ve 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 33 üncü maddesindeki genel barajı aşmış bulunan siyasi partilere her yıl Hazineden ödenmek üzere o yılki genel bütçe gelirleri "(B) Cetveli" toplamının beşbinde ikisi oranında ödenek mali yıl için konur…

Bu madde uyarınca yapılacak yardımlar sadece parti ihtiyaçları veya parti çalışmalarında kullanılır.” denilmektedir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre; siyasi partilere seçim giderleri ve diğer harcamaları için genel bütçeden yardım yapılmakla birlikte; bir siyasi parti üyesi Belediye Başkanının şahsi seçim propagandası niteliğindeki her türlü tanıtım ve reklam harcamasının temsil ettiği Kurumun bütçesinden karşılanması yasak olup, bu tarz giderlerin üyesi olunan parti tarafından veya adayın kendisince karşılanması esastır.

Yapılan incelemede; bedeli Belediye bütçesinden karşılanan haber programı, gazete-dergi haberleri ile basılan görsel, afiş ve ilanlarda; seçimler öncesinde mevcut olan ve aynı zamanda aday olan Belediye Başkanının adı, resmi, adaylığı ön plana çıkarılarak şahsi tanıtımının yapıldığı görülmektedir.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesi ile “Belediyenin giderleri” başlıklı 60’ıncı maddesinin ilgili hükümlerinde belediyenin yapabileceği giderler arasında tanıtım faaliyetleri sayılmış ise de bu hükümden belediyenin mevcut hizmetleri, gelecekte yapmayı planladığı faaliyetleri ile beldenin tanıtımının anlaşılması gerekmektedir. Somut olayda; belediye hizmetlerinin tanıtımından ziyade görev başındaki Belediye Başkanının reklamı yapılmış olup, bunlar belediye giderleri kapsamında değerlendirilemez.

Bu itibarla; mevcut belediye başkanının yeni dönem belediye başkanlığı seçimindeki adaylığını destekleyen şahsi tanıtım giderlerinin yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre Belediye bütçesinden karşılanmasının mümkün olmadığı ve yapılan ödeme ile kamu zararına sebebiyet verildiği anlaşıldığından, sorumluların bu husustaki itirazları reddedilerek, 76 sayılı İlamın 14’üncü maddesi ile verilen … TL’lik tazmin hükmünün TASDİKİNE,

(Temyiz Kurulu Başkanı-.... Daire Başkanı …, .... Daire Başkanı …, .... Daire Başkanı …, Üye …, Üye …, Üye … ve Üye …’in karşı oy gerekçesi karşısında) oy çokluğuyla,

6085 sayılı Kanunun 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,

Karar verildiği 13.09.2023 tarih ve 55730 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı Oy Gerekçesi

Temyiz Kurulu Başkanı-.... Daire Başkanı …, .... Daire Başkanı …, .... Daire Başkanı …, Üye …, Üye … ve Üye …:

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun;

“Hemşehri hukuku” başlıklı 13’üncü maddesinde;

“Herkes ikamet ettiği beldenin hemşehrisidir. Hemşehrilerin, belediye karar ve hizmetlerine katılma, belediye faaliyetleri hakkında bilgilenme ve belediye idaresinin yardımlarından yararlanma hakları vardır. …”

“Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesinde;

“Belediye, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla;

a) … kültür ve sanat, turizm ve tanıtım… hizmetlerini yapar ve yaptırır...”

“Belediyenin giderleri” başlıklı 60’ıncı maddesinde;

“Belediyenin giderleri şunlardır:

…

k) Temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderleri.

…

p) Kanunla verilen görevler ve hizmetlerin yürütülmesi için yapılan diğer giderler.

…” hükümleri yer almaktadır.

Temyize konu İlamda ilişikli tutulan ödeme emri belgeleri ve ekleri incelendiğinde, mevcut belediye başkanının resmi, ismi yazılarak yerel televizyon kanalları, gazete, dergilerde yapılan haberler ve basılan afişler için ödeme yapıldığı görülmekte ise de; bu haberler esasen beldenin tanıtımı, belediye tarafından halihazırda yapılan veya ileride yapılması planlanan hizmetlerin ve faaliyetlerin tanıtımını içeren, yöre halkının bunlardan haberdar olmasını ve belediye karar ve hizmetlerine katılmasını sağlayan haberler niteliğindedir. Bu nedenle yapılan ödemelerin, 5393 sayılı Kanunun ilgili maddelerinde bahsi geçen kültür ve sanat, turizm ve tanıtım gibi Belediye giderleri kapsamında değerlendirilmesi gerekir.

Bu itibarla; somut olayda Belediye mevzuata aykırı bir ödeme söz konusu olmadığından, sorumluların itirazları kabul edilerek, 76 sayılı İlamın 14’üncü madde hükmünün kaldırılması gerekir.

Üye …:

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 13’üncü maddesine göre; “Hemşehrilerin, belediye karar ve hizmetlerine katılma, belediye faaliyetleri hakkında bilgilenme …hakları” vardır.

“Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin a) fıkrasında; “Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak.”

Sondan 4’üncü fıkrasına göre; belediyenin belde sakinlerinin belediye hizmetleriyle ilgili görüş ve düşüncelerini tespit etmek amacıyla kamuoyu yoklaması ve araştırması yapabilmek,

Belediyenin görev, yetki sorumluluk ve imtiyazları arasında sayılmıştır.

37’inci maddesine göre de belediye başkanı, belediye idaresinin başı ve belediye tüzel kişiliğinin temsilcisidir.

Hemşehri hukuku ve beldenin tanıtımı kapsamında gerek mahalli gerekse ulusal basın yayın kuruluşlarında programlar yapmak belediye başkanının yetkisi dahilindedir. Halen görevde olan bir belediye başkanının belediye hizmetlerini ve beldeyi tanıtırken yaptığı bilgilendirmeleri şahsi seçim çalışmaları olarak değerlendirmek mümkün olmadığı gibi ayrıştırmak da zordur. Seçim çalışmaları bağlamında yaptığı faaliyetleri de; aynı zamanda o beldenin tanıtımı ve hemşehrilerinin belediye hizmetleri hakkında bilgilendirilmesi faaliyeti gibi değerlendirmek de mümkündür.

Belediye başkanı, belediye idaresinin başı ve belediye tüzel kişiliğinin temsilcisi olması nedeniyle beldenin tanıtımı ve hemşehrilerinin belediye hizmetleri hakkında bilgilendirilmesi kapsamında yapılan ödemeler, kamu zararı olarak değerlendirilemez.