Sayıştay 2. Dairesi 48934 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2019

• Daire: 2

• Dosya No: 48934

• Tutanak No: 55541

• Tutanak Tarihi: 21.06.2023

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Belediye bütçesinden kahveciler odasına eşantiyon ve hediye niteliğinde masa örtüsü alınması

2. 40 sayılı İlamın 2 nci maddesiyle; 2019 yılında yapılan mahalli idare seçimlerinde belediye bütçesinden ... Kahveciler ve Benzerleri Odası üyelerine ait işyerlerine eşantiyon ve hediye niteliğinde 10.000 adet masa örtüsü alındığı gerekçesiyle … TL’nin tazminine hükmedilmiştir.

…

İşbu İlamın 2 nci maddesinde sorumluluğu bulunan ve 48933 sayılı Dosya ile duruşma talebinde bulunan … ve …’e 06.06.2023 tarihinde duruşma günü bildirilmiş olmasına karşın duruşmaya katılmadıklarından Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369 uncu maddesi hükmü uyarınca dosya üzerinde ve gıyaplarında, 48934 sayılı dosya ile duruşma talebinde bulunan Üst Yönetici ... ve vekili Av. … ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Temyize konu Daire Kararında 2019 yılında yapılan mahalli idare seçimlerinde belediye bütçesinden ... Kahveciler ve Benzerleri Odası üyelerine ait işyerlerine eşantiyon ve hediye niteliğinde 10.000 adet masa örtüsü alındığı gerekçesiyle … TL’nin tazminine hükmedildiği görülmektedir.

Daire Kararında 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun’un “Propaganda amaçlı yayın ve malzeme dağıtma” başlıklı 57 nci maddesinde yer alan; “Seçime katılan siyasi partiler ve adaylar, seçimin başlangıç tarihinden seçim propaganda süresinin sona ermesine kadar, kendilerini tanıtıcı nitelikte broşür, el ilanları, parti bayrağı, poster, afiş veya ses ve görüntü içeren CD, DVD gibi her türlü yayını dağıtmakta serbesttir. Siyasi partiler ve adayların, bu fıkrada belirtilenler dışında herhangi bir hediye ve eşantiyon dağıtmaları, dağıttırmaları veya bunların üçüncü şahıslar ya da kurum ve kuruluşlar aracılığı ile dağıtılması yasaktır.” hükmüne uyulmaması kamu zararına gerekçe olarak gösterilmiştir. Ancak bu yasak yalnızca kamu görevlilerine ilişkin olmayıp söz konusu hüküm ile seçime giren tüm parti ve adayların kendilerini tanıtıcı nitelikte broşür, el ilanları, parti bayrağı, poster, afiş veya ses ve görüntü içeren CD, DVD gibi her türlü yayın dışında herhangi bir hediye ve eşantiyon dağıtmaları ve dağıttırmaları yasaklanmıştır. Ancak yalnızca bu madde gerekçe gösterilerek kamu zararı tespiti yapılması hukuken isabetli değildir. Zira söz konusu yasağa uyulmamasının yaptırımının idari bir soruşturma sonucu belirlenmesi gerekir. Belediye bütçesinden alınan masa örtüleri için yapılan ödemelerin kamu zararı olarak değerlendirilebilmesi için ise söz konusu masa örtülerinin mevcut belediye başkanının seçim kampanyası kapsamında alınıp dağıtıldığının net olarak tespit edilmesi gerekir. Ancak Yargı Raporunda ve Daire Kararında masa örtüsü alımının seçim kapsamında olduğunu gösteren kanıtlayıcı bir belge veya tespit bulunmamaktadır.

Öte yandan Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi’nin 3 üncü maddesine göre temsil, ağırlama ve tören giderlerinin konu, kapsam ve miktarının tayini de belediye başkanının takdirindedir. Dolayısıyla belediye sınırları içerisinde yer alan işyerlerine temizliği teşvik kapsamında hediye masa örtüsü alınmasının temsil giderleri kapsamında değerlendirilmesi gerekir.

Bu itibarla, ... Kahveciler ve Benzerleri Odası üyelerine ait işyerlerine eşantiyon ve hediye niteliğinde 10.000 adet masa örtüsü alınması nedeniyle kamu zararı oluşmadığından konuya ilişkin sorumlu itirazlarının kabul edilerek 40 sayılı İlamın 2 nci maddesiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55 inci maddesinin yedinci fıkrası uyarınca BOZULMASINA, yukarıdaki hususlar göz önüne alınmak suretiyle yeniden hüküm tesisinin temini için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE, (Üye …, Üye …, Üye …, Üye .. ve Üye …’in aşağıda yazılı karşı oy gerekçelerine karşı) oy çokluğuyla,

Karar verildiği 21.06.2023 tarih ve 55541 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü

Üye …, Üye …, Üye … ve Üye …’in karşı oy gerekçesi

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Bütçeden yardım yapılması” başlıklı 29 uncu maddesinde;

“Gerçek veya tüzel kişilere kanunda veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde dayanağı olmadan kamu kaynağı kullandırılamaz, yardımda bulunulamaz veya menfaat sağlanamaz. Ancak, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla; kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabilir.

Bu yardımların yapılması, kullanılması, izlenmesi, denetlenmesi ve kamuoyuna açıklanmasına ilişkin esas ve usuller Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.” denilmişse de;

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75 inci maddesinin üçüncü fıkrasında;

“(Ek fıkra: 12/11/2012-6360/19 md.) 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanununun 10 uncu maddesi; belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanmaz.” hükmü yer almaktadır. Dolayısıyla ... Belediyesinin 5018 sayılı Kanun’un 29 uncu maddesi uyarınca dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapabilmesi mümkün değildir.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 75 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde;

“c) (Değişik: 12/11/2012-6360/19 md.) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.” hükmü yer almaktadır.

Buna göre belediyelerin kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirmeleri mümkündür. Ancak tazmin hükmüne konu olan ödeme emri belgeleri ve ekleri incelendiğinde, ... Belediyesi ile ... Kahveciler ve Benzerleri Odası arasında imzalanmış bir ortak hizmet projesine rastlanmamıştır. Sorumlular da temyiz dilekçelerinde ortak hizmet projesine dair herhangi bir belgeye yer vermemişlerdir.

Öte yandan söz konusu alıma ilişkin ödeme emri belgesinin tarihi 27.04.2019 olup yerel seçim tarihinden dört gün öncedir. Yapılan harcamanın tarihi, işin teknik şartnamesine göre dağıtılacak masa örtüleri üzerinde belediyenin yazısı ve logosunun bulunacak olması ve Daire Kararının 1 inci maddesinde belirtilen mevcut belediye başkanının seçime yönelik reklam ve tanıtım harcamalarının belediye bütçesinden yapılması hususları bir arada değerlendirildiğinde yapılan alımın seçime yönelik eşantiyon ve hediye niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar uyarınca ... Belediyesi tarafından ... Kahveciler ve Benzerleri Odasına eşantiyon ve hediye niteliğinde 10.000 adet masa örtüsü alınması mevzuata aykırı olduğundan Daire Kararının tasdiki gerekir.

Üye …’in karşı oy gerekçesi

Yukarıda ifade edilen ayrışık görüş gerekçesine katılmakla beraber, hesap yargılama usulü bağlamında temyiz mercii olan Temyiz Kurulu çalışma usulüne ilişkin olarak;

Sayıştay Yargılamasında ilk derece mahkemesi olarak dairelerce verilen kararlara karşı sorumlular temyiz ve karar düzeltme ile yargılamanın iadesi yoluna müracaat edebilirler. 6085 Sayılı Kanun’un “Temyiz” başlıklı 55 inci maddesindeki düzenlemeye göre Temyiz Kurulu; temyiz olunan hükmü olduğu gibi veya düzelterek tasdik etmeye, bozma kararı vererek daireye göndermeye ya da Kurul üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu ile daire kararını tümüyle ortadan kaldırmaya karar verebilir. Kaldırma kararı (doğası gereği Sayıştay dairelerince kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi ile yönündeki kararlar hakkında verilebilecek bir karar olup) kamu zararının oluşmadığı dolayısıyla da dairece haklarında hüküm tesis edilen sorumlular hakkında hüküm tesis edilmesi gerekmediği sonucuna ulaşan ve sorumluların beraatı anlamına gelen bir hükümdür.

Bu düzenlemede yer verilen “kurul üye sayısının üçte iki çoğunluğu ile kaldırılması” şeklindeki kısmın klasik anlamdaki temyiz uygulamalarının dışına taşan bir düzenleme olduğu ortadadır. Hukuk sisteminde ilk derece mahkemesinin vermiş olduğu kararın kaldırılması ve bunun yerine yeni bir karar verilmesi uygulaması istinaf mahkemeleri aşamasında görülebilen bir uygulamadır. İstinaf mahkemelerince verilen kararlar (İlk derece mahkemesinin kararını kaldıran kararlar dâhil) hakkında da belli şartlar altında temyiz yoluna gidilebilmektedir. Oysa Sayıştay Temyiz Kurulunca verilen kaldırma kararına karşı karar düzeltme dışında müracaat edilebilecek bir kanun yolu ve mercii bulunmamaktadır. Türk Hukuk Sisteminde Temyiz İncelemesi sürecinde verilebilecek kararlardan farklı ve temyizi kabil olmayan bir yöntem olarak belirlenmiş olması nedeniyle de 6085 Sayılı Kanunda normal karar çoğunluğundan farklı olarak kaldırma kararı için Kurulun üçte ikisinin çoğunluğu aranmıştır.

İlk derecede kamu zararını tazminle yükümlü tutulmuş olan sorumluların haklarında verilmiş olan bu kararın, sorumlular lehine sonuçlanması için en kısa ve kesin olan yol dairece verilmiş olan tazmin kararının kaldırılması olup sorumluların temyiz başvuruları da çoğunlukla “kararın kaldırılması veya bozulması” şeklinde bir taleple sonlandırılmaktadır. Bu sebeple temyiz başvurusunda taraflarca kaldırma talep edilmişse öncelikle bu talebin görüşülmesi ve sonuçlandırılması gereklidir.

Ancak kaldırma kararının alınabilmesi için bozma veya tasdik kararlarından farklı bir çoğunluk (Kurulun üçte ikisinin oyu) aranmakta olduğundan bunun altında kalan oylama sonuçlarında bozma kararı verildiği kabul edilemeyeceğinden sonuca ulaşmak üzere müzakere ve oylamaya devam edilmesi gerekmektedir.

Kaldırma talebine yönelik müzakereler sonrasında yapılan oylamada Kurulun üçte iki çoğunluğu ile kaldırma kararı çıkmadığı halde kaldırma yönünde kullanılan oyların karar çoğunluğuna (5 azınlık oyuna karşı 11 çoğunluk oyu ile) ulaştığı gerekçe gösterilerek müzakerelere devam edilmemiş ve kaldırma gerekçelerine dayalı olarak bozma kararı verildiği sonucuna ulaşılmıştır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle kaldırma kararının oylandığı ancak bu kararın gerektirdiği üçte iki çoğunluğa ulaşılmadığı halde kurulun çoğunluğunun kaldırma yönünde oy kullandığı gerekçesiyle kaldırma gerekçeli bozma kararı verildiği sonucuna ulaşılması mümkün olmayıp müzakerelere devam edilerek yapılacak oylama sonucuna göre tasdik veya bozma kararlarından hangisinin verildiğinin belirlenmesi gerekir.