Sayıştay 2. Dairesi 48933 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2019

• Daire: 2

• Dosya No: 48933

• Tutanak No: 55543

• Tutanak Tarihi: 21.06.2023

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Uluslararası Kongre için belediye bütçesinden yemek hizmeti satın alınması

2. 40 sayılı İlamın 3 üncü maddesiyle; …’da düzenlenen 5. Uluslararası Sosyal Bilimler Kongresi için yemek hizmeti satın alındığı gerekçesiyle … TL’nin tazminine hükmedilmiştir.

…

İşbu İlamın 3 üncü maddesinde sorumluluğu bulunan ve 48933 sayılı Dosya ile duruşma talebinde bulunan … ve …’e 06.06.2023 tarihinde duruşma günü bildirilmiş olmasına karşın duruşmaya katılmadıklarından Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369 uncu maddesi hükmü uyarınca dosya üzerinde ve gıyaplarında,

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Temyize konu Daire Kararında …’da düzenlenen 5. Uluslararası Sosyal Bilimler Kongresi için yemek hizmeti satın alındığı gerekçesiyle … TL’nin tazminine hükmedildiği görülmektedir.

Temyiz dilekçesi ve ekleri incelendiğinde, …’nın … şehrinde 5. Uluslararası Sosyal Bilimler Kongresi düzenlendiği, kongrenin birçok kamu idaresinin üst düzey görevlileri ile üniversitelerden akademisyenlerin ve sivil toplum kuruluşları temsilcilerinin katılımıyla gerçekleştirilen uluslararası bir organizasyon kapsamında olduğu ve bu organizasyonun yapılmasına ilişkin giderlerin çeşitli sivil toplum kuruluşları ile kamu idareleri tarafından ortaklaşa karşılandığı anlaşılmaktadır.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun "Belediyenin giderleri" başlıklı 60 ıncı maddesinin (m) fıkrasında "Yurt içi ve yurt dışı kamu özel kesim ile sivil toplum örgütleriyle birlikte yapılan ortak hizmetler ve proje giderleri" belediye giderleri arasında sayılmış, “Yurt dışı ilişkileri” başlıklı 74 üncü maddesinde; belediyelerin belediye meclisinin kararına bağlı olarak görev alanıyla ilgili konularda faaliyet gösteren uluslararası teşekkül ve organizasyonlara, kurucu üye veya üye olabileceği, bu teşekkül, organizasyon ve yabancı mahallî idarelerle ortak faaliyet ve hizmet projeleri gerçekleştirebileceği veya kardeş kent ilişkisi kurabileceği hüküm altına alınmıştır. … ilçesi ile …’ün kardeş şehir olması da göz önünde bulundurulduğunda, … Belediyesi tarafından …’da düzenlenen 5. Uluslararası Sosyal Bilimler Kongresi için yemek hizmeti satın alınmasının 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 60 ıncı maddesinin (m) fıkrasında yer alan; “Yurt içi ve yurt dışı kamu ve özel kesim ile sivil toplum örgütleriyle birlikte yapılan ortak hizmetler ve proje giderleri” kapsamında değerlendirilmesi gerekir.

Bu itibarla, belediye tarafından …’da düzenlenen 5. Uluslararası Sosyal Bilimler Kongresi için yemek hizmeti satın alınması nedeniyle kamu zararı oluşmadığından sorumlu talebinin kabul edilerek 40 sayılı İlamın 3 üncü maddesiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55 inci maddesinin yedinci fıkrası uyarınca BOZULMASINA, yukarıdaki hususlar göz önüne alınmak suretiyle yeniden hüküm tesisinin temini için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE, (Üye …, Üye … ve Üye …’in aşağıda yazılı karşı oy gerekçelerine karşı) oy çokluğuyla,

Karar verildiği 21.06.2023 tarih ve 55543 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü

Üye …’in karşı oy gerekçesi

Hesap yargılama usulü bağlamında temyiz mercii olan Temyiz Kurulu çalışma usulüne ilişkin olarak;

Sayıştay Yargılamasında ilk derece mahkemesi olarak dairelerce verilen kararlara karşı sorumlular temyiz ve karar düzeltme ile yargılamanın iadesi yoluna müracaat edebilirler. 6085 Sayılı Kanun’un “Temyiz” başlıklı 55 inci maddesindeki düzenlemeye göre Temyiz Kurulu; temyiz olunan hükmü olduğu gibi veya düzelterek tasdik etmeye, bozma kararı vererek daireye göndermeye ya da Kurul üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu ile daire kararını tümüyle ortadan kaldırmaya karar verebilir. Kaldırma kararı (doğası gereği Sayıştay dairelerince kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi ile yönündeki kararlar hakkında verilebilecek bir karar olup) kamu zararının oluşmadığı dolayısıyla da dairece haklarında hüküm tesis edilen sorumlular hakkında hüküm tesis edilmesi gerekmediği sonucuna ulaşan ve sorumluların beraatı anlamına gelen bir hükümdür.

Bu düzenlemede yer verilen “kurul üye sayısının üçte iki çoğunluğu ile kaldırılması” şeklindeki kısmın klasik anlamdaki temyiz uygulamalarının dışına taşan bir düzenleme olduğu ortadadır. Hukuk sisteminde ilk derece mahkemesinin vermiş olduğu kararın kaldırılması ve bunun yerine yeni bir karar verilmesi uygulaması istinaf mahkemeleri aşamasında görülebilen bir uygulamadır. İstinaf mahkemelerince verilen kararlar (İlk derece mahkemesinin kararını kaldıran kararlar dâhil) hakkında da belli şartlar altında temyiz yoluna gidilebilmektedir. Oysa Sayıştay Temyiz Kurulunca verilen kaldırma kararına karşı karar düzeltme dışında müracaat edilebilecek bir kanun yolu ve mercii bulunmamaktadır. Türk Hukuk Sisteminde Temyiz İncelemesi sürecinde verilebilecek kararlardan farklı ve temyizi kabil olmayan bir yöntem olarak belirlenmiş olması nedeniyle de 6085 Sayılı Kanunda normal karar çoğunluğundan farklı olarak kaldırma kararı için Kurulun üçte ikisinin çoğunluğu aranmıştır.

İlk derecede kamu zararını tazminle yükümlü tutulmuş olan sorumluların haklarında verilmiş olan bu kararın, sorumlular lehine sonuçlanması için en kısa ve kesin olan yol dairece verilmiş olan tazmin kararının kaldırılması olup sorumluların temyiz başvuruları da çoğunlukla “kararın kaldırılması veya bozulması” şeklinde bir taleple sonlandırılmaktadır. Bu sebeple temyiz başvurusunda taraflarca kaldırma talep edilmişse öncelikle bu talebin görüşülmesi ve sonuçlandırılması gereklidir.

Ancak kaldırma kararının alınabilmesi için bozma veya tasdik kararlarından farklı bir çoğunluk (Kurulun üçte ikisinin oyu) aranmakta olduğundan bunun altında kalan oylama sonuçlarında bozma kararı verildiği kabul edilemeyeceğinden sonuca ulaşmak üzere müzakere ve oylamaya devam edilmesi gerekmektedir.

Kaldırma talebine yönelik müzakereler sonrasında yapılan oylamada Kurulun üçte iki çoğunluğu ile kaldırma kararı çıkmadığı halde kaldırma yönünde kullanılan oyların karar çoğunluğuna (3 azınlık oyuna karşı 13 çoğunluk oyu ile) ulaştığı gerekçe gösterilerek müzakerelere devam edilmemiş ve kaldırma gerekçelerine dayalı olarak bozma kararı verildiği sonucuna ulaşılmıştır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle kaldırma kararının oylandığı ancak bu kararın gerektirdiği üçte iki çoğunluğa ulaşılmadığı halde kurulun çoğunluğunun kaldırma yönünde oy kullandığı gerekçesiyle kaldırma gerekçeli bozma kararı verildiği sonucuna ulaşılması mümkün olmayıp müzakerelere devam edilerek yapılacak oylama sonucuna göre tasdik veya bozma kararlarından hangisinin verildiğinin belirlenmesi gerekir.

Esasa ilişkin olarak;

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Yurt dışı ilişkileri” başlıklı 74 üncü maddesinde;

“Belediye, belediye meclisinin kararına bağlı olarak görev alanıyla ilgili konularda faaliyet gösteren uluslararası teşekkül ve organizasyonlara, kurucu üye veya üye olabilir.

Belediye bu teşekkül, organizasyon ve yabancı mahallî idarelerle ortak faaliyet ve hizmet projeleri gerçekleştirebilir veya kardeş kent ilişkisi kurabilir.

Birinci ve ikinci fıkra gereğince yapılacak faaliyetlerin, dış politikaya ve uluslararası anlaşmalara uygun olarak yürütülmesi ve önceden Çevre ve Şehircilik Bakanlığının izninin alınması zorunludur.” hükmü yer almaktadır.

Buna göre belediyelerin uluslararası teşekkül ve organizasyonlara üye olması, bu teşekkül ve organizasyonlarla Çevre ve Şehircilik Bakanlığından izin almak şartıyla ortak hizmet projesi yürütmesi mümkündür. Ancak tazmin hükmüne konu olan harcamaya ilişkin ödeme emri ve eki belgeler incelendiğinde herhangi bir ortak hizmet projesine rastlanmamıştır. Sorumlular da temyiz dilekçelerinde böyle bir projenin varlığını kanıtlayacak bir belge sunmamışlardır. Buradan da yapılan harcamanın proje kapsamında olmadığı, hizmet alımı niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.

Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil, Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi’nin “Genel Kural” başlıklı 3 üncü maddesinde;

“Temsil, ağırlama ve tören giderlerinin konu, kapsam ve miktarının tayini belediye başkanının takdirine tabidir.

Bu giderlerin yapılmasını gerektiren tören veya toplantıya belediye başkanının katılması şartı aranmaz.”

“Temsil Giderleri” başlıklı 4 üncü maddesinde;

“Temsil giderleri görevle ilgili olmak şartıyla;

Beldede başarılı çalışmaları görülenler için toplantılar düzenlemek,

Kupa ve benzeri teşvik uygulamalarında bulunmak,

Gerçek ve tüzel kişilere plaket, ödül ve hediye vermek, çiçek göndermek,

Beldede göreve başlayan veya ayrılan protokole dahil kişiler için toplantılar düzenlemek ve hediye vermek,

için yapılır.”

“Ağırlama Giderleri” başlıklı 5 inci maddesinde;

“Ağırlama, beldenin misafiri durumunda olan;

Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı, Başbakan ve Bakanlar Kurulu üyeleri,

Hükümet Merkezi veya diğer illerin protokolüne dahil kişiler,

Yabancı ülke temsilcileri veya konuklar,

Sanat, bilim, kültür ve spor dallarında temayüz etmiş kişiler,

Basın mensupları,

Beldenin kalkınmasında katkısı olanlar veya olacağı anlaşılanlar,

İle bu kişilerin eşleri ve refakatindeki görevliler için geleneklere ve davetin şumulüne göre, ağırlama, konuklama, konutlandırma ve bu işlerle ilgili olarak hazırlıkların gerektirdiği giderlerle ziyafet, kokteyl, hediye, çiçek, bahşiş ve taşıma giderleri şeklinde yapılır.”

“Tören Giderleri” başlıklı 9 uncu maddesinde;

“Aşağıda belirtilen törenlerin gerektirdiği giderlerin tümü veya bir kısmı, tören komitesinin kararı ile ödenebilir.

• Resmi ve dini bayramlar ile anma günleri,

• Beldenin kurtuluş günleri,

• Festival ve fuarlar,

• Beldenin sosyal, ekonomik ve kültürel kalkınmasına katkıda bulunacak temel atma ve açılış günleri,

• Milli mücadeleye ait önemli günler.”

Hükümleri yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen Yönerge’nin “Genel Kural” başlıklı 3 üncü maddesinde temsil, ağırlama ve tören giderlerinin konu, kapsam ve miktar tayininin belediye başkanının takdirine tabi olduğu söylenmişse de, aynı Yönerge’nin 4, 5 ve 9 uncu maddelerinde temsil, ağırlama ve tören giderlerinin neleri kapsadığına yer verilmiştir. Belediye başkanının takdir yetkisi sınırsız olmayıp bu maddelerde belirlenen temsil, ağırlama ve tören giderleri ile sınırlıdır. Dolayısıyla belediyenin mahalli sınırları içerisinde bulunmayan, yurt dışında gerçekleştirilen bir kongre için yemek hizmeti alımı yapılması temsil, ağırlama ve tören giderleri kapsamında olmadığından, bu konuda belediye başkanının takdir yetkisinden bahsetmek de mümkün olmayacaktır.

Açıklanan nedenlerle Daire Kararının tasdikine karar verilmesi gerekir.

Üye … ve Üye …’in karşı oy gerekçesi

Üye …’in karşı oy gerekçesinde esasa ilişkin olarak belirtilen gerekçelerle Daire Kararının tasdikine karar verilmesi gerekir.