Sayıştay 2. Dairesi 47214 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2018

• Daire: 2

• Dosya No: 47214

• Tutanak No: 50231

• Tutanak Tarihi: 13.10.2021

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Fiilen zabıta hizmetlerinde çalışmayan Zabıta Komiserine maktu mesai ücreti ödenmesi.

4. 83 sayılı İlamın 5. maddesi ile fiilen zabıta hizmetlerinde çalışmayan Zabıta Komiseri ...’ya maktu mesai ücreti ödenmesi sonucu oluşan ...TL kamu zararının tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

İlamda Harcama Yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan ..., ..., ..., Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla sorumlu tutulan ..., ...tarafından gönderilen aynı mahiyetteki temyiz dilekçesinde özetle;

Yapılan denetleme sonrası tespit edilmiş olan kamu zararı ile doğrudan sorumluluğunun olmadığından 6085 Sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi gereğince ilgili kararı temyiz etmek istediği,

2018 yılı hesap denetlemesi sonrası tanzim edilen Sayıştay raporunda isimleri yazılı ..., ..., ..., ...ve ...' ya Sayıştay ilamından da anlaşılacağı üzere yapılan yanlış atamadan dolayı ödenen maaşlardan kamu zararı meydana geldiğinin tespit edildiği,

Denetim yapılan dönemde oluşan kamu zararı Personel Atamalarından kaynaklandığından “Mahalli İdareler Harcama Belceleri Yönetmeliğinin 8’inci Maddesinin (a) fıkrası gereğince ödemenin yapıldığı ilk aya ait ödeme belgesine aşağıda belirtilen belgeler eklenir. " ibaresi bulunduğundan:

1. İlk atamalarda; Atama Onayı ve İşe Başlama Yazısı

2. Naklen atamalarda; Atama Onayı. İşe Başlama Yazısı ve Personel Nakil Bildirimi "Mali yılın ilk ayma ait ödemelerde, personelin kıdem aylığına esas hizmet sürelerini gösteren İnsan Kaynakları Birimince onaylı listenin Ödeme belgesine eklenmesi gerekir. Diğer aylarda ise durumunda değişiklik olanların belgeleri eklettir. " şeklinde ibarenin bulunması nedeniyle söz konusu atamaların yapıldığı tarihlerde İnsan Kaynakları Müdürlüğünde herhangi bir görevinin bulunmadığı, Bu nedenle: Önceden yapılmış olan atamaları kontrol etme ve düzeltme olanağının olmadığından, yanlış atamalardan dolayı oluşan kamu zararının atamayı yapan yetkili kurum amirlerinden ya da menfaat sağlamış olan personellerden alınmasını ve aykırı görüş bildiren Yargılama Üyesinin görüşünün dikkate alınarak konuyla ilgili mağduriyetimin giderilmesini Yüce Mahkemeden arz ve talep ettiği belirtilmiştir.

Başsavcılık mütalaasında;

“Adı geçenin dilekçesinde; esasa ilişkin herhangi bir itiraz veya değerlendirmesi olmayıp sadece sorumluluk yönüyle temyiz talebinde bulunmakta olduğu, gerçekleştirme görevlisi olarak personel maaşı hesaplama ve ilgili maaş dönemine ait evrakları tanzim etmek olduğu, oluşan kamu zararının hesaplama hatasından dolayı değil personel ataması nedeniyle oluştuğu, Mahalli İdareler Harcama Belgeleri yönetmeliğinin 8 nci maddesinin (a) fıkrası gereğince ödemenin yapıldığı ilk aya ait ödeme belgesine atamaya ilişkin belgeler ekleneceği, kendisinin ilk ödemenin yapıldığı dönemde farklı bir görevde olduğunu daha sonra bu görev tevdi edildiğinde ise zaten ödeme eki belgelerde atama onaylarının bulunmadığını ve geçmişe yönelik bir araştırmanın da kendi yetkisi içerisinde olmadığını beyan ederek hakkında verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

Dosya üzerinde yapılan incelemede; temyize konu yukarıda zikredilen beş madde ile ilgili İlam maddelerinde kamu zararı oluştuğuna dair Daire kararına katılmakla birlikte, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediye başkanın görev ve yetkileri" başlıklı 38 inci maddesinde, belediye personelini atamak belediye başkanın görev ve yetkileri arasında sayılmıştır. Belediye başkanın bu yetkisini kullanırken atama işleminin mevzuata uygun olarak gerçekleştirmesi gerektiği açıktır. Dolayısıyla da atama kararını veren ve mevzuata göre şartları tutmadığı halde ahizlerin özlük hakları da dikkate alarak atama ve görevlendirme onaylarını imzalayan Belediye Başkanın sorumlu olduğu değerlendirilmektedir

Harcama Yetkilisi olan sorumlunun atama işlemleri yapıldıktan sonra göreve başlaması ve geriye dönük olarak atama işlemini sorgulama imkan ve zorunluluğu bulunmadığı gerekçesiyle kamu zararının oluşması konusunda bir kusurları bulunmadığı değerlendirilmektedir.

Açıklanan nedenle temyiz talebinde bulunan adı geçenin talebi kabul edilmesi ve sorumluluk yönünden Bozularak Dairesine tevdii edilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.” denilmektedir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

83 sayılı İlamın 5. Maddesi ile fiilen zabıta hizmetlerinde çalışmayan Zabıta Komiseri ...’ya maktu mesai ücreti ödenmesi sonucu oluşan ...TL kamu zararının tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Esas Yönünden İnceleme:

Maktu fazla çalışma ücretini düzenleyen 2018 yılı Bütçe Kanunu’na ekli K cetveli’nin “III. Fazla Çalışma Ücreti” başlıklı maddesinin “(B) Aylık Maktu Fazla Çalışma Ücreti” başlıklı alt bendinin 2 nci fıkrasında; “1- Belediyeler ile bunlara bağlı müstakil bütçeli kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlarda (iktisadi işletmeler hariç), görevlerinin niteliği gereği 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele (destek hizmeti yürüten personel hariç), belediye meclisi kararı ile tespit edilen tutar, fazla çalışma ücreti olarak maktuen ödenir.

Ancak, bunlara ödenecek aylık fazla çalışma ücreti en son yapılan resmi nüfus sayımına göre belediye nüfusu;

• 10.000’e kadar olanlar için 263 Türk Lirasını,

• 10.001’den 50.000’e kadar olanlar için 282 Türk Lirasını,

• 50.001’den 100.000’e kadar olanlar için 312 Türk Lirasını,

• 100.001’den 250.000’e kadar olanlar için 352 Türk Lirasını,

• 250.001’den 1.000.000’e kadar olanlar için 420 Türk Lirasını,

• 1.000.001’den fazla olanlar için 487 Türk Lirasını,

• Ankara, İstanbul ve İzmir büyükşehir belediyeleri dışındaki diğer büyükşehirlerin belediye sınırları içerisindekiler için 487 Türk Lirasını,

• Ankara, İstanbul ve İzmir büyükşehirler belediye sınırları içerisindekiler için 648 Türk Lirasını, geçemez.”

hükmü yer almaktadır.

Rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesi sonucunda; Temizlik İşleri Müdür Vekili olarak görev yapan Zabıta Komiseri ...’ya fiilen zabıta hizmetlerinde çalışmadığı halde; zabıta hizmetlerini fiilen yürüten personele ödenmesi gereken maktu fazla çalışma ücretinin ödendiği anlaşılmıştır.

Mezkur mevzuat hükmünün 1’inci fıkrasında “…zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele (destek hizmeti yürüten personel hariç),…” denildiğinden zabıta hizmetlerinde fiilen çalışmayan Temizlik İşleri Müdür Vekili olarak görev yapan Zabıta Komiseri ...’ya aylık maktu fazla çalışma ücreti ödenmesi mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.

Sorumluluk Yönünden İnceleme:

Söz konusu tazmin hükmünde, Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisi müştereken sorumlu tutulmuştur.

Harcama yetkililerinin ve gerçekleştirme görevlilerinin harcama sürecindeki görev ve sorumlulukları 5018 sayılı Kanunu’nun 32 ve 33’üncü maddelerinde düzenlenmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunun “Harcama Talimatı ve Sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesinde;

“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır. Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, Ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”,

“Giderlerin Gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 ncü maddesinde;

“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır. Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.” hükümlerine yer verilmiştir.

Yine, aynı Kanunun 55 ve devamı maddelerinde kamu idarelerinin iç kontrol sistemlerini oluşturmaları öngörülmüş ve bu çerçevede harcama birimlerinin yapılan mali işlemler üzerinde gerçekleştirecekleri kontroller açıklanmış olup, harcama birimlerinin asgari yapmaları gereken kontroller, malî hizmetler birimi tarafından ön malî kontrole tâbi tutulacak malî karar ve işlemlerin usûl ve esasları ile ön malî kontrole ilişkin standart ve yöntemler Maliye Bakanlığınca belirleneceği hükme bağlanmıştır.

Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar'ın 10 uncu maddesinde, ön mali kontrol işleminin harcama birimleri tarafından da yerine getirileceği belirtilerek, gelir, gider, varlık ve yükümlülüklere ilişkin mali karar ve işlemlerin harcama birimi tarafından mali mevzuat hükümlerine uygunluk yönüyle kontrol edileceği,

Usul ve Esasların 12 nci maddesinde de, süreç kontrolünün nasıl yapılacağı belirtilerek, mali işlemlerin yürütülmesinde görev alanların yapacakları işlemden önceki işleri de kontrol edecekleri, ödeme emrini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlilerinin de ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön mali kontrol işlemini yapacakları belirtilmektedir.

Yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerinden, her bir harcamanın harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi tarafından süreç kontrolü çerçevesinde yapılan işlemlerin ilgili mevzuat hükümlerine uygun olup olmadıkları ön mali kontrole tabi tutularak kontrol edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Sayıştay Genel Kurulunun 14.06.2007/5189-1 sayılı Kararının “sorumlular” başlıklı 3 üncü bölümünde, harcama yetkililerinin ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumlulukları açıklanmış olup; ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilmiş gerçekleştirme görevlilerinin düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulması gerektiği belirtilmiştir.

5018 sayılı Kanun ve yukarıda belirtilen Sayıştay Genel Kurul Kararı uyarınca, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri, giderin gerçekleştirilmesi ve harcamanın yapılması süreçlerinde, mevzuata uygunluk açısından kontrolleri sağlamakla yükümlüdürler. Yapılacak harcama, nitelik itibariyle hukuka aykırı nitelik taşıyorsa, söz konusu işlemleri yapmaktan kaçınmak durumundadırlar.

Sorumlular tarafından gönderilen savunmada, Harcama Yetkilileri ve Gerçekleştirme Görevlileri sorumluluğa ilişkin itiraz edip, usulsüz atanan bütün personelin Belediye Başkanları tarafından atandığını, atamaların mevzuata uygun yapılıp yapılmadığı konusunda bilgi sahibi olmadıklarını, belirterek sorumluluklarının kaldırılmasını ifade etmişlerse de; söz konusu kamu zararının sebebi Belediye başkanının yapmış olduğu vekaleten atama olmayıp, zabıta hizmetlerinde fiilen çalışmayan Temizlik İşleri Müdür Vekili olarak görev yapan Zabıta Komiseri ...’ya aylık maktu fazla çalışma ücreti ödenmesidir.

Dolayısıyla, zabıta hizmetlerinde fiilen çalışmayan Temizlik İşleri Müdür Vekili olarak görev yapan Zabıta Komiseri ...’ya aylık maktu fazla çalışma ücreti ödenmesi ile ilgili harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğu bulunmaktadır.

Bu itibarla, 83 sayılı İlamın 5. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, oy birliğiyle,

Karar verildiği 13.10.2021 tarih ve 50231 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.