Sayıştay 2. Dairesi 44530 Kararı - Yüksek Öğretim Personel Mevzuatı

Yapay Zeka Destekli

Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin

Bu karara ve binlerce benzer karara sorunuzu sorun. Kaynak atıflı detaylı yanıtlar alın.

Ücretsiz Dene

Karar Bilgileri

Mahkeme

2

Daire / Kategori

Sayıştay Kararı

Karar No

44530

Karar Tarihi

17 Nisan 2019

İdare

Yüksek Öğretim Kurumları

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

  • Kamu İdaresi: Yüksek Öğretim Kurumları

  • Yılı: 2014

  • Daire: 2

  • Dosya No: 44530

  • Tutanak No: 46112

  • Tutanak Tarihi: 17.04.2019

  • Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi başhekim yardımcılarına rutin işlem puanı verilerek bu puan karşılığında ek ödeme yapılması.

116-340 sayılı ek ilam; Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi başhekim yardımcılarına rutin işlem puanı verilerek bu puan karşılığında ek ödeme yapılması nedeniyle … TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

44529 nolu dosya ile temyiz başvurusunda bulunan ... (Harcama Yetkilisi) dilekçesinde özetle;

İlam maddesine ilişkin itirazlarını maddeler halinde sıraladığını;

  1. 2547 sayılı Kanunun h fıkrasına göre hazırlanan Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin 5 inci maddesinin 8 inci fıkrasının a ve ç bendlerinde;

a) Öğretim üye ve görevlileri ile uzman kadrosundaki uzman tabip ve diş tabiplerinin bireysel net katkı puanı = A + [(B1+B2+C) x KK)+D+E,

ç) Yapılacak ek ödeme miktarı = Dönem ek ödeme katsayısı x Bireysel net katkı puanı

Formülleri kullanılarak hesaplama yapılır"

denildiğini,

Tıp Fakültesindeki öğretim üyelerini gelir getiren ve getirmeyen birimlerdeki öğretim üyeleri olarak 2 gruba ayırmanın mümkün olduğunu;

I- Gelir getirmeyen birimlerdeki öğretim üyeleri; Temel bilimlerdeki öğretim üyeleri

II- Gelir getiren birimlerdeki öğretim üyeleri: Bu öğretim üyelerini de

  1. Klinik birimlerdeki öğretim üyeleri

  2. Laboratuvar birimlerindeki öğretim üyeleri

a- B puanı giriş hakkı bulunan laboratuvar birimlerindeki öğretim üyeleri: Nükleer tıp. radyoloji ve patoloji anabilim dalları

b- B puanı olmayan laboratuvar birimlerindeki öğretim üyeleri: Biyokimya, Mikrobiyoloji, Farmakoloji ve Genetik anabilim dalları

Yönetmeliğin 5 inci maddesindeki dağıtım esaslarına göre bu birimlerdeki öğretim üyelerinin ek ödemelerinin aşağıdaki formüllere göre yapıldığını;

I- Gelir getirmeyen birimler (Temel bilimler)

Ek ödeme=A+C+D-+-E

II- Gelir getiren birimler

  1. Klinik birimler;

EK ödeme = A + [(B1 + B2 +-C) x KK]+D+E

  1. Labaratuvar birimleri;

a- B puan giriş hakkı bulunan laboratuvar birimleri (Nükleer tıp., radyoloji, patoloji)

EK ödeme = A + [(B1+B2+C) x KK]+D+E

b- B puan giriş hakkı bulunmayan laboratuvar birimleri (Biyokimya. Mikrobiyoloji Farmakoloji ve Genetik)

Ek ödeme -A+C+D+E+F (F; Rutin işlem puanı)

Açıklamalar: (A: kurumsal katkı puanı, C: eğitim-öğretim faaliyet puanı, D; bilimsel katkı puanı, E: diğer faaliyetler puanı, F rutin işlemler)

Bu formüllerde bakıldığında; sadece bireysel gelir getirici faaliyet puanı (B) için mesai içi mesai dışı ayrımının yapıldığını, bu faaliyet puanlarının yönetmelikte açıkça tanımlandığını,

“(3) (B) Bireysel gelir getirici faaliyet puanı: Kurum içinde bireysel gelir getirici faaliyetlerden dolayı alınan mesai içi (B1) ve mesai dışı (B2) puanlarının toplamından oluşan puandır. Her bir döner sermaye birimi için Yükseköğretim Kurulu tarafından hazırlanan “Gelir Getirici Faaliyet Cetveli" ne göre kişinin ürettiği hizmetlerden elde edilen puanlar kullanılarak hesaplanır. Bu puan aşağıdaki şekilde hesaplanır.

(B) - "Gelir Getirici Faaliyet Cetveli'ne göre alınan toplam puan.”

Yönetmelikle diğer puanlar için böyle bir ayrıma gidilmediğini,

Rutin işlemlerin Yönetmeliğin 3 üncü maddesinin s bendinde;

“s) Rutin işlem: Sonuçları, işlemi/hizmeti talep eden öğretim elemanı tarafından yorumlanan (işlemi talep eden öğretim elemanı tarafından uygulanan endoskopi. ultrasonografı. ekokardiyografi gibi vs işlemler hariç) laboratuvar. görüntüleme, tahlil ve tetkikleri."

şeklinde tanımlandığını, bu tanımdan da anlaşılabileceği gibi biyokimya, farmakoloji, mikrobiyoloji ve genetik gibi rutin laboratuvar hizmeti verilen alt birimlerde yapılan işlemler rutin işlem olarak tanımlanırken, patoloji, nükleer tıp ve radyoloji alt birimlerinde bizzat öğretim üyeleri ve görevlilerince yapılan ve raporlanan ultrasonografi MR, tomografi, PET incelemesi ve patolojik incelemelerin rutin işlem olarak tanımlanmamış olduğunu,

Rutin işlem olarak tanımlanmayan bu işlemlerin “Bireysel Gelir Getirici Faaliyet Cetveli"nde tanımlandıklarını ve bu işlemi yapan öğretim üye ve görevlilerine yapılan ek ödemede (B) puanı olarak yansıtıldıklarını dolayısıyla mesai içi ve mesai dışı ayrımının bu işlemler için söz konusu olduğunu,

Rutin işlem karşılığında öğretim üyesi ve görevlilerine herhangi bir Bireysel Gelir Getirici Faaliyet puanı (B) verilmediğini,

Başhekim ve Başhekim yardımcısı olarak görev yapan Prof Dr. ..., Doç.Dr....ve Doç.Dr. ...’ye yapılan ek ödemelerde herhangi bir B puanı karşılığında ödeme yapılmadığını,

Yönetmeliğin 5 inci maddesi 9 uncu fıkrasının a bendinde;

“Raporlanmayan rutin laboratuvar, tahlil, tetkik ve görüntüleme işlemleri: bu işlemleri yapan alt birimler için yapılan hesaplamalara yansılatamaz. Ancak bu alt birimlerde (B puanı bulunmayan) görevli öğretim üyeleri ve öğretim görevlilerine (A) puanının % 150'sine kadar ek puan yönetim kurulu kararıyla verilebilir " denildiğini,

Yönetmeliğin bu maddesine göre herhangi bir öğretim üyesi ya da öğretim görevlisine yönetim kurulu kararı ile rutin işlem puanı verilebilmesinin tek ve yeter koşulunun; bu öğretim elemanlarının ilgili alt birimlerde görevli olması ve B puanı bulunmaması olduğunu,

Bunun dışında ne 2547 sayılı Kanunda ne de ilgili Yönetmelikte rutin işlem ile ilgili bir hüküm bulunmadığını,

Yöneticilikleri yanında aynı zamanda bu alt birimlerde görevli olan ve alt birimin eğitim, öğretim, laboratuvar ve araştırma faaliyetlerini sürdüren adı geçen yöneticilere rutin işlem puanı karşılığında ek ödeme yapılmasının mevzuata aykırı olmadığını,

Eğer aksi bir uygulama yapılırsa, döner sermaye gelirlerine katkısı olmayan bir alt birimde (Tıbbi biyoloji anatomi fizyoloji vb Temel Bilimler) görev yapan yöneticiler ile döner sermaye gelirlerine katkıda bulunan 2014 yılında elde edilen … milyon TL'lik döner sermaye gelirlerinin yaklaşık … milyon TL’si laboratuvar geliri olup karlılık oranları (klinik bilimlerde % 30-50 arasında iken) % 100'ün üzerinde olan bu bölümlerde ve 2015 yılında elde edilen … milyon TL’lik döner sermaye gelirlerinin yaklaşık … milyon TL’si laboratuvar geliri olup karlılık oranları (klinik bilimlerde % 30-50 arasında iken) % 100’ün üzerinde olan bu bölümlerde görevli öğretim üyelerine katkı esaslı olarak yapılan ek ödemeler arasında bir fark olmayacağını,

Diğer bir deyişle döner sermaye gelirlerine katkısı olan ile olmayanın eşit ek ödeme alacağını bunun da katkı esasına dayalı ek ödeme ruhuna aykırı olduğunu çünkü ek ödemelerdeki temel ayırıcı faktörün döner sermaye gelirlerine yapılan katkı olduğunu,

  1. Yöneticilere yapılacak ek ödemeleri düzenleyen 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin f fıkrasında:

f) Rektör, rektör yardımcısı ve genel sekreterlere gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, üniversite yönetim kurulunun uygun gördüğü birimin döner sermaye hesabından yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme yapılır. Yapılacak ek ödemenin tutarı ek ödeme matrahının, rektörler için yüzde 600'ünü, rektör yardımcıları için yüzde 300'ünü, genel sekreterler için yüzde 200'ünü geçemez.

Döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerin dekan, başhekim ve enstitü ve yüksekokul müdürleri ile bunların yardımcılarına, gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, görev yaptıkları birimin döner sermaye gelirlerinden yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme yapılır. Yapılacak ek ödemenin tutarı, ek ödeme matrahının, dekan, enstitü ve yüksekokul müdürü için yüzde 250’sini, bunların yardımcıları için yüzde 100'nü, tıp ve diş hekimliği fakülteleri dekanları ile sağlık uygulama ve araştırma merkezleri başhekimleri için yüzde 500'ünü, bunların yardımcıları için yüzde 300'ünü geçemez.

Bu fıkra kapsamında bulunan yöneticilere, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmaz. Mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkıları bulunması hâlinde alabilecekleri toplam ek ödeme tutarı, hiçbir şekilde yönetici payı dahil ilgisine göre (c) ve (d) fıkralarında belirtilen esaslara göre hesaplanacak tutarı geçemez” denildiğini,

Başhekim ve başhekim yardımcılarına döner sermaye gelirlerinden yönetici payı olarak ayrılan tutardan yasal sınırlar çerçevesinde ek ödeme yapıldığını,

Mesai saatleri içinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmadığını,

Buradaki mesleki faaliyetlerinden dolayı ifadesinin; ''Bireysel Gelir Getirici Faaliyetler"i kapsadığını ve bu faaliyetlerin Bireysel Gelir Getirici Faaliyet Cetvelinde tanımlandığını,

Yönetmelikte bu faaliyet puanlarının;

"(B) Bireysel gelir gelinci faaliyet puanı: Kurum içinde bireysel gelir getirici faaliyetlerden dolayı alınan mesai içi (B1) ve mesai dışı (B2) puanlarının toplamından oluşan puandır. Her bir döner sermaye birimi için Yükseköğretim Kurulu tarafından hazırlanan Gelir Getirici Faaliyet Cetveline göre kişinin ürettiği hizmetlerden elde edilen puanlar kullanılarak hesaplanır. Bu puan aşağıdaki şekilde hesaplanır.” şeklinde hüküm altına alındığını, diğer bir deyişle mesai içi ve mesai dışı kavramının sadece bu faaliyetler için geçerli olduğunu,

Diğer faaliyetler için böyle bir ayrım ve kısıtlama bulunmadığını, Başhekim ve başhekim yardımcısı olarak görev yapan adı geçen yöneticilere Bireysel Gelir Getirici Faaliyetler puanı (B) karşılığında herhangi bir ek ödeme yapılmadığını ayrıca bu yöneticilere yapılan ek ödemede tavan tutarların da aşılmadığını dolayısı ile yapılan uygulamalar ile herhangi bir kamu zararı oluşmadığını,

  1. Yöneticileri görevli oldukları Tıbbi Mikrobiyoloji ve Tıbbi Farmakoloji Anabilim Dallarında rutin laboratuvar hizmeti veren laboratuvarların 7 gün 24 saat hizmet veren birimler olduğunu, mesai saatleri dışında da acil servise gelen hastalar ile yatan hastaların rutin tetkiklerinin bu laboratuvarda çalışıldığını, Yönetmelikte de belirtildiği gibi rutin işlemlerin yapılmasında öğretim üyelerinin direkt katkılarının değerlendirilemediğini,

Bu nedenle bu faaliyetlerin, Bireysel Gelir Getirici Faaliyetler Cetvelinde yer almadığını, bu faaliyetlerin karşılığında bu alt birimlerde görev yapan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine (B puanı olmamak şartı ile) yönetim kurulu kararı ile rutin işlem puanı verildiğini,

Bu nedenle de kurumsal katkı puanı (A), eğitim-öğretim faaliyet puanı (C), bilimsel katkı puanı (D) ve diğer faaliyetler puanı (E)’nda olduğu gibi rutin işlem puanlarında da mesai içi ve mesai dışı ayrımının bulunmadığını,

Rutin işlem puanı verilebilmesinin tek ve yeter koşulunun; bu öğretim elemanlarının ilgili alt birimlerde görevli olması ve B puanı bulunmaması olduğunu,

Bir öğretim üyesinin Dekan, Dekan yardımcısı, Başhekim ya da Başhekim yardımcısı olarak atanmalarının onların anabilim dallarındaki öğretim üyeliklerini sona erdirmediğini, yöneticilikleri yanında aynı zamanda birimlerindeki lisans ve lisansüstü ve doktora dersleri yanında, araştırma görevlisi eğitimleri, bilimsel araştırmalar ve laboratuvar çalışmalarını da sürdürdüklerini, bu faaliyetlerin çoğunu da mesai saatleri içinde yaptıklarını, hatta bu eğitim öğretim faaliyetleri karşılığında katma bütçeden ayda 80 saate kadar da ders ücreti aldıklarını, dekan ve dekan yardımcılarının maaş karşılığı ders yükleri sıfır olduğundan yaptıkları her bir ders saati için ücret aldıklarını ve bu uygulamanın yasal olduğunu, yani yöneticilik yapan öğretim üyelerinin anabilim dallarındaki görevlerinin sona ermediğini ayrıca hastane hizmetlerinin 24 saat devam ettiğini, laboratuvar sorumlu öğretim üyelerinin acil durumlarda arandığını ve gerek yatan gerekse acile gelen hastaların laboratuvar sonuçlarının sorumluluğu ve danışmanlığını yaptıklarını,

Sonuç olarak;

2014 yılı hesabı ile ilgili olarak düzenlenen yargılama sonucunda özellikle Prof Dr ...’ün hem acil laboratuvarı sorumlusu hem de uyuşturucu ve ilaç düzeyi mesai dışı değerlendirme ve raporlama sorumlusu olduğunun göz ardı edilmemesi gerektiğini çünkü bu zaman diliminde yapılan değerlendirmelerin, bizzat bu öğretim üyesinin sorumluluğunda olup kendisinin raporladığı çoğunluğunun adli süreçler içerdiğini, salt idari bir sorumluluk olmadığını, öğretim üyesinin klinik değerlendirmesi ile sonuç oluşmadığını, bu nedenle tamamiyle direkt katkının söz konusu olduğunu,

  1. Başhekim ve Başhekim yardımcısı olarak görev yapan Prof. Dr. ...’e, ek belgelerde sunulduğu üzere hastane yönetim kurulunca 2013 yılından bu yana acil laboratuvar sorumluluğu verildiği, uzun yıllardır da farmakoloji abd ilaç düzeyi ve uyuşturucu analiz laboratuvar sorumlusu olarak adli raporları düzenlediği, yine ek belgelerden de anlaşılacağı üzere mesai dışında önemli sayıda gerçekleşen analiz sonucunu değerlendirip onayladığı,

  2. Rutin işlem puanı verilebilmesinin tek ve yeter koşulunun; bu öğretim elemanlarının ilgili alt birimlerde görevli olması ve B puanı bulunmaması olduğunu, Başhekim ve Başhekim yardımcısı olarak görev yapan Prof. Dr. ..., Doç. Dr. ….’in İlaç Analiz Laboratuvarının bulunduğu Farmakoloji Anabilim Dalında, Doç.Dr....’nin ise mikrobiyoloji laboratuvarının bulunduğu Mikrobiyoloji Anabilim Dalında görevli öğretim üyeleri olduğunu, bu kişilere B puanı karşılığında herhangi bir ödeme yapılmadığını yani rutin işlem verilmesinin koşullarını sağladıklarını,

  3. Adı geçen yöneticilere yapılan ek ödemelerde 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin f bendinde hüküm altına alınan ek ödeme oranlarının açılmadığını, 

  4. Bu alt birimlerdeki laboratuvarların 7 gün 24 saat hizmet verdiğini ve döner sermaye gelirlerinin önemli bir kısmını oluşturduğunu, burada görevli bulunan adı geçen yöneticilere katkıya dayalı ek ödeme yapılması prensibine göre yönetmeliğe uygun olarak rutin işlem puanı karşılığında ödeme yapıldığını aksi halde gelir getirmeyen birimlerde görevli yöneticiler ile gelire katkısı olan bu birimlerde görevli yöneticiler arasında hiçbir farkın kalmayacağını, bunun da gelire katkıya göre yapılması gereken ek ödemelerde haksızlığa yol açacağını,

  5. Bireysel gelir getirici faaliyet puanı (B) dışındaki diğer faaliyet puanları (kurumsal katkı puanı (A), eğitim. öğretim faaliyet puanı (C), bilimsel katkı puanı (D) ve diğer faaliyetler puanı (E), rutin işlem puanı (F)) için mesai içi ve mesai dışı gibi bir kavram olmadığını, sadece A puanı için aktif çalışma gün katsayısı ve görev. kadro unvan katsayısının dikkate alındığını, dolayısı ile adı geçen yöneticilere rutin işlem puanı karşılığında ek ödeme yapılmasında mesai içi mesai dışı ayrımı yapılamayacağını ve uygulamanın mevzuata uygun olduğunu belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Sorumlu ...’ün dilekçesine cevaben verilen Başsavcılık mütalaasında;

“…... ... Üniversitesi 2014 yılı hesabının 2. Dairede yargılanması sonucunda düzenlenen 02.10.2018 tarih ve 340 sayılı Ek İlamın 1 inci maddesinde yer alan tazmin hükmüne karşı Gerçekleştirme Görevlisi ... tarafından verilen ve ilgideki yazı ile Başsavcılığımıza intikal ettirilen dilekçe incelendi.

Adı geçen ilamın 1 inci maddesine ilişkin olarak; 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinde öğretim üyelerine döner sermayeden yapılacak ek ödemelere yer verildiği, bu madde uyarınca çıkarılan ikincil mevzuatla döner sermayeden yapılacak ödemeler konusunda düzenlemeler yapıldığı, düzenlemeler uyarınca yöneticilere yapılacak ödemeler için fiili katkı yapılmasının zorunlu olmadığı, tarafına yapılan ödemelerin fiili hizmet karşılığı olduğu, bu ödemeler yapılırken, yöneticiler için belli edilen üst sınırın hiçbir suretle aşılmadığı, klinik laboratuvarlarının 7 gün 24 saat esasına göre çalıştıkları, Daire Kararı verilirken Temyiz Kurulunun gerekçelerinin karşılanmadığı belirtilmekte ve verilen tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmektedir.

Ortaya konulanlar karşısında adı geçenin Temyiz Talebinin kabulü ile verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesinin uygun olacağı mütalâa olunmaktadır.” denilmiştir.

44530 nolu dosya ile temyiz başvurusunda bulunan sorumlu ...’in dilekçesi 44529 nolu dosyadaki dilekçe ile benzer olup ilave olarak özetle;

Sayıştay 2. Dairesinde yeniden yapılan yargılamada Denetçi görüşünde rutin işlemin yönetmelikteki tanımı ifade edilerek;

"Bu maddeye göre rutin işlemlerin elde edilebilmesi için sonuçların, işlemi/hizmeti talep eden öğretim elemanı tarafından yorumlanması gerektiği, dolayısıyla laboratuvar, görüntüleme, tahlil ve tetkiklerden oluşan bir işlemi rutin işlem olarak kabul etmek için bu işlemin sonucunun işlemi talep eden öğretim üyesince fiilen yorumlanması gerektiği, bu anlamda işlemin odağında fiili katkının esas olduğu" görüşünün öne sürüldüğünü, halbuki tanımdan da açıkça anlaşılacağı gibi rutin işlemi/hizmeti talep eden kişinin laboratuvar biriminde görevli öğretim elemanı olmadığını,

Bu işlemin/hizmetin talebinin hastayı muayene eden, tanıyı koyan ve tedavisini yapan klinisyen hekime ait olduğunu ve bu işlemlerin karşılığında da B puanları alığını, Denetçinin tanımdaki sonuçları talep eden öğretim elamanı olarak laboratuvardaki görevli öğretim elemanlarını kabul ettiğini, bazı istisnaları olmakla birlikte bu tetkiklerin talebi/isteminin hiçbir zaman laboratuvar birimlerinde görevli öğretim elemanları tarafından yapılmadığını, laboratuvardan çıkan sonuçların işlemi/hizmeti talep eden klinisyen hekimler tarafından değerlendirildiğini,

Örneğin biyokimya laboratuvarında ölçülen glukoz (şeker) düzeyi ve diğer ilgili tetkik sonuçlarıyla Biyokimya Uzmanının diyabet (şeker hastalığı) tanısı koymayacağını ve hastayı tedavi etmeyeceğini, sadece laboratuvardaki ölçümlerin standartlara uygun olup olmadığını ve doğru ölçüm yapılıp yapılmadığını denetlediğini,

Yine Farmakoloji laboratuvarındaki ölçülen ilaç düzeylerinin sonucuna göre hastayı takip eden hekimin ilacın dozunu ayarlayacağını, mikrobiyoloji laboratuvarında yapılan kültür sonuçlarına göre de klinisyen hekimin tanı koyduğunu ve tedavi yaptığını, laboratuvardan işlemi talep eden hekime gönderilen antibiyogram sonucunda örnekte üreyen mikroorganizmanın duyarlı olduğu (etkilendiği) veya olmadığı antibiyotiklerin listesinin bulunduğunu ve hekimin buna göre tedaviyi düzenlediğini,

Yani sonuç olarak, rutin işlemin odağında fiili katkının olmadığını, sadece gelire katkının esas olduğunu,

Eğer Döner Sermaye Gelirlerinden personele yapılacak ek ödeme sadece fiili katkıya dayanmış olsa idi; Anatomi, Fizyoloji vb. gelire katkısı hiç bulunmayan birimlerdeki öğretim elemanları ve personele hiç ek ödeme yapılmaması sonucunu çıkaracağını halbuki, Denetçinin de bildiği gibi A(kurumsal katkı puanı), C (Eğitim-öğretim faaliyeti puanı), D ( Bilimsel faaliyet puanı), E (Diğer faaliyetler puanı) puanları ile gelirin elde edilmesinde hiçbir katkısı olmayan, ancak, kurumun bir üyesi olması nedeniyle Tıp ve Diş Hekimliği fakültelerinde görevli olan tüm personele bu puanlar karşılığında ek ödeme yapıldığını,

Rutin işlem puanının verilebilmesi için işlemin bizzat öğretim elemanı tarafından yapılması zorunluluğunun bulunmadığını, Yönetmelikle de açıkça ‘‘Raporlanmayan rutin laboratuvar, tahlil, tetkik ve görüntüleme işlemleri; bu işlemleri yapan alt birimler için yapılan hesaplamalara yansıtılamaz. Ancak bu alt birimlerde (B puanı bulunmayan) görevli öğretim üyeleri ve öğretim görevlilerine (A) puanının % 100'üne ( Değişikliklerden sonra bu oran % 150 oldu) kadar ek puan yönetim kurulu kararıyla verilebilir." denildiğini,

Yönetmelik çıkarılırken rutin işlem puanı ile, gelire katkısı olan birimlerde görevli olup da, B puanı olmayan öğretim elemanlarının bir miktar da olsa gelire hiç katkısı olmayan birimlerdeki öğretim elemanlarından farklılıklarının ortaya konmasının amaçlandığını, 2011 yılından önce yapılan ek ödemelerde de buna benzer uygulamalar yapılmakta olduğunu, örneğin klinik birimlerdeki öğretim üyelerine % 200, laboratuvar birimlerindeki öğretim üyelerine % 180, gelire katkısı olmayan temel bilimler bölümündeki öğretim üyelerine ise % 160 oranında ek ödeme yapılıyor olduğunu belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Sorumlu ….’in dilekçesine cevaben verilen Başsavcılık mütalaasında;

“... ... Üniversitesi 2014 yılı hesabının 2. Dairede yargılanması sonucunda düzenlenen 02.10.2018 tarih ve 340 sayılı Ek İlamın 1 inci maddesinde yer alan tazmin hükmüne karşı Harcama Yetkilisi ...tarafından verilen ve ilgideki yazı ile Başsavcılığımıza intikal ettirilen dilekçe incelendi.

Adı geçen ilamın 1 inci maddesine ilişkin olarak; 2547 Sayılı Kanunun 58 inci maddesinde öğretim üyelerine döner sermayeden yapılacak ek ödemelere yer verildiği, bu madde uyarınca çıkarılan ikincil mevzuatla döner sermayeden yapılacak ödemeler konusunda düzenlemeler yapıldığı, bu düzenlemeler uyarınca yöneticilere yapılacak ödemeler için fiili katkı yapılmasının zorunlu olmadığı, ödemeler yapılırken, yöneticiler için belli edilen üst sınırın hiçbir suretle aşılmadığı, klinik laboratuvarlarının 7 gün 24 saat esasına göre çalıştıkları, Daire Kararı verilirken Temyiz Kurulunun gerekçelerinin karşılanmadığı belirtilmekte ve verilen tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmektedir.

Ortaya konulanlar Daire yargılaması aşamasında da dile getirilmiş olup, karar verilirken dikkate alınmıştır. Bu itibarla, yeni bir iddia ortaya konulamadığından adı geçenin temyiz talebinin reddi ile Daire kararının tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı mütalâa olunmaktadır.” denilmiştir.

Duruşma sırasında ise Savcılık makamı, 116-340 sayılı ek ilam ile verilen tazmin hükmünün kaldırılması yönünde görüş belirtmiştir.

Duruşma talep eden sorumlulardan ...’in, duruşma gününe ilişkin tebligat yapılmasına rağmen duruşmada hazır bulunmadığı, duruşmada hazır bulunmama sebeplerini kabul edilebilir bir belge ile tevsik etmediği anlaşılmıştır.

Diğer sorumlu ... (Harcama Yetkilisi-Başhekim Yardımcısı) ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

“116 sayılı ilamın 5 inci maddesi ile; Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi başhekim yardımcılarına rutin işlem puanı verilerek bu puan karşılığında ek ödeme yapılması nedeniyle …. TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmü” 11.01.2017 tarih ve 42586 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararı ile tasdik edilmiş, sorumluların Temyiz Kurulu Kararı için karar düzeltilmesi talebinde bulunması üzerine 06.12.2017 tarih ve 43817 tutanak sayılı Temyiz Kurulu kararı ile karar düzeltilmesine karar verilerek “kaldırma gerekçeli bozma” kararı ile dosya ilgili Daireye gönderilmiştir.

Temyiz Kurulunun bozma kararı üzerine Daire, düzenlemiş olduğu 116-340 sayılı ek ilam ile ilk kararında ısrar etmiş ve …. TL’ye tazmin hükmü vermiştir.

Sorumlular ek ilamı temyiz etmektedirler.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58 inci maddesinin (f) fıkrasında;

“Rektör, rektör yardımcısı ve genel sekreterlere gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, üniversite yönetim kurulunun uygun gördüğü birimin döner sermaye hesabından yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme yapılır. Yapılacak ek ödemenin tutarı ek ödeme matrahının, rektörler için yüzde 600’ünü, rektör yardımcıları için yüzde 300’ünü, genel sekreterler için yüzde 200’ünü geçemez.

Döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerin dekan, başhekim ve enstitü ve yüksekokul müdürleri ile bunların yardımcılarına, gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, görev yaptıkları birimin döner sermaye gelirlerinden yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme yapılır. Yapılacak ek ödemenin tutarı, ek ödeme matrahının, dekan, enstitü ve yüksekokul müdürü için yüzde 250’sini, bunların yardımcıları için yüzde 100’ünü, tıp ve diş hekimliği fakülteleri dekanları ile sağlık uygulama ve araştırma merkezleri başhekimleri için yüzde 500’ünü, bunların yardımcıları için yüzde 300’ünü geçemez.

Bu fıkra kapsamında bulunan yöneticilere, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmaz. Mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkıları bulunması hâlinde alabilecekleri toplam ek ödeme tutarı, hiçbir şekilde yönetici payı dahil ilgisine göre (c) ve (d) fıkralarında belirtilen esaslara göre hesaplanacak tutarı geçemez.” hükmüne yer verilmiştir.

18.02.2011 tarih ve 27850 sayılı “Resmi Gazetede yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin “yöneticilere yapılacak ek ödeme” başlıklı 6 ncı maddesinde;

“Rektör, Rektör Yardımcısı ve genel sekreterlere gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, uygun görülen birimin döner sermaye hesabından yönetici payı olarak ayrılan tutardan Kanunda belirtilen oranları geçmeyecek şekilde yönetim kurulunca belirlenen tutarda ek ödeme yapılır.

Döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerin dekan, başhekim, enstitü ve yüksekokul müdürleri ile bunların yardımcılarına, gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, görev yaptıkları birimin döner sermaye gelirlerinden yönetici payı olarak ayrılan tutardan Kanunda belirtilen sınırları geçmeyecek şekilde yönetim kurulunca belirlenen oranda ek ödeme yapılır.

Birinci ve ikinci fıkralar kapsamında bulunan yöneticilere, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmaz. Mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkıları bulunulması halinde; bu katkıları karşılığında yapılacak ek ödemenin hesabında 5 inci maddede belirtilen esasalar dikkate alınır ve ilgililerin yönetici payı olarak aldıkları ek ödemede dahil olmak üzere alabilecekleri toplam ek ödeme tavan tutarı, ilgisine göre Kanunun 58 inci maddesinin c ve d fıkralarında belirlenen tavan tutarlarını ve her halükarda ek ödeme matrahının yüzde bin iki yüzünü geçemez.” denilmiş,

Bahsedilen Yönetmeliğin 3 üncü maddesinin (s) fıkrasında;

“Rutin işlem: Sonuçları, işlemi/hizmeti talep eden öğretim elemanı tarafından yorumlanan (işlemi talep eden öğretim elemanı tarafından uygulanan endoskopi, ultrasonografi, ekokardiyografi gibi vs. işlemler hariç) laboratuvar, görüntüleme, tahlil ve tetkikleri ifade eder” şeklinde rutin işlem tanımlanmış olup 5 inci maddesinin 12 nci fıkrasında;

“Rutin işlemler, bu işlemleri yapan alt birimler için yapılan hesaplamalara yansıtılamaz. Ancak bu alt birimlerde (B puanı bulunmayan) görevli öğretim üyeleri ve öğretim görevlilerine (A) puanının %100’üne kadar ek puan yönetim kurulu kararıyla verilebilir.” hükmü yer almıştır.

Bu hükümlere göre rutin işlemleri yapan alt birimlerde görevli olup (B) puanı bulunmayan öğretim üyeleri ve öğretim görevlilerine yönetim kurulu kararıyla (A) puanının %100’üne kadar ek puan verilebilmektedir.

Rapor dosyası ve eki belgelerden; ilamda adı geçen başhekim yardımcılarından Prof. Dr. ... ve Doç. Dr. ...’in ... ... Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Farmakoloji Anabilim Dalına bağlı ve gelir getiren Farmakoloji İlaç Analiz Laboratuvarında, Doç. Dr. ...’nin de Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalına bağlı Bakteriyoloji Laboratuvarında öğretim üyesi olduğu anlaşılmakta, ilamda tazmin hükmünün de; rutin işlemlerin puan olarak eklenebilmesi için mevzuat hükümlerine göre rutin işlemleri yapan alt birimlerde katkı esaslı görev yapılması gerektiği, Başhekim Yardımcısı olan ve bu alt birimlerde görev yapmayan kişilere rutin işlem puanının ek ödeme olarak ödenmesinin mevzuata aykırılık teşkil ettiği, ayrıca yöneticilere mesai saatleri içinde verdikleri hizmetler nedeniyle ek ödeme ödenmeyeceği hüküm altına alındığından mesai saatleri içerisinde gerçekleştirilen laboratuvar, görüntüleme gibi rutin işlemlere dayalı puanların bireysel net katkı puanına eklenerek ek ödeme ödenmesi mümkün değildir, gerekçesi üzerine kurulduğu görülmektedir.

Oysa duruşma sırasında yapılan açıklamalardan ve 44529 nolu dosya ile temyiz başvurusunda bulunan ...’ün dilekçesi ekinde yer alan belgelerden;

Adı geçen öğretim üyesinin bağlı olduğu anabilim dalı laboratuvarında sağlık hizmetinin 24 saat kesintisiz verildiği, bu nedenle ilgili öğretim üyesinin laboratuvar sorumluluğunun “mesai saatleri dışında” da devam ettiği dolayısıyla mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkısı olduğu için ve B puanı verilmediği için rutin işlem puanının hesaplanarak ödendiği, mesai saatleri dışında yapıldığı belgelendirilen işlemlere ilişkin olan bu ödemelerin mevzuata aykırılık teşkil etmediği,

Ayrıca toplam ek ödeme tutarının 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin c ve d fıkrasında belirtilen ek ödeme matrahının yasal sınırını geçmediği anlaşılmaktadır.

Başhekim yardımcısı olarak görevlendirilen ilgilinin aynı zamanda biriminde görevi devam eden bir öğretim üyesi olduğu, yönetici olarak atanmış olmasının öğretim üyeliğini sona erdirmediği, yöneticiliği yanında anabilim dalındaki eğitim, öğretim, araştırma ve rutin laboratuvar hizmetinde de faaliyetine devam ettiği, laboratuvarlarda yapılan işlemlerin resmiyet kazanmasının ilamda adı geçen sorumlunun onay vermesine bağlı olduğu, bir başka deyişle laboratuvarlarda mesai saatleri dışında yapılan işlemlerin (uyuşturucu analiz raporları, zehirlenme analiz raporları gibi) resmiyet kazanmasının sorumlunun onayına bağlı olduğu, raporlanan sonuçların tıbbi sorumluluğu yanında adli sorumluluğunun da raporda imzası olan öğretim üyesine ait olduğu göz önünde bulundurulduğunda mesai saatleri dışında yapılan bu işlemleri idari işlem olarak değerlendirmenin yanıltıcı olacağı,

2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesi f fıkrasında “....Bu fıkra kapsamında bulunan yöneticilere, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmaz. Mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkıları bulunması halinde alabilecekleri toplam ek ödeme tutarı, hiçbir şekilde yönetici payı dahil ilgisine göre (c) ve (d) fıkralarında belirtilen esaslara göre hesaplanacak tutarı geçemez.” denildiğinden gelir getirici faaliyetinin mesai saatleri dışında da sürüyor olması nedeniyle mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkısı olan ancak B puanı bulunmayan ... için mesai dışındaki işlemlerinden ötürü rutin işlem puanı verilerek bu puan karşılığında ek ödeme yapılmasında mevzuata aykırılık görülmediğine; bu nedenle 116-340 sayılı ek ilam ile tazmin hükmü verilen toplam … TL tutarındaki kamu zararının …. TL’si için verilen tazmin hükmünün Kaldırılmasına oy birliği ile,

Yukarıda bahsedilen açıklamaların diğer Başhekim Yardımcıları ...ile ... için de geçerli olduğuna dair, bir başka deyişle laboratuvar çalışmalarına mesai saatleri dışında fiili katkı sağladıklarına ilişkin bir bilgi ve belge ortaya konulmadığından bu iki öğretim üyesi için 116-340 sayılı ek ilam ile tazmin hükmü verilen toplam …. TL tutarındaki kamu zararının …. TL’si için verilen tazmin hükmünün Tasdikine, (Üyeler …, … ve ….’ın aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı),

Sonuç olarak;

116-340 sayılı ek ilam ile toplam … TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünden mevzuata uygun bulunan … TL’nin düşülerek geriye kalan ve mevzuata uygun bulunmayan … TL’nin;

… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Başhekim) …. ile Gerçekleştirme Görevlisi (Başhekim Yardımcısı) ...’in,

… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Başhekim Yardımcısı) ...ile Gerçekleştirme Görevlisi (Hastaneler Müdürü) ….’ın,

… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Başhekim Yardımcısı) ... ile Gerçekleştirme Görevlisi (Başhekim Yardımcısı) ...’in uhdelerinde bırakılarak DÜZELTİLMEK SURETİYLE TASDİKİNE, oy çokluğu ile,

Karar verildiği 17.04.2019 tarih ve 46112 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.

KARŞI OY GEREKÇESİ:

(Üyeler …, … ve ….:

18.02.2011 tarih ve 27850 sayılı “Resmi Gazetede yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin “yöneticilere yapılacak ek ödeme” başlıklı 6 ncı maddesinde;

“Rektör, Rektör Yardımcısı ve genel sekreterlere gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, uygun görülen birimin döner sermaye hesabından yönetici payı olarak ayrılan tutardan Kanunda belirtilen oranları geçmeyecek şekilde yönetim kurulunca belirlenen tutarda ek ödeme yapılır.

Döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerin dekan, başhekim, enstitü ve yüksekokul müdürleri ile bunların yardımcılarına, gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, görev yaptıkları birimin döner sermaye gelirlerinden yönetici payı olarak ayrılan tutardan Kanunda belirtilen sınırları geçmeyecek şekilde yönetim kurulunca belirlenen oranda ek ödeme yapılır.

Birinci ve ikinci fıkralar kapsamında bulunan yöneticilere, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmaz. Mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkıları bulunulması halinde; bu katkıları karşılığında yapılacak ek ödemenin hesabında 5 inci maddede belirtilen esasalar dikkate alınır ve ilgililerin yönetici payı olarak aldıkları ek ödemede dahil olmak üzere alabilecekleri toplam ek ödeme tavan tutarı, ilgisine göre Kanunun 58 inci maddesinin c ve d fıkralarında belirlenen tavan tutarlarını ve her halükarda ek ödeme matrahının yüzde bin iki yüzünü geçemez.” denilmiş,

Bahsedilen Yönetmeliğin 3 üncü maddesinin (s) fıkrasında;

“Rutin işlem: Sonuçları, işlemi/hizmeti talep eden öğretim elemanı tarafından yorumlanan (işlemi talep eden öğretim elemanı tarafından uygulanan endoskopi, ultrasonografi, ekokardiyografi gibi vs. işlemler hariç) laboratuvar, görüntüleme, tahlil ve tetkikleri ifade eder” şeklinde rutin işlem tanımlanmış olup 5 inci maddesinin 12 nci fıkrasında;

“Rutin işlemler, bu işlemleri yapan alt birimler için yapılan hesaplamalara yansıtılamaz. Ancak bu alt birimlerde (B puanı bulunmayan) görevli öğretim üyeleri ve öğretim görevlilerine (A) puanının %100’üne kadar ek puan yönetim kurulu kararıyla verilebilir.” hükmü yer almıştır.

Bu hükümlere göre rutin işlemleri yapan alt birimlerde görevli olup (B) puanı bulunmayan öğretim üyeleri ve öğretim görevlilerine yönetim kurulu kararıyla (A) puanının %100’üne kadar ek puan verilebilmektedir.

Uygulamaya bakıldığında;

Prof. Dr. ... ve Doç. Dr. ...’in ... ... Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Farmakoloji Anabilim Dalına bağlı ve gelir getiren Farmakoloji İlaç Analiz Laboratuvarında sorumlu olan öğretim üyeleri, Doç. Dr. ...’nin de ... ... Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalına bağlı Bakteriyoloji Laboratuvarında sorumlu öğretim üyesi olduğu,

Farmakoloji İlaç Analiz Laboratuvarında; kanda ve idrarda çeşitli ilaçlar, alkol, uyuşturucu ve uyutucu maddeleri içeren 29 parametre analizi ile, D vitamini ve osteokalsin düzeylerinin ölçüldüğü, Acil Laboratuvar kapsamında yer alan İlaç Analiz Laboratuvarında hastanede yatan hastalar ile Acil Servise müracaat eden hastalara ve adli vakalara 7 gün 24 saat hizmet verildiği ve çıkan sonuçların sorumlu öğretim üyeleri tarafından yorumlanıp onaylandığı, aynı şekilde 7 gün 24 saat hizmet veren Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Laboratuvarında ve bu laboratuvara bağlı Acil Servis Bakteriyoloji Laboratuvarında mesai dışı saatlerde de, enfeksiyon hastaları açısından hayati önem arz eden kan, beyin omurilik sıvısı gibi steril vücut sıvılarının kültür ekim işlemleri başta olmak üzere acil mikrobiyolojik işlemler, mikroorganizma tanımlama ve antibiyotik duyarlılık testleri ile çeşitli boyalı ve boyasız mikroskobik incelemeler ve tifo, Malta humması, rotavirus enfeksiyonlarının da dahil olduğu çok sayıda serolojik-immünolojik testler çalışıldığı, bu testlerin sorumlu öğretim üyesi tarafından değerlendirilip onaylandığı ve sonuçların bekletilmeksizin laboratuvar informasyon sistemi (LİS) veya telefon aracılığı ile ilgili klinik birime bildirildiği anlaşılmaktadır. Uygulamada rutin işlem puanının; öğretim üyelerinin bağlı olduğu anabilim dalı laboratuvarlarında sağlık hizmetinin 24 saat kesintisiz verildiği, bu nedenle ilgili öğretim üyelerinin laboratuvar sorumluluklarının “mesai saatleri dışında” da devam ettiği dolayısıyla mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkıları olduğu için ve B puanı verilmediği için hesaplandığı ayrıca toplam ek ödeme tutarlarının 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin c ve d fıkrasında belirtilen ek ödeme matrahlarının yasal sınırını geçmediği anlaşılmaktadır.

Başhekim yardımcısı olarak görevlendirilen kişilerin aynı zamanda birimlerinde görevleri devam eden birer öğretim üyesi oldukları, yönetici olarak atanmış olmalarının öğretim üyeliklerini sona erdirmediği, yöneticilikleri yanında anabilim dallarındaki eğitim, öğretim, araştırma ve rutin laboratuvar hizmetlerinde de faaliyetlerine devam ettikleri, laboratuvarlarda yapılan işlemlerin resmiyet kazanmasının ilamda adı geçen sorumluların onay vermesine bağlı olduğu, bir başka deyişle laboratuvarlarda mesai saatleri dışında yapılan işlemlerin (uyuşturucu analiz raporları, zehirlenme analiz raporları gibi) resmiyet kazanmasının sorumlunun onayına bağlı olduğu, raporlanan sonuçların tıbbi sorumluluğu yanında adli sorumluluğunun da raporda imzası olan öğretim üyesine ait olduğu göz önünde bulundurulduğunda mesai saatleri dışında yapılan bu işlemleri idari işlem olarak değerlendirmenin yanıltıcı olacağı,

2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesi f fıkrasında “... Bu fıkra kapsamında bulunan yöneticilere, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmaz. Mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkıları bulunması halinde alabilecekleri toplam ek ödeme tutarı, hiçbir şekilde yönetici payı dahil ilgisine göre (c) ve (d) fıkralarında belirtilen esaslara göre hesaplanacak tutarı geçemez.” denildiğinden gelir getirici faaliyetlerinin mesai saatleri dışında da sürüyor olması nedeniyle mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkısı olan ancak B puanı bulunmayan laboratuvar birimlerindeki öğretim üyelerine mesai dışındaki işlemlerinden ötürü rutin işlem puanı verilerek bu puan karşılığında Başhekim Yardımcısı ... ile birlikte diğer Başhekim Yardımcıları ...ile ...’ye ek ödeme yapılmasında mevzuata aykırılık görülmemektedir. Bu nedenle ek ilam ile verilen tazmin hükmünün kaldırılması gerekir.)

10 Milyon+ Karar Arasında Arayın

Mahkeme, tarih, anahtar kelime ile filtreleyin. AI ile benzer kararları otomatik bulun.

Ücretsiz Başla

Kaynak: karar_sayistay

Taranan Tarih: 25.01.2026 18:47:12

Ücretsiz Üyelik

Profesyonel Hukuk AraçlarınaHemen Erişin

Ücretsiz üye olun, benzer kararları keşfedin, dosyaları indirin ve AI hukuk asistanı ile kararları analiz edin.

Gelişmiş Arama

10M+ karar arasında akıllı arama

AI Asistan

Kaynak atıflı hukuki cevaplar

İndirme

DOCX ve PDF formatında kaydet

Benzer Kararlar

AI ile otomatik eşleşen kararlar

Kredi kartı gerektirmez10M+ kararAnında erişim