Sayıştay 2. Dairesi 44131 Kararı - Yüksek Öğretim Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Yüksek Öğretim Kurumları

• Yılı: 2016

• Daire: 2

• Dosya No: 44131

• Tutanak No: 46124

• Tutanak Tarihi: 17.04.2019

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Kazaya karışan bir araç için yapılan ödemenin sorumlusuna rücu edilmemesi.

1. 100 sayılı ilamın 2 nci maddesi ile; Kazaya karışan bir araç için yapılan ödemenin sorumlusuna rücu edilmemesi nedeniyle …. TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Sorumlular ortak olarak vermiş oldukları dilekçelerinde özetle; Üniversitenin Sağlık- Kültür ve Spor Daire Başkanlığı emrinde hizmet vermekte iken 7 Haziran Türkiye Genel Seçimlerinde ... ... grubunda oy pusulaları ile birlikte intikal sırasında meydana gelen bir kaza esnasında araçta oluşan hasar ile ilgili olarak gerekli tutanakların tutulamadığı ve sürücü hatası belirlenemediğinden meydana gelen kazaya bağlı olarak ortaya çıkan …. TL bakım onarım bedelinin sorumlusuna rücu edilmemesi işleminin herhangi bir kasıt, kusur ve ihmalden kaynaklanmadığını, ilamın 2 nci maddesine konu edilen ve daha önce taraflarınca verilen savunmaya aynen katılmakla birlikte, işin mahiyeti ve önemi göz önünde bulundurulduğunda tutanak tutulacak zamanın olmadığı söz konusu aracın taşıdığı oy pusulalarının güvenlik gerekçesiyle zamanında oy sayım merkezine ulaşması gerektiği …. plakalı aracın tampon onarımının da Başkanlıkça yaptırıldığı, bundan sonraki iş ve işlemlerde daha dikkatli olunacağını beyan ederek tazmin hükmünün kaldırılmasını istemişlerdir.

Başsavcılık mütalaasında;

“… ilamın 2 nci maddesinde tazmin hükmü verilen kazaya karışan araç için yapılan ödemenin sorumlusuna rücu edilmemesinin, aracın seçmen kartlarını taşıması ve gecikmemesi gereken bir araç olması dolayısıyla tutanak tutulmasının mümkün olmamasından kaynaklandığı belirtilmekte ve bundan sonraki süreçte daha titiz olacakları ifade edilerek, verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi talep edilmektedir.

Ortaya konulanlar yargılama öncesinde belirtilmiş olup, Daire yargılaması aşamasında değerlendirilmiştir. Bu itibarla, adı geçenlerin temyiz taleplerinin reddi ile verilen tazmin hükmünün onanmasına karar verilmesinin uygun olacağı mütalâa olunmaktadır.” denilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 12 ve 13 üncü maddelerinde;

“Madde 12 – Devlet memurları, görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmek ve kendilerine teslim edilen Devlet malını korumak ve her an hizmete hazır halde bulundurmak için gerekli tedbirleri almak zorundadırlar.

Devlet memurunun kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucu idare zarara uğratılmışsa, bu zararın ilgili memur tarafından rayiç bedeli üzerinden ödenmesi esastır.

Zararların ödettirilmesinde bu konudaki genel hükümler uygulanır. Ancak fiilin meydana geldiği tarihte en alt derecenin birinci kademesinde bulunan memurun brüt aylığının yarısını geçmeyen zararlar, kabul etmesi halinde disiplin amiri veya yetkili disiplin kurulu kararına göre ilgili memurca ödenir.

Madde 13 – Kişiler kamu hukukuna tabi görevlerle ilgili olarak uğradıkları zararlardan dolayı bu görevleri yerine getiren personel aleyhine değil, ilgili kurum aleyhine dava açarlar. Ancak, Devlet dairelerine tevdi veya bu dairelerce tahsil veya muhafaza edilen para ve para hükmündeki değerli kağıtların ilgili personel tarafından zimmete geçirilmesi halinde, zimmete geçirilen miktar, cezai takibat sonucu beklenmeden Hazine tarafından hak sahibine ödenir. Kurumun, genel hükümlere göre sorumlu personele rücu hakkı saklıdır.

İşkence ya da zalimane, gayri insani veya haysiyet kırıcı muamele suçları nedeniyle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesince verilen kararlar sonucunda Devletçe ödenen tazminatlardan dolayı sorumlu personele rücu edilmesi hakkında da yukarıdaki fıkra hükmü uygulanır.

12 nci maddeyle bu maddede belirtilen zararların nevi, miktarlarının tespiti, takibi, amirlerin sorumlulukları ve yapılacak işlemlerle ilgili diğer hususlar Başbakanlıkça düzenlenecek yönetmelikle belirlenir.” denilmek suretiyle idarenin kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan dolayı ödemek zorunda kaldığı tazminatı yasal yollara başvurarak, sorumluluğu saptanan görevlilerden tahsil etmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır.

5018 sayılı Kamu Yönetimi ve Kontrol Kanunun 8 ve 71 inci maddelerinde ise;

“Madde 8 – Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.

Madde 71 – Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararının belirlenmesinde;

a)İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,

b)Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,

c)Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,

d)İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,

e)İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,

f)(Mülga fıkra: 22/12/2005-5436 S.K./10. mad)

g)Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,

Esas alınır.

(Değişik fıkra: 22/12/2005-5436 S.K./10. mad) Kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edilir.” denilmiştir.

Dilekçede, söz konusu hasarın 7 Haziran Türkiye Genel Seçimlerinde oy pusulalarının Seçim Kuruluna ulaştırılması sırasında gerçekleştiği, bu nedenle tutanak tutulamadığı ve şoförün sorumluluğunun tespit edilemediği ve bunda da herhangi bir kasıt, kusur ve ihmalin olmadığı ifade edilmişse de sözü edilen hususları ispat edecek bir belge gönderilmemiştir. Bu durumda yukarıda yer alan hükümlere göre, kazaya karışan araç için yapılan ödemenin, sorumlusuna rücu edilmemesi kamu zararı olarak nitelendirilecektir.

Bu nedenle 100 sayılı ilamın 2 nci maddesi ile …. TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

(Üyeler .., ..., ..., ..., ..., ... ve ...’in aşağıda yazılı azınlık görüşüne karşı) oy çokluğu ile,

KARŞI OY GEREKÇESİ:

(Üyeler …,…,…,…,…,…:

“5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun ‘Kamu Zararı’ başlıklı 71 inci maddesinde;

“Kamu zararı, mevzuata aykırı karar, işlem, eylem veya ihmal sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararının belirlenmesinde;

a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,

b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,

c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,

d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,

e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,

f) (Mülga:22/12/2005-5436/10 md.)

g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,

Esas alınır.

Kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edilir.

Alınmamış para, mal ve değerleri alınmış; sağlanmamış hizmetleri sağlanmış; yapılmamış inşaat, onarım ve üretimi yapılmış veya bitmiş gibi gösteren gerçek dışı belge düzenlemek suretiyle kamu kaynağında bir artışa engel veya bir eksilmeye neden olanlar ile bu gibi kanıtlayıcı belgeleri bilerek düzenlemiş, imzalamış veya onaylamış bulunanlar hakkında Türk Ceza Kanunu veya diğer kanunların bu fiillere ilişkin hükümleri uygulanır. Ayrıca, bu fiilleri işleyenlere her türlü aylık, ödenek, zam, tazminat dahil yapılan bir aylık net ödemelerin iki katı tutarına kadar para cezası verilir.

…” denilmiştir.

Bu çerçevede, kamu zararından ve mali sorumluluktan bahsedilebilmesi için somut olayda, kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemin bulunması, bununla kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması ve bu durum ile mevzuata aykırı karar, işlem veya eylem arasında bir illiyet bağının olması şartlarının birlikte aranması gerekmektedir.

Rücu etmediği için ilamda sorumlu tutulan gerçekleştirme görevlisi ve harcama yetkilisinin araç onarım bedelinin ödenmesi işlemi ile kamu zararı arasında illiyet bağının kurulabilmesi açısından şoförün kusurlu olup olmadığının tespiti gerekmektedir. Aksi takdirde, rücu edilse bile kaza sonucu oluşan kamu zararının herhangi bir nedenle gerçek sorumlusundan tahsil edilememesi durumunda, söz konusu kamu zararının, hiçbir şekilde konuyla illiyet bağı bulunmayan ve sadece kamu aracını tamir ettiren ilamdaki sorumlular üzerinde kalması ihtimali bulunmaktadır. Bu nedenle eksik incelemeye dayalı ilam hükmünün bozularak yeniden hüküm tesisi için dosyanın ilgili Daireye gönderilmesi gerekir.”

Üye …:

“Temyiz dilekçesinden, Üniversitenin Sağlık- Kültür ve Spor Daire Başkanlığı emrinde hizmet vermekte iken 7 Haziran Türkiye Genel Seçimlerinde ... ... grubunda oy pusulaları ile birlikte intikal sırasında meydana gelen bir kaza esnasında araçta oluşan hasar ile ilgili olarak; işin mahiyeti ve önemi göz önünde bulundurulduğunda, söz konusu aracın taşıdığı oy pusulalarının güvenlik gerekçesiyle zamanında oy sayım merkezine ulaşması gerektiği, tutanak tutulacak vaktin olmadığı anlaşıldığından ve şoförün kusurlu olup olmadığına yönelik bir tespit olmadığından araca ilişkin onarım bedelinin ödenmesinde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır. Bu nedenle tazmin hükmünün kaldırılması gerekir.”)