Sayıştay 2. Dairesi 44011 Kararı - Yüksek Öğretim Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Yüksek Öğretim Kurumları

• Yılı: 2016

• Daire: 2

• Dosya No: 44011

• Tutanak No: 46123

• Tutanak Tarihi: 17.04.2019

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Doğalgaz faturalarının zamanında ödenmemesi sonucunda gecikme bedeli ödenmesi.

1. 100 sayılı ilamın 13 üncü maddesi ile; doğalgaz faturalarının zamanında ödenmemesi sonucunda gecikme bedeli ödenmesi nedeniyle …. TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Sorumlular ortak olarak vermiş oldukları dilekçelerinde özetle;

• Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı tarafından 2016 Yılı Merkezi Yönetim Geçici Bütçe Kanununa istinaden düzenlenerek Birime gönderilen Birim Ödenek Listesinde, 2016 Yılı Geçici Bütçesi ile Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığının 38.45.00.01-09.4.1.00- 2-03.2 bütçe tertibine tahsis edilen toplam ödenek miktarının ... TL olduğunu (Ek-13.1),

• Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı tarafından gönderilen 07.01.2016 tarihli ve 384500051 numaralı Ödenek Gönderme Belgesinde de görüldüğü üzere 38.45.00.01- 09.4.1.00-2-03.2 bütçe tertibinde yer alan ... TL için harcama yetkisi verildiğini (Ek-13.2),

• Maliye Bakanlığının Bütçe Yönetim Enformasyon Sistemi (e-bütçe BÜMKO) üzerinden aylık bazda alınan 2016 Yılı Bütçe Tertiplerinin Ödenek Durum Listesi Raporunda da görüldüğü gibi; 38.45.00.01-09.4.1.00-2-03.2 bütçe tertibinden kümülatif olarak ocak ayında ... TL, şubat ayında ... TL, Mart ayında ... TL, Nisan ayında ise ... TL harcama gerçekleştirildiğini yani Birime geçici bütçe ile tahsis edilen toplam ... TL ödeneğin ... TL'sinin Mart ayı sonu itibarıyla ödeme emrine bağlanarak harcandığını, ... TL’sinin ise ödenmesi gereken toplam ... TL fatura bedelini karşılamadığı için harcanamadığını (Ek- 13.3/1,2,3,4),

• Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı tarafından, 2016 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun yasalaşmasından sonra düzenlenerek Birime gönderilen Birim Ödenek Listesinde ise Başkanlığın 38.45.00.01-09.4.1.00-2-03.2 bütçe tertibine tahsis edilen toplam ödenek miktarının 8.808.500 TL olduğunu (Ek-13.4),

• İdarece, Maliye Bakanlığına teklif edilen 2016 Yılı Ayrıntılı Finansman Programında 1. III Aylık dönem için;

Ocak ayına ... TL,

Şubat ayına ... TL,

Mart ayına ... TL olmak üzere toplam ... TL ödenek talep edildiği (Ek-13.5) halde;

Strateji Geliştirme Daire Başkanlığının 18.03.2016 tarihli ve E.247 sayılı yazısı ve ekinde gönderilen Maliye Bakanlığınca vize edilen 2016 Yılı Ayrıntılı Finansman Programında ise;

1. III Aylık dönem için;

Ocak ayına ... TL,

Şubat ayına ... TL,

Mart ayına ise ... TL olmak üzere toplam ... TL,

2. III Aylık dönem için;

Nisan ayına ... TL,

Mayıs ayına ... TL,

Haziran ayına ... TL olmak üzere toplam ... TL ödenek tahsis edildiğini ve vize edilen ödeneklerin aynı zamanda Maliye Bakanlığının Bütçe Yönetim Enformasyon Sistemine (e-bütçe BÜMKO) ve Kamu Harcama ve Muhasebe Bilişim Sistemine (KBS) girildiğini (Ek-13.6),

• Strateji Geliştirme Daire Başkanlığının 01.04.2016 tarihli ve 384500155 numaralı Ödenek Gönderme Belgesi ile 2.III Aylık dönem için 38.45.00.01-09.4.1.00-2-03.2 bütçe tertibine ... TL harcama yetkisi verildiğini (Ek-13.7),

• Yukarıda arz edilen belgeler toplu olarak değerlendirildiğinde, coğrafi konumu itibarıyla en soğuk iklim kuşağında yer alan, İl için iklim şartlarının en ağır, elektrik ve yakıt giderlerinin en yoğun olduğu Ocak-Mart döneminde Geçici Bütçe ile verilen ...,00 TL ödeneğin; kümülatif olarak Şubat ayı itibarıyla ... TL'si, Mart ayında ise ... TL'si Ödeme Emrine bağlanarak harcandığı, yapılan harcamalar Maliye Bakanlığının Bütçe Yönetim Enformasyon Sisteminde görüldüğü halde, vize edilen Ayrıntılı Finansman Programında bu rakam daha da aşağıya çekilerek 1. III Aylık dönem ödeneğin ... TL'ye düşürüldüğünü, nispeten tüketimin daha azaldığı 2.III aylık dönemde ... TL, tüketimin en az olduğu 3.III Aylık dönemde ise ... TL olarak belirlenmiş olduğunu,

• Ayrıca, rutin olarak elektrik ve doğalgaz gibi tüketimler ayda bir kez faturalandırıldığı halde, 2016 Ocak ayına yığılma olmaması için, Başkanlıkça 2015 Aralık ayı içerisinde ikinci bir tespit yaptırılarak ... TL Aralık ayında ödeme emrine bağlanarak ödemenin gerçekleştirildiğini,

Aralık ayında ikinci kez faturalandırılarak ödenen ... TL'nin dışında yapılan harcamaların, daha yılın 2. ayında kümülatif olarak ... TL, 3.ayında ise ... TL ödenek üstü olarak eksiye düştüğünü, ... TL’nin ise faturalandırıldığını ancak ödenek yetersizliğinden dolayı ödeme emrine bağlanamadığını, tüketim gerçekleştiği halde, Strateji Geliştirme Daire Başkanlığının 18.03.2016 tarihli ve E.247 sayılı yazısında;

“Vizesi yapılmış olan ve harcama programında yer alan ödeneklerin kullanımına titizlikle uyulacak olup, hiçbir suretle ödenek üstü harcama yapılmayacaktır. Kamu zararı oluşturmamakla birlikte Ayrıntılı Harcama Programında belirtilen ödenek miktarlarını aşan harcama talimatı veren harcama yetkilileri hakkında 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun ödenek üstü harcamaya ilişkin 70.maddesi gereğince işlem yapılır." denildiğini,

Yukarıda arz edilen bilgi ve belgelerde de görüldüğü gibi Üniversiteye ait bazı doğalgaz faturalarının zamanında ödenememiş olmasının asıl sebebinin Maliye Bakanlığının İdare taleplerini göz ardı ederek vermiş olduğu yetersiz ödeneklerden kaynakladığını, kendilerinin herhangi bir kasıt, kusur ve ihmalinden kaynaklanmadığını, dolayısıyla kamu zararının oluşmadığı, ekli belgelerin detaylarıyla incelenerek hakkındaki tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesini istemişlerdir.

Başsavcılık mütalaasında;

“Adı geçenlerin dilekçesinde; ilamın 13 üncü maddesinde tazmin hükmü verilen gecikme zammının ödeme tarihinde ödenek bulunmamasından kaynaklandığı ifade edilerek bu konuyu destekler nitelikte belge ibraz edilmekte ve verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi talep edilmektedir.

Ortaya konulanlar karşısında adı geçenlerin temyiz taleplerinin kabulü ile verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesinin uygun olacağı mütalâa olunmaktadır.” denilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

... Üniversitesinin farklı birimlerine ait doğalgaz faturalarının bir kısmının zamanında ödenmemesinden dolayı gecikme bedeli ödenmesi nedeniyle verilen tazmin hükmüne dair ilam maddesinde; “… geç ödemelere ilişkin olarak hava şartlarının kötü olması nedeniyle faturaların zamanında ödeme işlemine alınamaması, sistemsel sorunlar ve ödenek yetersizlikleri gibi sebepler gösterilmiş ancak öne sürülen gerekçeler belgelendirilmemiştir.” denilmiştir.

Sorumlular tarafından yapılan temyiz başvurusunda ise, gecikme nedenleri açıklanarak dilekçe ekinde belge ibraz edilmektedir.

100 sayılı ilamın 13 üncü maddesi ile verilen tazmin hükmüne ilişkin olarak ibraz edilen belgenin incelenmesi temyiz konusu olmadığından bu hususta Kurulumuzca yapılacak işlem olmadığına sözü edilen belgeler yargılamanın iadesini gerektiren nitelikte görüldüğü takdirde bu yolda işlem ifasını teminen dosyanın ilgili Daireye Gönderilmesine,

(Üyeler …,…,…,…,…,…’ın aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğu ile,

Karar verildiği 17.04.2019 tarih ve 46123 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.

KARŞI OY GEREKÇESİ

(Üyeler …,…,… ve …:

“İlamda tazmin hükmü, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32 inci maddesi, aynı Kanunun “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesi, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Amir durumunda olan devlet memurlarının görev ve sorumlulukları” başlıklı 10 uncu maddesi yine aynı Kanunun “Kişisel sorumluluk ve zarar” başlıklı 12 inci maddesi çerçevesinde; devlet memurlarının görevlerini ve yasal sorumluluklarını zamanında ve eksiksiz olarak yapmaktan ve yaptırmaktan, maiyetindeki memurları yetiştirmekten, hal ve hareketlerini takip ve kontrol etmekten sorumlu oldukları için doğalgaz faturalarının zamanında ödenmemesi sonucunda gecikme bedeli ödenmesi nedeniyle verilmiştir.

Dilekçe ve eki belgeler incelendiğinde;

Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı tarafından 2016 Yılı Merkezi Yönetim Geçici Bütçe Kanununa istinaden düzenlenerek Birime gönderilen Birim Ödenek Listesinde, 2016 Yılı Geçici Bütçesi ile Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığının 38.45.00.01-09.4.1.00- 2-03.2 bütçe tertibine tahsis edilen toplam ödenek miktarının ...,00 TL olduğu,

Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı tarafından gönderilen 07.01.2016 tarihli ve 384500051 numaralı Ödenek Gönderme Belgesi ile 38.45.00.01- 09.4.1.00-2-03.2 bütçe tertibinde yer alan ...,00 TL için harcama yetkisi verildiği,

38.45.00.01-09.4.1.00-2-03.2 bütçe tertibinden kümülatif olarak Ocak ayında ... TL, Şubat ayında ... TL, Mart ayında ... TL, Nisan ayında ise ... TL harcama gerçekleştirildiği yani Birime geçici bütçe ile tahsis edilen toplam ...,00 TL ödeneğin ... TL'sinin Mart ayı sonu itibarıyla ödeme emrine bağlanarak harcandığı, ... TL’sinin ise ödenmesi gereken toplam ... TL fatura bedelini karşılamadığı için harcanamadığı bu durumun Maliye Bakanlığının Bütçe Yönetim Enformasyon Sistemi (e-bütçe BÜMKO) üzerinden aylık bazda alınan 2016 Yılı Bütçe Tertiplerinin Ödenek Durum Listesi Raporunda da görüldüğü,

Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı tarafından, 2016 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun yasalaşmasından sonra düzenlenerek Birime gönderilen Birim Ödenek Listesinde ise Başkanlığın 38.45.00.01-09.4.1.00-2-03.2 bütçe tertibine tahsis edilen toplam ödenek miktarının ... TL olduğu,

İdarece, Maliye Bakanlığına teklif edilen 2016 Yılı Ayrıntılı Finansman Programında 1. III Aylık dönem için;

Ocak ayına ... TL,

Şubat ayına ... TL,

Mart ayına ... TL olmak üzere toplam ... TL ödenek talep edildiği halde;

Strateji Geliştirme Daire Başkanlığının 18.03.2016 tarihli ve E.247 sayılı yazısı ve ekinde gönderilen Maliye Bakanlığınca vize edilen 2016 Yılı Ayrıntılı Finansman Programında ise;

1. III Aylık dönem için;

Ocak ayına ... TL,

Şubat ayına ... TL,

Mart ayına ise ... TL olmak üzere toplam ... TL,

2. III Aylık dönem için;

Nisan ayına ... TL,

Mayıs ayına ... TL,

Haziran ayına ... TL olmak üzere toplam ... TL ödenek tahsis edildiği ve vize edilen ödeneklerin aynı zamanda Maliye Bakanlığının Bütçe Yönetim Enformasyon Sistemine (e-bütçe BÜMKO) ve Kamu Harcama ve Muhasebe Bilişim Sistemine (KBS) girildiği,

Strateji Geliştirme Daire Başkanlığının 01.04.2016 tarih ve 384500155 numaralı Ödenek Gönderme Belgesi ile 2.III Aylık dönem için 38.45.00.01-09.4.1.00-2-03.2 bütçe tertibine ... TL harcama yetkisi verildiği,

Buradan Üniversitenin bütçe teklifini, ihtiyaçlarını değerlendirerek Maliye Bakanlığına sunduğu ancak verilen ödeneğin teklif edilen rakamların altında kaldığı anlaşılmaktadır.

Maliye Bakanlığı Bütçe Mali Kontrol Müdürlüğünün 26.07.2010 tarih ve 11294 sayılı yazısının “I-Ek Mali Yüke Meydan Verilmemesi İçin Alınması Gereken Tedbirler” başlıklı bölümünün;

“…

7. Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinde ödenek yetersizliği nedeniyle ödenemeyen elektrik, doğalgaz ve su faturalarının ödeme emrine bağlanarak ivedilikle muhasebe birimlerine intikal ettirilmesi ve muhasebe birimlerince bu tutarların bütçeleştirilmiş borçlar hesabına alınması, bütçe imkanlarının kullanılmasında ve merkez dışı birimlere ödenek gönderilmesinde bütçeleştirilmiş borçlar hesabındaki bu tutarların öncelikle değerlendirilmesi,

8. Mevcut ödeneklerin elektrik, doğalgaz, su ve telefon giderlerine ilişkin ihtiyaçları karşılayıp karşılamayacağı hususunun sürekli gözden geçirilmesi ve ortaya çıkabilecek ödenek ihtiyacını karşılamaya yönelik tüm tedbirlerin alınması,

…” şeklindeki maddelerine istinaden ilgili idarece faturaların zamanında ödenebilmesi için ödenek konusunda gerekli yazışmaların yapıldığı, Maliye Bakanlığına ödenek taleplerinin bildirildiği buna mukabil yeterli ödenek temin edilememesi nedeniyle tahakkuk etmiş gecikme bedelinin ödenmiş olmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır. Bu nedenle tazmin hükmünün kaldırılması gerekir.”,

Üyeler …,…;

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32 inci maddesinde;

“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.

Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.” denilmiştir.

Aynı Kanunun “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinde ise;

“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

…

Kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edilir.

…

Kamu zararının, bu zarara neden olan kamu görevlisinden veya diğer gerçek ve tüzel kişilerden tahsiline ilişkin usûl ve esaslar, Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.” hükmüne yer verilmiştir.

Öte yandan 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Amir durumunda olan devlet memurlarının görev ve sorumlulukları” başlıklı 10 uncu maddesinde;

“Devlet Memurları amiri oldukları kuruluş ve hizmet birimlerinde kanun, tüzük ve yönetmeliklerle belirlenen görevleri zamanında ve eksiksiz olarak yapmaktan ve yaptırmaktan, maiyetindeki memurları yetiştirmekten, hal ve hareketlerini takip ve kontrol etmekten görevli ve sorumludur.”,

Aynı Kanunun “Kişisel sorumluluk ve zarar” başlıklı 12 nci maddesinde de;

“Devlet memurları, görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmek ve kendilerine teslim edilen Devlet malını korumak ve her an hizmete hazır halde bulundurmak için gerekli tedbirleri almak zorundadırlar.

Devlet memurunun kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucu idare zarara uğratılmışsa, bu zararın ilgili memur tarafından rayiç bedeli üzerinden ödenmesi esastır.

Zararların ödettirilmesinde bu konudaki genel hükümler uygulanır. Ancak fiilin meydana geldiği tarihte en alt derecenin birinci kademesinde bulunan memurun brüt aylığının yarısını geçmeyen zararlar, kabul etmesi halinde disiplin amiri veya yetkili disiplin kurulu kararına göre ilgili memurca ödenir.” denilmiştir.

Bu düzenlemelere göre, Devlet memurları görevlerini ve yasal sorumluluklarını zamanında ve eksiksiz olarak yapmaktan ve yaptırmaktan, maiyetindeki memurları yetiştirmekten, hal ve hareketlerini takip ve kontrol etmekten sorumludurlar. Bu nedenle, doğalgaz faturalarının bir kısmının zamanında ödenmemesi nedeniyle kamu zararı oluşmuş olduğundan tazmin hükmünün tasdiki gerekir.)